cf. Անդեդեւ.
· Calfa
Յանդեդեւուն մտաց առեալ մեք կապեցաք եւ այլն. (Յհ. իմ. պաւլ։)
antidote, counter-poison.
· Calfa
ԱՆԴԵՂԱՅ ԱՆԴԵՂԵԱՅ. ἁντίδοτον կամ ἁντίδοτος. antidotum, remedium veneni. Դեղթափ. դեղ ընդդէմ թունից կամ ցաւոց. փանզէհիր, փանզէհր, թիրեաք.
there;
-, — առ մնին, — վաղվաղակի, — իսկ, — եւ անդ, on the spot, immediately, out of hand, without delay.
· Calfa
Անդէն ի քաղաքին արգելուլ։ Անդէն շուրջ զքաղաքաւն էին. (Ագաթ.։)
indecent, unbecoming, unseasonable;
absurd, clumsy, extravagant, ridiculous;
յանդէպս, indecently, unbecomingly;
awkwardly, unseasonably.
· Calfa
ԱՆԴԷՊ. ՅԱՆԴԷՊՍ. մ. Ո՛չ ի դէպ. տարադէպ օրինակաւ. արտաքոյ կարգի. ըստ յն. ասի, արտաքոյ նպատակի կամ բանի կամ օրինի. տարաժամ, եւ այլն.
very deep;
infernal, hellish.
· Calfa
Որք յանդնդային գնացսն (ծովու) յուսով ընչեղութեան առաքեն. (Նիւս. երգ.։)
Երբեմն էի վերնային, եւ այժմ անդնդային։ Յաղթեաց անդնդոց եւ անդնդայնոց. (Նար. ԿԵ. եւ Նար. առաք.։)
vexatious, grievous;
melancholy.
· Calfa
Յայսմ քաղաքի՝ մեծ եւ հոյակապ, եւ անդոհ, եւ թագաւորական, (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10.) թէպէտեւ մարթ էր իմանալ՝ բազմահոգ, այլ ստոյգ երեւի ընթեռնուլ ԱՆԴ՝ ՈՒՐ. զի եւ յն. է՝ էնթա. այս ինքն աստ, անդ, ուր։
unshaken, firm.
· Calfa
Յաւիտեան ասեմք զանդողդոջն զայն եւ համանգամայն զկեանսն եւ զանբաւն. (Մաքս. անդ։)
s. pl. abyss, gulf;
precipice;
the infernal regions, hell, tartar.
· Calfa
Խաւար ի վերայ անդնդոց։ Աղբիւրք անդնդոց։ Ընկլան յանդունդս իբրեւ զվէմս։ Ծփէաք ի հանդրին անդունդս։ Յանդունդս տառապեցայ։ Անդունդք խորոց, եւ այլն։
further.
· Calfa
Ի վեր անդ ուսաք. (Սահմ. ԺԲ։)
ὀ, ἠ, τὸ ἑκεῖθεν. quod est ibi. Որ անդ է. հանդերձեալ, վերին. անդանօր. ան տեղինը. օնտաքի, օրատաքի.
Յանդ ուրախութիւնսն փափաքեն. (Մանդ.։)
Իբրեւ զհոտ անդոյ լիոյ։ Ի քաղաքի եւ յանդի։ Վիճակ անդի՝ լի ոսպամբ։ Թաղեցին զնոսա ընդ անդիւն։ Որ գայր յանդէ։ Ետուն անդք տոհմականս։ Իբրեւ անդ մի, եւ իբրեւ այգի։ Տեսանէ զանդ գեղեցիկ. եւ այլն։
retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.
· Calfa
Որ զՅորդանանու ջրոյն սրաշարժ վայրեկութիւն՝ հրաշաւոր անդրադարձութեամբ ի թիկունս առաքեցեր։ Ոչ թիկանց շրջումն, եւ ոչ երեսաց անդրադարձութիւն. (Նար. ԿԳ. ՀԶ։)
seniority, primogeniture, right of primogeniture.
· Calfa
Յանդրանկութիւն երկնայնոց քաղաքականութեանն կոչեցան. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
s. pl. breeches, hose, trousers.
· Calfa
τὸ περισκελές. foemorale, vestis crura ambiens. Վարտիք ներքին կամ արտաքին. ( ի անդր. կամ պրս. ներքին). ծածկոյթ մարմնոյ ի միջոյ եւ ի վայր. իչ տօնու, տօնլուգ, տիզլիք, շալվար, չաշգըր.
immoveable, firm, constant;
inflexible.
· Calfa
Իբր քաղաք՝ անդրդուելի արուեստաւորաց. (Նար. խչ.։)
firmness, constancy, resolution.
· Calfa
Անզգայութիւն ամենայնի, եւ անդրդութիւն ի վաստակոց. (Կլիմաք.։)
again, anew, afresh;
from or to the same place, in the same situation;
— դառնալ, to return;
— սկսանել, to recommence;
— ասել, to repeat or say over again;
cf. Անդէն.
· Calfa
Զանտիսն ի քաղաք տանել, եւ զքաղաքիսն անդրէն ածել. (Պիտ.։)
statuary, sculptor.
· Calfa
Ձուլեալ ի ձեւ կերպագրեալ՝ պատկերաց ցլուց՝ անդրիագործս եւ արհեստակիտուածս. (Նար. առաք.։)
cf. Անեզր.
· Calfa
Առաքինութեամբ ծայրացեալ անեզրական վարուք. (Մագ. ՟Գ։ Իսկ Աթ. ՟Ը.)
uncreated, uncreate.
· Calfa
Արձակապէս անեղ եւ միշտ գոյ եւ ինքնակատար։ Արձակաբար անեղ ասի Աստուած. վասն զի ոչ ոք է նորա պատճառ. (Դիոն.) եւ (Մաքս.։)
Է անեղ, որ չէ՛ եղեալ, եւ ոչ կայ. որպէս եղջերուաքաղն, եւ այլ անգոյք. եւ է՛ անեղ, որ ոչ է եղեալ ներգործութեամբ, այլ զօրութեամբ կայ. որպէս ի կաւն՝ կարաս, եւ ի պղինձն անդրի, եւ ի փայտն արկղ. եւ է անեղ, որ կայ եւ է, սակայն եղեալ ո՛չ է, որպէս՝ Աստուած։
to cause to disappear, to hide.
· Calfa
Մոռացմամբ աներեւութացուցանել զտպաւորութիւնսն. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)
Շատախօսութիւն է պահոց աներեւութացուցանօղ, մտածութեան ցրուիչ. (Կլիմաք.։ Ուր եւ ասի,)
disappearing, disappearance.
· Calfa
Երկնայնոցն զարդուց աներեւութութեանն խոնարհագոյնքն դառնան առ գերակայսն. (Մաքս. ի Դիոն.։)
cf. Աներեւութիւն.
· Calfa
Երկնայնոցն զարդուց աներեւութութեանն խոնարհագոյնքն դառնան առ գերակայսն. (Մաքս. ի Դիոն.։)
cf. Աներկիւղ.
· Calfa
Մի՛ յաներկիւղս լինիր՝ յաւելուլ մեղս ի վերայ մեղաց. (Սիրաք. ՟Ե. 5.) յն. աներկիւղ։
fearlessness.
· Calfa
Կացցեն աներկիւղութեամբ յիւրաքանչիւր ուսմունս. (Եղիշ. ՟Գ։)
unadorned, without embellishment;
unpolished, uncivilised.
· Calfa
Անզարդ ոգւոց զարդ է նախախնամութիւն՝ յառաքինութիւն հրաւիրելով. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
state of any thing without ornament, disfiguration, despoliation.
· Calfa
Դարձաք յառաջին անզարդութիւնն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)
to deprive of childring, to kill children.
· Calfa
ԱՆԶԱՒԱԿԵՄ ԱՆԶԱՒԱԿԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ἁτεκνόω. Անզաւակ կացուցանել. անորդի կամ որդեկոտոր առնել. զաւկէ զրկել, տղաքը մեռցնել. էվլատսըզ պրագմագ.
Արտաքուստ անզաւակեսցէ զնոսա սուր։ Անզաւակեցից զցանկալիս որովայնից նոցա. (Օրին. ՟Լ՟Բ. 25։ Ովս. ՟Թ. 16։)
foolishly, stupidly;
imprudently, perversely.
· Calfa
Առնել զկամս բնակեցելոցն ի նոսա դիւացն անզգամաբար. (Մաքս. ի դիոն.։)
to be rascally, to be knavish, to be wicked;
to become mad, to grow mischievous.
· Calfa
Անզգամեցաք ամենեքեան՝ քահանայք եւ ժողովուրդք. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)
roguery, knavery;
malignity, ill turn, wicked action.
· Calfa
Անզգամութիւն է չարութիւն բանականին՝ պատճառ կելոյ չարաչար. (Արիստ. առաք.։)
insensible, inanimate, dull, stupid;
besotted, infatuated, stupefied.
· Calfa
Անզգայ առաքինութեան վարուց. (Շ. մտթ.։)
Չէաք այնքան անզգայք, թէ ոչ կարէաք խաբել զձեզ. (Փարպ.։)
Շուն՝ անզգայ առեալ զհացն՝ վաղվաղակի փախեալ հեռանայ. (Կլիմաք.։)
Որ ոչ յանզգայ եւ արտաքոյ մտաց իւրեանց իցեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)
insensibly, imperceptibly;
stupidly;
cf. Անզգայաբար.
· Calfa
Անզգայ առաքինութեան վարուց. (Շ. մտթ.։)
Չէաք այնքան անզգայք, թէ ոչ կարէաք խաբել զձեզ. (Փարպ.։)
Շուն՝ անզգայ առեալ զհացն՝ վաղվաղակի փախեալ հեռանայ. (Կլիմաք.։)
Որ ոչ յանզգայ եւ արտաքոյ մտաց իւրեանց իցեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)
cf. Անզգայ.
· Calfa
Ծովն եւ ձուկնն, որ է անզգայական բնութիւնք, լսէին եւ անսային. (Ոսկ. ապաշխ.) իմա՛ ըստ յն. արտաքոյ բնութեան։
to be insensible, to be stupid;
to be infatuated.
· Calfa
Որ առ անպատուութիւնն կատարի, ի բազում ցանկութեանց անզգայանայ. (Կլիմաք.։)
Առ ահի աստուածառաք բարկութեանն անզգայացեալք՝ զմիմեանս սատակէին. (Պիտ.։)
Մեռեալ եւ անզգայացեալ էաք յաստուածային գիտութենէն. (Լաստ. ընթերց.։)
cf. Անզգայանամ.
· Calfa
Խոհեմութիւն իցէ, որ ոչ մինչեւ ի շարժումն քնոյ յանձին հաստատութենէ անզգայի. (Կլիմաք.։)
insensibility, stupidity, apathy, indolence, lethargy.
· Calfa
Տնկական անզգայութեամբ. (Մաքս. ի դիոն.։)
cf. Անզեղջ.
· Calfa
Աստուած անզղջական բարերարութեամբ իւրով կարգեաց։ Գոհացաք զանզղջական փառացն Քրիստոսի։ Ընդ անզղջական վարդապետութեամբն. (Ագաթ.։)
not to be repented of, not to be regretted.
· Calfa
Ի խստութեան մնան, եւ անզղջանալի են սրտիւք. (Կլիմաք.։)
inconsiderable, imperceptible.
· Calfa
Յերկնի անճառ, եւ յերկրի անզնին։ Անզնին զօրութեանդ։ Ի խաւար անզնին ծածկեալ իմանի։ Անզնին արտաքնոց. (Նար.։)
adj. s. that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.
· Calfa
Էքս՝ էութիւնք են, եւ տեսակք. ոչ էն՝ անտեսակ եղիցի եւ անէ, բանի միայն տեսանելի. (Մաքս. ի դիոն.։)
nothingness.
· Calfa
Երեւակ (երազոյ՝) է անէութեան տեսութիւն. (Կլիմաք.։)
cf. Անըղձալի.
· Calfa
Ողջախոհութեան յատուկ է՝ անըղձանալի (կամ անըղձալի) համարել զամենայն զգարշելի հեշտութեան զվայելուածս. (Արիստ. առաք. յորմէ եւ Լմբ. սղ.։)
cf. Անընդդիմաբանելի.
· Calfa
Անընդդիմադրելի պատասխանեօք յեղլով զնորայսն կարծիս. (Մաքս. ի դիոն.։)
cf. Անընտելութիւն.
· Calfa
Որք զանընդելութիւն (վայրենի՝) առաքինութիւն վարկանին. (Նիւս. կուս.։)
immediately.
· Calfa
Մեծ քաղաքն Հռովմ անընդմիջաբար ունի զսուրբ պահսն յելս պահոց Զատկին. (Խոսրովիկ.։)
incapable, unqualified, insufficient.
· Calfa
Անընդունակք լինէիք՝ որ ի մէնջ առաքեցեալքն գային առ ձեզ. (Արծր. ՟Ա. 5։)
Առանց ուղիղ հաւատոյ եւ առաքինութեան անընդունակ է պաշտօնն. (Խոսր.։)
cf. Անընդունելի;
— լինել, to be inadmissible.
· Calfa
Քաղցեաւ եւ ծարաւեցաւ՝ անընգալ ի հաշանաց, եւ մաքուր ի մեղաց. (Թէոդոր. մայրագ.։)
that loves not his companions.
· Calfa
Անքաղաք, անտուն, անինչ, անընկերասէր. (Բրս. թղթ.։)