Definitions containing the research ելք : 524 results

Մտացի, ցւոյ, ցեաց

adj.

reasonable, rational, sensible, intelligent, wise, judicious.

· Calfa

NBHL (1)

νοῦν ἕχων, νοήμων mentis compos, intelligens, prudens, sollers, acutus. Միտս ունօղ. տիրապէս մտաւոր. մտավարժ. հանճարեղ. բանիբուն. ուշեղ. ուշիմ. խելք ունեցօղ, խելացի.


Մտաւորութիւն, ութեան

s.

intelligence, good sense, judgment.

· Calfa

NBHL (1)

Մտաւոր, եւ մտացի գոլն. ուշիմութիւն. իմաստութիւն. խոհականութիւն, եւ մտադրութիւն. մտավարժութիւն. խելք, խելացութիւն.


Յայտ, ից

adj. adv. s.

evident, clear, manifest, plain, palpable, obvious;
evidently, obviously, plainly, clearly, manifestly;
cf. Յայտնութիւն;
— է, — իսկ է, it is evident, clear;
— իմն է, naturally, of course, certainly;
այս — է զի, it is certain that;
ապա — ուրեմն է, it is therefore clear that;
— or ի — գալ, to appear, to be manifested, made known, evident, to be discovered or disclosed;
— ածել, առնել, to declare, to make manifest, to display, to put or set forth, to show, to prove;
to signify, to name;
— առնել զընդունելութիւն, to acknowledge the receipt of.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտ իսկ է, թէ յազգէ Յուդայ ծագեաց Տէր մեր. եւ եւս առաւել յայտ է, թէ ըստ նմանութեան Մելքիսեդեկի յառնելոց է այլ քահանայ։ Այս մի ինչ յայտ եղեւ, եթէ ի ձեռս էր իմ. եւ այլն։


Յետակողմն

s. mar. poop, stern on a ship;
cf. Խելք.

· Calfa


Յետին, տնոց

adj.

last, furthest, ulterior, posterior;
lowest, meanest;
extreme, utmost, greatest, utter, uttermost;
—ք, posterity;
— օր, the day of judgment, doomsday;
— չքաւորութիւն, utter misery, extreme poverty;
— կարօտութիւն, extreme need;
— կողմն, cf. Յետակողմն.

· Calfa


Յիմար, աց

adj.

out of one's senses, foolish, senseless, mad, crazy, silly;
ծայրագոյն —, an arch-fool, an out-fool and out fool.

· Calfa

NBHL (1)

μωρός, ῤακά, ἠλίθιος stultus, fatuus, demens, amens, insanus. Անմիտ. շամբուշ. պակասամիտ. ախմար. տխմար. մորոս. ռակայ. խենդ, խեւ, անխելք


Յիմարեցուցանեմ, ուցի

va.

to drive mad, to distract, to dement;
to infatuate, to charm, to bewitch, to fascinate, to bewilder;
to intoxicate.

· Calfa

NBHL (1)

μωραίνω stultum reddo ἑξίστημι obstupefacio եւ այլն. Յիմար առնել՝ կացուցանել. ի յիմարութիւն դարձուցանել. ցնորեցուցանել. ապշեցուցանել. խենդեցնել, խեւցընել, խելքը առնել.


Յունական, ի, աց

adj.

Greek;
— հուր, greek fire;
— ոճ, grecism;
վարել զոճ —, to grecize, to grecianise, to render greek.

· Calfa

NBHL (1)

Յունական պերճ եւ ողորկ առասպելքն. (Խոր. ՟Ա. 32։)


Նախաշաւիղ, ւղի, ւղաց

s.

fore-runner, precursor;
preliminary, introduction.

· Calfa

NBHL (2)

Պասեք, յերկիր աւետեաց նախաշաւիղ, եւ ի վեր ելք։ Ծուխ բարկութեան՝ պատուհասիցն նախաշաւիղ. (Ածաբ. պասք. ՟Բ. եւ Ածաբ. կարկտ.։)

ՆԱԽԱՇԱՒԻՂ կամ ՆԱԽԱՇԱՒԵՂ. πρόοδος progressus, -ssio προοίμιον prooemium, praeludium. Նախկին շաւիղ. ելք ի ճանապարհ. նախադուռն. սկզբնաւորութիւն իրաց եւ բանից. յառաջաբան.


Նաշիհ, շհոյ

s.

finest quality of wheat flour.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞չ դուք իսրայէլացիք մատուցանէիք նաշիխ եւ դինի։ Եւ մելքիսեդեկ նաշիխ եւ գինի մատոյց. (Պիտառ.։)


Նեարդ, ներդից

s.

fibre, string;
ligament;
tendon, sinew.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԵԱՐԴ. ἵς, ἵνες fibra, -rae νεῦρον nervus τένων tendo ἁρτηρία arteria χόνδρον cartilago. Գրի եւ ՆԻԱՐԴ, ՆԷԱՐԴ, ՆԱՐԴ. Ջղային թելք եւ մազմզուկք ի մարմնի եւ յերակս կենդանւոյ. ջիղք եւ աճառք պնդիչք եւ ձգձգիչք.


Յաջող

adj.

favourable, propitious, advantageous, prosperous, commodious;
— է, it is favourable;
it is time, it is the favourable moment;
— ելք, happy issue.

· Calfa


Յառաջածութիւն, ութեան

s.

production, creation.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Յառաջատութիւն. ելք. որ եւ ՅԱՌԱՋՃԱՆԱՊԱՐՀ ասի.


Մգլահոտ

adj.

musty, having a musty smell.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ էին ընդելք գէջ եւ դաժան՝ շնչարգել եւ մգռահոտ օդոյ երկրին. (Առաքել պտմ.։)


Մեծավերջ, ից

adj.

s. gr. iambus;
iambic.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքն պտղոմէոս էր, որ եւ զմեծավերջ տաղս զայս բարբառեցաւ. Պիտանացո՛ւ է ինձ (ասէ), կաթիլ բախտի՝ քան խելք կարասով. (Նոննոս.։)


Մոլեմ, եցի

va.

to drive mad.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլեցուցանել. ցնորեցուցանել. տալ մոլիլ, եւ վայրենանալ կամ յիմարիլ. խելքը հանել, խելքը տանել, խենդեցնել.


Մոլիմ, եցայ

vn.

to lose one's senses, to go mad;
to be in a passion, enraged;
to be extravagantly fond of, to fall violently in love with, to be passionately in love;
— զհետ, to bend one's whole soul to, to apply oneself entirely to, to dote upon, to be destracted with;
մոլիս, պաւ՛ղէ, Paul, thou art beside thyself.

· Calfa

NBHL (1)

μαίνομαι, ἑμμαίνομαι, ἑκμαίνομαι , ἑπιληπτεύομαι, ἑπιληπτίζω furo, insanio, demens sum, corripior a daemone, laboro epilepsia sive morbo comitiali, et incendor amore μαντεύομαι divinor, hariolor . Ցնորիլ. ելանել արտաքոյ անձին. անկանել ի մտաց. կատաղիլ. յիմարիլ, այսահարիլ. զայրագնիլ, եւ Յարիլ յանչափս. զակատիլ. անկղիտանալ. տռփիլ, եւ տարփալ. եւ Հմայել. իրմէն դուրս ելլալ, խելքը թռցընել, խենդենալ, խեւնալ, կատղիլ.


Մոլորութիւն, ութեան

s.

wandering, straying, aberration;
error, heresy;
seduction, perversion, subornation, corruption;
fury, mania, folly, frenzy, madness;
— մտաց, mental aberration;
ծայրայեղ —, sad extremity, excess;
բազում դպրութիունք զքեզ ի — դարձուցանեն, much learning doth make thee mad.

· Calfa

NBHL (1)

πλάνη, πλάνησις error, erratio, seductio, vagatio. Մոլորիլն. խոտորումն. թիւրութիւն. մոլար ընթացք կամ վարդապետութիւն, խաբէութիւն. պատրանք. եւ Թափառումն. ելք արտաքոյ ուղւոյ՝ իրօք կամ նմանութեամբ.


Մատոյց, տուցի

s.

access, approach;
ascent, acclivity.

· Calfa

NBHL (1)

προσβάσις ascensio, accessus. Յառաջ մատչումն. դիմեցումն. ելք զառ ի վեր.


Մարզանք

s.

exercise;
gymnastic apparatus.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր է արծաթն ժանգալից, ո՞ւ են նոր մարզանքն. յն. ցնորք եւ վայելք. (Ոսկ. ղկ.։)


Մարթանք, նաց

s. adv.

stratagem;
means, experient, resource, remedy;
skill, art, ability, cleverness, mastery;
—նօք, ingeniously, cunningly.

· Calfa

NBHL (1)

στρατηγία (ճարտարութիւն ի զինուորութեան). stratagema ἑπιστήμη scientia, peritia, ars, astutia. Հնարք. հայթհայթանք. ճար. ելի աղագ. ճարտարութիւն. արուեստ. գիւտ հնարից ի մարտի. վարպետութիւն, խելք.


Մարմնահար, աց

adj.

impotent, unhealthy, apoplectic, disabled, crippled.

· Calfa

NBHL (1)

Խելք թիւրք, մարմնահարք, հիւանդք, անդամալոյծք. (Կանոն.։)


Մարմնապահ, աց

s.

bodyguard, life-guardsman, yeoman of the guard.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն մարմնապահացն մինչեւ յանկողինս հասելք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Համիմաստ

cf. Համամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄԻՄԱՍՏ ՀԱՄԻՄԱՑ. ὀμόφρονος consentiens. Ոյր իմացուած՝ միտք եւ խորհուրդ միաբան է ըստ այլում. համամիտ. համախորհուրդ. մէկ մտքի՝ մէկ խելքի տէր.


Համիմաց

cf. Համամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄԻՄԱՍՏ ՀԱՄԻՄԱՑ. ὀμόφρονος consentiens. Ոյր իմացուած՝ միտք եւ խորհուրդ միաբան է ըստ այլում. համամիտ. համախորհուրդ. մէկ մտքի՝ մէկ խելքի տէր.


Հանգիստ, գստեան

s. fig. adj. adv.

repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծագաց երկնից են ելք նորա, եւ հանգիստ նորա մինչեւ ի ծագս նորուն. (Սղ. ՟Խ՟Ը. 7։)


Հանեմ, նի

va. arith.

to draw or pull out, to take away, to abstract, to remove, to displace;
to dislodge;
to rise, to lift up, to carry up;
to divulge, to let out, to publish;
to offer, to present;
to subtract, to take away;
— զքառակուսի արմատ թուոյ, to extract the square root of a number;
— իրաւունս, to do justice to;
— առնուն չար, to defame, to decry, to slander, to belie;
— յաչաց, to cause to lose the favour or affection of;
— յաչաց ժողովըրդեան, to render unpopular;
ի վեր —, to inform of, to discover, to disclose, to reveal, to unveil, to unmask;
— ընդ աշխարհ, to publish, to divulge every where;
ի բանս —, to delude, to beguile, to seduce, to betray, to deceive;
յինքն —, to appropriate to oneself, to take possession of, to assume wrongfully;
— ինչ յոք, to ascribe, to attribute, to impute;
— յոք զպատճառս ամենայն չարեաց, to accuse of every evil;
— յոք զիմն, to apply to;
ի բաց —, to exclude;
to scatter;
to send back or away, to dismiss, to discharge;
— բռնի or բռնաբար, to extort, to wrest, to seize by force, to take by violence;
— յարմատոց, to root up, to extirpate;
*— զթեփ, to scale;
to pearl or decorticate seed;
— զվրէժ քինուն or — զփոխարէն չարեացն, to avenge oneself, to be revenged;
to turn the tables upon;
— օգուտ, to turn to account, to profit by, to derive benefit from, to avail oneself of, to improve;
— հետեւանս, to desume a consequence;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to give, to deliver up;
— զօրս, to levy soldiers, troops;
— աւուրս, զգիշերն, to pass the days, the night;
— աւուրս բազումս, to remain a long time;
— ի ժառանգութէնէ, to dispossess;
— յայլ լեզու, to translate into;
— ողջակէզ, to sacrifice;
— լեզու, to put out one's tongue;
to loll out one's tongue;
վիճակ —, to draw, to cast lots;
— զկարասիս, to unfurnish, to strip;
— զկինն, to repudiate;
— կանանց զյօնսն, to paint one's eyebrows;
— զջուր, to draw water, to draw up, to fetch up;
— ի նաւէ, to disembark;
to land, to set on shore;
— ճանապարհի, դրան, to lead to, to run into, to abut or end in;
— առ ոք, to present, to introduce;
— զսուրն ի պատենից, to unsheathe;
— ընդ սուր, to put to the edge of the sword;
— զհոգին, to give up the ghost, to expire, to die;
— զօրհնութիւն, to bless, to praise;
հա՛ն զիս աստի, take me out of this.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ԲԱՆՍ ՀԱՆԵԼ. Խաբել. խելքէ հանել.


Հանճարաբար

adv.

ingeniously, wisely, judiciously.

· Calfa

NBHL (1)

φρονίμως, ἑπιστημόνως sapienter, prudenter, perite. Հանճարով. իմաստութեամբ. ճարտարութեամբ. խելօք, խելքով.


Հանճարեղութիւն, ութեան

s.

intelligence, wit, ingenuity.

· Calfa

NBHL (1)

Հանճարեղն գոլ. եւ Հանճար. զգօնութիւն. իմաստութիւն. խելացութիւն, խելք։ (Նար. ՟Խ՟Ը։ Արծր.։ Խոսրովիկ.։ Շ. թղթ.։)


Հանճարիմաստ, ի

cf. Հանճարեղ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆՃԱՐԻՄԱՍՏ ՀԱՆՃԱՐԻՄԱՑ. Ուր գոյ իմաստ կամ իմացուած հանճարոյ. խորհրդաւոր. հանճարաւոր. հանճարեղ. խելացի, բարակ խելքի բան.


Հանճարիմաց

cf. Հանճարեղ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆՃԱՐԻՄԱՍՏ ՀԱՆՃԱՐԻՄԱՑ. Ուր գոյ իմաստ կամ իմացուած հանճարոյ. խորհրդաւոր. հանճարաւոր. հանճարեղ. խելացի, բարակ խելքի բան.


Ծագումն, ման

s.

dawn, rising;
birth, origin, source, rise;
emanation;
lineage, descent;
derivation;
զ—ն ունել, to take its rise in, to draw one's origin from;
— արեգական՝ արեւու, sunrise, sunrising.

· Calfa

NBHL (2)

Ծագումն միածնի որդւոյ քո յերկնից (այսինքն միածինդ ծագեալ)։ Այսօր զհոգին ճշմարտութեան դաւանեցին սուրբ հայրապետքն ծագումն առ ի հօրէ յառաջ բղխեալ անհատաբար, եւ այլն։ Ծագումն լուսոյ աստուածային նշանի։ Ծագմամբ լուսափայլ աստեղն։ ծագումն արեւու լուսոյն ճշմարտի (սուրբ կոյս. իբր ծագօղ, արեւելք). (Շար.։)

ἁνατολή ortus եւ oriens, origo ἁπόρρια effluxus, emanatio βλαστός germen λάμψις splendor. ծագիլն լուսոյ կամ լուսաւորեաց. ելք. արեւելք. եւ Փայլումն. լուսաւորութիւն. եւ Ծնունդ. բղխումն. ի վեր երեւումն.


Ծակ, ուց

s. adj.

hole;
opening, aperture;
bored;
perforated;
— բանալ, to make or bore a hole;
խնուլ զ—, to stop up a gap;
ի — կարաս կրել ինչ, to draw water with bottomless buckets, to labour in vain.

· Calfa

NBHL (1)

τρύπημα, τρυμαλιά, τρώγλη, ὁπή foramen, caverna. Ծերպ փոքրիկ. ճաղքուած. անցք. մուտ. ելք. պատուհան. խորշ. անձաւ.


Լուսածին

adj. phys.

engendering, or producing light, photogenic;
phosphor.

· Calfa

NBHL (1)

Արեւելք գերարփին, եւ օթարանլուսածի. (Շար.։)


Լքանեմ, լքի

va.

to leave, to abandon, to desert, to forsake, to quit, to give up;
to disable;
to dismantle;
to discourage, to dishearten.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. լտ. լինքուօ, լիքուի). λείπω, παραλύω linquo, derelinquo, dejicio, rejicio, negligo. Ի բաց կամ ի վայր թողուլ. ընկնուլ յերեսաց. ի բաց արձակել՝ լուծանելքակել՝ մերժել յիւրմէ. տարագրել. անտես կամ ապախտ առնել. Երեսի վրայ թողուլ.


Խոչ, ից

s.

obstacle, opposition;
embarrassment, inconvenience, difficulty, hitch, hinderance, clog;
the spines of the hedgehog;
— խափանարար, great obstacle, impossibility;
ահա — անկոխելի, there is an insurmountable difficulty;
— եւ խութ լինել, to hinder, to clog, to embarrass, to prevent, to be a bar to;
տապալել զամենայն զխոչ եւ զխութ, to surmount the greatest obstacles;
cf. Խութ.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՈՉ σκῶλον offendiculum, impedimentum in via occurrens, lignum praeacutum σκόλοψ, σκόλωψ palus aculeatus, sudes. որ եւ ԽՈՒԹ. ԽԱՅԹ՝ խոցոտիչ. Քար կամ փայտ սրածայր՝ արգել եւ վնասիչ ոտից, որպէս եւ խթիչ աչաց. քար գայթագղութեան. ցից. խափան. որագայթ. կոճ. փայտ կամ քար սուր. Արգելք. փուչ.


Խոր, ոց

adj. fig. adv.

deep, hollow, excavated;
profound, deep;
ի —, deeply, profoundly;
thoroughly;
grievously;
— տգիտութիւն՝ վէրք, profound ignorance;
deep wound;
խաւար —, thick, dreadful darkness;
— աղքատութիւն, profound misery, abject poverty;
ի — ձմերան, in the depth of winter;
ի — ամարան, in the middle of summer;
պեղել ի —, to excavate deeply.

· Calfa

NBHL (1)

Կամիմ ցուցանելքեզ խորեւ աստուածային խորհուրդ. (Կլիմաք.։)


Խորհիմ, եցայ

vn.

to think, to meditate, to consider, to cogitate, to study;
to reason, to reflect;
to suppose, to judge, to imagine, to fancy;
to bring to memory, to call to mind, to recollect;
— ընդ միմեանս, to consult, to advise together, to deliberate, to concert;
— ի սնոտիս, to meditate on trifles;
ի խորհելն անգամ սոսկամ, the mere thought of it makes me shudder;
յայն խորհէր հանապազ, he thought of nothing else.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՈՐՀԵԼ. Հոգ տանել. ուշ ունել. խնամ տանել կամ ունել. խելք տալ, ուշ դնել.


Խորհրդակորոյս

adj.

foolish, odd, eccentric.

· Calfa

NBHL (1)

Կորուսանօղ զխորհուրդ (որպէս դնի ի յն). անհանճար. անխելք.


Կարթ, ից

s.

fish-hook, fishing-line;
line, rod;
spur;
hook, crook;
nosering;
shin-bone, tibia;
— ընկենուլ, to throw a hook, to cast a line.

· Calfa

NBHL (1)

Կարթ ՝ գելք, մեծակն, յօնակից էր. (Ճ. ՟Ա.։)


Կարճահաս

adj.

obtuse, dull, stupid.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ իւրեանց կարճահաս իմաստութեամբն հասեալք չքնաղգիտութեանն աստուծոյ. (Ագաթ. (ռմկ. իրենց կարճ խելքովը։))


Կարճամիտ

adj.

impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՐՃԱՄԻՏ. Տկարամիտ. անմիտ. տխմար. տգետ. խելքը կարճ.


Համադամ, աց

adj.

agreeable to the taste, delicate, delicious, dainty, exquisite, savoury, succulent;
—ք, dainties, delicacies, tit-bits.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն համագամաց՝ փափկութիւն տիրէ (որպէս առաջնորդ). իսկ զցանկութիւն ծնանին խելք եւ զգայութիւնք. (Եւագր. ՟Դ։)


Համառօտեմ, եցի

va.

to abridge, to diminish, to shorten;
to digest, to resume, to recapitulate;
to reduce, to contract, to extract;
ուղիղ —, to understand thoroughly and cause to be perfectly well understood;
— զօրէնս, to transgress, to break a law;
— քորեպիսկոպոսին զեկեղեցիս, to make a visitation of the diocese.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՂԻՂ ՀԱՄԱՌՕՏԵԼ. ὁρθοτομέω recte sentio, et explico. Ուղիղ իմանալ եւ իմացուցանել. (որպէս ռմկ. խելքը կտրել, խելքին կտրել տալ շիտակը. )


Համասփիւռ

adj.

spread, diffused, propagated throughout;
— ծաւալիլ, to be -.

· Calfa

NBHL (1)

Համասփիւռ ծաղիկ։ Այս է մեկնութիւն դիոնեսիոսի իմաստասիրի, որ ականատես եղեւ համասփիւռ ծաղկին. (Բժշկարան. (երկար առասպելք վասն ամենածաւալ ներգործութեանց անգիւտ ծաղկանս։))


Հագներգութիւն, ութեան

s.

rhapsody;
passage or extract from, part of a poem, canto;
book, chapter.

· Calfa

NBHL (1)

Հագներգութիւն ըստ հոռոմին լսի գաւազաներգութիւն. կամ ի հագնելոյ կարկատուն սանս. կամ է հագներգութիւն՝ ելք շնչոյ հագագին, զոր երաժշտականութեամբ նուագեն ի տաղս պարանցիկ երգոցն. կամ ի հագուցանելոյ ընդ միմեանս, եւ կարկատելով բանս՝ յիրեարս յեռել. կամ հագնին փայտ է անուշահոտ, որպէս սարդենին՝ որով երգէին. (Երզն. քեր. (ի զանազանից յայլ եւ այլ օրինակս)։)


Հազարամեայ, մէից, եայց

adj.

cf. Հազարամեան.

· Calfa

NBHL (1)

Հազարամեայ աղճատանքն ի դրախտին փափկութեան։ Օտարոտեացն եւ հերձուապետացն հազարամեայ առասպելք. (Առ որս. ՟Ժ։ Միսայէլ խչ.։)


Հազարամեան, ենից

adj.

of a thousand years;
մեայ ժամանակ, millennium.

· Calfa

NBHL (1)

Հազարամեայ աղճատանքն ի դրախտին փափկութեան։ Օտարոտեացն եւ հերձուապետացն հազարամեայ առասպելք. (Առ որս. ՟Ժ։ Միսայէլ խչ.։)


Հանումն, ման

s. arith.

drawing or taking out;
extraction;
subtraction.

· Calfa

NBHL (1)

Հանելն, իլն. բարձումն, եւ ելք.


Պառաւական, ի, աց

adj.

anile, senile;
— առասպելք, idle story, tale, fable;
— կրօնք, ridiculous superstition.

· Calfa