Definitions containing the research արուեստ : 601 results

Նկարագրական, ի, աց

adj.

representative;
descriptive;
picturesque;
characteristic;
literal;
— իմաստիւք, literally.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկերաց եւ դրօշելոց, եւ այլոց ձեռաստեղծից, որոց ստեղծական եւ նկարագրական արարչութիւն՝ բազում ինչ վնասակար կենաց մարդկան լցեալ աշխարհ։ Ի ձեռն տեսաւորութեանն հեշտ ցանկութիւնքն լինին բազմապատիկք, նկարագրականք, արուեստականք արարածք. իբր կենդանագրական, գծագրական. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Նկարագրութիւն, ութեան

s. rhet.

painting, representation, portrait, image, figure, delineation, sketch;
description;
hypotyposis, imagery.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ նկարագրութեանն արուեստաւորեալ յարմարութեանց։ Ի հաստատուն եւ ճշմարիտ տեսութենէ նկարագրութեանցն, զոր տեսի ճշմարտագոյնս արուեստակեալս. (Պիտ.։)


Նկարակերտ, աց, ից

s. adj.

embroiderer;
painter;
of divers colours;
figured;
embroidered.

· Calfa

NBHL (1)

Այլեւ ոչ զնկարչացն, եւ ո՛չ զնկարակերտացն (յն. զնկարակերտականն) ասեմ արուեստ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)


Նկարիչ, չի, չաց

s.

painter;
կենդանագիր —, portrait painter;
կին —, paintress.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրամտեալ նկարչացն՝ ասէին, մեր արուեստս լոյս է. զի ծերք եւ տղայք հասարակաց վերծանեն, եւ զգիրս սուրբս սակաւք ընթեռնուն։ Լինի ժողով, եւ քննեալ արդարացուցին զգրիչս, եւ եդին յառաջ քան զնկարիչս. Կաղանկտ.։ Ըստ օրինակի նկարչաց միանգամայն դրոշմեցին քեզ պատկեր առաքինութեան. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Նմանութիւն, ութեան

s.

similarity, resemblance, conformity, analogy;
assimilation;
comparison;
uniformity, equality;
imitation;
likeness, image, effigy;
figure, type, form;
parable, example;
ըստ նմանութեան, ի —, in imitation of, after the fashion of;
ըստ նմին նմանութեան, in like manner, likewise;
cf. Բերեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ արասցես դու քեզ կուռս ըստ ամենայն նմանութեան։ Նմանութիւն ինչ ոչ տեսէք։ Բռնադատեաց արուեստիւն ածել զնմանութիւն ի գեղեցկութիւն։ Նմանութիւն հաստատութեան ի վերայ գլխոյ գազանացն. եւ այլն։

Երանի թէ եւ դուք ըստ բժշկական արուեստին բերէիք զնմանութիւն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Նշան, աց

s. geom.

sign, mark;
sign, signal, character, symbol;
trace, vestige;
sign, proof, token;
omen;
miracle, prodigy, wonder;
ensign, colours, flag, standard, banner;
the Holy Cross;
betrothal, affiancing;
seal, mark;
central point, centre;
aim, butt;
point;
— կռուոյ, arms;
— յաղթութեան, trophy, triumph, victory;
— or —ս տալ, to give a sign, to beckon;
to signify, to indicate;
to affiance;
— առնուլ, to take aim at, to level at;
ոչ եւս տալ — կենաց, to give no signs of life;
— անձրեւի է, we shall have rain.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ յե՞րբ ոչ հաւատան ինձ ամենայն նշանօք՝ զոր արարի ի մէջ նոցա։ Նշանս եւ արուեստս։ Նշանօք եւ արուեստիւք։ Խնդրեա՛ դու քեզ նշան ի տեառնէ ի խորութեան կամ ի բարձրութեան։ Կամիմք նշան ինչ տեսանել ի քէն։ Նշանն Յովնանու մարգարէի։ Տայցեն նշանս մեծամեծս եւ արուեստս (սուտս).եւ այլն։


Նշանագործ, աց

adj. s.

performing miracles, doing wonders;
prodigious, marvelous;
thaumaturgus, wonderworker, miracle-monger.

· Calfa

NBHL (1)

τερατοποιός prodigiorum factor, mirificus. Որ գործէ զնշանս եւ զարուեստս. սքանչելագործ. հրաշագործ, եւ հրաշալի.


Նշանագործութիւն, ութեան

s.

miracle, prodigy, sign.

· Calfa

NBHL (2)

Վասն յայտնի նշանագործութեան սքանչելեացն՝ զոր առնէր։ Նոքա բազումք են քան զձեզ, որ տան վկայութիւն նշանագործութեան։ Մարգարէական արուեստիւք, եւ առաքելական նշանագործութեամբ. (Բուզ. ՟Ե. 23։ Եղիշ. թաղմ.։ Ճ. ՟Ե.։)

τερατοποιΐα, θαυματουργία, παράδοξον , θαῦμα prodigiorum patratio, praestigium, miraculum, prodigium, paradoxa. Հրաշագործութիւն, սքանչելագործութիւն. եւ Նշանք. հրաշք. սքանչելիք. արուեստք եւ գործք հրաշացուցիչք.


Շրջաբեր

adj. s.

orbicular, spherical, round;
—ք, whirling or turning round.

· Calfa

NBHL (1)

Վերին բանագիտութեան արուեստն ի մասն մի ստացեալ լինի յաշխարհիս՝ յերկին, եւ ի շրջաբերս, եւ ի պարս աստեղացն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 43։)


Շրջագրական, ի, աց

adj.

circumscriptive.

· Calfa

NBHL (1)

Են բազում սկզբունք քաղաքականք շրջագրական արուեստիւ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)


Շրջադարձ

adj.

circumvolving, moving around.

· Calfa

NBHL (1)

Երգեցողս արուեստաւորս, կաքաւողս շրջադարձ ի խայտալն. (Վրդն. երգ.։)


Շրջումն, ման

s.

act of walking, walk, going and coming;
turn;
change;
overturning, upsetting.

· Calfa

NBHL (1)

Հողմոցն շրջմունք ցուցին զարուեստ ուղղչին. (Իսիւք.։)


Ոյն, ոյնք

s.

habit, disposition;
valour, strength.

· Calfa

NBHL (1)

Զքերթողացն արուեստ տապալեն, եւ զոյնս վերծանողացն ծիծաղելի՛ս յարկացոցեն. (Թր. քեր. յորմէ եւ Յհ. կթ.։)


Ոսկեգործ, աց

s. adj.

gold-smith;
jeweller;
golden, made of gold.

· Calfa

NBHL (1)

Հրոյ զօրութիւն, է զի զանպիտան աղտն խառնեալ ընդ ոսկւոյ ... սրբել, եւ յառաջին պայծառութիւնն ածել ի ձեռն արուեստի ոսկէգործաց. (Իգն.։)


Ոսկեհանութիւն, ութեան

s.

cf. Ոսկեհատ.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւուրս սորա գտաւ արուեստ ոսկեհանութեան. (Վրդն. պտմ.։)


Ոսկերչութիւն, ութեան

s.

goldsmith's art.

· Calfa


Ոսոխութիւն, ութեան

s.

enmity;
rivality;
opposition.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսոխութիւն եւ նենգութիւնք եւ չարարուեստ խաբէութիւնք սատանայի. (Մաշտ.։)


Ոստայնանկութիւն, ութեան

s.

weaving;
tapestry.

· Calfa


Ոտնառեմ, եցի

vn. fig. va.

to slip, to slide, to glide, to take a false step;
to stumble, to trip, to commit a fault;
to cause to slip.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ անարուեստ եւ անճահ բաժանմամբ գրոյն՝ զընթերցօղն ոտնառելով սայթաքեսցէ ի հանդէսն. (Գրչ. գէորգ.։)


Նոյնգունակ

adj. adv.

even, equal, same;
cf. Նոյնպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյնգունակ նշան եւ արուեստս ցուցանել. (Կիւրղ. ղկ.։)


Նուագարան, աց

s.

musical instrument;
music-book or song-book;
— փչողական, բերանաւոր, լեզուակաւոր, wind, mouth, reed instruments.

· Calfa

NBHL (1)

Զարուեստական տաւղացն նուագարանս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Նուագեմ, եցի

va.

to sing;
to give out the tune, to strike up;
to play on a musical instrument, to execute, to perform;
— ընդ ումեք, to accompany;
— սրնդաւ, to play the flute.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձայն արուեստականաց նուագէին. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 42։ եւ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ե. 5։)


Նուազութիւն, ութեան

s.

cf. Նուազումն.

· Calfa


Նուշ, նշի, նշոյ

s.

almond;
դառն —, bitter -;
իւղ նշոյ, almond-oil;
կիթ նշոյ, milk of almonds;
— շաքարապատ, sugar-plums;
բլիթ ի նշոյ, crisp almond, almond-paste.

· Calfa

NBHL (1)

Զդառնութիւն նշի անուշացուցանեն ի ձեռն արուեստին. (Երզն. մտթ.։)


Չարաբարութիւն, ութեան

s.

ill-nature, wickedness, malignity, iniquity, malevolence;
immorality.

· Calfa

NBHL (1)

ՉԱՐԱԲԱՐՈՒԹԻՒՆ. որպէս Չարարուեստութիւն. խորամանկութիւն. դաւ.


Չարագործ, աց

adj.

evil-doing, wicked, delinquent, criminal, rascally, nefarious, felonious.

· Calfa

NBHL (1)

ՉԱՐԱԳՈՐԾ. Դաւաճան. չարարուեստ. նիւթիչ չարեաց. խորամանկ.


Չարագործութիւն, ութեան

s.

malefaction, misdeed, wicked deed, spiteful or ill-natured action, wickedness, malignity, malice.

· Calfa

NBHL (1)

ՉԱՐԱԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ. Ըստ յն. ոճոյ՝ Չարարուեստութիւն. դաւաճանութիւն.


Չարախորհուրդ

adj.

ill-intentioned, meditating, designing or planning evil, malignant, malicious.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Չարարուեստ. դաւաճան. դաւադիր.


Չարակն

cf. Չարակնեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Տան զինքեանս պճնութեան ... արակն, եւ այլ ազգի ազգի դեղոց եւ հնարից». (Բրսղ. մրկ.) իմա՛ զկանացի չարարուեստութիւնս առ ի յաչաղել (այսինքն նազար տալ) կամ վնասել աչօք։


Չարահնար, ից

adj.

meditating or contriving evil, malignant, malicious, bad, wicked.

· Calfa

NBHL (2)

Գելարանօք՝ անուօք եւ առասանօք չարահնար տանջեալ». (Շար.) իմա՛ իբր ածական անհոլով, եւ կամ մակբայ՝ չարարուեստաբար։

κακομήχανος malorum machinator κακούργος maleficus κακότεχνος malis artibusdeditus, malignus. Չարիս հնարօղ. գտիչ չարեաց. չարարուեստ. նենգաւոր.


Չարանիւթ

adj.

ill-contriving, malignant, malicious.

· Calfa

NBHL (1)

τεκταινόμενος κακά fabricans mala. Նիւթօղ զչարիս. չարարուեստ.


Չարատես

s.

pessimist, croaker;
cf. Չարատեսիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Շուն մի քոսոտ եւ սովեալ եւ վտիտ եւ չարատես։ Գրեցի՛ր թէ իցէ ոք մարդ՝ որ հուր յաչաց արկանիցէ, թուխ, չարատես։ Երեւեսցի գարշելի եւ չարատես։ Որպէս բոզքն չարատեսք (գուցէ՝ չարարուեստք. զի յն. է՝ չարաստեղծք կամ չարահնարք. κακόπλαστος ) (Ոսկ. կողոս. Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր.։)


Չարատեսիլ

adj.

of a horrible appearance, ill-looking, evil-faced, very ugly, dreadful, horrible.

· Calfa

NBHL (1)

Շուն մի քոսոտ եւ սովեալ եւ վտիտ եւ չարատես։ Գրեցի՛ր թէ իցէ ոք մարդ՝ որ հուր յաչաց արկանիցէ, թուխ, չարատես։ Երեւեսցի գարշելի եւ չարատես։ Որպէս բոզքն չարատեսք (գուցէ՝ չարարուեստք. զի յն. է՝ չարաստեղծք կամ չարահնարք. κακόπλαστος ) (Ոսկ. կողոս. Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր.։)


Չարիմաստ

cf. Չարամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

ՉԱՐԻՄԱՍՏ ՉԱՐԻՄԱՑ. Չարամիտ. չարախորհուրդ. չարարուեստ. նենգաւոր. դաւաճան.


Չարիմաց

cf. Չարամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

ՉԱՐԻՄԱՍՏ ՉԱՐԻՄԱՑ. Չարամիտ. չարախորհուրդ. չարարուեստ. նենգաւոր. դաւաճան.


Չարիմացութիւն, ութեան

s.

cf. Չարամտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Չարամտութիւն. չարարուեստութիւն. չարահնարութիւն.


Շինավայրք

s.

populated places of country.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ի քաղաքս՝ յարուեստս դեգերին, եւ ի շինավայրս զերկիր արօրադրեն. (Ոսկ. ես.։)


Շինողութիւն, ութեան

s.

art of building, architecture.

· Calfa

NBHL (1)

Զկարեւոր արուեստ ... զոր եւ շինողութիւնն կրեաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)


Ուղղակի

adj. adv.

right;
rightly, directly;
correctly.

· Calfa

NBHL (1)

Զնա եւ ո՛չ գէթ ճանաչել զիրին զօրութիւն ասացից. եւ յո՛յժ ուղղակի. վասն զի յանձն չարարուեստ՝ իմաստութիւն ոչ մտանէ. իսկ առ պատրաստականս բարւոյն, զուղղակի դարձեալ (ասեմ), զկնի փորձ արկանելոյ՝ ուրախ առնէ պտղովն. (Սարկ. ուսմ.։)


Ուղղիչ, չի, չաց

s. mech.

corrector;
reformer;
rector, director;
conductor, leader;
driver, coachman;
steersman, helmsman;
cf. Ղեակ;
regulator, governor, moderator.

· Calfa

NBHL (1)

Հողմոցն շրջմունք ցուցին զարուեստ ուղղչին։ Փրկել զնաւն քաջ ուղղչացն է. (Իսիւք.։)


Ունայնանամ, ացայ

vn.

to become empty, to be emptied;
to vanish, to vanish or pass away, to go off in smoke, to disappear;
to be deprived of, to remain without;
to be debased, humbled.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մեծամեծ արուեստից եւ ի գիտութեանց ունայնացեալք էին. (Խոր. ՟Բ. 56։)


Ունայնավար

cf. Ունայնարուեստ.

· Calfa


Ուռկանարկ

cf. Ուռկանաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկոցունց կողմանց երկու դասք ուռկանարկացն զմի գոգ ի մէջ արգելուն։ Գտանի մի բնութիւն եւ մի արուեստ ուռկանարկացն. (Սեբեր. ՟Գ։)


Ուռկանաւոր

adj. s.

fishing with a net;
fisher.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկոցունց կողմանց երկու դասք ուռկանարկացն զմի գոգ ի մէջ արգելուն։ Գտանի մի բնութիւն եւ մի արուեստ ուռկանարկացն. (Սեբեր. ՟Գ։)


Ուսած

adj.

learnt;
having finished a course of study.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Ուսեալ. քաջուսումն. ճարտար. յն. արուեստաւոր. ճարտարարուեստ. τεχνίτης. սորված. ուստա էլած.


Ուսանիմ, սայ, սիր, սեալ

vn.

to learn, to study, to read;
to be instructed;
to exercise oneself in;
— զդասն, to learn, to study one's lesson;
— ի բերան, to con over, to study by heart;
cf. Թոշակ.

· Calfa

NBHL (1)

μανθάνω disco, didici. ի յն. διδάσκομαι . որ եւ ՎԱՐԴԱՊԵՏԻԼ. Ուշիւ առնուլ ի միտ. զուշն լնուլ. սերտել ի միտ. իրագէտ՝ հմուտ՝ փորձ լինել. վարժիլ ի գիրս. կրթիլ. յարուեստ. սորվիլ, սովրիլ.


Ուսումն, ման

s.

study, lecture, teaching, instruction;
doctrine, science;
religion, sect;
ուսման ձեւ, affectation, studied effort, endeavours;
առ ուսմանէ, by instruction;
նուիրել յ— զժամանակն, to consecrate all one's time to study;
cf. Թեւակոխեմ.

· Calfa

NBHL (1)

μάθημα, διδαχή, διδασκαλία dottrina, disciplina. Ուսանելն. ուսողութիւն. տեղեկութիւն. հմտութիւն. գիտութիւն. արուեստ. կրթութիւն. սովորութիւն. վարդապետութիւն. կրօնք. դեն. աղանդ.


Որոգայթադիր, դրաց

adj.

setting or laying a snare;
lying in wait;
cunning, deceitful.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դնէ զորոգայթ, կամ լարէ զթակարդ. չարարուեստ. խաբեբայ. պատիր.


Որոշ

adj. s.

distinct, separate, different;
decisive, precise, clear;
evident, certain;
—ք, step, stair, round.

· Calfa

NBHL (1)

Միոյ արուեստի կամ մակացութեան միոյ ընդելեալք եւ իրագէտք չկամին որոշ ժամանակ ի ջան աշխատութեանն իւրեանց. (Սարկ. քհ.։)


Որսող

s. fig.

hunter;
devil.

· Calfa

NBHL (1)

θηρευτής venator. Որսացօղ, որսորդ. չարարուեստ պատրիչ բանսարկուն.