Definitions containing the research գ : 10000 Results

Դերեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Իդերեւ ելանեմ.

NBHL (1)

ժառանգութիւնն անհոգացեալ՝ պղերգութեամբ դերեւանալ եւ նուազել. (Փիլ. տեսական.։)


Դերեւանք, նաց

See full entry →

s. pl.

vanity, uselessness, privation, want.

NBHL (1)

Վարժօղքն (աշակերտաց) պղերգագոյնք՝ ի բարի յուսոյն միշտ լքուցանելով՝ ի դերեւանս զնոցա զառածեն զոգիս, ախմարագոյնս յոյժ գործելով։ Փարատել զտաղտկալի դերեւանս անգործութեան՝ յառաջադէմք ելով. (Պիտ.։)


Դերեւացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

"cf. Դերեւ առնեմ."

NBHL (2)

ԴԵՐԵՒԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԴԵՐԵՒԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. χερεύω, χερσόω incultum desertum sino, reddo;
desolo Անգործ եւ անպտուղ կացուցանել. խոպանացուցանել.

Անտած խնամով զերէզն դերեւացուցանիցէ անդաստան։ Զամենիցն բարեկարգութիւն անհմտութեամբ դերեւեցուցանէ (կամ դերեւացուցանէ). (Պիտ.։)


Դերեւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

"cf. Դերեւ առնեմ."

NBHL (2)

ԴԵՐԵՒԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԴԵՐԵՒԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. χερεύω, χερσόω incultum desertum sino, reddo;
desolo Անգործ եւ անպտուղ կացուցանել. խոպանացուցանել.

Անտած խնամով զերէզն դերեւացուցանիցէ անդաստան։ Զամենիցն բարեկարգութիւն անհմտութեամբ դերեւեցուցանէ (կամ դերեւացուցանէ). (Պիտ.։)


Դէմք, դիմաց

See full entry →

s. pl.

aspect, sight, visage, front;
face, presence;
air, mien, countenance;
manner, fashion, form;
regard, consideration;
person, hypostasis;
— բայից, the persons of verbs;
— գերանուանց, the persons of pronouns;
ի դիմաց, in front, before;
ասա նմա ի դիմաց իմոց, tell him from me;
ի դէմս ածել, to represent, to remonstrate;
to reproach, to object;
դեղնեալ or այլագունեալ՝ առոյգ տխուր՝ զուարթ ou զուարթատեսիլ՝ խոժոռ՝ խորշոմ —, pale, florid, sad, serene, severe, wrinlded, livid, disfigured countenance;
դիմիւ ելանել, to run up to one;
յամենայն դէմս, thoroughly.


Դէն

See full entry →

int.

bravo! o ! oh!

NBHL (2)

Ուր ոչ ուղիղ գրէ Երզն.

ԴԷ՛Ն. պ. տէն, տէնէ, տէնի. Բացագանչութիւն ցնծութեան.


Դէպուղիղ

See full entry →

adv.

straight, directly.

NBHL (2)

Դէպուղիղ գնացաք. (Գծ. ՟Ժ՟Զ. 11։)

Դէպուղիղ իմանայցեմք զմիտս գրելոցս։ Դէպուղիղ մտանել ի սկիզբն ճառիցս. (Սարգ. յկ. ՟Դ. Սարգ. ՟բ. պետ. յռջբ։)


Դէտակն ունիմ

See full entry →

sv.

to regard, to look attentively;
to be on the watch, to lie in wait;
— ի վեր ունել, ամբառնալ, to look with attention, to raise the eyes.

NBHL (2)

Դէտակն ունել ճանապարհացն. (Ագաթ.։)

Դէտակն ի վեր համբարձեալ՝ ժողովէին ի գեղն վժան. այսինքն ուշ եդեալ իրացն. (Յհ. կթ.։)


Դըդըչիւն

See full entry →

cf. Դդըչիւն.

NBHL (1)

Գետն երասխ անցանէ ընդ խոխոմս ձիգս եւ նեղս, ահագին դընդըչմամբ իջանէ ի դաշտն. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Դժաբան

See full entry →

adj.

having a tart tongue.

NBHL (1)

Քծնաբանք ... դժաբանք. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Դժար

See full entry →

cf. Դժուար.

NBHL (2)

Առաւել ռմկ. իբր Դժուար, եւ դժուարութիւն. (ըստ այլ եւ այլ գրչաց)

Իբրեւ ի դժար եղեւ (այսինքն ծանրացաւ հիւանդն, կամ եհաս ի հոգեվարս), յափշտակեցաւ. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Դժխեմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

obstinacy, stubbornness, insolence.

NBHL (3)

ԴԺԽԵՄՈՒԹԻՒՆ գրի եւ ԴԺԽԻՄՈՒԹԻՒՆ, ԴԺԽՄՈՒԹԻՒՆ. Չարաբարոյութիւն. անզգամութիւն. ժանտութիւն.

Համակ ընդ ձեզ նենգաւ է գնացեալ, երկմտութեամբ եւ դժխեմութեամբ. (Բուզ. ՟Ե. 35։)

Թէ միւսանգամ դժխիմութեամբ թագաւորել կամիցի. (Եփր. թագ.։)


Դժկամակ

See full entry →

cf. Դժկամ.

NBHL (4)

ԴԺԿԱՄԱԿ ԼԻՆԵԼ, ԳՏԱՆԻԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԵՄ, կիմ. θυμόομαι irascor, aegre fero Դժուարիլ կամօք կամ կամաց. դժգմիլ. տհաճիլ. զայրանալ. սրտմտիլ, դառնանալ. խոժոռիլ. դժարը գալ, նեղանալ.

Ընդէ՞ր դժկամակ եղեր վասն բանիս այսորիկ. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 42։)

Դժկամակ լինիմ ընդ ասելս. այսինքն ակամայ ասեմ. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)

Յաւետ դժկամակ յայսմիկ գտաւ. (Յհ. կթ.։)


Դժկամակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be angry, displeased, tired, to dislike, to grieve;
to disobey, to oppose.

NBHL (4)

ԴԺԿԱՄԱԿ ԼԻՆԵԼ, ԳՏԱՆԻԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԵՄ, կիմ. θυμόομαι irascor, aegre fero Դժուարիլ կամօք կամ կամաց. դժգմիլ. տհաճիլ. զայրանալ. սրտմտիլ, դառնանալ. խոժոռիլ. դժարը գալ, նեղանալ.

Ընդէ՞ր դժկամակ եղեր վասն բանիս այսորիկ. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 42։)

Դժկամակ լինիմ ընդ ասելս. այսինքն ակամայ ասեմ. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)

Յաւետ դժկամակ յայսմիկ գտաւ. (Յհ. կթ.։)


Դժկամակից լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Դժկամակեմ.

NBHL (4)

ԴԺԿԱՄԱԿ ԼԻՆԵԼ, ԳՏԱՆԻԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԵՄ, կիմ. θυμόομαι irascor, aegre fero Դժուարիլ կամօք կամ կամաց. դժգմիլ. տհաճիլ. զայրանալ. սրտմտիլ, դառնանալ. խոժոռիլ. դժարը գալ, նեղանալ.

Ընդէ՞ր դժկամակ եղեր վասն բանիս այսորիկ. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 42։)

Դժկամակ լինիմ ընդ ասելս. այսինքն ակամայ ասեմ. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)

Յաւետ դժկամակ յայսմիկ գտաւ. (Յհ. կթ.։)


Դժկամակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disgust, aversion, dislike, distaste, vexation;
resistance.

NBHL (1)

Դժկամակութեամբ լսել. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)


Դժկերպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ugliness.

NBHL (1)

δυσμορφία deformitas Տձեւութիւն. տգեղութիւն։


Դժնդականամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be angry, to make ones self odious, rude or troublesome.

NBHL (1)

Դառնանալ. դժուարիլ. զայրագնիլ.


Դժնդակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

atrocity, enormity;
cruelty, inhumanity, inclemency;
bittorness;
harshness;
intemperateness.

NBHL (2)

δεινότης, ἁηδία acerbitas, molestia, gravitas Դաժանութիւն. դառնութիւն. խստութիւն. դժուարութիւն. նեղութիւն. վիշտ. չարիք. անզգամութիւն.

Դժնդակութիւն օդոց կամ սառնամանեաց, վշտաց, ճանապարհի. (Մագ.։ Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Դժնէաբար

See full entry →

adv.

atrociously, severely.

NBHL (1)

Զհնդիկն եւ զբարբարոսն, զդուժն դժնէաբար. (Նար. ՟ղգ։)


Դժնէատեսիլ

See full entry →

adj.

of a horrible aspect.

NBHL (1)

Դժնեատեսիլ գոյն, յոքնատխուր գեղ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Դժնեատեսիլ

See full entry →

adj.

cf. Դժնէատեսիլ.

NBHL (1)

Դժնեատեսիլ գոյն, յոքնատխուր գեղ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Դժնէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

atrocity, asperity;
— հայեցուածոյ, hurtful aspect.

NBHL (3)

Յուժգնութենէ կենդանեաց կամ ի դժնէութենէն երկուցեալք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Բազում հակառակութիւն դիպի լինել, եւ դժնէութիւն փոխանակ հանգստեան. (Բրս. հց.։)

Մերկացեալ զլոյսն աստուածային, եւ զգենլով զախտակրեալ զդժնութիւն. (Գանձրն.։)


Դժոխաբնակ

See full entry →

adj.

that dwells in hell.

NBHL (3)

Բնակեալն ի դժոխս, ի լիմպոսի, եւ ի գերեզմանի.

Ընդ գերեցեալ դժոխաբնակաց վտարանդելոցն հոգւոց արգելեալ կան ի վտանգի. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)

Վազելով շնչովն առ դժոխաբնակ մարդկան շունչսն, եւ մարմնով առ մարմնածածուկ ներքսագոյն դժոխս (գերեզմանի). (Նիւս. խոստով.։)


Դժոխաբոյժ

See full entry →

cf. Դժուարաբոյժ.

NBHL (2)

Վէրս ընկալեալ անբժշկելի եւ դժոխաբոյժ։ Դժոխաբոյժ (կամ դժոխաբոյծ) ամենեւին ելով բուժողացն. (Մագ. ՟Ի՟Ը. եւ ՟Ի՟Ե։)

Հնացեալ ախտ ոգւոյ՝ դժոխաբուժելի է. (Բրս. սղ.։)


Դժոխախեռ

See full entry →

adj.

very bad, wicked, atrocious, fierce, wild.

NBHL (2)

Դժնեայ խեռութեամբ. անսանձ. յանդուգն. մոլի.

Դժոխախեռ աղու եւ դագ բանիւքն վարէր։ Յանկարծակի ըմպահկելով դժոխախեռ յոխորտանօք հանգոյն մոլեկանացն։ Դժոխախեռ հայհոյութեամբքն. (Պիտ.։)


Դժոխական, ի, աց

See full entry →

adj.

infernal.

NBHL (3)

Գերեն զհոգի առ դժոխական պողոտայն։ Երկամբք վշտաց դժոխականաց։ Նիգ դրանց դժոխականն յարկի. (Նանայ.։ Նար.։ Անան. եկեղ։)

Դժոխական իրք, կամ տառապանք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։ Վրդն. սղ.։)

Յեւայէ խաւար եւ քուն դժոխական, իսկ ի քէն լուսաւոր ճրագ աշխարհի. (Գր. սքանչ. առ կոյսն.) յամենայն նշանակութիւնս հայի։


Դժոխակուլ

See full entry →

adj.

devoured by hell.

NBHL (1)

Հոգիք դժոխակուլք. (Եւագր. լ։)


Դժոխահաւատալի

See full entry →

adj.

very difficult to believe.

NBHL (1)

Աներեւոյթ է, դժոխահաւատալի. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Դժոխահեռ

See full entry →

adj.

implacable, inexorable.

NBHL (2)

δύσερις contentiosus, morosus Ունօղ զհեռ դժոխային կամ դժնդակ. (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ ԴԺՈԽԱԽԵՌ).

(Մախացօղք) են ստոյգ դժոխահեռ պատերազմողք։ Յոյժ օգտակարագոյն կենցաղոյս դժոխահեռդ է կորնչել այր. (Պիտ.։)


Դժոխամարտ

See full entry →

adj.

inexpugnable;
that war against the devil.

NBHL (1)

Լայնաձիգ եւ դժոխամարտ հին ասպարիզի հանդիսի. (Նար. առաք.։)


Դժոխային

See full entry →

adj.

infernal.

NBHL (2)

Դժոխային գործովք գրաւեալս՝ ի լոյսն։ Դժոխային ագահ. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ծ՟Զ։)

Դժոխային է ենթակայի ոչ առ իւրն արհեստ պատահիլ. (Մագ. ՟Հ։)


Դժոխապետ

See full entry →

s.

ehief or prince of hell, Satan.


Դժոխապէս

See full entry →

adv.

infernally.

NBHL (1)

Հանգոյն դժոխոց. չարաչար.


Դժոխատիպ

See full entry →

cf. Դժոխատեսիլ.

NBHL (1)

Իբր Ահագնատեսիլ. խոժոռ.


Դժոխընկալ

See full entry →

adj.

obdurate, disobedient.

NBHL (2)

(Բարկացեալն) անգիտանայ զինքն, անգիտանայ զմերձաւորսն. դժոխընկալ է, թշնամանէ, հարկանէ. (Բրս. պհ. ՟Ա։)

Միանգամայն դժոխընկալք են՝ որք վտանգինն. (Բրս. յուդիտ.։)


Դժոխորովայն

See full entry →

adj.

voracious, gluttonous

NBHL (2)

Որոյ որովայնն է իբրեւ դժոխք անյագ եւ շատակուլ.

Լափլիզօղ դժոխորովայն գազանի. (Նար. ՟Ժ։)


Դժոխք, ոց

See full entry →

s.

hell;
limbo;
sepulchre, tomb.

NBHL (6)

վր. ճոճոխէլի. պ. տիւզէխ. ἄδης infernus Խորք երկրի. ծոց հողոյ հեռագոյն ի ծագաց երկնից. որպէս գեհեն. տարտարոս. սանդարամետք. բանտ դիւաց եւ դատապարտելոց. ... Տե՛ս (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 23։ Յայտ. ՟Ա. 18։ Սաղ. ՟Թ. 18. եւ այլն։) որպէս եւ Դրունք դժոխոց ասին բռնութիւնք դիւաց եւ հալածչաց. (Մտթ. ՟Ժ՟Զ. 18։)

Եւ որպէս Լիմպոս. գոգն աբրահամու, միանգամայն եւ Գերեզման. զի յերկուսին անխտիր հային այս բանք գրոց.

Իջից ես սովին սգով առ որդի իմ ի դժոխս. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 34։ տե՛ս եւ ՟Խ՟Բ. 38։ ՟Խ՟Դ. 29. 31։)

Իջուցանէ ի դժոխս, եւ հանէ. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 6։)

Դժոխս ասէ զգերեզմաննն ապականիչ. (Յճխ. ՟Ժ։)

Յո՞ չոգաւ. միթէ ի գերեզմա՞ն երկրի, զոր գիրք դժոխք կոչեն. (Եզնիկ.։)


Դժուարաբարոյ

See full entry →

adj.

whimsical, odd, capricious, humoursome, hard, impracticable.

NBHL (1)

Ի բարեկամութեանն չարակամս եւ դժուարաբարոյս. (Առ որս. ՟Ա. (յն. այլազգ)։)


Դժուարաբեռն

See full entry →

adj.

very heavy, troublesome;
very tired.

NBHL (1)

Ոչ հանգիստ (ետուր) դժուարաբեռն մարմնոյդ. (Վրդն. լս.։)


Դժուարաբոյժ

See full entry →

adj.

difficult to cure.

NBHL (2)

Դժուարաբոյժ ցաւս։ Չարեօք դժուարաբուժիւք. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. իմաստն.։)

Դժուարաբոյժ իսկ են, եւ անբոյժք։ Պարտ է գոլ ... իբրու յաւետագոյն՝ կա՛մ դժուարաբոյժ, եւ կամ մանաւանդ ամենեւին անբոյժ՝ առաքինութիւնքն. (Պղատ. օրին. ՟Ե. եւ ՟Ը։)


Դժուարադէպ

See full entry →

adj.

rare, extraordinary, that happens with difficulty.

NBHL (1)

Ո՛չ սիգ դժուարադէպ. (Սիսիան.։)


Դժուարալոյծ

See full entry →

adj.

difficult to be untied or explained.

NBHL (1)

Ի հանգոյց բանից դժուարալուծաց ազատեալք. (Վրդն. ել.։)


Դժուարալուր

See full entry →

adj.

hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible

NBHL (2)

Եւ (իբր ներգ). Դժուարաւ լսօղ.

Դժուարալուր լուտանք, երգ, պատմութիւն, դարձուած բանից, հնարք, սքանչելիք. (Պիտ.։ Լմբ. պտրգ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Զքր. կթ.։ Վեցօր. ՟Է։ Սկեւռ. ես.։)


Դժուարածին

See full entry →

adj.

that brings forth with difficulty.

NBHL (1)

(իբր ներգ). Որ դժուարաւ եւ բազում երկամբք ծնանի զզաւակ.


Դժուարակատար

See full entry →

adj.

impracticable, difficult to execute.

NBHL (1)

Եթէ թողոյր ամենեցուն, դժուարակատար զառաքինութիւնսն գործէր. (Ոսկ. ես.։)


Դժուարակիր, կրաց

See full entry →

adj.

burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.

NBHL (5)

Բեռանց սաղմոսաց դժուարակրաց. (Լմբ. պտրգ.։)

Որոց վէրք ժանեաց դժուարակիր է ի բժշկութիւն. այսինքն դժուարաբուժելի. (Ածազգ. ՟Գ։)

Եւ δυσπαθής, δυσπαθέστερος laborum patiens (իբր ներգ) Կարօղ կրել զդժուարինս. տոկուն. զօրաւոր. եւ Վշտակիր. եւ Կարեկիր.

Զմարմինն դժուարակիր եւ հզօրագոյն ընկալեալ։ Կողիցն դիրք ընդգրկէ զմէջն, եւ դժուարակիր գործէ. այսինքն անվնասելի. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)

Ողորմութիւն դժուարակրացն եւ վտանգելոցն եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։)


Դժուարակոխ

See full entry →

adj.

rough, trugged, impracticable

NBHL (2)

δύσβατος impervius, inaccessus Դժուարագնալի. անկոխ.

Արագ ընթանայ ի դժուարակոխ մթին շտեմարան խորին դժոխոց. (Նար. խչ.։)


Դժուարակռիւ

See full entry →

adj.

warlike, invincible.

NBHL (1)

Բռնամարտիկ տեղի.. եւ դժուարակռիւ. (Ոսկ. գծ.։)


Դժուարահաճ

See full entry →

adj.

discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.

NBHL (1)

Եթէ թշնամի դէպ լիցի գոլ, զդժուարահաճելի զոգւոցն զախտ յառաջագոյն զեկուցանէ (աչք)։ Դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն։ Վասն որոյ եւ ծառայքն նմա դժուարահաճոյք եւ խռովարարք էին. (Փիլ.։)