chalk.
· Calfa
ἅργιλος argilla, creta. ռմկ. կաղինջ. Կաւ չոր եւ ընտիր՝ նման գաճի, սպիտակ, եւ կապուտակ. (որպէս տէպէչիր, քիլ, քիլ էրմէնի ). (Բժշկարան.։)
closing theeyes;
glueing, pasting;
creaking;
gnashing or grinding the teeth.
· Calfa
որպէս կապչելն, մածուցումն. փակչիլը. կպչիլը. եափըշմասը, պիթիշմէսի.
contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
prep. adv. against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.
· Calfa
Թագ նմա կապեալ, եւ հակառակ թագաւորացուցեալ. (Յհ. կթ.։)
to communicate, to be communicated, to participate, to share, to be in communication with;
to conjoin, to have carnal connection with;
to be communicative;
to lead on, to be conducive;
cf. Հաղորդ առնում.
· Calfa
Կին՝ որ կապեալ է ընդ առն, եթէ ընդ այլում հաղորդի, եղիցի պոռնիկ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16։)
cf. Գորշախայտ.
· Calfa
Վտաւակ կամ ձորձ՝ համակ կապուտակ, համակ ծիրանի։ Համակ ճախարակեայ։ Համակ ոսկի. (Ել. ԻԸ. 31։ Թուոց. Դ. 6։ Ել. ԻԵ. 36։ ԼԷ. 17։)
well versed in the Persian religion;
coreligionary.
· Calfa
Համակ դենին կրակապաշտ պարսից դիտակ, եւ ուսուցիչ այլոց.
concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.
· Calfa
Ոչինչ է հաւասար միակամութեան եւ համաձայնութեան։ Որպէս հերձուածն քակողական է, այսպէս համաձայնութիւնն՝ շաղկապական. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 31. 35։)
unanimity, concord, consent, conformity of opinion.
· Calfa
Առ երկրային իրս համամտութիւն. այսինքն համախոհութիւն. կամ կապումն յօժարութեան սրտի. (Լմբ. սղ.։)
whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.
· Calfa
Եւ են ոմանք (ի շաղկապաց) ոյք առադրեն եւ ընդդիմակս. որպիսի, սակայն, համայն. (Թր. քեր.։)
cf. Անուանակից;
name-sake.
· Calfa
Ի բազմապատկապէս եղելոց հեշտութեանց, ոմանք սուտք, եւ ոմանք ճշմարիտք, մտացն, մարմնոյն ... այս ամենայն ցուցանեն զհեշտութիւն համանուն. (Նիւս. բն.։)
to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.
· Calfa
Կրկնեալ պարանոց։ Ծունր պաղատանաց կրկնեցի։ Զկապն երեքկին սովիմբ կրկնեցեր։ Կրկնեսցի ի նոյն կարգ բանի։ Զի մի՛ կրկնեսցին կրկին քեզ չարիք. (Նար.։)
frequenting shops;
tavern-haunting.
· Calfa
Որ ինչ լինի մտանելով ի կրպակս եւ ի կապելիոնս կամ ի պանդոկս.
cf. Կրպակաւետ.
· Calfa
κάπηλος tabernarius, caupo. որպէս իտ. bottegajo եւ oste. Ունօղ զկրպակ. նստօղ ի կրպակի. վաճառական. կրպակապետ, եւ պանդոկապան. խանութպան.
to join, to unite, to tie, to bind, to fasten;
to reunite, to tie again, to rejoin;
to insert, to annex, to add;
to proceed, to repeat;
եւ ես կցէի զամէնն, amen I replied;
— զվէրս, to close, to cicatrize;
to accompany.
· Calfa
Կցեսցես զփեղկսն, եւ եղիցին մի։ Կցեսցես զնոսա ընդ միմեանս կապեալ՝ լինել ի գաւազան մի։ Յօդք նորա մի զկնի միոյ կցեալ։ Լեզու իմ ի քիմս իմ կցեցաւ։ Կցեցաւ ոսկր իմ ի մարմին իմ։ Կցեսցին սահմանքն։ Կցեցան յարս անօրէնս։ Ձկունք կցեսցին ի թեւս քո։ Ճանապարհք վատաց կցեալ են (յն. սփռեալ են) փչովք, եւ այլն։
to conjoin, to bind together, to tie up;
to affect, to invent, to forge, to shuffle, to quibble, to quirk, to trump up, to borrow.
· Calfa
συνάπτω coapto συμπλάσσω, -ττω fingo, confingo. որ եւ ԿՑՈՏԵԼ. Կցելով կցել զկոտորակ ընդ կոտորակ. կարկատել. կապկապել. յօդել ըստ կամի ըստեղծուլ.
Զձորձ իւրեանց կցկցէին, առագաստ առնէին, անջրպետեալ զսեղանն. յն. կապէին չուանօք. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)
participating, partaking, having part or share in;
party, companion, associate;
partaker, partner, consort;
cf. Կցուրդ;
կենաց —, living together;
consort, husband, wife;
կարեաց —, compassionate;
assisting, helping, relieving;
արեան —, consanguineous, related;
— չարեաց, accomplice, accessory;
— առնել, to impart, to acquaint with, to inform, to oommunicate;
— լինել, cf. Կցորդիմ.
· Calfa
Կցորդ է նա արանց ամպարշտաց։ Կցորդ եղէց նմա։ Որպէս կցորդ եմք չարչարանացն, նոյպէս եւ մխիթարութեանն։ կցորդս ինձ շնորհեաց զձեզ ամենեսին լինել։ Արտասուաց կցորդ լինել։ Մի՛ կցորդ լինիք անպտղութեան գործոցն խաւարի։ Կցորդքեղերուք ինձ ի նեղութեանս։ Մերձաւորութեամբ կցորդ եղեւ նոցունց։ Ոչ եղէց կցորդ ընտրելոց նոցա (յն. կապակցեցայց)։ Ամբիծք եւ ուղիղք կցորդ եղեն ինձ (յն. կցեցան, կամ յարեցան). եւ այլն։ Կցո՛րդ լեր կարեացս, կամ տկարութեան, ուղւոյն, եւ այլն։ Կցո՛րդ է (այսինքն կից է) սմին եւ յոյժ նմանատիպ՝ հաւատալն իսկապէս. (Նար.։)
Ի ձեռն մարմնաւոր պիտոյիցն կցորդ լինել սուրբ կապելոցն. (Եղիշ. ՟Ը։)
cf. Կցորդ.
· Calfa
Կցորդակից լեր (կարեացս) բժշկապէս։ Կցորդակիցք լուսակերտից. (Նար.։)
joining, union, joint;
insertion, annex.
· Calfa
(Հուր) զատէ զնիւթս որպէս կապար յարծաթոյ, եւ զկցուածսն լուծանէ. (Մաքս. ի դիոն.։)
cf. Հազարամեան.
· Calfa
Ընդ լուծանել փոքր կապանաց հազարամէից. (Նար. ՟Կ՟Զ։)
of a thousand years;
մեայ ժամանակ, millennium.
· Calfa
Ընդ լուծանել փոքր կապանաց հազարամէից. (Նար. ՟Կ՟Զ։)
to melt, to smelt, to found, to cast, to smelt down;
to dissolve;
to liquefy;
to exhaust, to drain, to consume;
to digest.
· Calfa
Զատամունս իւր կրճտեսցէ եւ հալեսցի (հիւծեալ նախանձու)։ Հալեցան ամենայն բնակիչք քանանացւոց (ահիւ)։ Զերեսս երկնից ո՞ հալեաց։ Հալեցան կապանքն ի բազկաց նորա։ Աչք ամպարշտաց հալեսցի։ Աչք իմ ի վերայ որդւոց հալեցան.եւ այլն։
furnace;
foundry;
crucible, coppel;
— պառակաւոր, muffle-furnace or furnace-mill.
· Calfa
Իբրեւ զբոց հալոցի։ Որպէս խառնակեալ իցէ կապար եւ արծաթ ի հալոցի։ Զարծաթ եւ զպղինձ ի մէջ հալոցի. (Մաղ. ՟Գ. 2։ Եզեկ. ՟Ի՟Բ. 18. 20։)
smelting, melting;
fusion.
· Calfa
Իբրեւ զհալուածս կապարի եւ պղնձոյ ընդ միմեանս խառնեալ. (Արծր. ՟Ե. 7։)
to oppose, to withstand.
· Calfa
Այս ինչ է՝ որ ինձ հակակայի գործել՝ զքաղաքականս. եւ ամենեւին գեղեցկապէս իսկ թուի ինձ հակակայիլ։ Եւ միայն ի պահանորդացն հակակայեցայ (ընդ) ձեզ. ոչինչ առնել առանց օրինաց. (Պղատ. սոկր.։)
drawing or taking out;
extraction;
subtraction.
· Calfa
Հանումն ի կապանաց։ Հանումն բարեաց տուելոց, կամ պարգեւաց. (Յճխ. ՟Ի։ Ագաթ.։)
to be silent, mute or speechless, to be unable to answer, to hold one's tongue, to be dumfounded, non-plussed.
· Calfa
to bleat;
to stutter, to stammer.
· Calfa
եւ ն. ՊԱՊԱՉԵՄ կամ ՊԱՊԱՋԵՄ, μηκάζω, μηκάομαι balo, caprisso եւ այլն. գրի եւ ՊԱՊԱՆՋԵԼ, եւ ՊԱՂԱՋԵԼ. Ի ձայնէն առեալ՝ պա՛ պա՛, կամ պէ՛ պէ՛ ձայնելն կապկաց, այծից, եւ այլն. մելէմէք, բէբէլէմէք.
Հանգոյն կապկաց զսովորականն միշտ ի բերան առեալ պապաջելով (ա՛յլ ձ. պաղաջելով). (Խոսր.։)
Իբրեւ զազգ կապկաց՝ զմի ինչ ծանուցեալ՝ սովորաբար զնոյն պապաջել. (Ի գիրս խոսր.։)
band, bandage, wrapper;
truss;
— մեռելոյ, shroud, winding-sheet, grave-clothes.
· Calfa
Երիզ կամ կտաւ՝ ի պատել զո՜ր եւ է մասն մարմնոյ. փաթթելու լաթ, կապ. սարշը, պաղ. պէսդ.
Պատան վիրաց լինի՝ եւ կապ, թէ ոք սըմին լինի պարապ. (Շ. յիշ. սողոմ.։)
bit, slice;
mouthful;
piece, shred, strip;
պատառ պատառ, in pieces, in rags;
piecemeal;
— մի հացի, a bit or piece of bread;
բրդել —ս —ս, to cut in pieces or in bits;
ի մի — կլանել, to devour, to take in one mouthful;
— — կոտորել, to be lacerated, torn or cut to pieces, butchered;
— — երկիր անկանիլ, to fall off bit by bit, to decay gradually.
· Calfa
Առ կարօտութեան ժտի աղքատն, առ պատառի միոջ կապերտի։ Պատառ մի մագաղաթ. (Ոսկ. ես.։ Եղիշ. ՟Բ։)
vn. va. to answer, to make answer, to reply, to give answers or an answer;
to defend, to apologize, to excuse;
այլ ընդ այլոց —, to reply evasively;
— իսկ ծանրացաւ, he hardly deigned or condescended to reply.
· Calfa
Ոչ այնպէս աստուածապաշտութեամբ պատասխանատրեցին, որչափ բժշկապէս. (Ճ. ՟Գ.։)
load, burden, bundle, bale;
package, roll;
wrapper, cover.
· Calfa
σάγμα involucrum, onus jumenti sarcinarii, clitellae, stratum. Ինչ մի պատատօղ կամ պատատեալ. եւ առ անձինն՝ Կորդին գրաստուց՝ հանդերձ բեռամբք կապելովք. պլլած՝ փաթթած բան, կապոց, բեռ. սարմա.
wrapper, envelope;
packing.
· Calfa
Պատեալք ի սուտ պատատանս. (Թղթ. բարուք.) ուր այժմու յն. ψευδή δ’ἕστι , այսինքըն սուտ են. այլ մերն ընթեռնոյր δεσμή , որ է կապք։
cf. ՊԱՏԱՏ. որպէս Փաթան. փաթեթ. ծրար. կապ. սարղը.
Պատատանս է՝ յիշատակու մահուն կապել եւ պնդել. (Կլիմաք.։)
to envelop, to wrap up;
to twine, to twist, to wind round, to entwine or interweave, to entangle;
to implicate, to involve;
— բեռինս, to pack up.
· Calfa
Զի մի՜ բնութիւն հոգեւորական՝ կրկնակօք պատատեալ լիցի կապօք։ Բնութեամբ կապեալ եւ պատատեալ աղցաւորօքս (մարմինն)։ Ձեռօք երիզապընդովք, երեսօք պատատելովք։ Պատատէին ոտք նորա իբրեւ զփոկ զմիմեամբք. (Փիլ. լին. ՟Բ. 4։ ՟Դ. 29։ Մամբր.։ Ճ. ՟Բ.։)
to be a messenger, ambassador or deputy, to go or to come as ambassador, to negotiate, to go in mission;
to treat by diplomacy, to be a diplomatist.
· Calfa
Վասն Քրիստոսի պատգամաւորիմք։ Պատգամաւորիմ կապանօքս. (՟Բ. Կոր. ՟Ե. 20։)
deceiving, captious, false, deceitful, fallacious, delusive, sophistical, feigned, dissembled, concealed, artificial, illusory, vain;
seducing, untrue, lying;
—ք, deception, deceit, fraud, cheat, illusion, delusion, vanity, sophistry, feint, error, falsehood, lie;
cunning, craft, wile;
ի —ս արկանել, to deceive, to gull, to dupe, to lead into error.
· Calfa
Ի պատիրս յուսահատութեան իւրեանց կապեալ են. (Յճխ. ՟Թ։)
convenience, suitableness, decency.
· Calfa
ἀρμονία harmonia, consensio ἑφαρμογή connexio, congruentia. Յարմարութիւն. յանկաւորութիւն. յօդակապութիւն. շարայարութիւն. կապակցութիւն.
wardrobe keeper;
վանք or տուն —աց, wardrobe.
· Calfa
Մուծին զնա ի ներքս ի տուն պատմուճակացն՝ կապեալ ձեռս յետս, այսինքն ուր թագ արքունի դնէին ... եւ անդէն ի վանսն պատմուճակացն փողոտեցին զնա. (Բուզ. ՟Ե. 6։ 2)
stole, long vest, garment, tunic, cassock;
գեղեցիկ —ք, fine clothes;
թխատեսակ —, dress coat;
— հանդարձից or փոխանակաւ, a suit of new clothes.
· Calfa
χιτών tunica στολή stola, vestis oblonga ἰματισμός, ἕνδυμα vestimentum, indumentum. Հանդերձ երկայն. զգեստ կտաւի կամ փառաւոր, մանաւանդ պարեգօտ. կապայ, լաթ, հագուստ.
side chamber;
projecture, balcony, verandah, belvedere, terrace;
porch.
· Calfa
Եւ ի պատշգամն, եւ անց ընդ վանդակապատսն, եւ փակեաց զդուրս վերնատանն. (Դատ. ՟Գ. 23։)
cf. Պատշգամ.
· Calfa
Եւ ի պատշգամն, եւ անց ընդ վանդակապատսն, եւ փակեաց զդուրս վերնատանն. (Դատ. ՟Գ. 23։)
graft, graff;
inoculation, vaccination, cow-pox;
insertion, addition;
conjunction, union;
թարախ —ի, pus, vaccine matter;
—իւ որդի, adoptive son;
—իւ հայր, putative, adoptive father.
· Calfa
Մտցէ ձայնդ այդ աստուածաարարեալ ընդ պատուաստ յօդիցս շաղկապութեան. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
cf. Պատուիրանազանցութիւն.
· Calfa
որ գողանայ ոք զոսկի, նոյն գողութիւն է եւ պատուիրանահատութիւն՝ եւ որ զկապարն գողանայ։ Զվրէժ պատուիրանահատութեան պահանջէ. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ. եւ ցանկ։)
window, casement;
dormer-window;
sky-light;
niche, wall-press;
sluice, flood-gate;
chimney;
senses;
վանդակ —ի, blinds, Venetian blinds;
—ք բացան երկնից, it rains pailfuls;
cf. Կարկառիմ;
cf. Հայիմ.
· Calfa
punishment, chastisement, pain, correction;
scourge, revenge;
threat, threatening tone;
reprimand, reproach, rebuke;
պատիժ —ի, severe punishment;
— մահու, sentence or punishment of death, capital punishment;
տեղի —ի, exile;
ազգի մարդկան, the scourge of human kind;
— կապել ի վերայ, to inflict a punishment;
կրել խիստ —, to be severely punished;
առնել —, to threaten.
· Calfa
enveloped, completely covered or wrapped up.
· Calfa
Ի մահազգեաց պարածածուկ կտաւակապութենէն արձակէ. (Մամբր.։)
neck;
throat;
— ծովու, isthmus;
strait;
— սրուակաց, neck;
cf. Զոյգ;
անականել զ—աւ or ի վերայ —ի ուրուք, to fall upon the neck of;
գնալ ի բարձր —, to walk proudly or majestically, to strut;
կորացուցանել, դարձուցանել զ—, to take to flight, to flee, to run away.
· Calfa
Զուլենիսն ագոյց ի վերայ մերկապարանոցի նորա։ Լուծցես զլուծ նորա պարանոցէ քումմէ։ Անկաւ ի վերայ պարանոց նորա եւ համբուրեաց զնա։ Արկ մարգրակոցկի ի պարանոց նորա։ Զմանկունսն պարանոցէ մարցն կախէին։ Եթէ դու՞ յանգուցի ձիոյ զօրութիւն, եւ զգեցուցեր զրահ ընդ պարանոցաւ նորա. (Եւն։)
leisure, leisure-time, cessation, respite, vacation;
being without work or employment, want of occupation, rest, having nothing to do, idleness;
convenient time, favourable opportunity;
cf. Պարապորդ;
ժամանակ, օր —ոյ, favourable moment;
vacation, holidays;
—ով, leisurely, at one's leisure or ease;
— առնուլ, to rest, to cease from work, to be unoccupied, at leisure;
to take time, to find a favourable moment;
ի —ս դեգերիլ, to be idle;
—ոյ լինել, to rest, to repose;
— խնդրել, to seek a convenient time, to lose no opportunity;
— բերել, տալ, լինել, — կացուցանել զինքն, to take time to, to occupy oneself with, to give oneself to, to apply oneself to;
— ժամ տալ, to give time;
— ունել, to have time or leisure;
— առնել, to empty;
զի՞ կայք —, why are you idle ?
եթէ իցէ քո —, if you have time.
· Calfa
Պատան վիրաց լինի եւ կապ, թէ ոք սըմին լինի պարապ. (Շ. յիշ. սողոմ.։)