Definitions containing the research աք : 8605 results

Կողմանակի

adv.

cf. Կողմնակի.

· Calfa

NBHL (1)

Բերկրել զառաքինութեան կողմանակի կիրս նշանակէ։ Նոր պատմութիւնս ո՛չ եթէ կողմնակի է, որպէս թէ ի նմա կամ ի ձեզ, այլ ի նմանէ ի ձեզ, եւ ի ձէնջ ի համացեղսն մեր եւ յեղբարս. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ա. ՟Գ։)


Ճրագաբերան, աց

s.

socket.

· Calfa

NBHL (1)

Երկուց ճրագաբերանացն ոսկեաց. (Զաք. ՟Դ. 12։)


Ճրագակիր

s.

candlestick;
candleholder;
acolyte.

· Calfa

NBHL (1)

Ճրագակիր աշտանակն զաքարիայ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Ճօշ

cf. Ճաւշ.

· Calfa

NBHL (1)

Վրան, եւ զաւշան, եւ այլ սլեհ, որ ոչ գոյ թիւ։ Լցաւ քաղաքն անի ամենայն հասրտութեամբ, մինչ զընտիր ճաւշանն երկու դանկ ծախէին. (Գր. երէց.։)


Մագաղաթեայ

adj.

of parchment;
կազմ —, parchment-binding.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքէր թուղթս մագաղաթեայս. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 2։ Ուստի՝ Գիրք մագաղաթեայ՝ է մատեան.)


Մագիստրիանոս

cf. Մագիստրոս.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց կայսրն առ նա մագիստրիանոսս։ Մագիստրիանոսքն ունէին վանս իւրեանց ի քաղաքին. (Բուզ. ՟Դ. 10։)


Մագլեմ, եցի

va.

cf. Մագլցեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն մաքլեն, եւ երբեմն զձեռն ձգեն՝ զմուրուացն կախեն. (Եփր. զղջ.։)


Մագլցեմ, եցի

va.

to claw, to scratch;
to clutch, to catch;
— or ի վեր —, to climb up, to climb, to clamber up, to ascend.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն մաքլեն, եւ երբեմն զձեռն ձգեն՝ զմուրուացն կախեն. (Եփր. զղջ.։)


Մագնիտ, աց

cf. Մագնեստիս.

· Calfa

NBHL (1)

Մագնիտն քար արտաքս ելեալ թուի յայլոց քարանց բնութենէ եւ զօրութենէ։ Ըմբռնէ եւ երկաթ զերկաթ՝ յորժամ ի մագնիտն քարէն ըմբռնիցի. (Նիւս. բն.։)


Մազապուր

cf. Մազապուրծ.

· Calfa

NBHL (1)

Սատակեցաք զնոսա, եւ ոչ թողաք մազապուր. (Օր. ՟Գ. 6։)


Մազեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

made or woven of hair, siliceous, hairy;
hair-cloth.

· Calfa

NBHL (2)

Վերնափեղկս մազեղէնս՝ նուարտան խորանին։ Զգեցցին փեղկս մազեղէնս, փոխանակ զի ստեցին. (Ել. ՟Ի՟Զ. 7։ Զաք. ՟Ժ՟Գ. 4։)

Զգեացաւ մազեղէն՝ մերկ ընդ անձին, եւ ի վերայ պարեգօտ։ Ոչ ունէր ինչ, բայց միայն երկու մազեղէն։ Խաբեցի զանմիտ միայնակեաց մի, եւ առի զմազեղէնս։ Էր ի վերայ թիկանց իւրոց մազեղինոյ մասն ինչ։ Հանեալ զսուսերն՝ որ էր թաքուցեալ ի ներքոյ մազեղինին (որ է ապա, քէպէ ). (Վրք. հց. ՟Ը. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Զ. ՟Ի՟Զ։)


Մազկռինչ

adj.

in agony, dying, at the last gasp;
— մերձ ի մահ լինել, to be very low, dying, to be giving up the ghost, in the pangs of death, on one's death-bed.

· Calfa

NBHL (1)

Յարոյց յաղբեւացն, յորում մազակառաչ հիւանդութեամբ անկեալ կայաք. (Լծ. կոչ.։)


Մալեմ, եցի

va.

to bruise, to mash, to crush;
to break to pieces;
to chew;
to castrate, to geld.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն պարսից (պարսաքարանց) ճարճատեալ՝ մալէ, յորս քաջամուխն լինի. (Մագ. լ։)


Մածանեմ, ծի

va.

cf. Մածուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զառեալ ի գետոյն (զջուրն) ի նոր երանգ բոսորային մածեր արիւն ի ցամաքի. (Նար. ՟Կ՟Գ։)


Մածանիմ, ծայ

vn.

cf. Մածնում.

· Calfa

NBHL (1)

Որ խոնաւն է եւ լոյծ, ցամաք եւ ցուրտ, մածնու՝ լինի ոսկերք, որպէս ջերմն եւ խոնաւ միացեալ. (Ոսկ. թես.։)


Մածնում, եայ

vn.

to be glued, to stick or cling to, to adhere;
to join, to unite;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

· Calfa

NBHL (1)

Որ խոնաւն է եւ լոյծ, ցամաք եւ ցուրտ, մածնու՝ լինի ոսկերք, որպէս ջերմն եւ խոնաւ միացեալ. (Ոսկ. թես.։)


Մակագրեմ, եցի

va.

to inscribe, to write upon, to entitle;
to ascribe;
to compose.

· Calfa

NBHL (1)

Զմակագրեալ բանս քրիստոսազգեցից արանց ընթերցաք. (Գր. տղ. թղթ.։)


Մակադրեմ, եցի

va.

to impose, to lay on, to put upon, to super-add;
to surname.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հոգւոյ ատելութեանն մակադրեալ իցեն. (Կլիմաք. (կամ ընթերցի՛ր, մակադրեալ)։)


Մակածութիւն, ութեան

s.

induction, consequence.

· Calfa

NBHL (1)

Ներհական է ի հարկէ՝ բարւոյ չարն, եւ սոքա յայտնին ըստ իւրաքանչիւր իւրեանց մակածութեան. ո՛րկէն, ողջութեան՝ հիւանդութիւն, եւ արդարութեան՝ անիրաւութիւն, եւ արութեան՝ երկչոտութիւն. (Արիստ. հակակ.։)


Մակաղատեղ, ի, ից

s.

fold, sheep-fold;
pen, sheep-cot.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովք, կամ դադարք. ((գուցէ՝ որպէս մակ աղի, այսինքն ի ձայն աղի հաւաքումն հօտից։))


Մականուանեմ, եցի

va.

to surname, to entitle.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եւ լինելով աւանդութիւն քաղաքի՝ իբրու հասարակաց օրէնք մականուանեցաւ. (անդ. ՟Ա։)


Մականուն, նուան

s.

surname;
title.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ առաջին ծիծաղեալ՝ առաքինութեանն մականուն՝ սառռա. (Փիլ. իմաստն.։)


Մակարդակ, աց

adj. s.

plane, plain, flat, level;
plane, level surface.

· Calfa

NBHL (1)

Զմակարդակ բոլոր կենցաղականս դուզնաքեայ ըղձման իմոյ տռփելոյդ։ Ի բարձրագոյնն մակարդակ լեառն ձգեա՛ զքոյդ վեհական խոհեմութիւն. (Մագ. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Է։)


Մակարդիմ, եցայ

vn. va. to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ խաչին շնորհիւ մակարդեալ մաքրեսցին ճաշակելիք մտացն յաղտից. (Խոսր.։)


Մակացական, ի, աց

adj.

scientific.

· Calfa

NBHL (2)

Մակացական (կամ մակստացական) առաքինութիւնք ասացան վասն բնականացն. եւ դարձեալ մակացական առաքինութիւնք ասացան վասն բարոյականաց առաքինութեանց. (Սահմ. ՟Ժ։)

Ի սահման մարդոյն զսա շարադրել կամք եղեն արտաքնոցն մակացականացն. (Խոսրովիկ.։)


Մակացութիւն, ութեան

s.

knowledge, erudition, science.

· Calfa

NBHL (1)

Մակացութիւն ենթակայումն է անձին. եւ զենթակայէ ասի զքերականութենէ։ Առաքինութիւն՝ չարութեան ներհական է, եւ մակացութիւն՝ անգիտութեան. (Արիստ. ստորոգ.։)


Մակաւասար

adj.

plain, level, even, equal.

· Calfa

NBHL (2)

Սերք են երեք. ար. իգ. չէզ. եւ են ոմանք՝ որ յաւելուն ի նոսա այլ եւս երկուս, հասարակ, եւ մակաւասար. եւ է հասարակ, ձի, շուն. (յն. ἅνθρωπος, ἴππος մարդ, ձի) իսկ մակաւասար, ծիծառն, աքիս. (յն. χελιδών, ἁετός ծիծառն, արծուի). (Թր. քեր.։) Ուր հյ. մեկնիչք ի զուր ճգնին ի մեր լեզու յարմարել զբանքս.

Մակաւասարն, որ է ի վեր քան զհաւասարն. եւ այլն։ Շա՛տ է գիտել՝ թէ ի հայումս հասարակն եւ մակաւասարն են նոյն. զի ոչ հայիմք ի յանգս ձայնից, այլ ի նշանակութիւնն. իբր զի անխտիր հասարակ են արուի եւ իգի ձայնքս մարդ, ձի, շուն, արծուի, ծիծառն, աքիս։


Մակաւասարիմ, եցայ

va. phys.

to put on a level with, to level, to make even;
to dip into a liquid up to a certain mark.

· Calfa

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր ուրուք մեկնիչ՝ սահմանն իմանի, ոչինչ մակաւասարելով այլում ումեք. (Նիւս. կազմ.։)


Մակեռակ

cf. Մակեռորդ.

· Calfa

NBHL (1)

Երաժշտականն խնդրէ, եթէ ո՞ր է՝ որ զերկպատիկ բան ունի, եւ ո՞ է՝ որ զկիսաբոլոր, եւ ո՞ր զմակեռակն, որ ո՞ր զմակաքառակն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)


Մակեռորդ, աց

adj.

sesquitertian;
s. gr. triphthong.

· Calfa

NBHL (1)

Երաժշտականն խնդրէ, եթէ ո՞ր է՝ որ զերկպատիկ բան ունի, եւ ո՞ է՝ որ զկիսաբոլոր, եւ ո՞ր զմակեռակն, որ ո՞ր զմակաքառակն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)


Մակընթացութիւն, ութեան

s.

flux or flow;
— եւ տեղատութիւն, the ebb and flow, tide.

· Calfa

NBHL (1)

Կոհակաց մակընթացութիւնք եւ տեղատութիւնք զքաղաքս եւ զցամաքն ծովացուցին, եւ զծով ցամաքեցուցին. (Արիստ. աշխ.։)


Մակքառակ

adj. s.

sesquiquartian;
diapason.

· Calfa


Մահաբեր, ից, աց

adj.

mortiferous, death bringing, destructive, baleful, deleterious, deadly, fatal.

· Calfa

NBHL (2)

Մահաբեր թունիւք զանօրէնութեան ժանկն արտաքս սատանայ. (Կոչ. ՟Դ։)

Առաքեաց ի վերայ նոցա օձս մահաբերս։ Յաղթող եղեալ մահաբերին. (Եղիշ. խաչել. եւ Եղիշ. դտ.։)


Մահազէն

adj.

armed with deadly weapons.

· Calfa

NBHL (1)

Բիւրս կուտեալ հաւաքեցի անձին իմում մարտիկ մահազէնս։ Մահազինացն կաճառք։ Սուսեր մահազէն՝ կենդանարար նշան խաչիս. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Ղ՟Ա. եւ Նար. խչ.։)


Մահալոյծ

adj.

destroying or overcoming death.

· Calfa

NBHL (1)

Վերջին եւ մահալոյծ եւ կենսառաք ձայն։ Վերջնումն այնմիկ ապականահալած եւ մահալուծօղ գիշերին երթեալ հանդիպանամ. (Յհ. իմ. ատեն.։)


Մահարար, աց

adj.

death giving or causing.

· Calfa

NBHL (1)

Յիշաչար կրօնաւոր բունեալ ունի յանձին իւրում մահարար դեղ։ Արար դեղ մահարար, եւ արբոյց տղային. (Կլիմաք.։ Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ՟Ե.։)


Մահարձան, աց

s.

monument, tomb;
tower, turret;
castle-keep, keep, donjon;
bulwark, bastion.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ պարիսպ եցէ, շինեսցուք ի վերայ նորա մահարձանս արծաթիս (կամ մարտկոցս արծաթեղէնս)։ Կախեցէք զսա առաջի մահարձանաց պարսպաց քաղաքիս։ Անկան մահարձանք, եւ կործանեցան պարիսպք նորա. (Երգ. ՟Ը։ 9։ Յուդթ. ՟Ժ՟Դ. 1։ Երեմ. ՟Ծ. 15։ տե՛ս եւ Ես. ՟Ի՟Ա. 11։ ՟Ի՟Գ. 13։ Երեմ. ՟Լ՟Գ. 4։ Ողբ. ՟Բ. 8։)


Մահացու, աց

adj. s.

deadly, mortal, mortiferous, pestilential;
cf. Մահկանացու;
mortal;
—ք, mortals;
mankind;
— մեղք, հիւանդութիւն, վէրք, թշնամի, deadly sin;
mortal sickness;
fatal wound;
deadly enemy.

· Calfa

NBHL (1)

Մահացու թոյնք։ Ախտք մահացուք. (Նար. առաք.։)


Մահտարաժամ, ից

s.

sudden death, untimely -;
plague, pestilence, contagion, infection, mortality.

· Calfa

NBHL (1)

Յարձակումն թշնամեաց, կամ մահտարաժամ, կամ սով, կամ կարկուտ։ Եհաս մարդկան մահտարաժամ, սկիզբն արարեալ ի միւռոյ քաղաքէն. (Ճ. ՟Գ.։)


Մաղթանք, նաց

s.

prayer, entreaty, supplication, imploration;
wish, desire.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկա՛լ տէր զմաղթանս մեր։ Մաղթանօք սորա խնդրեսցուք զթողութիւն մեղաց։ Մաղթանօք սոցա խնայեա՛ ի մեզ. եւ այլն. (Շար.։) Իսկ ի ժամագիրս Մաղթանք կոչին համառօտ աղօթք ի բերանոյ աւագերիցուն. (ռմկ. սլաքական աղօթք։)


Մաղթեմ, եցի

va.

to pray, to supplicate, to implore, to beseech;
to wish, to desire;
բարիս — ումեք, to wish one well.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեխօս ոք կամ քարոզ ստելով զքաղաքէն՝ զօտարոտիս ինչ մաղթէ առ քաղաքի ուրեմն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Մաղկատիչ

cf. Մաղկատող.

· Calfa

NBHL (1)

Պատեցան զբարձրացեալ օձիւն մաղկատեալքն եւ մաղկատիչքն։ Էաք ամենեքեան ընդ նովին մեղօք մաղկատեալք եւ մաղկատիչք. (Եղիշ. խաչել.։)


Մաղձադեղ

s.

emetic;
cholagogue.

· Calfa

NBHL (2)

Դեղ՝ որ տայ թափել զաւելորդ մաղձս, որպէս մաքրողական կամ փսխեցուցիչ.

Ի մաքրութեան մաղձադեղոցն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 6։)


Մաղձընկալ

s.

choledochus.

· Calfa

NBHL (1)

Արիւնն մաքրի ի ձեռն փայծաղանն՝ զմրուրն քարշելով յինքն. իսկ մաղձընկալ ամանոյն՝ զդաժանն մնացեալ ի հիւթսն կերակրոյն. (Նիւս. բն.։)


Մաղձութիւն, ութեան

s.

bitterness, crabbedness, ill-humour, spite, gall.

· Calfa

NBHL (1)

Զի չարութենէ մաղձութիւն ի բաց մաքրէ. (Բրս. հայեաց.։)


Մայիս, ի

s.

May;
առաջին օր —ի, May-day;
ծաղկաքաղ լինել յառաջնում աւուր —ի, to go maying;
յամսեանն —ի, in the month of -.

· Calfa


Մայրադրունք

s.

the chief door or entrance.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մայրադրունս յամենայն ճակատ երիս ձուլածոյս յոսկւոյ մաքուր. (Մարթին.։)


Մայրի, րւոյ, րեաց

s.

wood, forest;
trees, grove;
cavern, den, lair.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանիցէ ի մայրի՝ հարկանել փայտ։ Նստիցին դարանակալք ի մայրիս։ Գտաք զնա ի դաշտս մայրեաց. (Օր. ՟Ժ՟Թ. 5։ Յոբ. ՟Լ՟Ը. 40։ Սղ. ՟Ճ՟Լ՟Ա. 6։)


Մանարան, աց

s.

spinning-mill, factory;
— բամբակի, cotton-mill;
— մետաքսի, silk-mill.

· Calfa


Մանեւար

cf. Մանեւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Ելեալ արտաքս մեռեալն՝ կապեալ զոտս եւ զձեռս մանեւորօք. (Իրեն. ՟Դ. առ Լեհ.։)