Definitions containing the research բնակ : 1301 results

Ամայանամ, ացայ

vn.

to become desert, to be uninhabited or uninhabitable.

· Calfa

NBHL (2)

ἑρημόομαι desolor Անապատանալ. ամայի եւ աւերակ կամ անբնակ մնալ. թափուր մնալ. զրկիլ. խարապ՝ վէրան օլմագ.

Ողբան սուրբ մարգարէքն զամայանալն Երուսաղէմի։ Հայրապետական աթոռն ամայացեալ ի բնակողէն։ Ամայացաւ ի բնակչացն երկիրս ամենայն. (Լաստ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Ը։)


Աման, ոյ, ով, աւ, ոց

s.

vase, vessel, pot;
bag, sack, purse, cloak-bag;
ոտից —, shoe.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանութեամբ՝ ընդունարան եւ գործարան բնական, կամ գործի փոխաբերական.


Ամբառնամ, բարձի

va.

to raise, to raise up, to take up, to heighten, to lift up.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է նախ ի բնականէն յուսումնականն ամբառնալ. (Մագ.։)


Ամբառնամ, բարձայ

vn.

to rise, to get up, to go up, to ascend.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է նախ ի բնականէն յուսումնականն ամբառնալ. (Մագ.։)


Ամուլ, մլոյ, ոց

adj.

steril, barren.

· Calfa


Ամուսնութիւն, ութեան

s.

marriage, nuptials, wedding;
matrimony, wedlock;
առնուլ յ—, to take in marriage;
եղծանել ըղպսակն ամուսնութեան, to annul or do away a marriage;
գալ յ—, to marry.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յամուսնութիւն, այլ ընդ քեզ անդրէն ի տան բնակել։ Ասաց՝ եթէ ի Հոգւոյն է, եւ առանց ամուսնութեան. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Անբուն

adj.

of a different nature, bastard, spurious.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չէ իւր բունն. անբնական. օտար բնութեամբ. παρὰ φύσιν. բնութենէն դուրս.


Անգէտ

adj.

ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.

· Calfa

NBHL (1)

Յանապատի յանգէտ տեղիս թաքուցեալ բնակէր. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 9։)


Անդնդախոր

adj.

deep as an abyss, unfathomable.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԴՆԴԱԽՈՐՔ. Անդնդային խորք. կամ բնակիչք անդնդոց.


Անդորրեմ, եցի

va.

cf. Անդորրացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեցուն բնակչաց աշխարհիս անդորրեալ՝ յանհոգս եւ յապահովս լինել. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Անդորրութիւն, ութեան

s.

tranquillity, calm, repose;
ease, comfort.

· Calfa


Անզգամ, ի, աց

adj.

rascally, knavish, roguish, wicked;
foolish, mad.

· Calfa

NBHL (1)

Ատելի արարէք զիս՝ երեւելի անզգամ ամենայն բնակչաց երկրիս։ Մի՛ ոք համարեսցի զիս անզգամ։ Խրատիչ անզգամաց, վարդապետ տղայոց։ Անզգամաց արմատս ձգեալ։ Զանզգամ սպանանէ բարկութիւն։ Այր անօրէն եւ անզգամ գնայ զճանապարհս թիւրս։ Անզգամն անգոսնէ զխրատ հօր։ Անզգամն ծիծաղելով գործէ զչար։ Յականջս անզգամի ամենեւին մի՛ խօսիր։ Իբրեւ զմի ի կանանց անզգամաց խօսեցար. եւ այլն։


Անզգամաբար

adv.

foolishly, stupidly;
imprudently, perversely.

· Calfa

NBHL (1)

Առնել զկամս բնակեցելոցն ի նոսա դիւացն անզգամաբար. (Մաքս. ի դիոն.։)


Անզգայ, ից

adj.

insensible, inanimate, dull, stupid;
besotted, infatuated, stupefied.

· Calfa

NBHL (1)

Անզգայիւքն կղզւովք զզգայուն բնակիչսն զարթուցանէ. (Գէ. ես.։)


Անզգայ

adv.

insensibly, imperceptibly;
stupidly;
cf. Անզգայաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Անզգայիւքն կղզւովք զզգայուն բնակիչսն զարթուցանէ. (Գէ. ես.։)


Անէ, էից

adj. s. that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.

· Calfa

NBHL (1)

Յանէսն ունի (այս ինքն յոչինչ գրէ) զբնականն պատիւ. (Պիտ.։)


Անընդունելի, լւոյ, լեաց

adj.

inadmissible.

· Calfa

NBHL (1)

Անընդունելի է ի բարւոյն բնակութենէ՝ չարութեամբ իւիք ըմբռնեալ հոգի. (Նիւս. կուս.։)


Անիծանեմ, ծի

va.

to curse, to imprecate;
to detaste, to loathe, to abhor, to forswear, to deny upon oath.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկրէ՝ զոր անէծ Տէր Աստուած։ Ոչ եւս յաւելից անիծանել զերկիր։ Ե՛կ եւ անէ՛ծ ինձ զժողովուրդս զայս։ Անիծանելով անիծէ՛ք զբնակիչս նորա (կոտորմամբ)։ Անէծ զօրն իւր։ Անիծից զօրհնութիւնս ձեր։ Անիծեալ լիցի, կամ լիջիք։ Անիծեա՛լ Քանան։ Անիծեա՛ք սրտմտութիւն նորա. եւ այլն։


Անյաջորդ

adj.

without successour, — succession;
unchangeable.

· Calfa

NBHL (1)

Անյաջորդ իշխանութիւն. կամ բնակութիւն, մեծութիւն, կեանք. (Իգն. Նար. ՟Հ՟Ե։ Մխ. դտ.։ Իսկ յասելն,)


Անյարկ

adj.

shelterless, without roof, houseless.

· Calfa

NBHL (1)

ἅστεγος. non tectus, sine tecto. Ոյր չգուցէ յարկ բնակութեան. անտուն. բացօթեագ. տուն տեղ չունեցօղ.


Անշարժ, ից

adj.

immovable, fixed, stable, firm;
not commutable;
real, not personal.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նմա բնակեալք անշարժ։ Անշարժ հաստատեալք ի հաւատս. (Փարպ.։)


Անշարժաբար

adv.

immovably, firmly.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նմա բնակեալք անշարժ։ Անշարժ հաստատեալք ի հաւատս. (Փարպ.։)


Անշէն

adj.

uninhabited, desert.

· Calfa

NBHL (2)

ἁοίκητος. inhabitabilis, inhabitatus. Ուր չիք շէնք. աւերակ. անբնակ. ամայի. վերան. խարապ.

Տեղի անշէն. անբնակ վայր. անապատ. վիրանէ, գըռ, չէօլ.


Անշնչական, ի, աց

adj.

breathless, dead;
inanimate, senseless.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բնական եւ յանշնչական խաղացից. (Եզնիկ.։)


Անշփոթութիւն, ութեան

s.

imperturbability, calm.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սիրեսցէ զանշփոթութիւն, սիրել ստասցի զառանձին բնակութիւն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Անպատրաստ, ից

adj. adv.

unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.

· Calfa

NBHL (3)

Անպատրաստ առ ի բուսուցանել. (Լմբ. սղ.) կամ անպատրաստ (ի պէտս) բնակութեան։

Զի մի՛ բնակարանք անպատրաստք լինիցին. (Նիւս. սքանչ.։)

Անպատրաստ, այսինքն անպատշաճ եւ անգործ ի բնական կրիցն, զոր այժմ ունի պտղատու լինել. (Շ. ՟բ. պետ. խ։)


Անպարիմանալի

adj.

incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քեզ հաճեցաւ բնակել անպարիմանալին աստուած։ Անպարիմանալին խորք. (Թէոդոր. կուս. եւ Թէոդոր. խչ.։)


Անպարիսպ

adj.

without rampart, unwalled.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս մահուան ամենայն մարդիկ ի քաղաք անպարիսպ իցեն բնակեալ. (Ոսկիփոր.։)


Անջատեմ, եցի

va.

to separate, to detach, to disjoin, to disunite;
to uncouple.

· Calfa

NBHL (1)

Անջատ զմեզ ի բնակութենէ մարդկան. (Ագաթ.։)


Անջատումն, ման

s.

separation, disjunction.

· Calfa


Անջրպետ, աց, ից

s.

intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրինեցեր զխորանն անջրպետ քեզ ի բնակութիւն. (Գանձրն.։ (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։))


Անջրպետութիւն, ութեան

s.

space, interval;
separation, partition.

· Calfa

NBHL (1)

Անջրպետութիւնք վերնայարկ բնակութեանցն. (Աթ. ի ստեփ.։)


Անսերմն

adj.

without seed;
unfruitful, barren.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստունն՝ անսերմն է եւ անպտուղ ի յատկական սերմանէ, բազմաբեղուն ի սկզբնականէն (յիմաստութենէն աստուծոյ). (Փիլ. լին.։)


Անսկզբնութիւն, ութեան

s.

uncreatedness, eternal existence.

· Calfa


Անսկիզբն, կզբան, անց

adj.

without beginning, eternal;
baseless.

· Calfa

NBHL (1)

Անսկզբան հօր անկզբնակից է եւ որդին. (Լմբ. հանգ.։)


Անհամբոյր, բուրից

adj.

haughty, unsociable, reserved, austere, churlish, uncivil, morose, sullen, surly, harsh, forbidding.

· Calfa

NBHL (1)

Փորուած քարի անհամբոյր առ ի բնակել սակս քարաժեռ խոժոռութեանն. (Յհ. կթ.։)


Անհոգ, աց

adj. adv.

negligent, heedless, indifferent, inattentive;
confident, sure;
Անհոգ, Յանհոգս, negligently, carelessly;
confidently;
indifferently;
յ—ս կալ՝ լինել, to be negligent or indifferent.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա էր բանակն յանհոգս։ Նստին բնակութեամբ յանհոգս. (Դտ. ՟Ը. 11։ ՟Ա. Մակ. ՟Թ. 58։)


Անհոգի

adj.

without soul;
spiritless;
inanimate.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ասացն Ապողինար, թէ անհոգի իբր ի բագին՝ բնակեաց Աստուած Բանն ի մարմին. (Շ. խոստ.։)


Անհոգութիւն, ութեան

s.

negligence, heedlessness, carelessness, inattention, lethargy.

· Calfa


Անձեռագործ

adj.

not made by hands, natural, spiritual.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որպէս բնական. ի բնէ յօրինեալ.


Անձեռնընդել

adj.

untameable, savage, wild

· Calfa

NBHL (1)

Զանձեռնընդել չար գազանիդ։ Զանձեռնընդել վայրագիդ։ Ոչ միշտ վայրաբնակ լինելով՝ ընդ անձեռնընդելսն հաւասարէ։ Եւ յերկրէն անգամ առ ի ընդոստումն երկիւղի անձեռնընդելիցն յառնել. (Պիտ.։)


Անձեռնհաս

adj.

that cannot reach or accomplish, incapable, unskilful.

· Calfa


Անծառ

adj.

treeless.

· Calfa

NBHL (1)

Յանծառ յանպտուղ յանփոխ անապատի բնակելով յովհաննէս. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)


Անծերանալի

cf. Անծեր.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կեանսն յաւիտենից, եւ յանծերանալի համաբնակութիւնսն. (Թէոդոր. կուս.։)


Անկանիմ, անկայ, անկիր

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

· Calfa

NBHL (1)

Յարձակէին անկանէին ի վերայ նոցա։ Ելանէին անկանէին ի վերայ բնակչացն. (Յուդթ. ՟Ժ՟Ե. 6. 7։)


Անկասկած, ից

adj. adv.

sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.

· Calfa

NBHL (1)

Զի տանէն անկասկած եւ անյերկուանալի գաղութ բնակափոխութեանն. (Փիլ. իմաստն.։)


Անկերպութիւն, ութեան

s.

cf. Անկերպարանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց բառնալով յաշխարհէ զզարդն՝ ընդունել սպասել զայն՝ որ էրն բնական իւր անկերպութիւն։ Գեղեցկութիւնք ի բաց բարձեալ են, տխուր անկերպութեամբ ամենայն ինչ զգածաւ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անկոխ

adj.

untrodden, desert.

· Calfa

NBHL (1)

Գերազանց քան զբնակութիւն ի յանկոխելին տեղի ձեռնարկէր։ Իմաստասիրութիւն վերնական եւ անկոխելի. (Նար.։)


Անմատոյց

adj.

inaccessible, unapproachable.

· Calfa

NBHL (1)

Անսկզբնական զօրութիւնն անմատոյց յումեքէ. (Ագաթ.։)


Անմարդ

adj.

uninhabited;
uninhabitable, desert, unfrequented, lonely.

· Calfa

NBHL (1)

ἁοίκητος. inabitabilis, ἁπάνθρωπος, hominum frequentia carens, ἕρημος, desertus, desolatus. Ուր ոչ գոյ մարդ. թափուր ի մարդոյ. անբնակ. ամայի. աւերակ. վիրան. խարապ.