Definitions containing the research աք : 8605 results

Որջանամ, ացայ

vn. fig.

to hide in a hole, to go to earth, to crouch or squat in a kennel;
to nestle, to creep into, to hide oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Յամրոց վայրս ինչ որջանայ։ Որջանայր ի դուին։ Քարբն դառնաշունչ ի դուին քաղաքի որջացեալ կայր. (Յհ. կթ.։)


Որս, ոց

s.

chase, hunting, hunt, sport;
prey;
venison, game;
զբօսանք —ոյ, field-sports;
եղանակ —ոյ, shooting-season;
այր հմուտ —ոյ, skilful hunter, a good sportsman, a mighty huntsman;
պահապան —ոյ, game-keeper;
— ձկանց, fishing, fishery;
— թռչնոց, shooting, fowling;
— աղուեսուց, fox-hunting;
— վագերց, tiger-hunting;
— հեծանել, to go a hunting or shooting;
յ— ածել, to shoot wild beasts.

· Calfa

NBHL (1)

Առլցեալ իւրաքանչիւր որսով. (Փարպ.։)


Որսորդ, աց

s.

hunter, huntsman, venator;
— ձկանց, fisher, fisherman, piscator;
կին —, huntress;
— բանից, a pryer into other person's thoughts.

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր հասակ համեմատ քաջութեանն, եւ առաքինութեան ոգւոցն որսորդ. (Խոր. ՟Բ. 49։)


Որսորդախաբ

adj.

deceiving a hunter or angler.

· Calfa

NBHL (1)

Կաքաւ նենգաւոր է, եւ խորամանկ, եւ նախանձոտ, եւ հնարագէտ, եւ որսորդախաբ է. (Վեցօր. ՟Ը. (յն. նենգաւ գործակից որսորդաց յորսս))


Որսորդութիւն, ութեան

s.

hunting;
shooting;
cf. Որս.

· Calfa

NBHL (1)

Որսորդութիւնքն առ ցամաքաւս՝ ոչ միայն էրէոցն, այլեւ մարդկան. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Որցեմ, եցի

va.

to enrapture, to ravish.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պարծանս գովեստից ազգիս մերոյ միտք իմ որցեալ զիս բերէ դեգերիլ ի ներբողումն։ Ի մեղադրութենէ աստուածայնոյն եւ մարդկայնոյն արտաքս զինքն որցեալ՝ տայր վաղվաղակի զխնդիրն. (Յհ. կթ.։)


Ութեակ

cf. Ութերեակ.

· Calfa

NBHL (1)

Եօթն՝ կենցաղս չարչարանք է մեզ իւրաքանչիւր. (մինչեւ ժամանեսցուք յութեակն, որ է արքայութեանն հանգիստ. Տօնակ.։)


Ութերեակ, եկաց

adj.

eight, octonary;
eighth;
the number eight;
eight days.

· Calfa

NBHL (1)

Եօթն՝ կենցաղս չարչարանք է մեզ իւրաքանչիւր. (մինչեւ ժամանեսցուք յութեակն, որ է արքայութեանն հանգիստ. Տօնակ.։)


Ութսուն, սնից

adj.

eighty.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեթէ հեռի իսկ է ի ծովէ քաղաքն՝ ութսնօք ոմամբք ասպարիզօք. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Ուժգին

adj. adv.

strong, great;
violent, impetuous, vehement;
—, —ս, strongly, vigorously, violently, vehemently;
—ս գանել, to beat violently, unmercifully;
— առնուլ, to take by force;
—ս ակնարկել, to eye disdainfully, to regard ferociously;
—ս ընթանալ, to be swift-footed, to run swiftly.

· Calfa

NBHL (2)

Զկենդանի ուժգին մարմին (այսինքն մարմնով՝) սովորեցաք ասել վիթխարի. եւ այլք՝ անճոռնի, կէսք՝ անհեթեթ. (Վանակ. յոբ.։)

Ի կողահերձ սայրասուր սլաքէ ուժգին բախմանէ։ Ուժգին լլկանօք։ Ուժգինս հնչեցեալ։ Ուժգինս ակնարկես։ Ուժգինս ընթանալ. (Նար.։)


Ուժգնակի

cf. Ուժգին.

· Calfa

NBHL (1)

Ուժգնակի գոչմամբ մաղթիւք՝ զմեղս սպանողացն մաքրէր. (Շ. տաղ.։)


Ուժգնանամ, ացայ

vn.

to gather strength, to get strong, to grow stronger, to be strengthened;
to become prevalent, to predominate, to prevail over, to domineer.

· Calfa

NBHL (1)

Ծով՝ որովայնամոլութեանն անյագութիւն, որոյ տղմովն ուժգնանայ գազանն. (Կլիմաք.։)


Ուժգնապէս

adv.

cf. Ուժգին.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ ամենայն ախտս պատերազմիմք ուժգնապէս։ Ուժգնապէս ընդդէմ իւր եւ իւրոցն ախոյեանս յառնեն. (Կլիմաք.։)


Ուժեղ, աց

adj.

strong, robust, vigorous;
valorous;
powerful.

· Calfa

NBHL (1)

Անձն ուժեղ (այսինքն հոգի զօրաւոր) տանի զբանս իմաստուծեան. (Կլիմաք.։)


Ուժեղանամ, ացայ

vn.

to fortify or strengthen oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Վահան մամիկոնեան ուժեղանայր ընդդէմ պարսից։ Դառնայր փախստեայ, եւ դարձեալ ուժեղացեալ՝ դարձաւ ընդդէմ գուրգինի։ Ուժեղացեալ ղակիշն քաղաքային ի վերայ մուսէի զօրուն. (Արծր. ՟Բ. 2։ ՟Գ. 13. 15։)


Ուլ, ուց, ոց

s.

kid;
fawn.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ սահակ չընտրէր զուլոցն կերակուր ի վայրենեաց անտի. քանզի իւրաքանչիւր համք յայտ են. (Կիւրղ. ծն.։)


Ուխտադիր, դրաց

adj.

making a vow;
being under a vow, Nazarean;
allied, confederated;
— լինել, to make a vow;
to conclude a treaty.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒԽՏԱԴԻՐ. Որ ուխտէ ինչ աստուծոյ. եբր. նատար. նիսա. կամ Աղօթական. եւ Տենչօղ, փափաքօղ.


Ուխտադրութիւն, ութեան

s.

making a vow;
concluding a treaty;
vow;
profession;
wish, desire.

· Calfa

NBHL (1)

Օր ուխտադրութեան». իմա՛, ուխտիւք խնդրելի կամ փափաքելի օր։


Ուխտադրուժ

cf. Ուխտազանց.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛րքան, զորս առ նոյն ինքն եդաք աստուած, դաշանցս այսոցիկ ուխտադրուժք գտանել։ Ուխտադրուժք լինէին դաշանցն. (Ածաբ. մկրտ.։ Սկեւռ. ի լմբ.։)


Ուխտաւոր, աց

adj. s.

that has made a vow;
allied;
Nazarite;
professed (monk or nun);
pilgrim.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեաց թագաւորն եպիսկոպոսաց, ուխտաւորաց, եւ ժողովրդականց։ Ի լիբիա եպիսկոպոսացն առաքեաց, եւ ուխտաւորաց, եւ ժողովրդականաց. (Սոկր. ՟Բ. 23. 24։)


Հաշուիմ, եցայ

va. vn.

to count, to calculate, to compute, to number;
to repute, to esteem, to think, to deem, to judge, to believe;
to pass for, to counterfeit;
յառասպելս —, to treat as fables.

· Calfa

NBHL (2)

Նախ քան զժամանակս՝ զպասեքս հաշուի. (Կլիմաք.։)

Այնպէս խրատեցաք զծառայակիցսն սիրել, մինչեւ ցնոցա բարութիւնսն մեզ հաշուել։ Քեզ զամենայն իշխանութիւն հաշուիս (իբրեւ արժանւոյ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25. եւ 7։)


Հաշտեցուցանեմ, ուցի

va.

to conciliate, to reconcile, to pacify;
to agree, to make up.

· Calfa

NBHL (1)

Հաշտեցուցանել զերեսս տեառն. (Զաք. ՟Ը. 22։)


Հաշտութիւն, ութեան

s.

cf. Հաշտումն.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրել զհաշտութիւն։ Խօսել ի հաշտութիւն։ Հաշտութիւն խաղաղութեան։ Զխաղաղութիւն հաշտութեան ի մէջ հաստատել։ Հաշտութիւն առնել։ Որով եւ զհաշտութիւնն իսկ ընկալաք։ Զի եթէ մերժումն նոցա հաշտութիւն աշխարհի է.եւ այլն։


Հապա

adv.

cf. Հապ.

· Calfa

NBHL (1)

Հա՛պայ առաքինիք, եհաս ժամ պսակման մերոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Հապճեպեմ, եցի

vn. va. cf. Հապճեպ տալ.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս քո հապճեպելոյ՝ ահա ոչինչ յաղագս մակեդոնացւոցն ի կարգին նշանակեցաք. (Խոր. ՟Ա. 31։)


Հառաչ

cf. Հառաչանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեքեան առ հասարակ հեծեծելով երկնեցին՝ հառաչս ի վեր առ արարիչն առաքելով. (Եպիփ. ծն.։)


Հառաչեմ, եցի

vn.

to sigh;
ի խորոց սրտէ, to sigh deeply;
— զանլռելի զհեծութիւն, to groan incessantly;
— առ խաղաղութիւն, to sigh for peace.

· Calfa

NBHL (1)

Հառաչէաք արտասուօք ի յանողորմ տառապանսն. (Լմբ. ատ.։)


Հասակակից, կցի, կցաց

adj.

of the same age, coetaneous.

· Calfa

NBHL (1)

Դժնդակ էր հասակակցացն՝ նորա տեսութիւն (առաքինի). (Նիւս. ի սքանչ.։)


Հասարակ, աց, ուց

adj. adv. gr. rhet.

common, ordinary, usual, trivial, vulgar, low;
common, public;
equal, alike;
half, semi, demi;
in common, together, equally, generally;
appellative;
— անուն, common gender;
— բայ, deponent verb;
—, —օր, noon, noon-tide, midday;
ի — աւուրն, զ— աւուրբ, at noon;
ց— օր, till noon;
— գիշեր, midnight;
— տարի, one year with another;
— տեղիք, the common places, general topics;
—աց կեանք, common life;
թշնամի —աց, the common enemy;
միտք, կարծիք, —աց, common sense;
—աց հաւանութեամբ, with one accord;
օգուտ —աց, the public interests;
իրք —աց, public affairs;
ծախիւք —աց, at the public expense;
—աց վարել կեանս, to live in common;
—աց ունէին զինչս, they had every thing in common.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛չ յերկնից ակն ածեմք, յոր հասարակն ամենեքեան կոչեցաք, եւ ոչ յերկրէ՝ զոր հասարակ ամենեցուն ետ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)

Ցաւն իւրաքանչիւր անդամոցն՝ հասարակ տայ մարմնոյն զհիւանդութիւն։ Ցաւն իւրաքանչիւր հիւանդացեալ անդամոցն՝ հասարակ մերձենայ յամենայն մարմինն. (Բրս. ճգն.։)


Հասարակաց

adj.

common, public;
cf. Հասարակ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի հասարակաց հաւանութենէ։ Ի հասարակաց համարուէ։ Վասն օգտի հասարակաց։ Զհասարակաց օգուտ ի մէջ մատուցանել։ Զհասարակաց օդն ձգեցի յիս։ Ըստ հասարակաց հաւատոց։ Վասն մերոյ հասարակաց փրկութեանն։ Էր նոցա մենայն ինչ հասարակաց։ Ունէին զամեայն ինչ հասարակաց եւ այլն։ Քաղաքականն առ քաղաքավարութիւն՝ ո՛չ յատուկ, այլ զհասարակացն դարմանել հարկէ. զի հասարակացն շաղկապէ, եւ յատուկն օձտէ զքաղաքն. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)

Ամենայն զոհ ... ամենեցուն որդւոցն ահարոնի իւրաքանչիւր ումեք եղիցի հասարակաց. յն. հաւասար. (Ղեւտ. ՟Է. 10։)


Հասարակաբար

adv.

cf. Հասարակօրէն.

· Calfa

NBHL (1)

Հայր է քահանայն հոգեւոր, եւ մաքրող կոչի հասարակաբար. (Խոսր.։)


Հասարակախառն

adj.

common, general.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ բնաւ նեղութիւն ած ի վերայ, եւ ոչ ամենեւին անդորրութիւն. այլ հասարակախառն երկոքումբք կողմամբք յօրինէր զառաքինութիւնս արդարոցն. (Ոսկ. մտթ. ըստ Ճ։)


Հասարակախօսութիւն, ութեան

s.

introduction.

· Calfa

NBHL (1)

Որովհետեւ բովանդակեցաք զհասարակախօսութիւնս, այսուհետեւ սկսցուք պատմել զաշխարհ առանձին. (Խոր. աշխարհ.։)


Հասարակական, ի, աց

adj. s.

common, public, general;
ordinary;
communist.

· Calfa

NBHL (1)

Երկաքանչիւրոցն (բնութեանց) հասարակականք եւ այլն. այսինքն հաւասարապէս կամ անխտիր պատշաճեալ երկաքանչիւրոց. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Հասարակաւորութիւն, ութեան

s.

equality, parity;
— աւուր, equinox.

· Calfa

NBHL (1)

Վարդապետք եբրայեցւոց՝ հասարակաւորութիւն տուընջեան եւ գիշերոյ դնեն զօրն զայն (չորրորդ), ասելով՝ եթէ յերկնաք միջակին իսկ էր ստեղծումն լուսաւորաց. (Շիր. զատիկ.։)


Հասարակօրէն

adv.

commonly, ordinarily, generally.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն հասարակօրէն վարդապետէր, եւ երբեմն առանձինն ընդ իւրաքանչիւրսն խօսէր. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Հասկանամ, ացայ

vn.

to understand.

· Calfa

NBHL (1)

Զբովանդակն յեկեալ եղբարցդ հասկանայք։ Հասկացաք եւ զոր բանից ծանոյց մեզ. (Շ. թղթ.։)


Հասու

adj. fig.

happening: lively, clever, intelligent;
— լինել, to arrive, to reach, to attain;
to seize, to take, to catch, to entrap;
to comprehend, to conceive, to penetrate, to discover, to recognize.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն մօտաքաղաքս՝ յոր հասու իցեն։ Հասու եղեն հեբրայեցիք քաղաքին. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 8։ ՟Ժ՟Ե. 38։)


Հասուն

adj.

ripe, mature, grown up;
wise, prudent, judicious;
— հասակ, ripe or advanced age;
— այր, man of mature age, a discreet sober-minded man;
— օրիորդ, marriageable young lady;
— խորհուրդ, միտք, mature judgment;
— խաղաւարտ, ripe imposthume;
— գործել, to ripen, to make ripe, to mature, to bring to maturity.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զողկոյզ հասուն ի հնձանս, եւ իբրեւ զցորեան մաքուր յըշտեմարանս. (Հ. ապր. ՟Ժ՟Զ.։)


Հասուցանեմ, ուցի

va.

to cause to arrive, reach or attain;
to bring, to refer;
to cook, to dress, to get ready, to prepare;
to ripen, to mature;
հասոյց ինձ անբաւ աշխատութիան այս բառգիրք, this dictionary has cost much labour.

· Calfa

NBHL (1)

Զկարակումն մօրից ցամաքէ, եւ զտհաս պտուղս հասուցանէ. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)


Հաստ, ից

adj. s.

solid, stable, firm;
strong, robust;
thick, coarse, large;
—, —ք, stability, firmness, hardness, steadiness;
կալ ի —ի, to stand firm;
ի —ոջ պահել, to hold fast;
ի —ոջ ունել, to preserve, to keep.

· Calfa

NBHL (1)

Զքաղաքն կանգուն եւ հաստ՝ շարժեաց եւ դողացոյց. (Ոսկ. պհ.։)


Հաստայարկ

adj.

strong roofed.

· Calfa

NBHL (1)

Անկռուելի մնայր հաստայարկ դիրք քաղաքին. (Ղեւոնդ.։)


Հաստատեմ, եցի

va.

to affirm, to sustain;
to prop, to confirm, to consolidate;
to fortify, to comfort, to invigorate, to strengthen, to encourage;
to restore, to mend, to revive, to refresh;
to assure, to guarantee, to attest, to certify, to witness, to approve, to corroborate;
to legalize, to ratify;
to institute, to found, to erect, to create, to make;
— անդրէն, to reestablish;
— զերեսս, զձեռն, զմիտս, to set out, to start, to proceed, to move on;
to deliberate, to resolve, to purpose;
to conduct or comport oneself, to act;
to threaten;
— զառաղջութիւն, to recover, improve or restore health;
—եալ էր ի խորհրդեան, he was resolute and decided in action.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ եթէ հաստատեցաք ստուգութեամբ։ Հաստատել զիւրեանց կարծիս. (Իգն.։)

Ապաքէն իցէ աստուած էոցն եւ հաստատելոցն. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Հաստեայք, եայց

s.

paste;
pie, pasty.

· Calfa

NBHL (1)

Արարաք հաստեայս եւ կարկանդակս. (Երեմ. ՟Խ՟Դ. 19։)


Հաստումն, ման

s.

creation;
production;
strengthening, consolidation, confirmation, reestablishment, restoration.

· Calfa

NBHL (1)

Յիւրոց արարածոց ի հաստումն ըստ իւրաքանչիւր բնութեանց ածել. (Եզնիկ.։)


Հատած, ից, ոց

s. gr. adj.

section, paragraph;
caesura;
cut, cut out;
—ք կոնի, conics, conic sections.

· Calfa

NBHL (2)

Ուղիղ կարգեալ երկրի հատած առ ի բնակութիւն մարդկան։ Երկրի հատածք՝ անբաւ ցամաք. եւ կղզիք, եւ քէռոնէսոս. (Փիլ. նխ. եւ Փիլ. լին.։)

Յարմատոյ հատած ցամաք փայտ. (Շ. բարձր.։)


Հատընտիր

adj.

select, chosen, choice;
—, — բանք, chrestomathy, anthology, collection;
— լինել, to gather, to collect, to make a collection of authors.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՏԸՆՏԻՐ ԼԻՆԵԼ. Ընտրանաւ հաւաքել որպէս զհատս. ծաղկաքաղ առնել.


Հատոր, ոց

s.

part, bit, shred, fragment, stump;
volume, tome;
— հոգւոյս, my life ! my darling ! my love !.

· Calfa

NBHL (1)

Հատոր ոգւոյ նորա է. (Մաղաք. ՟Բ. 15։)


Հատուածիմ, եցայ

vn.

to remove, to separate or detach oneself;
to retire, to go away, to cut and run;
to change one's abode, to emigrate, to colonize, to settle oneself as a colonist or planter.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հաւատսն մեզէն անձամբ հատուածեցաք. (Ոսկ. գաղ.։)


Հատուկճիր

cf. Հատուկտիր.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հատուկճիր, եւ յանդուգն է, եւ խիստ է առ միանգամայն հատանել։ Մշակք զիւրեանց վաստակս ոչ հատուկճիր առնելով՝ ամբողջ պահեն։ Հատուկճիր զնինուէացիսն արարեալ։ Հատուկճի՞ր զնոցա քարոզութիւնն առաքեցի. (Փիլ.։)