Definitions containing the research խան : 3200 results

Չքնաղ, ից

adj.

rare, curious, admirable, charming, superb, excellent.

· Calfa

NBHL (1)

Բանն տեառն պատուական էր յաւուրսն յայնոսիկ. պատուականն՝ անօսր եւ չքնաղ, զի ոչ ստէպ պատասխանի առնէր աստուած։ Գիրք նշան զչքնաղ իրս սովոր են միշտ նշանակել. (Կիւրղ. թագ.։)


Պագանեմ, գի

va.

to kiss;
to adore;
cf. Երկիր;
cf. Համբուրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պագէք երկիր արեգական։ Երկիր եւս պագանէին նոցա իշխանք թագաւորին։ Չպագանեն երկիր տունկք աստեղաց։ Զիա՞րդ մահուան նորա պագանես երկիր. (Եղիշ. Ը։ Ոսկ. ես։ Սեբեր. Դ։ Եփր. թգ. եւ այլն։ Միայն յասելն Գ. թգ. ԺԹ. 18.)


Պազուք

cf. Պասուք.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ գրելոյ Պասուք. այսինքն պասքեալ. անջուր.


Պալասան

cf. Բալասան;
cf. Մեռոն.

· Calfa

NBHL (1)

Գնեցին խունկս, որ է յամպար, մուշք՝ ծխանելիք պալաստանի եւ զայլ անուշահոտս. (Բրս. մրկ։)


Պալատ, ի

cf. Պալատն.

· Calfa

NBHL (1)

παλάτιον, palatium. գրի եւ ՊԱՂԱՏ, ՊԱՂԱՏՆ. Բառ յն. եւ լտ. բալա՛դիօն, բալա՛ցիում. որ պէսպէս մեկնի առ հնախօսս նոցա։ Ի մեզ վարի որպէս Ապարանք. արքունիք. տուն եւ աթոռ եւ քաղաք արքունի. եւս եւ ապարանք երեւելի իշխանաց եւ այլն. սարայ.


Պահ, ուց

s.

guard, guardianship;
guard, sentry, mounting guard;
watch;
watching;
hour, moment, time;
guard, guard-house, post, vedette;
prison;
occupancy;
siege;
— դուռն, cf. Պահակ;
— ընդ —, from time to time;
յայնմ —ու, then, at that time;
ի —ուն յորում, at the time when;
յառաւօտուն —ուն, it was already the morning watch;
ի չորրորդում —ու գիշերոյն, about the fourth watch at night;
ի — աշխարհին, to keep the country;
ի — անձին, to save his life;
— ունել, to guard, to defend;
to mount guard;
ի — արկանել, ունել, ի —ու առնուլ զոք, to arrest, to put in prison;
— արկանել, ի — առնուլ, to besiege, to occupy;
դնել ի — to keep or place in reserve.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիւղ իսկ յումմէ՞ կայր, զի պահ տայր ունել։ Իշխանքն՝ որ զերանելին զՍահակ ի պահ ունէին։ Հրամայեաց պահ ունել ճանապարհին. (Սեբեր.։ Ճ. ՟Գ.։ Տէր Իսրայէլ. մայ. ՟Լ.։)


Պահակ, աց

s.

keeper, guardian, warden;
guard, garrison;
guard, sentry;
— դուռն, Gates, straits;
pass, defile;
fortress, fortified place;
— մեղաց, մահու, կորստեան, the Genius of death, Satan;
— ունել, վարել, to compel, to constrain, to task, to force to villein service.

· Calfa

NBHL (2)

Զսատանայ պահակ մեղաց մոլորութեան՝ մարդկութեան կոխան առնել։ Ղօղեալ սարսեաց պահակ մահու. (Ագաթ.։ Շար.։)

Գիտեն եթէ այսմ իսկ պահակ եմք, զի պատասխանի մարթասցեն տալ աւետարանին. (Եփր. փիլիպ.։)


Պահակափոխ լինիմ

sv.

to change the guard, sentry or watch, to make the round.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՀԱԿԱՓՈԽ ԼԻՆԵԼ. Փոխանորդել ի տեղի պահակին կամ պահակապանին. յն. յաջորդել. διαδέχομαι succedo, excipio


Պահանջիմ, եցայ

vn.

to be exacted, claimed;
դատաստան —, to be compelled to give account of;
հզօրք հզօրագոյնս պահանջեսցին, the rich shall suffer great torments.

· Calfa

NBHL (2)

Զմեր յանցանաց ի նմա պահանջեցաւ զպարտս (տպ. մեր ... պարտիս)։ Որք առաջի կան դատաւորին, զիւրաքանչիւր գործոց պատասխանիս պահանջին։ Զպտուղ աղօթից յամենայն ժամու պահանջիմք յԱստուծոյ. (Խոսր.։)

(կր. իբր հ. հյց. խնդրով) ἁπαιτέομαι, ἐτάζομαι reposcor, expetor, exigor. Հելլենաբանութեամբ ասի՝ Պահանջիմ զայս ինչ, փոխանակ ասելոյ ըստ հայումս՝ Պահանջեն յինէն զայս ինչ.


Պահարկեմ, եցի

va.

to guard, to mount guard, to garrison, to mount sentry.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՀԱՐԿԵԼ. փոխանակ գրելոյ՝ Պախարակել.


Պահպանիչ

s.

cf. Պահպանող.

· Calfa

NBHL (1)

Զծառն կենաց տնկեաց յեկեղեցւոջ. եւ փոխանակ սրովբէիցն զքահանայս կացոյց պահպանողս. (Նար. յովէդ.։)


Պահպանող, աց

s.

preserver, guardian;
defender, protector.

· Calfa

NBHL (1)

Զծառն կենաց տնկեաց յեկեղեցւոջ. եւ փոխանակ սրովբէիցն զքահանայս կացոյց պահպանողս. (Նար. յովէդ.։)


Պաղատանք, նաց

s.

supplication, imploration, instance, entreaty, prayer, invocation, request, solicitation;
rogation.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ գրելոյ Պաղատանք.


Պաղատիմ, եցայ

vn.

to beg with submission, to implore, to supplicate, to pray or entreat earnestly, to solicit, to beg for, to adjure, to beseech, to invoke, to intercede;
պաղատանս —, to address the most earnest entreaties.

· Calfa

NBHL (1)

δέομαι oro, precor, supplicor. եալվարմագ, նիյազ էթմէք. Աղաչել. մաղթել. թախանձել յաղեաց վասն աղետից.


Պաճարեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

bestial, brutal;
—ք, beasts, animals.

· Calfa

NBHL (2)

Անասնականին եւ պաճարեղինին կենաց։ Հնարս կազմէ բնութեանս՝ փոխանակ հրեշտակական մեծաբնութեան՝ զպաճարեղէնս եւ զանասնականս. (Նիւս. կազմ.։)

Փոխանակ պաճարեղէն կերակրոյ՝ կենացն հացիւ թարգմանէ. (Լծ. ածաբ.։)


Պաճուճեմ, եցի

va.

to deck, to attire, to embellish, to adorn, to beautify, to decorate, to bedizen, to bedeck;
to paint, to plaster;
to dissemble, to feign, to disguise;
to give oneself airs;
— զմարմին, to embalm;
—եալ, cf. Պաճուճազարդ;
— առասպելք, cunningly devised fables;
— կերակուր, skilfully dressed meats.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՃՈՒՃԻԼ. որպէս Պերճանալ. ճոխանալ. պարծիլ.


Պայազատեմ, եցի

va.

to succeed, to inherit;
to make oneself master of, to master, to domineer, to lord, to rule over.

· Calfa

NBHL (3)

Զայս Աղեքսանդրոս պայազատեալ՝ առնու զթագաւորութիւնն Արիդէոս։ Զսա պայազատեալ փոխանակէ որդի իւր։ Զսա պայազատէ երրորդ Պտղոմէոս։ Ուստի արիդէոս՝ որ եւ Փիղիպոսն՝ պայազատեաց զիշխանութիւնն. (եւ այլն. Եւս. քր. ՟Ա. ստէպ։)

Պայազատէր զհայրենի տէրութիւնն։ Պայազատէ զիշխանութիւնն մեծ որդի նորա. (Յհ. կթ.։)

ներգործական բայ չէզոքական բայ διαδέχομαι excipio, succedo. Առնուլ յաջորդութեամբ զիշխանութիւն սեպհականեալ ինքեան. յաջորդել.


Պայազատութիւն, ութեան

s.

succession, inheritance, descent, lineage;
nobility.

· Calfa

NBHL (1)

διαδοχή successio, liberi, proles, posteri. Յաջորդութիւն սեպհական իշխանութեան, կամ սերնդեան.


Պայթումն, ման

s.

cf. Պայթիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ետես զերգիծումն եւ պայթումն զհեղձա նախանձ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Պայթուցանեմ, ուցի

va.

to burst, to cause to break, to shiver, to cleave, to break or burst open.

· Calfa

NBHL (1)

(Որթն խարտեալ) գոչեաց յորովայնի այնոցիկ՝ ոյք սիրեցինն զնա, եւ մեծաւ նախանձու զերկրպագունս հեղձ պայթոյց. (Եփր. ել.։)


Պայծառապէս

adv.

splendidly, gloriously, pompously, magnificently.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ իշխանն զգեցեալ զհանդերձս իւր՝ շրջէր ի քաղաքին պայծառապէս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)


Պայծառութիւն, ութեան

s.

clearness, light, brightness, splendour;
lustre, brilliancy, magnificence, glory, celebrity, renown;
magnitude;
vivacity, serenity;
limpidness, purity.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր եւ հրեշտակք ուրախանան ընդ պայծառութիւն քո սուրբ եկեղեցւոյ. (Շար.։)


Պայման, աց

s. adv.

condition, nature, state, quality, circumstance;
condition, term, measure, rule, limitation, close;
part, article, proposition, transaction;
stipulation, agreement, treaty, bargain, compact, pact;
— անհրաժեշտ, condition, sine qua non;
— ժամանակի, appointment, assignation;
— կենաց, condition, state, circumstance;
— նամակ, original draft of a treaty or contract;
հայցուածոյ —աւ, in an interrogatory manner;
—աւ, upon condition, on terms;
— դնել, to place or impose conditions, to make a contract, to contract, to bind oneself by contract;
cf. Ժամանակակէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրեմ զմիտսն քո, եւ զիրացն որ գործիցի՝ զպայման ... Ածէ այնուհետեւ ի գեղեցիկ պայման աղօթիցն։ (Մեղաւորի) տայ ժամանակ եւ պայման պատասխանւոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)


Պանդանդ

cf. Պատանդ.

· Calfa

NBHL (3)

Պանդանդ եւ փոխանորդ փրկութեանն իւրոյ զպատարագն ընկալեալ. (Փիլ. սամփս.։)

Պանդանդ փոխանակ նորա առեալ ի մէնջ. (Մծբ. ՟Է։)

Առ պանդանդս յիշխանացն հայոց։ Ետ ի նոսա զպանդանդսն. (Տէր Իսրայէլ. օգոստ. ՟Ե.։)


Պանդոկ, ի

s.

hotel, inn, hostelry, tavern.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՆԴՈԿ մանաւանդ ՊԱՆԴՈԿԻ. πανδοχεῖον, πανδοκεῖον diversorium publicum, taberna, stabulum, cauponium. իտ. l'osteria, albergo, locanda. (գրի եւ ՊԱՆՏՈԿ. ԲԱՆԴՈԿ. ար. եւ պ. ֆունտուգ ). Բառ յն. բանտօգի՛օն, որպէս թէ Ամենից ընդունարան. այն է Իջեւան ի վերայ ճանապարհի. օթեւան անցաւորաց. վան. խան, գօնագ, լօստարիա, լօքանտա.


Պանդոկապետ, ի, աց

cf. Պանդոկապան.

· Calfa

NBHL (1)

πανδοχεύς, πανδόχος, πανδόκος, πάνδοξ, καπηλυτικός hospes meritorius, caupo, stabularius. իտ. oste, locandiere. Պահապան կամ տէր պանդոկի. խանճը, գօնագ սահապը.


Պանծամ, ացի

vn.

cf. Պարծիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՆԾԱՄ ՊԱՆԾԱՆԱՄ. (գրի եւ ՊԱՆՁԱԼ, ՊԱՆՁԱՆԱԼ) πείθομαι confido αὑχέω glorior, jacto me νομίζω puto δοκέω existimor. Յանձնապաստան լինել. վստահանալ. եւ Պարծիլ. նազիլ. ի լաւ կարծիս լինել զանձնէ եւ զիւրոցն. ուրախանալ ընդ յաջողուածս անձին եւ իւրոցն.


Պանծանամ, ացայ

vn.

cf. Պարծիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՆԾԱՄ ՊԱՆԾԱՆԱՄ. (գրի եւ ՊԱՆՁԱԼ, ՊԱՆՁԱՆԱԼ) Յանձնապաստան լինել. վստահանալ. եւ Պարծիլ. նազիլ. ի լաւ կարծիս լինել զանձնէ եւ զիւրոցն. ուրախանալ ընդ յաջողուածս անձին եւ իւրոցն.


Պաշտօնեայ, էի, ից

s. adj.

clerk, official, minister;
servant, domestic, waiter, valet;
administrator, officiating, deacon;
religious, pious;
— արդարութեան, Minister of Justice;
cf. Պաշտօն;
cf. Պատերազմ;
— աստուածային վրէժխնդրութեան, instrument of divine vengeance;
—ք, Therapeutae, servants of God;
—ք արքունեաց, courtiers.

· Calfa

NBHL (2)

Զասացեալսն իսկ իշխանս այժմ պաշտօնեայս օրինացն կոչեցի. (անդ։)

Ըստ բանի ումեմն, թէ ըստ իշխանի քաղաքին՝ եւ պաշտօնեայք նորա. (Գէ. ես.։)


Պապական, ի, աց

adj. s.

papal, pontifical;
papist;
— իշխանութիւն, cf. Պապութիւն.

· Calfa


Ջրական, ի, աց

cf. Ջրային.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ ջրականացն բղխեաց գետն բազմութիւն գորտոց. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 10։)


Ռ (ra)

s.

the twenty eighth letter of the alphabet and the twenty second of the consonants;
thousand, thousandth;
It is sometimes confounded with the letter ր;
When used as an initial it generally indicates foreign words.

· Calfa

NBHL (1)

ռայն ըռամիկ՝ արանց հանուրց, ոչ նախանձել՝ խրատէ վարուց։ Ռայն՝ ռահիւհանէ զքեզ ի բարձունս գընալ հոգւով ընդ իմաստունս. (Շ. այբուբ.։)


Ռամկական, ի, աց

adj.

vulgar, popular, common, trivial.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ ռամկականին յաղագս նոցա կարծեաց։ Ռակայ անուանիմ ռամկական վարուքս։ Ռամկական դասք զինուորաց. (Դիոն. թղթ.։ Ժմ.։ Շար.։)


Ռամկապետ, աց

s.

democrat.

· Calfa

NBHL (1)

δήμαρχος tribunus plebis. Իշխան ժողովրդեան առհասարակ.


Ռամկավար, աց

s.

demagogue.

· Calfa

NBHL (1)

δημαγωγός orator in republica, ductor populi. Որ վարէ զռամիկս եւ տնտեսէ բանիւ եւ իշխանութեամբ.


Ռետին, տնի, իւ

s.

resin, rosin, cedar-resin, colophony;
— բեւեկն, pine-resin;
— կենաց, balm of life.

· Calfa

NBHL (1)

ՌԵՏԻՆ՝ փոխանակ գրելոյ Ռեմոն. ռէհին.


Ռմբաւոր

s.

halberdier.

· Calfa

NBHL (1)

δορυφόρος hastatus, satelles, spiculator. Ունօղ կամ կրօղ ռումբս. նիզակաւոր արբանեակ իշխանաց.


Ռնգավար լինիմ

sv.

to scent, to smell.

· Calfa

NBHL (1)

Յոգոյ այտի զհոտ ծծեն ռընգամբք, խանծ առեալ՝ ռընգավար լինի, զօղելով ի մորւոջ՝ սպասէ ապականել. (Փիլ. լիւս.։)


Ռշտութիւն, ութեան

s.

penuriousness, niggardness, stinginess, avariciousness.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն իշխանացն ռժգութեան. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 50։)


Սաբաւովթ, այ

cf. Սաբաւօթ.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատեաց նախանձն սաբաւովթայ ի ծառայութենէ բռնաւորին զմեզ. (Կիւրղ. ես.։)


Սակայն

conj.

but, notwithstanding, nevertheless, however, yet, always, besides, moreover.

· Calfa

NBHL (1)

Սակայն վասն բազմացն հաճութեան ջան յանձն առաք։ Եւ սակայն ոչ մեղմացաւ անօրէնն ի հպարտութենէ անտի։ Բայց սակայն եւ յիշխանաց անտի բազումք հաւատացին ի նա, այլ վասն փարիսեցւոցն ոչ յայտնէին.եւ այլն։


Սակաւ, ու, ուց

adj. adv.

few in number, inconsiderable, moderate, small, slender;
"somewhat, less;
—, առ —, little by little, by degrees, by little and little, insensibly;
— անգամ, — երբեք, rarely, seldom;
ոչ —, many, much, not less;
— ինչ, —ս, առ — մի, few, not very, somewhat, rather, a little, cf. Փոքր մի, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի;
առ — մի, ի — ժամանակի, յետ —ուց, shortly, in a short time, for a moment;
յետ — միոյ, shortly after;
—ուք, with few attendants;
in few words, briefly, in short;
ոչ —ք ի նոցանէ, many of them;
ճաշակեցի — մի մեղր, I ate some or a little honey;
մարթի եւ ի —էն՝ — տալ, a little may be offered even of a little;
cf. Շատանամ."

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի սակաւ մի կասկած ունէր, անտի աներկիւղ հաստատէր։ Փոխանակ սակաւ աշխատութեանս մեր բազմապատիկ հանգիստ ունելոց եմք։ Դադարեալ աւուրս ինչ սակաւս։ Մի ի սակաւում այսմ ժամանակի զանվախճանելի զփառսն չափեր. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Ը. Խոր. ՟Ա. 14։ Նար. ՟Հ՟Ը.)


Սակաւապետութիւն, ութեան

s.

oligarchy.

· Calfa

NBHL (1)

ὁλιγαρχία paucorum principatus. որ եւ ՍՈՒՂԻՇԽԱՆՈՒԹԻՒՆ ասի. Պետութին կամ իշխանութիւն սակաւութիւ իշխանաց.


Սահմանական, ի, աց

adj. gr.

bordering upon, adjacent to;
definitive;
indicative;
բանիւ —աւ կապել, to excommunicate.

· Calfa

NBHL (1)

Զաւետարանական իշխանութիւնն ի գործ առեալ, եւ բանիւ սահմանականաւ կապեալ զիշխանն. (Յհ. կթ.։)


Սահմանապահ, աց

s.

frontier guard;
lord of the marches, provincial governor;
— զօրք, frontier garrison or guard.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխան հանդերձ զօրօք՝ պահապան եւ վերակացու սահմանաց. սահմանակալ. կուսակալ. բդեշխ. եւ բանակ նորա։


Սահուն

adj.

slippery;
fugitive, wandering, runaway.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանձ զեղբարս արար հալածական քաղաքէ ի քաղաք, սահունս, օտարացեալս, յածեալս. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Սաղարթապատ

adj.

covered with leaves.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խանձարուրս պատի, զի զսաղարթապատ եւ զմաշկեղենն հանդերձ պատառեսցէ։ Սաղարթապատ լինին ի մեջ անտառախիտ ծառոց դրախտին. (Զքր. կթ.։)


Սաղմոսարան, աց

s.

psaltery, harp, decachord, dulcimer, tympanum;
psalter, psalm-book.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէ սաղմոսարանն. համբարձէք իշխանք. Լուր դու, զինչ ասէ սաղմոսարանն. (Կոչ. ՟Ժ։ Նիւս. կազմ.։)


Սամայէլ

cf. Սադայէլ.

· Calfa

NBHL (2)

Փոխանակ գրելոյ Սատայէլ, Սադայէլ.

Ունիս եւ դու ոսոխ քեզ զիշխանն մեղաց զսամայէլ (ուր հին ձ. զսադայէլ)։ Տեսի ես նստեալ զսամայէլ։ Ասէ ցնա սամայէլ. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ղ։ 2)


Սայլ, ից

s. ast.

waggon, chariot, cart;
arcturus;
bootes.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմաստեղք եւ գիշերավար եւ սայլդ յիշին փոխանակ ամենայն աստեղաց. (Առ որս. ՟Թ։)