to shine, to glitter, to gleam, to flash, to sparkle, to glisten, to be resplendent;
to cause to shine, to give a lustre or brightness to, to polish, to furbish, to burnish;
խնդութիւն փայլէ յաչս նորա, joy shines in his looks.
Որ հանապաղատես յիշատակ երեւեալ տեառն՝ Յակոբայ զաւակին փայլիցէ։ Արեգակնապէս փայլէ ընդ երկնաւս։ Յանմատոյց լուսոյն փայլեցին իբրեւ զարեգակն։ Հուր աստուածութեանն փայլեաց ի դիմաց նորա։ Փայլեաց յերեսաց պատկերին որպէս լոյս. (Ագաթ.։ Խոր. վրդվռ.։ Յհ. կթ.։ Շ. մտթ.։ ՃՃ.։)
Փայլեն որպէս զարեգակն։ Փայլեն արդարքն յարքայութեան։ Յարեւելից փայլեաց ճառագայթ սուրբ խաչին։ Փայլեսցեն գործք բարեաց՝ ընդ լուսաթռիչ մարտիրոսսն։ Փայլեսցուք գործովք բարեաց ի յերկնային առագաստին. (Շար.։)
ՓԱՅԼԵՄ, եցի. ն. Տալ փայլիլ. լուսազարդել. շողացուցանել. ցոլացուցանել. պայծառացուցանել. փայլեցնել.
cf. Փայլեմ;
— զկօշիկս, to black or polish shoes.
Փայլեցուցանէ զշնորհացն բարձրութիւն։ Զլուսաւոր վարդապետութիւնն որպէս ճառագայթս արեգական փայլեցուցանել. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
Զգեղեցկութիւն վայելուչ անմեղութեան երեւեցո՛ եւ փայլեցո՛. (Լմբ. սղ.։)
Զլուսին եւ զաստեղս փայլեցուցեր ի զարդ գիշերոյ. (Ճշ. հին.։)
Զսաղաւարտըն փրկութեան ի գլուխ եգին, եւ ըզբանն կենաց անդ փայլեցուցին. (Լմբ. տաղ.։)
brightness, lustre, refulgence, brilliancy, splendour.
στίλβωσις, φέγγος, ἕκλαμψις splendor, fulgor. որ եւ ՓԱՅԼՈՒՄՆ. Փայլելն. շողիւն. պայծառութիւն. փայլիլը, փայլունութիւն.
Ի փայլուն փայլատականաց զինուց։ Փայլիւն զինուն։ Զփայլիւն զոսկեղէն վառելոց։ Սուրն գեղեցկացաւ ի փայլիւն.եւ այլն։
Զոսկւոյն, զականցն փայլիւն։ Ի փայլիւն հրոյ։ Ետես զփայլիւն լուսոյն ծագեալ ի նմանէ ի ջուրսն։ Փայլիւն լուսոյն՝ որ յայտնեաց զփառս աստուածութեանն. (Ոսկ. յհ.։ ՃՃ.։ Շ. մտթ.։ Իգն.։)
shining;
cf. Փայլածու.
Ի ներքոյ փայլողի, արուսեկի, լուսնի. (Փիլ. ել. ՟Բ. 75։)
Գղափիւրափայլող, կամ փայլումն. (Գաղիան.։)
woodsman, wood-cutter, wood-cleaver, feller;
axe, hatchet.
Յայլում աւուր կոտորէր զփայտ, եւ շրջապատեալ դեւն ունէր զփայտահարն, եւ եհատ անդէն զորունս նորա. (Ճ. ՟Ա.։)
carpentry, wood-work.
Հմուտ եմ եւ գիտակ գործոյ հիւանդութեան, փայտկոփութեան, (շինելոյ) լուծ, հարօք, եւ այլ եւս ինչ պիտոյ իցէ ումեք գործ. (Ոսկիփոր.։)
cf. Մլուկն.
cf. Փանդիռն.
Վիշապագլուխ փողս, եւ փանդիռս բարձրաբարբառս։ Զմեռեալս լային փողովք եւ փանդռօք. (Թղթ. դաշ.։ Բուզ. ՟Ե. 31։)
pandura, threestringed guitar;
trumpet.
Վիշապագլուխ փողս, եւ փանդիռս բարձրաբարբառս։ Զմեռեալս լային փողովք եւ փանդռօք. (Թղթ. դաշ.։ Բուզ. ՟Ե. 31։)
anguish, affliction;
blame, reproach;
— կրել, to suffer invectives;
to receive reproaches.
Երբ լուանաս (զքուռակ ձիոյ), օծէ՛ զագէտակն, եւ զփաշն. (Վստկ. ՟Յ՟Ժ։)
crevice, rift, cleft;
cave, cavity, hollow, hole;
hollow.
Ի լերինս եւ յայրս եւ ի փապարս երկրի։ Ի ծերպս վիմաց, եւ յայրս, եւ յամենայն փապարս։ Եմուտ գլուխ իմ ընդ փապարս լերանց. (Եփր. ՟Ժ՟Ա. 38։ Ես. ՟Է. 19։ Յովն. ՟Բ. 7։)
adorned with glory, glorious.
Ստեղծեր (զմարդն) կենդանի փառազարդ եւ լուսազարդ երեսք, կամ պատկեր։ Զփառազարդ քո տիպ տիրական։ Զայսքան փառազարդ շնորհաց զընդունակն. (Ճ. ՟Ա.։ Արծր. ՟Դ. եւ ՟Ե։ Երզն. լս.։ Նար. կուս.։)
to cover with glory, to load with honours, to render glorious.
Զբնութիւն հողանիւթ ստուերամածակերպեա՝ լուսափայլ պըճնիւք փառազարդեալ. (Շ. տաղ.։)
Աստուածային բանիւն սնեալք եւ աճեցեալք՝ փառազարդեալ արքայն։ Արիստակէս մեծափառ եւ զարմանալի հրաշիւք անդ փառազարդեալ։ Մարգարտով փառազարդին թագաւորք երկրի։ Ի սուրբն սոփիա ի փառազարդեալ խորանին Աստուծոյ. (Ճ. ՟Ա.։ Երզն. լուս.։ Տօնակ.։ Ճ. ՟Ժ.։)
glorious ornament, glory, honour.
Փառազարդիլն, եւ ելն. փառաւորութիւն. զարդ կամ գործ պանծալի եւ մեծավայելուչ.
Փայլումն փառազարդութեան, միանգամայն եւ երեւումն շնորհացն Աստուծոյ ի վերայ մանկանն Գագկայ. (Արծր. ՟Ե. 2։)
Mars.
Հինգ աստեղացն, որք մոլորական անուանակոչին, որոց անուանքն են այսոքիկ. լուծ, եղջերու, ծկրաւորի, փառազնոտի, արտախուր. . . յառաջին հատուածն արեգակն եւ լուսինն գոյացան. (Զքր. կթ.։)
Ցոյցք մարդկան արուեսին են հինգ աստղն. լուծ՝ հող, եւ ջերի ջուր, որ է այծ (եղջերաւոր). արտախոյր զմիտսն ասէ՝ որ ի գլուխն. (թերեւս լուսնթագ). զի խոյր պսակ ասի. ծպաւոր զգեստն ասէ, որ է օդն. փառազնոտ զհուրն. (Մեկն. ծն.։)
love of glory, ambition, vanity.
φιλοδοξία gloriae cupiditas, ambitio. Սէր փառաց. սիրելն զփառս եւ զպատիւ. փառամոլութիւն.
glorified, glorious.
(ա՛յլ է եւ ընդունելութիւնն. ) ἕνδοξος gloriosus, honoratus. որպէս ա. (ա՛յլ է եւ ընդունելութիւնն ն. δοξάζων glorificans. կ. δεδοξασμένος glorificatus ). Որ փառաւորեալ է, կամ արժանի փառաց. փառաւոր. գովելի կամ գովեալ. պանծալի. պատուական.
Գովասանութիւն փառաւորեցելումս այսմիկ աստուածազօր սուրբ խաչիս հատուսցուք. (Անյաղթ բարձր.։)
praiseworthy.
Ընկալուչ կամ արժանի փառաւորութեան. փառաւորեալ.
glorification;
glory, magnificence, pomp, splendour;
փառաւորութեամբ, cf. Փառաւորապէս.
δόξασμα, δόξα, ἕνδοξον, κλέος, εὑκλεία, εὑημερία glorificatio, decus եւ այլն. Փառաւորիլն, եւ ելն. մեծարանք. պատիւ. շուք. պարծանք. փառք. իրք պանծալիք. վայելութիւն, հանդէս. հռչակ. բարօրութիւն. ճոխութիւն. պերճութիւն.
Տեսանէր զծերութիւն փառաւորութեան (փառացի անձինն) սքանչելի եւ կարի վայելուչ իմն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 13։)
glory;
honour, praise, fame, renown, celebrity;
majesty, splendour, magnificence.
ամենեցուն իշխանութիւն է միաբանել ի սաղմոսն, եւ ի փառս գոբողայնց։ Առաջնորդքն եւ զօրհնութիւն եւս յաւելուն, եւ ի փառսն. (Խոսր.։)
to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.
Զկրակ ոխակալութեան շիջո՛, եւ ահա զգետն հրեղէն փարատեցեր. (Նար. խրատ.։)
Բազումք վճարեալք փարատին (ի մոլութեանց). իմա՛ հեռացեալ ազատին։
affecting, moving, touching;
amiable, dear;
offscum, offscouring, cf. Ջնջան;
— առնել, ասել, to conjure, to beseech, to entreat, to beg, to supplicate.
ՓԱՐԵԼԻ. գ. περίψημα peripsema. Ջնջան, որ փարի զսրբելի ենթակայիւ. կամ որպէս փարատիչ աղտոյ. սրբիչ. մաքրիչ. (յն. բէրի՛փսիմա. պարասրբիչ. շուրջ մաքրիչ. որ այլուր թարգմանի ի մեզ, տարագիր կամ կամ անարգեալ. եւ փոխանակ. )
cf. Օդանման.
Օդատեսակ գունաւն ծաղիկ է. եւ ի բաց լուծեալ ի կոկոնոյն զգեստուէ երեք գտանին եւ այլն. (Նիւս. երգ.։)
airy, aerial.
Զերկնից կամարաց օդեղէն եւ լուսեղէն ընդարձակութիւն։ Զքարանձաւս երկնից՝ օդեղէն եւ ջրեղէն եւ լուսեղէն ամուրս. (Նար. յովէդ.։)
to lodge, to pass the night in, to sojourn, to dwell, to stay in a person's house.
ՕԹԱԳԱՅԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՅԵՄ ՕԹԱԳԱՅԻՄ. ՕԹԱԳԱՆ ԼԻՆԻՄ ՕԹԱԳԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՆԻՄ. καταλύω diversor διανυκτερεύω pernocto αὑλίζομαι commoror, moror. Օթել՝ ագանել. երեկօթս առնել իջեւանիլ ուրեք զճանապարհայն՝ ընդ յարկաւ կամ բացօթեագ. դադարել՝ հանգչել ուրեք առ ժամանակ մի. լուծանիլ. հանել զգիշերն ի գլուխ. ինջնալ, գիշեր ընել, պառկիլ, մնալ.
cf. Օթագայանամ.
ՕԹԱԳԱՅԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՅԵՄ ՕԹԱԳԱՅԻՄ. ՕԹԱԳԱՆ ԼԻՆԻՄ ՕԹԱԳԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՆԻՄ. καταλύω diversor διανυκτερεύω pernocto αὑλίζομαι commoror, moror. Օթել՝ ագանել. երեկօթս առնել իջեւանիլ ուրեք զճանապարհայն՝ ընդ յարկաւ կամ բացօթեագ. դադարել՝ հանգչել ուրեք առ ժամանակ մի. լուծանիլ. հանել զգիշերն ի գլուխ. ինջնալ, գիշեր ընել, պառկիլ, մնալ.
ՕԹԱԳԱՅԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՅԵՄ ՕԹԱԳԱՅԻՄ. ՕԹԱԳԱՆ ԼԻՆԻՄ ՕԹԱԳԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՆԻՄ. καταλύω diversor διανυκτερεύω pernocto αὑλίζομαι commoror, moror. Օթել՝ ագանել. երեկօթս առնել իջեւանիլ ուրեք զճանապարհայն՝ ընդ յարկաւ կամ բացօթեագ. դադարել՝ հանգչել ուրեք առ ժամանակ մի. լուծանիլ. հանել զգիշերն ի գլուխ. ինջնալ, գիշեր ընել, պառկիլ, մնալ.
cf. Օթանոց.
Արեւելք գերարփին, եւ օթարան լուսածին. (Շար.։)
stale, hard.
Ապա թէ երկօրեայ նշխարօք մատուցանէ ... իսկ եթէ օթեկ ջրով ի պատճառս ծուլութեան կազմեսցէ զնշխարն, եւ այլն. (Կանոն.։)
cf. Օթեկ.
Ապա թէ երկօրեայ նշխարօք մատուցանէ ... իսկ եթէ օթեկ ջրով ի պատճառս ծուլութեան կազմեսցէ զնշխարն, եւ այլն. (Կանոն.։)
aiding, helping, assisting, auxiliary, subsidiary;
confer derate, allied;
— — բայ, auxiliary verb.
(լծ. Օգն. օճան) Օգնական. սատարիչ. նպաստամատոյց. ձեռնտու. այցելու. գործակից.
aid, succour, assistance, support, protection.
Գլուխն միայն առանց բոլոր անձին անդամոց օժանդակութեան՝ ո՛չ է կարօղ ներգործութիւնս ինչ կատարել. (Շ. թղթ.։)
to anoint;
to consecrate;
— ոսկւով, to gild;
— արծաթով, to silver;
— զանձն իւղով անուշիւ, to pomatum, to perfume one's person.
χρίω (յորմէ χριστός . քրիստոս, օծեալ). ungo (unctus) ἁλείφω, ἑγχρίω oblino λιπαίνω pinguefacio, impinguo. Մածանել՝ շաղախել՝ ներկանել. զանգանել իւղով. արկանել զձէթ՝ զմիւռոն՝ զիւղ անոյշ ի գլուխ, եւ զայլ հիւթս պարարտութեան ի վերայ այլոց իրաց. եւ Պարարել. օծել, եղ քսել. եբր. մաշախ. յորմէ մէսիա.
Առցե՛ս յիւղոյ անտի օծման, եւ արկցես ի գլուխ նորա, եւ օծե՛ս զնա։ Օծ զսեղանն, եւ սրբեաց զնա։ Օծ զխորանն, եւ զամենայն որ ինչ ի նմա։ Արկ մովսէս յիւղոյն օծութեան ի գլուխն ահարոնի, եւ օծ զնա։ Արի՛ օ՛ծ զդաւիթ։ Եւ օծ զնա։ Օծանել իւրեանց թագաւոր, եւ այլն։
Օծեր իւղով զգլուխ իմ։ Ուր օծեր ինձ զաձանն։ Օծ զերեսս իւր յանոյշ իւղոց։ Լուասցիս, եւ օծցիս։
Եւ լեղիս՝ եթէ ոք ունի զլուսն յաչս իւր, օծանի սովաւ, եւ բժշկի։ Օծ շուրջ զաչօքն զլեղին, եւ այլն։
cf. Օծութիւն.
Առցե՛ս յիւղոյ անտի օծման։ Իւղ լուսոյ, եւ խունկս յիւղ օծման։ Այս օծումն է ահարոնի եւ որդւոց նորա։ Փոխանակ մոխրոյն՝ օծումն ուրախութեան. եւ այլն։
Քահանայական խորհրդածութեամբք՝ օծմամբ եւ հոգւով ի քրիստոս։ Մզելով զձէթ ի լուսաւորութիւն իմանալեաց եւ յօծումն։ (Յճխ. ՟Բ. ՟Ժ՟Ա։)
serpent, adder, snake;
— or — աւազակ, the devil;
— խարամանի, dipsas or dipsade;
— շչէ, the serpent hisses;
cf. Քաղցրութիւն.
Զսկզբնաչար զդրախտին օձն իբրեւ զաւազակապետ ժանդատեսիլ կալեալ, եւ ձաղածանակ արարեալ ... ուր թագաւորն փառաց պսակեալ ի խաչին՝ յանդիման առնելով զնա ի հայհոյութենէն ի խոստովանութիւն արքայութեանիւրոյ՝ լուծանէ զանէծս, ընդ իւր տանելով ի դրախտն. (Արշ.։)
inhabited by serpents.
Ընդ օձաբնակ խաւար դըբին, ուր լուսատուն էր իմ անձին։ Զեկեղեցիսն՝ որ իւրեանց օձաբնակ տեղիս ի վաղնջուց շինեալ էին. (Յիսուս որդի.։ Լաստ. ՟Ի՟Գ։)
trampling serpents under foot.
որ կոխէ զօձս կամ զգլուխ օձի. Խրոխտք միանգամայն եւ հանդարտք ըստ օձակոխն զարմի որթուցն (կամ որդւոցն) եղջերուաց. (Նար. առաք.։)
given by the serpent to eat.
Ի ձեռն օձաջամբ պատրողական պտղոյն։ Յիշէ զառաջին սխալումն օձաջամբ պատրանացն. (Զքր. կթ.։)
to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.
Զգլուխ առաքելոցն ըմբռնեցին, որով աւելի իմն կարծէին զայլսն զարհուրեցուցանել եւ օցտել (կամ ոցտել) ի միմեանց. (Ոսկ. գծ.։)
Այլ ոք այլուր օձտեցաք եւ ցրեցաք կրօնաւորքս, եւ զհետ կամաց մերոց չարաց գնացաք. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
assistance, favour, protection, goodness, grace;
առնուլ —, to gain one's cause.
προστασία praesidium, auxilium, favor. բայիւ ἑπιλαμβάνω opem fero . Օգն. օգնութիւն. օժանդակութիւն. նպաստ. ձիրք. բարիք. երախտիք. այցելութիւն. պաշտպանութիւն. ներողութիւն. վերակացութիւն. հանգամանք. առիթ. յաջողութիւն.
soap;
cf. Օշնան;
cf. Աճառ;
bride's dress, furniture, ornaments;
means, remedy.
Օճառաց լուանալեաց, սապոնն, կամ մոխրջուրն. (Լծ. նար.։)
cf. Յօշատեմ.
Զորդիսն օշատեն։ Այս ոք օշատեաց զայն ոմն։ Վայելուչ զանձեռնընդել չար գազանիդ օշատել մասուն. մարմնոյ. (Առ որս. ՟Ա։ Նոննոս.։ Պիտ.։)
worm-wood, absinth.
Ի վերայ լուսոյ խաւար ածել, եւ ընդ մեղր խառնել օշինտր։ (Խոնաւութիւնն) դառնայ յօշընդերն. աւշինդրի գինի. (վստկ.) (քելին շարապը)։
odd-shaped.
Ո՞յր աղագաւ զայս օտարաձեւ ընդունելութիւն արարեր. (Կլիմաք.։)
place where strangers are lodged, guests house, residence for foreigners;
hospice for pilgrims or other travellers.
ξενοδοκεῖον կամ ξενοδοχεῖον hospitium, diversorium. Տեղի ընդունելութեան օտարաց. հիւրանոց. Իջեւան պանդխտաց.
kindness to strangers, hospitality.
Ընդարձակագոյն բացեր զօտարասիրութեանդ զգոգ։ Զօտարասիրութեանն, զհիւրընկալութեանն։ Օտարասիրութեամբ ժողովել։ Մշակելի ծանօթիցն ե հեռաւորացն առատաբար զօտարասիրութեանն հատուցմունս. (Պրողբ. ներբ. ղկ։ Մագ. ՟Ի՟Զ։ Վրդ ոսկ։ Պիտ.։)
hatred of strangers, inhospitality.
Ատելութիւն ընդդէմ օտարաց եւ հիւրից. ամարդութիւն. անգթութիւն.
estranging, alienating;
strange, paradoxical.
ξενίζων . Որ օտարացուցանէ. հեռացուցիչ. տարագրիչ. եւ Ապշեցուցիչ մտաց. նորալուր.
Օտարացուցիչ է ամենայն դժնդակաց, կամ ատելութեան. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
from another part, elsewhere, from any other place.
Յօտար տեղւոջէ կամ ի վիճակէ. արտաքուստ. այլուստ.
bringing day, luciferous.
Որ բերէ զօր կամ զտիւ. մակդիր արեգական, կամ լուսոյ մեղ երեւելոյ.
ephemancy.
Իբր Օրահմայութիւն. հմայք՝ խարանօք աւուրց. Յաստեղագիտութիւնս, յօրահմայս, ի լուսնախտիրս։ Յօրահմայս ամբարշտել։ Ընդէ՞ր յօրահմայս եւ ի խտիրս անկանիս. ի՞ւ վնասակար է շաբաթն եւ չորեքշաբթին. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)