Definitions containing the research խան : 3200 results

Օտարակալութիւն, ութեան

s.

foreign yoke.

· Calfa

NBHL (1)

Աշխարհակալութիւն կամ տէրութիւն օտար. իշխանութիւն արտաքոյ ուրումն.


Օտարակերպ

adj.

of another form or appearance, diverse, different.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ միջոցաւ օտարակերպք էին ի բնաւ ազգեաց։ Միւս եւս ազգք օտարակերպ ի սոցանէ։ Այլեւ իշխանն (հովիւն կենդանեաց) օտարակերպ է յիշխեցելոցն. (Պիտ. Վեցօր. ՟Է։ Վրդն. ծն.։)


Օտարոտի, ոտւոյ, տւոց

adj.

strange foreign, alien;
new, strange, extravagant;
diverse, different.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ զի արբին նոքա յօտար աղբերէ, ընկալան նոքա զհատուցումն ջուրբքն օտարոտեօք. (Եփր. ծն.։)


Օտարութիւն, ութեան

s.

condition of a strange;
alienation, estrangement, separation;
unlikeness, difference;
strangeness, extravagancy;
elimination, proscription;
absence, pilgrimage;
abroad, foreign lands.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրել ի մարդկանէ փսուս՝ ցոյց է անհաւատութեան, եւ աստուածպաշտութեան օտարութիւն։ Չարութիւն են, եւ օտարութիւն ասբտուծոյ։ Ցամենայն ախտաւոր ցանկութեանց օտարութիւն։ Զքրիստոսի փոխան զինելն օտարութիւն ի նմանէ համարեցաք. (Բրս. հց.։ Սարգ. յկ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Դ։ Լմբ. պտրգ.։)


Օրահաս

cf. Օրհաս.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ գառն այնր օրհասին. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 22.) (գրի եւ վրիպակաւ՝ դառնածաղր օրհասին)։


Օրամուտք, մտից

s.

daily service.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն իշխանս օրամտիցն ի սպաս անձնապահաց թագաւորին։ Մնացորդացն օրամտիցն ի պաշտօն քահանայիցն։ Օրամտից քահանայիցն եւ ղեւտացւոց։ Ըստ օրամտից պաշտաման ձերոյ. (՟Ա. Մնաց. ՟Լ՟Է։)


Օրեր

s.

cf. Որեար;
*days.

· Calfa

NBHL (1)

ՕՐԵՐ կամ ԱՒՐԵՐ. Փոխանակ գրելոյ Արեր, եւ Որեար։ Ըստ առաջնոյն է բառ յն. առա՛, ἅρα . անէծք. թշնամանք. նախատինք. թուքումուր.


Օրընթրիք

s.

dinner bespoke for a certain day;
days earning's or wages.

· Calfa

NBHL (1)

Քորեպիսկոպոսունք մի՛ իշխանիցեն. զդուռն եկեղեցւոյն փակել եւ խափանել զաստուածային աղօթիցն ժամ վասն երեւելի ընթրեաց.


Օրինակեմ, եցի

va.

to copy, to transcribe;
to figure, to trace, to delineate, to represent, to show;
to give or present as example or model.

· Calfa

NBHL (1)

Մանաւանդ՝ նախանկարել. նշանակել. երեւեցուցանել զօրինակ ինչ. յայտ առնել տպաւորաբար. նմանեցուցանել. յօրինակ բերել. Զմշտնջենաւոր քահանայութիւնդ քո օրինակեաց։ Ոմն օրինակէր զիջանել նորա որպէս զանձրեւ։ Ձմեռն զդժնեայ վդառնութիւն դժոխոցն գաղափարեալ օրինակէ։ Որ ի կեանս վերադարձի բնութեանս դարձմամբ յորդանանու օրինակեցեր ... Ձողաբարձնպատակ օրինակեալ քառաթեւ սուրբ խաչին. եփր։ (Զքր. կթ.։ շար։)


Օրհասական, ի, աց

adj.

in the pangs of death, at the last gasp, dying, expiring;
cf. Օրհասաբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Պատասխանի ոչ ընկալեալ, օրհասականըն փութացեալ. այսինքն՝ զի կանխեաց մահն. (Շ. վիպ.։)


Օրհն

s.

cf. Օրհնութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ պատճառք այսց օրհնութեանց, որ ելանեն այսօր ի հեթանոսաց, այն՝ որ յառաջհայհոյութիւն փոխանակ օրհնից հանէին. Զի զօրհնից կամ զանիծից մշակապէս՝ ըզթոշակ վարձուց առցեսարդարապէս. (Յիշատ.։)


Օրհնեմ, եցի

va.

to bless, to shower down or bestow blessings on;
to bless, to consecrate, to offer;
to bless, to glorify, to sing hymns, to praise;
to bless, to prosper, to speed;
to salute, to greet;
to curse, to blaspheme;
— զսեղան, to say grace, to ask a blessing;
— զոք յերեսս, to curse a person to his face;
ո՞չ օրհնեցի զքեզ, didnt I curse you nicely ?

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոչ յերեսս իսկ օրհնեսցէ զքեզ. փոխանակ ասելոյ, թէ անիծեալ իցէ. (Սեբեր. ՟Դ։)


Ֆ (fé)

s.

the thirty eighth letter of the alphabet, and the thirtieth of the consonants;
It was taken at the time of the Crusaders from the Greek, in order to facilitate the writing of foreign words. The ancients used in its stead the letter փ;
φνσιϰος as փիւսկեան;
It is consequently pertinent only to modern Armenian, and if found in some early writers, the words are of foreign derivation.

· Calfa

NBHL (1)

Նոր այս նշանագիր՝ ձայնեալ ըստ այլ լեզուաց ֆէ, ֆի, էֆֆէ, չիք ի մեր բարբառ. այլ փոխանակ նորին վարիմք զտառդ փ, երբեմն եւ վ, ւ. որպէս եւ լատինք, թէպէտեւ ունին F, բայց զյունական բառս գրեալս տառիւն Φ , վերածեն ի փհ, ph հնչելով ֆ։ Իսկ եբրայեցիք եւ այլ արեւելայք՝ է՛ զի տարաբերեն ֆ, եւ է՛ զի փ։ Ի մեզ յետ ՟Ժ՟Ա. կամ ՟Ժ՟Բ. դարու ի լատինացւոց առին կիլիկեցիք՝ զայլոց բառս դրոշմել ֆ նշանագրով. զոր օրինակ.


Ազգահանութիւն, ութեան

NBHL (1)

Յովսէփ մտանէ յազգահանութեան փոխանակ Մարիամու կնոջ իւրոյ. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Ակն, ական, կունք, կանք

NBHL (2)

Փոխանակ ակին գայլոյ՝ ակն արջոյ տացի նմա։ Երկու ակունքն. (Մագ. ԼԶ։ Սիւն. ժմ.։ Իսկ Վրք. հց. ԻԴ.)

Մի՛ ի թշնամեացն ակնածեսցուք։ Զարհուրեսցո՛ւք ի դատաստանէն, ակնածեսցուք ի պատասխանւոյն. (Սարգ.։)


Ակնհատութիւն, ութեան

NBHL (1)

փոխանակ գրելոյ՝ ԱԿԱՆՀԱՏՈՒԹԻՒՆ, կամ ԱԿԱՆԱՀԱՏՈՒԹԻՒՆ։ Գողութիւն. դաւաճանութիւն. խորելը.


Աղերսական, ի, աց

NBHL (1)

Եւ աղաչաւոր. աղերսօղ. աղօթական. եւ թախանձանօք խօսօղ կամ մխիթարիչ. միւ'թէզիր.


Աղիկամի

NBHL (1)

որ եւ Ինքնօրէն. ազատ իշխանութեամբ՝ ըստ կամի վարօղ զիւր օրէնս. αὑτόνομος sui juris, liber ad libitum. ազատէ, միւսէլլէմ, քէնտի պաշընա.


Աղօթակից, կցի, կցաց

NBHL (1)

Որ յայլ արուեստս ընտրիցին, բազում նախանձաւորս ունիցին. եւ որք յայս պայծառանայցեն, սաստիկ աղօթակիցս (յն. բիւր աղօթողս). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)


Ամենաբոյծ

NBHL (1)

Սեղան ամենաբոյծ (թերեւս փոխանակ գրելոյ՝ ՍԵՂԱՆԱԲՈՅԾ։)


Ամենապետ

NBHL (1)

πάνταρχος. omnibus imperans Պետ եւ իշխան բազմութեան. ընդհանուր հրամանատար յարքունիս, եւ ի պատերազմի. հազարապետ տան, եւ սպարապետ. պաշ քեահեա. եւ սէրասքեր.


Այգորեմ, եցի

NBHL (2)

ԱՅԳՈՐԵՄ որ եւ ԱՅԳԱՒՈՐԵԼ. գրի եւ ՅԱՅԳՈՐԵԼ. ԱԳԵՒՈՐԵԼ. Որպէս թէ այգօրել, բարիլուսի երթալ. (լծ. լտ. աւկու՛րօր բարեմաղթել) Կամ ընդ այգն աւուրն յանդիման լինել մեծի ումեք, եւ ողջունել. գալ յատեան հրաւիրանաւ. կոչիլ եւ մտանել ի հրապարակ արքունի. հրաման առնուլ կամ տալ. պուչուշմագ. հուզուրա կեշմէք. Ուստի եւ ԱՅԳՈՐԵԼԻ ՏԵՂԻ՝ է դահլիճ. դէհլիզ. տիվանխանէ. տիվանի փատիշանի.

Իբրեւ եղեւ ժամ այգորելի թագաւորին պարսից, եւ ամենայն թագաւորք եւ իշխանք իւր եւ մեծամեծք իւր այգորեալ կային արքային պարսից, յամեաց (Արշակ) գալ յայգորել թագաւորին պարսից Շապհոյ. (Բուզ. ՟Դ. 20։)


Անդատաստան

NBHL (1)

Անդատաստան է իշխանաց հարկել (այնպէս) զհաւատացեալս։ Անդատաստան է փոխել (զլաւն). (Մխ. դտ.։)


Անընտանի

NBHL (1)

Վայրենի եւ անընտանի իշխանութեանն գործ գործէ։ Զանընտանիսն եւ անձեռնընդելս։ Զանցուցանելով եւ զանընտանեացն զվայրենագունօքն. (Փիլ.։)


Անհամարձակութիւն, ութեան

NBHL (1)

Այլ զի զհամարձակութիւն ցուցանիցէ ... Պիղծ շրթունս իւր ասեն՝ վասն անհամարձակութեանն կոչէ։ Կէսքն ի ձեռն անհամարձակութեանն, եւ այլքն վասն իշխանութեանն. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. յհ.։)


Անպարտութիւն, ութեան

NBHL (1)

Զանպարտութիւն իւր մատնեաց փոխանակ պարտաւորաց. (Մծբ. ՟Բ։)


Անտերնչութիւն, ութեան

NBHL (1)

ԱՆՏԵՐՆՉՈՒԹԻՒՆ կամ ԱՆՏԷՐՆՉՈՒԹԻՒՆ. ἁναρχία. anarchia. Անտերունչն գոլ. անիշխանութիւն.


Անփառասէր

NBHL (1)

Փոխանակ նոցա կացուցանէր զանարծաթասէրսն եւ զանփառասէրսն. (Վրք. ոսկ.։)


Աշխարանք

NBHL (1)

Սուգ եւ աշխարանս առնուն։ Ողբ եւ աշխարանք փոխանակ երգոց։ Զհարսնական զերգս արարեր ողբս աշխարանաց. (Փիլ.։)


Առատաբար

NBHL (1)

ἁφθόνως. largiter Յորդութեամբ. լիուլի. ճոխաբար. աննախանձաբար. անպակաս եւ մտադիւր յօժարութեամբ.


Առընթերակաց, ի, աց

NBHL (1)

Փոխանակ առընթերակայիցս խոստանայ զառյապայսն։ Առընթերակայ կեանք. Իսիւք.։


Արտօսրալից

NBHL (1)

Փոխանակ արտօսրալից ողբոցն. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 29։)


Աւանապետ, աց

NBHL (1)

Որդիքն գաւթի էին աւանապետք. (ի լս. խոռապետք. որպէս քորիսկոպոս)։ Աւան այն ասի, որ յանդէ ոք մասն ի շինուած գրաւիցէ. բայց աստ աւանապետ զիշխանութիւնն ասէ, որպէս զի աւանապետքն դասապետք ասացին. (Կիւրղ. թագ.) (զի յն. χώρος կամ χώρα , է գաւառ, կողմն ինչ երկրի. եւ χορός , դաս։)


Ափիբերան

NBHL (2)

Որպէս ափիբերանեալ. լռեալ. անպատասխանի.

Ետես զմեզ անպատասխանիս եւ ափիբերան։ Կան ափիբերան ի պատասխանւոյ. (Լմբ. սղ.։)


Բազմաբար

NBHL (1)

Չէ՛ մարթ իմանալ, թէ միաբար իցէ, եւ կամ թէ բազմաբար, եւ փոխանակ միաւորին զբազմաբարն դնէ. (Կիւրղ. ծն. եւ Կիւրղ. թագ.։)


Բաւական

NBHL (1)

Բաւական էք տալ պատասխանի։ Եւ ոչ բաւական է ոք բովանդակել. (Փարպ.։)


Բնութիւնակից, կցի, կցաց

NBHL (1)

Զփառակից եւ զբնութիւնակից որդին ետ փոխան մեր ի մահ խաչի. (Խոսր.։)


Գազանիմ, եցայ

NBHL (1)

Մի ինչ խռովիցիս եւ մի գազանիցիս, այլ մեղմով տայցես պատասխանի։ Ցասկո՞տ իցես, մեղացն գազանեսջիր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։ Եփես. ՟Բ։)


Դրամակոփ

NBHL (1)

Իսկ դահեկանահատիցն, եւ դրամակոփիցն զձեռսն հատանել հրամանաւ իշխանաց. (Մխ. դտ.։)


Երկայնամտաբար

NBHL (1)

μακροθύμως longanimiter Որ է առաւել ռմկ. կամ յն. ոճ. փոխանակ ասելոյ՝ Երկայնմտութեամբ.


Է, ից

NBHL (2)

Յաղագս Էի։ Փոխանցելի է մեզ այժմ յարդարեւ գոյ՛ն արդարեւ էին աստուածաբանականն գոյանունութիւն. (Դիոն. ածայ.։ )

Է 3 Ձայնաւոր տառ՝ արձակ եւ անփակ ամենեւին ի հնչման, եւ երկար ըստ ամանակին. եւ անուն իւր ինքեամբ եւեթ հնչի է՛։ Ձայնիւ եւ ձեւով համեմատ է յունականին. Ε, ε այլ ի տառադարձութեան դնի փոխանակ (էտա) տառի յունաց. իսկ ε փոխի ի ե։ ա. Է. Լծորդ է ի մեզ ընդ ե, եւ ընդ ա. զորօրինակ էրէ, երէ. յէ՞ր. յե՞ր. ամէնօրհնեալ, ամենօրհնեալ. ալէկոծ, ալեկոծ. որդէգիր, որդեգիր. բազէ, բազա. աղաւնէվաճառ, աղաւնեվաճառ, աղաւնավաճառ. եւրոպէ, եւրոպա. եւ այլն. զի եւ ի յն. η , եւ α են լծորդ։ Է. է. Իբրեւ նշանակ թուոյ, նշանակէ Եօթն կամ եօթներորդ։ Է. Դրոշմեալ ի սկիզբն կոնդակաց եւ նամակաց, նշանակէ՝ Աստուած, Աստուծով, Յանուն Աստուծոյ. իբր համազօր եբրայականին, Եհովահ (այն է՝ Որ էն, կամ Էեւէ) անուանն Աստուծոյ, որ էր ասեն դրոշմեալ ի ճակատ խուրի, եւ ի մատանւոջ քահանայապետին. եւ զի սովին կնքեցաւ գերեզման տեառն, վասն որոյ ասի ի Շար.


Է՜

NBHL (2)

Յաղագս Էի։ Փոխանցելի է մեզ այժմ յարդարեւ գոյ՛ն արդարեւ էին աստուածաբանականն գոյանունութիւն. (Դիոն. ածայ.։ )

Է 3 Ձայնաւոր տառ՝ արձակ եւ անփակ ամենեւին ի հնչման, եւ երկար ըստ ամանակին. եւ անուն իւր ինքեամբ եւեթ հնչի է՛։ Ձայնիւ եւ ձեւով համեմատ է յունականին. Ε, ε այլ ի տառադարձութեան դնի փոխանակ (էտա) տառի յունաց. իսկ ε փոխի ի ե։ ա. Է. Լծորդ է ի մեզ ընդ ե, եւ ընդ ա. զորօրինակ էրէ, երէ. յէ՞ր. յե՞ր. ամէնօրհնեալ, ամենօրհնեալ. ալէկոծ, ալեկոծ. որդէգիր, որդեգիր. բազէ, բազա. աղաւնէվաճառ, աղաւնեվաճառ, աղաւնավաճառ. եւրոպէ, եւրոպա. եւ այլն. զի եւ ի յն. η , եւ α են լծորդ։ Է. է. Իբրեւ նշանակ թուոյ, նշանակէ Եօթն կամ եօթներորդ։ Է. Դրոշմեալ ի սկիզբն կոնդակաց եւ նամակաց, նշանակէ՝ Աստուած, Աստուծով, Յանուն Աստուծոյ. իբր համազօր եբրայականին, Եհովահ (այն է՝ Որ էն, կամ Էեւէ) անուանն Աստուծոյ, որ էր ասեն դրոշմեալ ի ճակատ խուրի, եւ ի մատանւոջ քահանայապետին. եւ զի սովին կնքեցաւ գերեզման տեառն, վասն որոյ ասի ի Շար.


Ընդդէմ, դիմաց

NBHL (4)

Յընդդիմաց կողմանէ պատասխանի. (Լծ. ածաբ.։)

Ոչ կարացին տալ պատասխանի ընդդէմ Յոբայ. (Յոբ. ՟Լ՟Բ. 3։)

Ընդդիմացն փոխանորդութեամբ փոփոխեալ լինի։ Ընդդիմօքն խառնեալ ի միասին որակութեամբք։ Խառնեալ ի ձեռն ընդդիմացն. (Նիւս. կազմ.։)

ԸՆԴԴԷՄ. մ. որպէս Հակառակ. եւ Փոխանակ. ըստ յն. լտ. ի բարդութիւնս, կամ ի բաղադրութիւնս բայից. ἁντι- re- կամ հյ. դիմա". հակա". փոխա". զոր օրինակ ասի.


Թախծալից

NBHL (1)

Ուրախանային զառժամանակեայ թաղծալից ուրախութիւն կենցաղոյս. (Փարպ.։)


Ինքնակալական

NBHL (1)

αὑτοκρατηρικός, αυτοκρατικός imperatorius, omnia superans. Սեպհական ինքնակալի՝ ըստ ամենայն առման. կայսերական եւ ինքնիշխանական, գերազանց, յաղթօղ.


Իսպառ

NBHL (1)

Ոչ իսպառ բարկանայ մեզ տէր։ Որ համբերեսցէ իսպառ, նա կացցէ։ Զիմի՛ իսպառ եկեալ թախանձիցէ զիս.եւ այլն։


Ծնունդ, ծննդեան, ծննդոց

NBHL (1)

Ի ծնունդ եւ ի բախտ ակնարկէ վիճակելով։ Ազատեա՛ ի կապոյ ծննդեան։ Անփախչելի աստեղացն ծնունդ։ Ի չար իշխանագոյն ծննդենէն ընդ հարկաւոր կապանօք անկեալք։ Զի մի՛ իւրաքանչիւր ուրուք ազատ խորհուրդքն ընդ ծառայութեամբ ծննդեանն անկցին. (Փիլ. նխ. ՟ա.)


Կամարարութիւն, ութեան

NBHL (1)

Անձնիշխան կամայական կամարարութիւն։ Կայք յատենիս որպէս զանմեղս զբարեգործոկս, եւ լի ամենայն կամարարութեամբ մեր. (Արծր. ՟Ա. 1. եւ ՟Գ. 5։)


Կարգիչ, չի, չաց

NBHL (1)

Զդպրապետ իշխան զօրուն զկարգիչ ժողովրդեան երկրին. (՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Ե. 19.)