Definitions containing the research աք : 8605 results

Մոռանամ, ացայ

va. vn.

to forget, to be forgetful or unmindful of, to neglect;
— զասելին, to be at a stand, to stop short, not to know what to say, to be put to a stand or to an ou-plus;
մի՛ մո ռանար զիս, don't forget me;
to be forgotten, to fall into oblivion.

· Calfa

NBHL (2)

Ապաքինեսցի ամօթն, մոռասցին պատկառանքն. (Նար. ՟Ղ՟Է։)

Թոյնք իժի արկեալ ի փոր՝ ոչ կարեն մոռաանիլ ի բազում ժամս. (այսինքն թաքչել) (Իսիւք.։)


Մորթաղ, ից

s.

dressed skin, tanned hide;
leather-bag;
leather table-cover.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն տաշտի, կամ թափուրի (այս ինքն տեփուրի), կամ մորթաղի։ Ի վերայ մորթաղի կամ քրձի՝ յորս իցէ կերակուր։ Այլ թէ ի մորթաղին գտանիցի՝ որ չոր եւ ցամաք իցէ։ Եթէ դալար եւ խոնաւ իցէ մորթաղ, խորտակեսցի. (Կանոն.։)


Մորթանք, նաց

s.

skinning, flaying, act of depriving of the skin.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ են չար՝ մորթանք քան զմաքառումն, եւ ոչ հատանել պարանոցի քան զերկմտութիւն. (Եփր. համաբ.։)


Մորի, րւոյ, րեաց

s. bot.

den, lair;
cf. Մոր;
cf. Մորենի.

· Calfa

NBHL (2)

Գազանացն, յորոց կիսոցն եւ մորիքն արտաքոյ ընտելութեան մարդկան են. (Եզնիկ.։)

Ի գիրս առաքին. ասի.


Մորոսամիտ

adj.

dull-witted, dull-brained.

· Calfa

NBHL (1)

Արտաքոյ մնան մորոսամիտ կուսանքն. (Ոսկ. ի նեռն.։)


Մուխ

s. fig. adj.

cf. Ծուխ;
temper;
proof, trial;
tempered;
steeled;
red hot, fiery, burning.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի հուրս այս ... մուխ կրկնեռաց եւ բարեփափաք ջերմութեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Մուրացած

adj.

begged, mendicated, borrowed;
alien, foreign;
pieced, patched up, mended.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բազմացն սակաւ ինչ բերաք ի մէջ մուրացածոյ բանիւք. (Ճ. ՟Ե.։)


Մուրացածոյ, ից

adj.

cf. Մուրացած.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բազմացն սակաւ ինչ բերաք ի մէջ մուրացածոյ բանիւք. (Ճ. ՟Ե.։)


Մուրացիկ, ցկաց

s. adj.

beggar, mendicant, supplicator;
begged, borrowed;
— շրջել, to go begging, to mump;
cf. Մուրանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զարտաքին եկեալսն մուրացիկս. (Բրս. հց. ՟Ճ՟Ժ՟Թ։)


Մօրուք, րուաց

s.

beard;
աղեբէկ —, gray-beard;
տգեղ, թաւ, անյարդար —, a sorry, thick, uncouth or neglected beard;
մօրուօք դալարանալ ծնօտիցն, to have the face covered with down, or soft hair;
մօրուս արձակել, to grow a beard;
օր սափրելոյ զմօրուս, shaving-day;
սափրել զմօրուս իւր, to shave oneself;
to get shaved;
ածելել զմօրուս ուրուք, to shave any one, to trim;
աճեցուցանել զ—ւս, to let one's beard grow;
ծաղկին — նորա, his beard begins to grow.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՕՐՈՒՔ կամ ՄՈՐՈՒՔ, ՄՈՒՐՈՒՔ. գտանի եւ եզ. ՄՕՐՈՒ 2. ռմկ. մօրուք, մօրուս, միրուք . (լծ. եւ յն. մի՛րաքս ). μείραξ, πώγων barba ἵουλος lanugo. ասի եւ γένειον , γένυς gena, barba. Հերք արանց ի կզակս՝ սկսեալ ի ծամելեաց, պատելով զծնոտս ողջոյն, ի հասանելն յարբունս. ... (իսկ յն. մի՛րաքս, միրա՛քիօն, է յարբունս հասեալ, պատանի, երիտասարդ)


Մուրցացի

adv.

with the fists, with fisticuffs.

· Calfa

NBHL (1)

Մուրցացի, ծղացի, աքացի. (Թր. քեր.։)


Մռմռամ, ացի

vn.

cf. Մռմռեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՌՄՌԱՄ ՄՌՄՌԵՄ. βρενθύομαι, ψιθυρίζω murmuro, murmurillo ἑμβριμάομαι fremo, rugio. որ եւ ՄՐՄՌԱԼ, ՄՐՄՌԵԼ. (լտ. մու՛ռմուռօ. թ. մըռըլտամաք ). Մռնչել. գազանաբար կամ սպառնալեօք ձայն հանել. շչել. շշնջել. շնչել.


Մռմռեմ, եցի

vn.

to murmur, to grumble, to mutter, to growl;
— ընդ միմեանս, to fall one upon another furiously or ferociously, tooth and nail, to be cruelly and obstinately bent against one another, to be mutually enraged;
միմռեալ ալիք, angry billows, surging waves.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՌՄՌԱՄ ՄՌՄՌԵՄ. βρενθύομαι, ψιθυρίζω murmuro, murmurillo ἑμβριμάομαι fremo, rugio. որ եւ ՄՐՄՌԱԼ, ՄՐՄՌԵԼ. (լտ. մու՛ռմուռօ. թ. մըռըլտամաք ). Մռնչել. գազանաբար կամ սպառնալեօք ձայն հանել. շչել. շշնջել. շնչել.


Մռուղ

adj.

dog-muzzled;
dog-faced.

· Calfa

NBHL (1)

Աչքն (թաթարաց) էր նեղ իբրեւ զձագու, քիթն կարճ իբրեւ զկատուի, դունչն մռուղ իբրեւ զշան. (Մաղաք. աբեղ.։)


Մանրիկ, նրկան, կունք, կանց

adj.

minute, little, very small, tiny.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկտի մանրիկ ելին ի քաղաքէն։ Կալացո՛ւք մեզ աղուեսունց մանրկունս (կամ փոքրկունս, կամ փոքունս). (՟Դ. Թագ. ՟Բ. 23։ Երգ. ՟Բ. 15։)


Մաշկեայ, էի, ից

adj.

made of leather, of skin, membranous.

· Calfa

NBHL (1)

Որք զմաշկեղէնն զգենուն պատմուճան. (Կլիմաք.։)


Մաշկեղէն, ղինի, նաց

adj. s. fig.

cf. Մաշկեայ;
garment of skins;
գօտի —, leather girdle;
ոտք —ք, web-footed;
մարմին —, human skin;
mortal coil.

· Calfa

NBHL (1)

Որք զմաշկեղէնն զգենուն պատմուճան. (Կլիմաք.։)


Մառ

s.

fog;
cf. Մառն.

· Calfa

NBHL (1)

Ծածկեցաւ մառամբ քաղաքն ամենայն. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)


Մառախլամած

cf. Մառախլապատ.

· Calfa

NBHL (1)

Էաք եւ մեք քան զազգս բազումս խաւարատանջ մառախղամած. (Վրդն. լս.։)


Մասնաւոր, աց

adj.

particular, special;
private.

· Calfa

NBHL (3)

Մասնաւոր կրիւք՝ որք փրկչին անկք։ Մասնաւորաւն՝ որ ինեաքն կրի՝ բոլորն մեր կարիս խոնարհի. (Արշ.։)

Մասնաւոր քահանայիցն հրամայեալ է։ Օրինացն մասնաւորաց։ Զծնօղս՝ որք ծնանին զմասնաւորսն. իբր իւրաքանչիւր մի ըստ միոջէ. (Փիլ. քհ.։)

μερικός particularis, partialis, privatus. Մասնական, առանձնական. ըստմասնեայ. որ ինչ է ըստ ասին եւեթ. չափաւոր. սակաւ. եւ Եզական. անհատ. իւրաքանչիւր.


Մասնաւորաբար

adv.

cf. Մասնաւորապէս.

· Calfa

NBHL (1)

μερικῶς particulariter, et ex parte. Մասնաբար. եւ Մանրամասնաբար. ըստ մասին, եւ ըստ իւրաքանչիր մասին. ուրոյն. առանձնաբար.


Մասնաւորեմ, եցի

va.

to communicate, to impart;
to distribute, to divide, to share;
to contribute, to give.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ մարմնոյն աճմանն առ սակաւ սակաւ մասնաւորէր զաստուածային զօրութինն (առ արտաքս), որչափ բաւէին մարդիկ տանել. (Մեկն. ղկ.։)


Մատակախազ

adj.

in rut, neighing after, ready to mount, covering, mounting;
— ձի, stallion, stud or entire horse, stone-horse.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիք մատակախազք եղեն, եւ իւրաքանչիւր ի կին ընկերի իւրոյ վրնջէին. (Երեմ. ՟Ե. 8։ եւ Պիտ.։ Մխ. երեմ.։ Վրդն. ել.։)


Մատակարար, աց

s.

administrator, manager;
steward, provider, victualler;
dispenser, distributor;
— վանից, cellarer.

· Calfa

NBHL (1)

Զմատակարարդ եւ զսպասաւոր մեծս խորհրդոյ։ Արարողին բանին խօսակիցք, մատակարարք կամակատարք. (Նար. կուս. եւ Նար. առաք.։)


Մատակարարեմ, եցի

va.

to administer, to manage;
to distribute, to dispense;
to victual, to provide, to stock, to store, to furnish;
— զսուրբ խորհուրդս, to administer the sacraments.

· Calfa

NBHL (1)

Որ մատակարար ամենայնի զամենայն։ Ի միմեանս զնոյն մատակարարել։ Ձերովք հաւատովքն մատակարարեսջիք (կամ րիջիք) զառաքինութիւնն. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 25։ ՟Ա. Պետ. ՟Դ. 10։ ՟Բ. Պետ. ՟Ա. 5։)


Մատակարարութիւն, ութեան

s.

administration, management;
economy;
stewardship;
dispensation, distribution.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ քաղաքավարութիւն եւ ոչ մատակարարութիւն ի վերայ սոցա (մրջման եւ մեղուի) ասելի է։ Ոչ ստգտանել զմատակարարութիւնն (աստուծոյ). (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Մատաղահասակ

adj.

of tender age.

· Calfa

NBHL (1)

Առ իւր կոչեցեալ զմատաղահասակսն՝ կրթութեամբ խրատու տպաւորէ ի նոսա զքաղաքական բարեկարգութիւն. (Լմբ. առակ.։)


Մատանեմ, եցի

va.

to seal with a signet-ring, to seal up.

· Calfa

NBHL (1)

Փակեցաք զդուռնն, եւ մատանեցաք. (Վրդն. պտմ.։)


Մատեան, ենից

s.

book;
parchment, scroll, roll, register;
code, manuscript;
աստուածային, աստուածաշունչ —ք, the Holy Scriptures, — Bible;
—ենից դարան, library;
ի —ենի հարկանել, տալ, to write, to set down or couch in writing, to register, to record;
մատեան — գունգ, the immortal band (Persian cavalry).

· Calfa

NBHL (1)

Պատմի ի մատենին։ Յառաջնում մերում մատենին գրեցաք. (Խոր. ՟Ա. 11։ ՟Բ. 3։)


Մատենագիր, գրաց

s. adj.

writer, author, bibliographer;
book, writing;
cf. Մատենագրական;
ընտիր —, classic author;
յոռի —, sorry writer, scrawler, scribbler;
—ք, men of letters, the literati.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ազգաց լեալ մատենագիրխ, մեք զյունացն միայն յիշեցաք զպատմագիրս. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Մատենագրութիւն, ութեան

s.

bibliography;
literature;
writing, book, work.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քաղդէական մատենագրութենէն։ Զքաղդէացւոց մատենագրութիւն։ Ի բերոսեսեայ մատենագրութեանցն։ Արժանի եղեն մատենագրութեան։ Իւրաքանչիւր աշխարհաց մատենագրութեանց. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Մատենակալք, լաց

s.

library;
փոքրիկ —, book-case, book-shelves.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղեքսանդրացւոց քաղաքին ի մատենակալս դիւանացն եդեալ պահէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Մատենայած

adj.

immersed in study or in books, well versed in literature.

· Calfa

NBHL (1)

Առ բռնութեան նաւեալք՝ մատենայած ծովուս դիպեցաք. (Ագաթ.։)


Մատնեմ, եցի

va.

to betray, to denounce, to discover;
to deliver up, to surrender;
to abandon, to allow, to permit;
— ի ձեռս ուրուք, to give into the hands of, at the mercy of, to deliver up;
— ի վտանգս, to endanger, to expose to peril, to put in jeopardy;
— զոք գազանաց, to throw to the wild beasts, to give as a prey to -;
— զոք սրոյ, to kill, to slay;
— զանձն յանարգութիւն, to debase, degrade or disgrace oneself;
— ի կամս փառամոլ հաճոյից իւրոց, to sacrifice to one's ambition;
զոք ի ծաղր եւ յայպանումն, to quiz, to burlesque, to ridicule;
— զոք ամօթոյ, to cover with shame or confusion;
— զոք սատանայի, to excommunicate;
— զխորհուրդս իւր, to unbosom oneself to, to open one's mind to;
ոչ — զհամբերութիւն, to be patient.

· Calfa

NBHL (1)

Մատնել գազանաց ի մահ. ի ձեռս նեղչաց, կամ թշնամեաց կամ աւարառուաց՝ զմարդիկ կամ զերկիր կամ զքաղաք։ Մատնեցի առաջի ձեր զերկիրն։ Ի սուր մատնեսցին. եւ այլն։


Մատնտու

s.

traitor;
informer, denouncer;
— լինել, to betray, to denounce.

· Calfa

NBHL (1)

Մատնտու ի ներքուստ արտաքս առ թշնամիս անդր գտանիցին. յն. գտանիցեմք. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 16։)


Մատուցանեմ, ուցի

va.

to draw or bring near, to advance, to put forward;
to present, to offer, to dedicate;
to sacrifice;
ի մէջ —, to relate, to report.

· Calfa

NBHL (1)

Աւետիս մատուցանէին կանանցն, եւ կանայք առաքելոցն. (Նար. յովէդ.։)


Մատչիմ, եայ, տուցեալ

vn.

to gain access, to approach, to draw near, to advance, to present or offer oneself, to come, to appear;
to be presented, offered, celebrated;
յառաջ —, to advance, to come or go forward;
cf. Հուպ, cf. վեր.

· Calfa

NBHL (2)

Մատեաւ յակոբ առ իսահակ հայր իւր։ Եւ մատուցեալ աբրաամ՝ ասէր։ Մատեան աղախնայքն, եւ որդիք նորա, եւ երկիր պագին նմա։ Մատեաւ լիա։ Յետոյ մատեաւ յովսէփ եւ ռաքէլ։ Ի վարագոյրն մի՛ մերձեսցի, եւ առ սեղանն մի՛ մատիցէ։ Մատի՛ք առ տէր, եւ առէ՛ք զլոյս։ Մատիցէ այր ի խորութիւն սրտի իւրոյ։ Մատիցէ սրով եւ ի կաղս եւ ի կոյրս։ Մատեաւ եւ յարդարսն երբեմն փորձ մահու։ Ոչ էք մատուցեալ առ լեառն շօշափելի։ Մատուցեալ էք ի սիովն լեառն։ Իբրեւ յորդիս մատուցեալ է ի ձեզ աստուած.եւ այլն։

Ի վերայ սիրոյ սեղանոյդ մատեար մաքուր պատարագ. (Նար. կուս.։)


Մարգ, ի, աց

cf. Մարգագետին.

· Calfa

NBHL (1)

Մարգք ըստ իւրաքանչիւր վայելչութեան ազգի ազգի խոտովք եւ պէսպէս ծաղկովք։ Քան զամենայն ծաղիկս՝ որ յամենայն մարգս։ Մեղու ի մարգսն թռչի։ Ի մարգս եւ յաղբիւրս եւ ի դրախտս զբօսնուցուն։ Լի մարգք եւ բուրաստանք. (Վեցօր. ՟Ե. ՟Է։ Ածաբ. նոր կիր.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։ Նիւս. կազմ.։)


Մարգարէագէտ

adj.

skilled in the prophecies.

· Calfa

NBHL (1)

Մարգարէագէտք եւ առաքելածանօթք եւ աւետարանաժառանգք լինէին. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)


Մարգարէահայր

s.

a prophet's father.

· Calfa

NBHL (1)

Զաքարիա մարգարէահայր յովհաննու մկրտչին. (ՃՃ.։)


Մարգարէանամ, ացայ

vn.

to prophecy;
to predict, to foretell;
to play the prophet, to counterfeit.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ արտաքուստ աստուածարեալ երեւիլ. կոկոզանալ. յայլոյ խելս. փրփրիլ եւ անկանիլ. տե՛ս (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 10=24։)


Մարգարէաշնորհ

adj.

having the gift of prophecy.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքելական եւ մարգարէաշնորհ առնն աստուծոյ գրիգորի. (Անան. եկեղ։)


Մարգարիտ, րտոյ, րտի, րտաց

s. bot. chem.

margaret, pearl;
daisy;
margarine;
շարք —րտաց, string of pearls;
pearl necklace;
ծածկեալ —րտօք, pied with daisies;
մի՛ արկանէք զ—ս առաջի խոզաց, don't cast pearls to swine;
cf. Ընդելուզանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սպիտակ մարգարտին մաքուր կերպարան։ Ի ծովային բերմանց շնորհալոյս մարգարիտ. (Նար. կուս.։)


Մարգարտափայլ

adj.

bright as a pearl.

· Calfa

NBHL (1)

Փայլեալ կամ փայլուն որպէս զմարգարիտ. մաքրափայլ.


Մարգճախին, խնի

cf. Մարգճակ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատեալ մաքուր կտաւօք՝ թաղեցին ի մարգճակին. (Հ. յուլ. ՟Ի՟Ը.։)


Մարգճակ, աց

s.

marshy meadow.

· Calfa

NBHL (1)

Պատեալ մաքուր կտաւօք՝ թաղեցին ի մարգճակին. (Հ. յուլ. ՟Ի՟Ը.։)


Մարդաբնակ, աց

adj.

inhabited by man.

· Calfa

NBHL (3)

Մարդաբնակ աշխարհն՝ թափուր ի բնակչաց։ Մարդաբնակ տեղիքն փախուցեալ՝ ի քաղաքն անի ժողովեցան. (Լաստ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Է։)

Արտաքոյ վայրաց մարդաբնակ աշխարհիս. (Պիտառ.։)

Ապա մարդաբնակք եղաք, եւ ոչ աստուածաբնակք ... մարդն ի մեզ ոչ կարէ բնակել. (Սանահն.։)


Մարդագայլ

s.

chimera, bug hear, hobgoblin, ghost.

· Calfa

NBHL (2)

Մարդագայլ է ո՛րդեակ արտաքոյ. եւ ելեալ մանկանն՝ ետես զծեր ոմն կորացեալ՝ շրջեալ աչօք, եւ կարծեցեալ մարդագայլ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Հ՟Թ։)

Անուն յօդեալ իբր եղջերուաքաղ. մարդ իբրեւ զգայլ, կամ գայլ իբրեւ զմարդ.


Մարդաթիւ

s.

enumeration or numbering of men;
ըստ —թուի, to each person, a-man, a-head.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ մարդաթուի իւրաքանչիւր ըստ բաւականի իւրում. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 4։)

Թիւ եւ համար մարդոյ ըստ իւրաքանչիւր գլխոյ. որ եւ ՄԱՐԴԱԳԼՈՒԽ. մարդ գլուխ .... յն. ըստ թուոյ անձանց կամ ոգւոց. κατὰ ἁριθμόν ψυχῶν secundum numerum animarum.


Մարդախիտ

adj.

densely inhabited, crowded with inhabitants;
cf. Մարդալից.

· Calfa

NBHL (2)

Շինել քաղաքս բազմաբնակս, եւ շէնս գլխաւորս եւ մարդախիտս. (Խոր. ՟Բ. 7։)

Իբրեւ զքաղաք մարդախիտ. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)