riding a young ass.
ՅՈՎԱՆԱԿԱՃԵՄ ՅՈՎԱՆԱԿԱՉՈՒ. Ուր իցէ ճեմել կամ չուել յաւանակաւ. հեծեալ ի յաւանակ.
Յովանակաճեմ գալուստ նորա։ Զյովանակաճեմ մուտ յԵրուսաղէմ։ Յաւուր ղոգոմենին՝ յովանակաչու ճանապարհին Յիսուսի. (Տօնակ.։)
stone-horse, stallion;
colt.
Արականք են եւ ձիոց՝ յովատակք (կամ յովտակք), նժոյգ, փահլ, երիվար։ Բազէի արական՝ ճուռակ (յն. իէ՛ռագս), որպէս յովատակն (կամ ի յովտակ՝ ակն) է արական։ Թէպէտեւ ակն յերկբարբառ (կամ յերկուս բարբառս) յանգինն նշանակէ, մատակ, ճակ, յովատակ (կամ յովտակ). (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
cf. Յոտնաւոր.
upright, on foot, standing;
— կալ, to stand up.
the standing upright.
flowing abundantly, copious, abundant.
going or flowing rapidly;
very impetuous, rapid, violent.
Որպէս ճրագ առ արեգական, կամ շիթ քրտան առ յորդագնացն Եփրատէս. (Ոսկիփոր.։)
brimful.
Լի յորդութեամբ. յորդառատ. ճոխ. երկար.
cf. Յորդագնաց.
fluent in speech, eloquent, wordy, glib.
Յորդաբան. ճոխաբան. եւ Ճոխաբանելով.
cf. Յորդաբուղխ.
cf. Յորդաբուղխ;
—հոսանք or —հոսք, flood or overflow of waters, torrent.
superabundant, very copious;
abundantly, in large quantities, much, in torrents.
Լնու բարութեամբ՝ յորդառատ զղջմամբ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
eloquent, fluent.
Յորդ ասիւք. ճոխաբան. ճոխաբանական.
high, acute, shrill.
Աստիճանք են երաժշտական ձայնիցն, յորում յորդելակ ձայնիւ բարձրանան։ Ձեւանայ յորդելեակ հնչումն։ Ասին շեշտք վասն յորդելակ ձայնին, որ եւ վերասաստ ասի։ Սո՛ւր եւ յորդելակ հնչմամբ. (Երզն. քեր.։)
to cause to abound or flow in abundance, to deluge with, to pour out abundantly;
to augment, to increase;
to be full of, to abound, to superabound, to stream or flow copiously;
to overflow, to run over;
to flood;
to be gorged with, to swim in abundance;
— զափամբք, to overflow, to rise above the banks.
ῤυέω fluo, influo. Առատացուցանել. հեղուլ. բղխել. հոսել. ծաւալել. յաճախել. հուռ հուռ ագտըրմագ. չօղալթմագ.
ՅՈՐԴԵՄ, եցի. չ. ՅՈՐԴԻՄ եցայ. ձ. ῤέω fluo ἑκρέω effluo πλεονάζω, ἑξυβρίζω abundo, redundo, extra alveum erumpo φέρομαι, σύρομαι feror, trahor κλύομαι, κυλέομαι, διέρχομαι inundor, volvor, procurro եւ այլն. Յորդութեամբ խաղալ. հոսել իբրեւ ընդ ուրդս, կամ որպէս զյորձանս. որպէս առու վտականալ. առատանալ. զեղուլ. ծաւալել. աճել՝ զայրանալ (ջուրց). բազմանալ. առաւելուլ. բղխել. սորել. ծորիլ. (իրօք կամ նմանութեամբ) առատ վազել.
cf. Յորդեռանդն.
Յորդեռանդ հոգեւոր սիրովն խնամէ զամենեսեան. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը։)
very ardent, boiling, burning, fervent.
Յորդեռանդ հոգեւոր սիրովն խնամէ զամենեսեան. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը։)
exhorted, encouraged;
prompt, ardent, diligent, eager, desirous;
copious, abundant;
andante;
exhortation;
— սրտիւ, կամաւորութեամբ, heartily, willingly, gladly;
— փութով, diligently, eagerly, promptly, readily;
— լինել, to exhort, to incite, to induce;
— երգել, to sing andante;
առ ի — վաստակոց, to inspire with the taste for labour, to incite to work.
to exhort, to persuade, to excite, to incite, to induce, to stimulate, to spur or urge on;
to encourage, to animate, to inflame, to comfort;
to multiply, to augment, to increase.
ՅՈՐԴՈՐԵԼ. որպէս Յորդել. յաճախել. ծաւալել. զեղուլ.
cf. Յորդորումն;
cf. Յորդութիւն.
Չիք ինչ ասել, եւ ոչ զպատճառս դնել. քանզի եւ նոցա բազում յորդորութիւնք են աստուածգիտութեան. (Ոսկ. ես.։)
cf. Յորդութիւն.
Փակել զամենայն յորդումն չարին. (Յճխ. ՟Թ։)
when;
since, as;
— or յո՞րժամ, when ?
Յո՞րժամ ճանաչեմք որդիս Աստուծոյ գոլ զմեզ, եւ յո՞րժամ սատանայի. (Նախ. ՟ա. յհ.։)
current, stream, torrent;
eddy, whirlpool, vortex;
bubble, bubbling;
foaming;
eddy-water;
—ս առնուլ, to boil hard, violently or furiously.
flowing rapidly;
impetuous, rapid;
furious, noisy, clamorous;
whirlpool;
syrtis, quick-sand, moving sands.
Մինչ դեռ ընդ ալբան գետ անցուցանէր զզօրսն, անկեալ ի յորձանուտ՝ վախճանեցաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
cf. Յորջորջանք;
փոփոխական, փոփոխեալ or այլաշրջիկ —, metaphor.
Զայս բան՝ փոփոխեալ յորջորջումն այգեկթաց եւ հնձողաց ճառէ։ Մայրս եւ բլուրս աստ զմարդիկ զօրաւորս կոչէ. բարձրութիւն ծառոց փոփոխական յորջորջմամբ զզօրութիւնս նոցա յայտ առնէ. (Ոսկ. ես.։)
supinely, with one's face upward, lying on one's back;
backwards;
— զարկուցանել, to hurl or throw backwards, to overthrow, to upset, to throw down on the back, to stretch on the earth;
— կալ, խաղալ, to lie down prone, flat on the face, to stretch at one's whole length;
to fall backwards;
— կալ, լինել, to be idle, negligent, neglectful, to stand with folded arms;
պրկել ի —, to throw down and hind strongly;
— անկանիլ, to fall on one's back, backwards;
— կացի ի դալարւոջ, I stretched myself on the grass;
յինքն —եալ անկանիլ, to recede, to flow back;
մինչեւ յե՞րբ —եալ կաս ոʼվ վատ, how long wilt thou sleep, o sluggard ?
Նոյ ըմպէր գինի, կայր յորսայս ի վերայ անկողնոյ։ Բազում անգամ կամք յորսայս ի մահիճսն. (Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. ի քանան.։)
jewish, judaical.
ՅՈՒԴԱՅ ՅՈՒԴԱՅԱԿԱՆ ՅՈՒԴԱՅԵԱՆ. Ἱούδα, ἱουδαῖος, -αῖοι Juda, judaeus, judaicus. Ազգն Յուդայի որդւոյ Յակոբայ Իսրայէլի. ցեղն Յուդայ, յորմէ ծագեաց եւ Քրիստոս. այլ յետ Քրիստոսի ի խառնիլ ՟Ժ՟Բ. ցեղից ցրուելոց՝ ամենայն եբրայեցիք կամ հրէայք՝ յուդայեան կոչեցան. եահուտի, եէհուտիմ, ջըֆուտ. յն. լտ. եուտէ՛օս, եուտէ՛ուս. իտ. գղ. ճուտէօ՛, ժիւտ.
Մեծ իմն գովեստ կարծէին զբնակելն յԵրուսաղէմ, եւ զՀրէաստանեայ գոլն, որ է յուդայեան վիճակն. (Ոսկ. գծ.։)
Jewish;
—ք, the tribes of Israel.
ՅՈՒԴԱՅ ՅՈՒԴԱՅԱԿԱՆ ՅՈՒԴԱՅԵԱՆ. Ἱούδα, ἱουδαῖος, -αῖοι Juda, judaeus, judaicus. Ազգն Յուդայի որդւոյ Յակոբայ Իսրայէլի. ցեղն Յուդայ, յորմէ ծագեաց եւ Քրիստոս. այլ յետ Քրիստոսի ի խառնիլ ՟Ժ՟Բ. ցեղից ցրուելոց՝ ամենայն եբրայեցիք կամ հրէայք՝ յուդայեան կոչեցան. եահուտի, եէհուտիմ, ջըֆուտ. յն. լտ. եուտէ՛օս, եուտէ՛ուս. իտ. գղ. ճուտէօ՛, ժիւտ.
Մեծ իմն գովեստ կարծէին զբնակելն յԵրուսաղէմ, եւ զՀրէաստանեայ գոլն, որ է յուդայեան վիճակն. (Ոսկ. գծ.։)
Judaism.
ἱουδαϊσμός judaismus. Վիճակ եւ օրէնք՝ կրօնք եւ սովորութիւն յուդայեանց, այսինքն հրէից. հրէութիւն. եահուտիլիք.
Յուդայութիւն ի Յուդայէ, որ է հրէութիւն. եւ ի վախճանի հրէութեան՝ Քրիստոնէութեան անուն ի Քրիստոսէ. (Եզնիկ.։)
to seek, search or inquire after, to make search for, to ferret out, to hunt after;
to examine, to discuss;
to agitate, to move, to trouble;
to excite, to incite, to provoke, to stir up, to move sedition;
— զծով եւ զցամաք, to seek everywhere for, to ransack;
— խնդիրս, to breed disputes, to excite quarrels.
զամենայն զգաստութեան ճառս յուզեցի (ի խրատ լսողաց). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։)
Երկայնագոյն ճառս յուզել. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)
search, research, perquisition;
trouble, agitation;
incitement, instigation;
turbulence, confusion, tumult;
— խորհրդոց, anguish, anxiety, affliction, pain;
— կրից, hastiness, outburst;
— սրտի, emotion, transport.
to be idle, to grow lazy, indolent;
to neglect, not to care for.
Զճաշակ համեղ գիտութեանս ջամբել անձին յուլացաւ։ Ընդէ՞ր ճշմարիտ ճանապարհաւն առ նա հանգչել յուլանաս. (Լմբ. համբ.։)
transport, expedition;
— երթալ, լինել, to accompany, to attend, to escort, to convoy.
ՅՈՒՂԱՐԿ ԵՐԹԱԼ, կամ ԼԻՆԵԼ. Յուղարկաւոր լինել. յուղարկել. ճամբա դնել.
to accompany, to attend on, to escort;
to lead, to conduct, to guide;
to send, to expedite, to despatch, to forward;
to perform the funeral obsequies.
προπέμπω, ἑκπέμπω, συμπροπέμπω praemitto, deduco, emitto, concomitor եւ այլն. որ եւ ՅՂԱՐԿԵԼ. Յուղի արկանել հանդիսիւ. յղել պատուով եւ ընկերելով. ի ճանապարհ դնել. առաքել ուղեկցութեամբ առ փոքր մի, ճամբել, ուղարկել, խրկել, խաւրել, ղաւորել.
Ի մահուան որդւոցն՝ ոչ յուղարկեաց որպէս սովորութիւն է յուղարկել ի հարց՝ ի բարեկամաց եւ յազգականաց։ Պատառէին զպատմուճանս իբրեւ ի վերայ մեռելոյ, եւ յուղարկեցելոյ իբրեւ ի գերեզման։ Զիարդ յարգանդէ ի գերեզման յուղարկիւր. (Իսիւք.։)
Հոգիքն յուղարկին առ Աստուած, որ ետ զնա։ Եւ այսոքիւք յուղարկել զհրաժարեալսն ի յոյս կենացն յաւիտենից. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
Որպէս ճանապարհն յուղարկէ զուղեւորն, նոյնպէս եւ կենցաղս զկենցաղավարն. (Տօնակ.։)
cf. Յուղարկումն.
cf. Յուղարկաւորութիւն;
sending, expedition.
cf. Յուլացուցանեմ.
Որ զնախճամէջ պարն յուղացուցեալ մաճկացուցանէ. (Բուզ. ՟Դ. 5։)
jujube.
ՅՈՒՆԱՊ ՅՈՒՆԱՊԻ գրի եւ իբր ռմկ. ՅՈՒՆՆԱՊ. թ. ուննապ, իւնապ աղաճի . Պտուղ կարմիր ի չափ պտղոյ փշատի այսինքն իկտէի. որոյ մէջն է իբր ալիւր անոյշ, իսկ յունապն մսոտ. եւ ծառն երկոցունց՝ փշուտ այլ եւ այլ օրինակաւ. փշատին է ծառ ուղղաբերձ եւ ուղիղ շառաւիղօք, իսկ յունապին թուփ կարճ եւ խորտաբորտ ոստովք. ռմկ. ծինծիֆա. լտ. զիզի՛ֆում, զիզի՛ֆուս. իտ. ճի՛ւճճիօլա, ճի՛ւճճիօլօ. ըստ Մենինսքեայ՝ ուննապ. եւս եւ իկտէ, զիզէֆուն.
Յունապ. (զիլան. զիլանա. ճուճոլէ. Բժշկարան.։)
jujube-tree.
ՅՈՒՆԱՊ ՅՈՒՆԱՊԻ գրի եւ իբր ռմկ. ՅՈՒՆՆԱՊ. թ. ուննապ, իւնապ աղաճի . Պտուղ կարմիր ի չափ պտղոյ փշատի այսինքն իկտէի. որոյ մէջն է իբր ալիւր անոյշ, իսկ յունապն մսոտ. եւ ծառն երկոցունց՝ փշուտ այլ եւ այլ օրինակաւ. փշատին է ծառ ուղղաբերձ եւ ուղիղ շառաւիղօք, իսկ յունապին թուփ կարճ եւ խորտաբորտ ոստովք. ռմկ. ծինծիֆա. լտ. զիզի՛ֆում, զիզի՛ֆուս. իտ. ճի՛ւճճիօլա, ճի՛ւճճիօլօ. ըստ Մենինսքեայ՝ ուննապ. եւս եւ իկտէ, զիզէֆուն.
Յունապ. զիլան. զիլանա. ճուճոլէ. (Բժշկարան.։)
in Greek;
Greek;
ուսանել, գիտել, խօսել —, to learn or study, to know, to speak Greek.
ἐλληνιστί graece. Յունաց բարբառով կամ գրով. հոռմերէն. ռումճա, եունանի.
onocentaur;
centaur, hippocentaur;
siren, mermaid.
Ճիւաղ ցամաքային, կամ ջրային, եւ կամ երկակենցաղ. առաւել մտացածին՝ խառնակ կենդանի. որպէս Պարիկ իշուկ. այսինքն իշացուլ. յն. οἱνοκένταυρος onocentaurus. որ եւ Համբարու. եւ Ձիացուլ. յն. ἰπποκένταυρος hippocentaurus κένταυρος centaurus. փիրի, փիրիլէր, ճին, տէվ. (որ եւ դեւ)
to be fertile, fruitful, fecund.
Յուռթի լինել. ուռճանալ. բազմանալ աճմամբ սերնդեան.
Յոր աճեցեալ եւ յուռթացեալ, որդի զհայր փոխանորդեալ. (Շ. վիպ.։)
ill-will, malice, rancour.
inspiring hope, inspiriting, reviving hope or courage, encouraging, animating;
consoling.
in despair, without hope, comfortless, brokenhearted, disconsolate, discouraged, despondent;
— առնել, to despair, to take away all hope, to drive to despair, to throw into despair;
— լինել, to be in despair, to lose all hope, to be desperate, hopeless, to give oneself up despair, to despond, to be disheartened, to get discouraged;
— զումեքէ, to despair of a person's life, to give over, to deem past recovery.
Յուսահատ (գտեալ), եւ առանց խոստովանութեան։ Զյուսահատսն ի յոյս կենդանի ածէ. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ի։)
Յուսահատ էք ի ճշմարիտ կենաց անտի Աստուծոյ. (Ագաթ.։)
to hope together, to mutually encourage with hope.
Զուարճ եւ զուարթ խրախութեամբ յուսակցէին առ տիրական նախախնամող հոգաբարձութիւն շինութեան աշխարհիս. (Արծր. ՟Դ. 4։)
cf. Յուսալիր.
Յուսապատար խնդութեամբ, եւ հրճուողական հնչմամբ. (Դիոն. թղթ. ՟Ժ՟Ա. յորմէ եւ Շար.։)
single-mindedness, simple-heartedness, sincerity, ingenuousness, candour.
to narrate clearly, distinctly.
ՅՍՏԱԿԱՊԱՏՈՒՄ ԱՌՆԵԼ. Յստակաբար պատմել՝ ճառել.