Definitions containing the research լ : 10000 Results

Երկեակ

See full entry →

adj.

binary.

NBHL (4)

Հեռութեան սկիզբն է երկեակ։ Զերկեակն բաժանեաց ի միակ։ Զերկեակն եբարձ եթող անբաժանելի։ Քանզի բաժանեալ լինի ի հինգ երկեակս. (Փիլ.։)

Սկիզբն դարինճ երկեակն։ Երկեակն թիւ գոլով՝ զիա՞րդ է սկիզբն։ Երկեակն ոչ է թիւ, այլ սկիզբն թուոյ. (Սահմ. ՟Ժ՟Դ։)

ԵՐԿԵԱԿ. որպէս Երկիցս ամուսնացեալ, երկրորդ անգամ պսակեալ.

Իսկ զերկեակսն՝ ի պոռնկութենէ, եւ ո՛չ յամուսնութենէ ածելով առ զուգաւորութիւնն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Երկեամ

See full entry →

adj.

of two years;
biennial;
զ—, lasting two years.

NBHL (2)

Եւ զայն ոչ թէ զերկեամ եւ զերեամ մի էին կրելոց, յայլ զաւուրս կենաց իւրեանց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)

Զերկեամ միայն թագաւորել։ Զերկեամ միայն կալ յայնպիսի միտս։ Զամենայն զիրս զերկեամ բովանդակեալ՝ մեռանէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկեղ

See full entry →

cf. Երկիւղ.

NBHL (1)

ԵՐԿԵՂ եՐԿԵՂԱԾ. եւ այլն. cf. Երկիւղ, Երկիւղած, եւ այլն։


Երկեղուտ

See full entry →

adj.

frightful.

NBHL (2)

Երկիւղական. ահաւոր. վախնալու.

Եթէ լինիցի յանկարծակի երկեղուտ ինչ գործ. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Երկերիւր, ոց

See full entry →

adj.

two hundred.

NBHL (4)

Իսկ յասելն,

Եւ առ մայր նորա երկերիւր արծաթոյ. (Դտ. ՟Է. 4.) իմա՛ զօրութեամբ, կշիռ, դրամ. եւ այլն։

Միայն երկերիւրօքն իջանէր ի բլրակէն. (Յհ. կթ.։)

Երկերիւր թիւըդ ի քառակաց է (ի չորից յիսնից) ... սոքա շարադրեալ՝ ծնանին զերկերիւր. (Փիլ. լին.։)


Երկեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to intimidate, to frighten, to terrify, to cast down;
to startle.

NBHL (2)

φοβερίζω, ἑκφοβέω terreo, terrefacio, exterreo Ահացուցանել. զարհուրեցուցանել. վախցընել.

Արի՛ եւ երկեցո՛ զսոսա օրինօքն տեառն աստուծոյ». ուր գրեալ է ի բազմաց. Եւ կեցո՛։


Երկեւան

See full entry →

s.

doubt, suspicion, fear.

NBHL (5)

ἁμφισβητησμός, θόρυβος, ἑρεσχελία , ἕλεγχος dubitandi locus, suspicio եւ այլն. Երկուանք խիթալի. կասկած երկիւղալի. ծուփք եւ յանդիմանութիւն խղճի. պղտորումն. յոյզք մտաց. տարակոյս. երկբայութիւն. պատրանք. կասկածանք, վախ.

Երկեւան երկբայութիւն ունի ասացեալդ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 23։)

Երկեւան ի ճշմարտութիւն դատաստանին մուծանել. (Սեբեր. ՟Թ։)

Չտալ թոյլ երկեւանն ինչ երկմտութեան ի ներքս մտանել. (Ոսկ. եփես. ՟Ի։)

Ոչ եթէ այնպէս սրբեաց, եթէ երկեւանն ինչ մնայր առ ի քննել զբորոտութիւնն։ Մեկնութեամբն փարատիցի երկեւանն։ Մեղմով յայտ ածէր զնոցա մտացն երկեւանսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։ ՟Բ. 26. եւ 11։)


Երկեւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Երկեւան.

NBHL (1)

Ի մթութենէ երկեւանութեան խաւարի զտեալ։ Երկեւանութիւն ինչ վարկանիցի. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ղ՟Գ։)


Երկթերթի

See full entry →

cf. Երկթերթ.

NBHL (2)

Գետն բերանաբացեալ դարաւանդօք ափանց զերկթերթիսն նշանակէ շրթունս. (Խոր. ՟Բ. 39։)

Բերան իմ եւ լեզու եւս երկթերթի. (Կեչառ. աղեքս.։)


Երկթեւեան

See full entry →

cf. Երկթեւ.

NBHL (1)

Եւ մարդիկ երկթեւեանս ծնանել, եւ զայլս չորեքթեւեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկիցս

See full entry →

adv.

twice;
— անգամ, two times.

NBHL (6)

Եւ փոխանակ գրելոյ՝ Երկիր, այսինքն երկրորդ. (Մագ. ՟Կ՟Բ։ եւ իբր Երկիցս. Պղատ. օրին. ՟ժբ։)

ԵՐԿԻՑՍ որ եւ ԵՐԿԻՑՍ ԱՆԳԱՄ. δίς bis δεύτερον secundo, secunda vice Յերկուս նուագս. երկրորդ անգամ. դարձեալ. կրկին. երկու անգամ.

Այս երկիցս խաբեաց զիս։ Արդ երկիցս իսկ դարձեալ էր այսրէն։ Միանգամ եւ երկիցս։ Եհար զվէմն երկիցս անգամ։ Վասն կրկնելոյ երազոյն փարաւոնի երկիցս անգամ.եւ այլն։

Փոխանակ ասելոյ կամ գրելոյ, Երկուց. (Մագ. ՟Ի՟Է. եւ ՟Ի՟Ը։)

Երկիցս եւ երիցս զփորձ առեալ կշտամբեցաւ. (Եղիշ. ՟Գ։)

Երկիցս չորք։ Երկիցս ութուտասն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Երկիւղագին

See full entry →

adj.

frightful, dreadful, terrible;
timid.

NBHL (2)

Փակեալ ընդ երկիւղագին ահիւ։ Են պէտք երկիւղագին պատրաստութեան. (Փարպ.։)

Ծանեաւ ադամ զնշան գալոյ տեառն ի դժոխս, ծանր ամօթով կայր հիացեալ երկիւղագին (կամ երկաղագին). (Շ. տաղ.։)


Երկիւղախառն

See full entry →

adv.

mixed with fear, with fear.

NBHL (1)

Խառն ընդ երկիւղի. վախվըխելով.


Երկիւղած, աց

See full entry →

adj.

timorous, conscientious, scrupulous, pious, religions.

NBHL (2)

Երկեղած է արդարութիւն. (Փիլ. լին.։)

Ատես զայնոսիկ, որք միշտ ի քէն երկիւղած լինին (ծառայաբար եւեթ), եւ ոչ կամին խզհարազատութենէ սիրոյն բուռն հարկանել. (Լմբ. սղ.։)


Երկիւղածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fear of God, piety, religion, conscience;
երկիւղածութեամբ, religiously, conscientiously.

NBHL (4)

Հեշտ ցանկութեամբքն ըմբռնեալ ածէ յերկեղածութիւն։ Պիտ.։

Վասն երկիւղածութեան աւուրն փափակութեան». յն. վասն ունելոյ երկիւղածութեամբ. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 11։)

Երկիւղածութեամբ վարեսցո՛ւք զկեանս մեր։ Երկիւղածութեամբ լուարո՛ւք. (Ժմ.։)

Բազմամեայ երկիւղածութիւնդ՝ ո՛չ է ղերկիւղ (աստուծոյ), այլ անհաւատութեան մերոյ տայ զտարացոյց. (Լմբ. պտրգ.։)


Երկխօս

See full entry →

adj.

cf. Երկբան.

NBHL (2)

δίγλωσσος bilinguis Երկբան, երկալեզու. երկլեզու. որոյ ա՛յլ է խօսքն, եւ այլ սիրտն. նենգաւոր. սուտակասպաս. խաբեբայ. լեզուն չաթալ. յն. երկլեզու.

Ո՛վ անօրէն երկխօս լեզու, մերթ ասես ... եւ մերթ՝ թէ եւ այլն. (Գէ. ես.։)


Երկծով

See full entry →

adj.

enclosed or placed between two seas.

NBHL (3)

διθάλασσος, -ττος bimaris, qui utrinque mari adluitur Ուր են կրկին անցք կամ կիրճք ծովու. ... իքի տէնիզ կամ պօղազ արասը. որպէս ընդ մելիտենէ եւ ընդ գոդդոս, այսինքն ընդ մալթա կղզին, եւ ընդ կօցցօ կղզեակն.

Անկեալ ի տեղի մի երկծով՝ թիւրեցին զնաւն. (Գծ. ՟Ի՟Է. 41։)

Եւ էր յայնժամ անձն հերովդի իբրեւ յերկծովու նաւ ըմբռնեալ. (բաղիշ. յհ. մկ։)


Երկկերպի

See full entry →

cf. Երկկերպ.

NBHL (1)

Իժն գայ ի հակառակութիւն՝ իբր երկբոյս, եւ երկկերպ եղեալ. ( կէս գնտաձեւ, կէս բարձրագլուխ ). (Փիլ. լիւս.։)


Երկկին, կնոջ

See full entry →

s.

bigamist.

NBHL (2)

ԵՐԿԿԻՆ որ եւ ԵՐԿԱԿԻՆ. δίγαμος bigamus, qui secundo jungitur matrimonio Այր կրկին անգամ ամուսնացեալ.

Որ միակինքն իցեն, զերկկանայսն մի՛ բամբասեալ խոտիցեն. (Կոչ. ՟Դ։)


Երկձայն

See full entry →

s.

diphthong;
discordant.

NBHL (2)

երկձայն. իբր Հակառակ ըստ այլեւայլ ձայնից.

Ո՛չ երկձայն զհայաստանեայցս գոլ ... այլ նոյնախորհ եւ միաբանեալ ընդ պատուականիդ գլխոյ. (Թղթ. հաղբ. առ գր. տղ.։)


Երկձի, ոց

See full entry →

adj. s.

two horsed;
carriage, equipage.

NBHL (2)

Գայր նոյն հեծեալ երկձի». յն. երկձիոյ. եբր. զոյգ ձիոց. (Եւս. ՟Ի՟Ա. 9։)

Յաւելաւ յովանակական երկձին, եւ յաղթէր փիղիստիաքոս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկճիւղ

See full entry →

cf. Երկճիղ.

NBHL (3)

Կախեաց զերկճիւղ փայտէ». ա՛յլ ձ. զերկճիւղ, կամ զերկճեղ. (Յես. ՟Ը. 9։)

Ոմանք յերկճղի փայտս կախեալ զմինն մասնեաց թարգմանի, կամ երկճիւղի. (Վրդն. ծն.։)

Թէ ամենայն խաչաձեւ պաշտելի է, պաշտեսցի եւ երկճղին յէոյ (գուցէ ի բնէ). (Ոսկիփոր.։)


Երկմատենի

See full entry →

adj.

having two points or fingers, forked;
cf. Երկժանի;
երկմտանի երաժշտաց, cf. Ձայնգիւտ.

NBHL (2)

Արարեալ փայտատ երկմատենի, եւ այնու խարխարեալ յուզեն զթանձրահող հովտացն, սերմանելով ի նա ցորեան եւ գարի. (Եղիշ. երէց.։)

Երկմատնի փայտատովք սերմանեալ. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Երկմատնի

See full entry →

cf. Երկմատենի.

NBHL (2)

Արարեալ փայտատ երկմատենի, եւ այնու խարխարեալ յուզեն զթանձրահող հովտացն, սերմանելով ի նա ցորեան եւ գարի. (Եղիշ. երէց.։)

Երկմատնի փայտատովք սերմանեալ. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Երկմտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be irresolute, to suspect, to distrust, to waver, to demur;
— ի հաւատոց, to be unbeliever.

NBHL (4)

διστάζω, διακρίνω, ὐποστέλλω , ἁμφισβητέω dubito, haesito, ambigo, diffido Յերկմիտս լինել. երկբայիլ. յերկուանալ. խիթալ. թերահաւատել. զանգիտել. խորշիլ. տարակուսիլ, կասկածիլ, վախել, վախնալ.

Ոչ երկմտեաց ի հաւատոցն (յն. ոչ տկարացաւ)։ Աւետեացն (ա՛յլ ձ. յաւետեացն. յն. առ աւետիսն) աստուծոյ ոչ երկմտեաց անհաւատութեամբ. (Հռ. ՟Դ. 19. 20։)

Ոչ ուրուք երկմտեցելոյ, եւ ոչ յերկբայս եղելոյ ամենեւին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Եւ Թողուլ զմիամիտ մտերմութիւն, եւ յետս կալ. օտարանալ.


Երկմտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make doubt or waver.

NBHL (2)

Տալ այլում երկմտել, եւ երկփեղկել ի միաբանութենէ.

Ոչ կարաց երկմտեցուցանել եւ ոչ զմի ոք. (Յհ. կթ.։)


Երկմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

irresolution, vacillation, doubt, distrust.

NBHL (4)

διαλογισμός, διχόνια, ἁμφισβήτησις dubitatio, haesitatio եւ այլն. Հակառակն միամտութեան ի հաւատալ, ի յուսալ, եւ ի պահել զհաւատարմութիւն. որպէս երկբայութիւն, կասկածոտութիւն, թերահաւատութիւն.

Եւ δίστασις, διαφωνία, μερισμός dissensio, divisio եւ այլն. Երկբանութիւն. անմիաբանութիւն. երկպառակութիւն. օցտումն. բաժանումն.

Ստուգեալ գիտաց զբազմաց այլոց եւս երկմտութիւն. (Եղիշ. ՟Ե։)

Յերկմտութենէ փախերո՛ւք, որպէս ի գլխոյ չարեաց։ Ուր երկմտութիւն եւ բարկութիւն գոյ, անդ ոչ բնակէ աստուած. (Ածազգ. ՟Ա. եւ ՟Զ։)


Երկնաբերձ

See full entry →

adj.

sky-high, much elevated.

NBHL (4)

Յերկնից ի վայր բերեալ, իջեալ. երկնառաք. երկնաձիր.

οὑρανομήκης caelum altitudine tangens, altissimus Բարձր կամ ամբարձեալ յոյժ՝ իբրու յերկինս. բարձրաբերձ.

Երկնաբերձ աշտարակ շինել. (Ագաթ.։)

Համանման երկնաբերձ կայից կանգնեալ ամրոցին. (Նար. խչ.։)


Երկնաբնակ

See full entry →

adj.

that dwells in heaven, inhabitant of heaven, celestial.

NBHL (1)

Բնակեալն յերկինս.


Երկնագէտ

See full entry →

s.

astronomer.

NBHL (1)

Աստեղագէտքն երկնից, իսկ այլք երկնագէտքն ասեն, որք նշմարեն զաստեղս երկնից. (Ոսկ. ես.։)


Երկնագնաց

See full entry →

adj.

that hastens, presses on towards heaven.

NBHL (4)

Որ գնայ ընդ երկինս՝ քայլելով կամ թռչելով.

Զերկրածինքս երկնագնաց արար։ Տեսանելով զադամային մարմինս՝ երկնագնացս եղեալ. (Ճ. ՟Թ.։)

Մարդ՝ երկնագնաց ոչ լինի։ Պատկեր տեսանեմք երկնագնաց եղեալ. (Աթան. համբ։ եւ Գէ. ես.։)

Վասն երկնագնաց անընչութեան. (Կլիմաք.։)


Երկնագոյն

See full entry →

adj.

blue, sky-blue, darkblue.

NBHL (2)

Կին ոմն ծիրանազգեստ՝ երկնագոյն ունելով զիւրեաւ տեռ. (Խոր. ՟Ա. 25։)

Ի միջոյ մերմէ ի վեր ընթացեալ, եւ յերկնագոյն բարձրութիւն փառացն վերացեալ». իմա՛ երկնաբերձ, ծայրագոյն. երկայնագոյն յոյժ։


Երկնագոչ

See full entry →

adj.

that cries to heaven.

NBHL (1)

Դէպ յերկինս վերաձայնեալ, կամ ընդ երկնայինս ձայնակցեալ (ովսաննա երգն).


Երկնագումար

See full entry →

adj.

composed of a celestial troop;
divine assembly.

NBHL (1)

Յերկնաւորաց գումարեալ, կամ բաղկացեալ.


Երկնաթռիչ

See full entry →

adj.

that flies, rushes to heaven.

NBHL (5)

Որ թռչի ընդ երկինս. երկնագնաց. երկնասլաց.

Զհաւատացեալս իւր երկնաթռիչս առնէր. (Կամրջ.։)

Երկնաթռիչ եւ փայլակընթաց խաչիդ ձեւակի. (Նար. խչ.։)

Միտս երկնաթռիչ ի ստոր իջեալ։ Ա՛րկ զիս ի գաւիթս երկնաթռիչ երամիցդ. (Բենիկ.։)

Երկնաթռիչ արծիւ. (Ոսկ. լուս.։)


Երկնաժառանգ

See full entry →

adj.

possessing heaven, heir of heaven.


Երկնախոհ

See full entry →

adj.

contemplating, meditating on divine matters.

NBHL (2)

Ի վերին արքայութիւնն փութայ ընդունել զերկնախորհսն. (Ճ. ՟Գ.։)

Աստուածգիտութեանն բուրումն զերկնախորհիցն պարալնու անուշահոտութեամբ զիմաստս. (Խոր. վրդվռ.։)


Երկնախումբ

See full entry →

cf. Երկնագումար.

NBHL (1)

Ադամածնացս քաղաքակիցս լինել երկնախումբ բանակաց. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Երկնածաղիկ

See full entry →

adj.

blooming divinely, or by the power of God, celestial, divine.

NBHL (1)

Երկնածաղիկ առաքինութեանն լուսասաղարթ ոստովք. (Խոր. վրդվռ.։)


Երկնակաճառ

See full entry →

adj.

adorning the sky.

NBHL (1)

Արեգակն ի մայրն դառնային, համարձակութիւն տալով երկնակաճառ արփւոյն». (զի յետ մտիցն արեւու երեւի մեզ հանդէս երկնից). (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)


Երկնակամար

See full entry →

s.

arch of heaven, vault, roof.

NBHL (1)

Երկնակամար՝ նկարակերտիւք ... Նոյն ինքն երկին՝ եւ երկնակամար, եւ առագաստ յերկրի կառուցեալ. (Անան. եկեղ։)


Երկնակառոյց

See full entry →

adj.

founded in heaven, celestial.

NBHL (3)

Յերկինս կառուցեալ, հաստատեալ, եւ ուղղեալ. երկինքը շինած.

Երկնակառոյց քաղաք, կամ սեղան, լուսաւորք, բնակութիւն, շաւիղ. (Թէոդոր.։ Անան.։ Վրդն.։)

Ի յերկնակառոյց արարչական բանին վառեալ սիրոյ. (Գանձ.։)


Երկնակեաց

See full entry →

adj.

whose conduct is heavenly, that lives like an angel.

NBHL (1)

Երկնակեաց կենացն ցանկացեալ. (ՃՃ.։)


Երկնակենցաղ

See full entry →

cf. Երկնակեաց.

NBHL (2)

Յայլ իմն էութիւն երկնակենցաղ. (Նար. ՟Հ՟Է։)

Յերկնակենցաղն յայն խառնելոց իցէ կեանս. (Անան. եկեղ։)


Երկնակերպ

See full entry →

adj.

cf. Երկնահանգէտ.

NBHL (1)

Ի զանազան թելոց գունելոց երկնակերպ կապուտակատիպ. (Նար. խչ.։)


Երկնահայեաց

See full entry →

adj.

looking to heaven.

NBHL (1)

Այլայլի տեսիլ աչացն երկնահայեաց տարածիւք. (Վեցօր. ՟Զ։)


Երկնահանգէտ

See full entry →

adj.

resembling heaven, celestial, divine.

NBHL (3)

Չզանգիտես յերկնագէտ աթոռոյս, եւ յաթոռակալէս. (Գր. տղ. թղթ.։)

Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)

Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)


Երկնահանգոյն

See full entry →

adj.

cf. Երկնահանգէտ.

NBHL (3)

Չզանգիտես յերկնագէտ աթոռոյս, եւ յաթոռակալէս. (Գր. տղ. թղթ.։)

Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)

Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)


Երկնահանդէս

See full entry →

cf. Երկնակեաց.

NBHL (1)

Հանդիսացեալ երկնային վարուք.


Երկնահանճար

See full entry →

adj.

full of heavenly or divine wisdom.

NBHL (1)

Երկնային հանճարով լի. ունօղ զիմաստս երկնաւորս.