cultivated land, fields;
village.
· Calfa
Արդեամբք անդաստանաց։ Ելին յանդաստանսն եւ կթեցին զայգիս իւրեանց։ Դարանամուտ լեր յանդաստանին։ Յանդաստանին այլազգեաց։ Անդաստանք պտղոց։ Յուժգնութիւնս անդաստանի։ Երթային յանդաստան. եւ այլն։
Բեղմնաւորութեամբ անդաստանացն եւ բուրաստանացն։ Գեղեցիկ անդաստանօք ուրախանայի։ Բաղդատութիւն անդաստանի եւ նաւահանգստի. (Պիտ.։)
Հովուեա՛ զմեզ յանդաստանի կամաց քոց. (Պտրգ.։)
Մայր բազում բիւրուց, եւ անդաստան ժողովրդոց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)
Յանդաստան կենաց խնամոց քոց կամացդ։ Զամուլն արգանդ Սառայի՝ անդաստան պտղածին։ Ի յանդաստանէ մօրն իմոյ սենեկի։ Ի սահման անդաստանի գորովոյ գրկի։ Շառաւեղօք հաստատեցելովք ի յանդաստանի անօրէն մարմնոյս. (Նար.։)
Օրհնութիւն անդաստանաց կամ արտորէից, որ երբեմն լինէր ի բացի, իսկ այժմ առաւել յեկեղեցւոջ։ (Տօնաց.։)
field, piece of arable land, soil.
· Calfa
ἁγρός ager որ եւ եբր. արաբ. պ. էռէձ, արզ, այսինքն Երկիր, գետին. հող. անդ, անդաստան. ագարակ.
husbandman;
ground for tillage, arable land.
· Calfa
ԱՐՏԱՎԱՐ. ἅρουρα. arvum եւ այլն. Արտ վարելի կամ վարեալ. արտավայրք. անդաստան. ագարակ, եւ ածու, իբր արտաչափ մի՝ արօրագրեալ վայր. չիֆթ, չիֆթլիք, թարլա, տէօնիւմ.
Զանդաստանս արտավարացն. (որ հայի եւ ի ՟Ա նշ) (Մագ ՟Ժ։)
field, country.
· Calfa
ԱՐՏՈՐԱՅ ԱՐՏՈՐԵԱՅ. գրի եւ ԱՐՏՕՐԱՅ, օրեայ, այք. առաւել յոգնակի վարի, մանաւանդ ի սուրբ գիրս. τὰ σπόριμα sata, segetes Արտ, արտք. անդ. անդք. անդասան (թերեւս օրայից), կամ անդաստանք. ցանք. արտորէք, վարուցան, արտեր. Տե՛ս (Մտթ. ՟Ժ՟Բ. 1։ Մրկ. ՟Բ. 23։ Ղկ. ՟Զ. 1։)
cf. Արօրադիր առնել.
· Calfa
Որ արօրադրեալ միշտ՝ եւ մշակես զսահմանս հոգւոց։ ըզկարծրացեալ մտացս անդաստան արօրադրեալ հերկեցին. (Նար. ՟Ժ՟Ը. եւ Նար. առաք.։)
desert, uncultivated.
· Calfa
Փոխանակ թանձրահող դաշտացն զաղտաղտուկ անդաստանս, եւ զքարուտ եւ զապալերկ վայրն սերմանեն. (Փիլ. տեսական.։) ուր յն. է ἁπόκροτος, durus, asper, rigidus, praeruptus.
cf. Ապալեր.
· Calfa
Փոխանակ թանձրահող դաշտացն զաղտաղտուկ անդաստանս, եւ զքարուտ եւ զապալերկ վայրն սերմանեն. (Փիլ. տեսական.։) ուր յն. է ἁπόκροτος, durus, asper, rigidus, praeruptus.
production, fruit, utility.
· Calfa
Հերկեցի զանդաստան սրտիս յորոմանն արդիւնատրութիւն։ Մշակես զսահմանս կենաց առ բանիդ կենաց արդիւնատրութիւն. (Նար. ՟Ե. եւ ՟Ծ՟Ը. եւս եւ ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. առաք.։)
adj. s. fruitful;
husbandman
· Calfa
γεωργός (յորմէ անունս Գէորգ). agricola Որ առնէ արդիւնս՝ գործելով յանդաստանս. արդիւնագործ. երկրագործ. մշակ. վաստակաւոր ժիր եւ փոյթ ի գործ հասարակաց.
to make useful or fruitful, to produce, to fructify;
to effect, to execute, to complete.
· Calfa
Արդիւնացուցէ՛ք ի սրտից ձերոց անդաստան. (Սիսիան.։)
trench, channel;
brook, small stream of water;
հեղուլ՝ հոսել —ս արտասուաց, to shed tears profusely.
· Calfa
Յանդաստանն առուօքն տանիցի մշակն զջուրն. (Նիւս. կուս.։)
fruitful, abundant, fertile.
· Calfa
Առատաբեր այգի, կամ անդաստանք, բուրաստանք. (Նիւս. երգ.։ Մամբր.։) (Պիտ.։)
division, share, distribution, partition, repartition, dispensation;
decomposition, dismemberment, disengagement, disjunction, distraction, dissolution;
stitch, rupture, departure;
separation, disunion, scission, retrenchment, section, segregation.
· Calfa
desert, uninhabited, deserted, uninhabitable, solitary, uncultivated, desolate.
· Calfa
Ամայի անդաստանաց։ Ամայի ծանուցեալ եւ թափուր ի մարդկանէ։ Զաշխարհ իսկ ամայի ի վիճակեալն կացուցանէր բնակչացն։ Ամայի վայր. (Պիտ.։)
further.
· Calfa
ԱՆԴ, ոյ, ոց, ի, ից. ἁγρός ager, γεώργιον. arvum որ եւ անդաստան. ագարակ. արտ. արտորայք. էքին եէրի, չիֆթ, թարլա.
unprofitable, useless;
unfertile, unfruitful, barren;
un-profitably, uselessly.
· Calfa
Անպտուղ թզենի, կամ անդաստան. (Շար.։ Նար. ՟Կ՟Դ։)
barren, steril.
· Calfa
Զանծննդականն անդաստան՝ որայից յանկարծակի ցուցանէ մայր. (Ոսկ. կուս.։)
incapable of cultivation.
· Calfa
Անմշակելի անդաստան։ Անսերմն է շառաւեղդ, անմշակելի է պտուղդ. (ՃՃ.։)
cf. Անբեղնաւոր.
· Calfa
Պատահարք կարկտի անբեղուն ի պտղոց արար զայգի եւ զանդաստանս. (Լծ. ածաբ.։)
unfruitful, barren.
· Calfa
Արտաքս հանեալ զսերմն յանդաստանէն՝ անբոյս առնէ. (Կանոն.։)
farm, land, field;
country, village;
— տեղիք, rural or country places.
· Calfa
Ագարակն է անդաստան արձակ. (Վրդն. ծն.։)
farm-guardian, inspector.
· Calfa
ἁγρονόμος, magistratus, aedilia ruris Վերակացու ագարակաց. ոստիկան անդաստանաց. շիֆթլիք ուստասը.
furrow;
— ձգել, to make a furrow, to plough.
· Calfa
Հերկեմք զանդաստան մտաց՝ սրբութեան ակօսիւ։ Ի նոսա յեցեալ՝ զշաւիղ ակօսի աղօթիցս կատարէ. (Լմբ. սղ.։)
that ploughs.
· Calfa
Առաքեցան ի տեառնէ երկու երկու որպէս ամոլք ակօսաձիգք առ ի հերկել զբնութեան մերոյ անդաստան. (Տօնակ.։)
that produces good fruit fruitful;
good-natured.
· Calfa
Ընտրական սերմանք աճման բարեբոյս անդաստանին. (Նար. առաք.։)
fecundity.
· Calfa
Բեղնաւորութեամբ անդաստանացն եւ բուրաստանացն։ Առատաբար բեղնաւորութեամբ՝ կախեալս ունելով զյոլովութիւն պտղոցն. (Պիտ.։)
to till, to cultivate, to plough.
· Calfa
Զանդաստանս իւրեանց թողուն, եւ զօտարսն երկագործեն. (Ոսկիփոր.։)
manufactory, edifice, building;
estate, village, country house, villa.
· Calfa
γεόργιον, ἁγρός, δημιούργημα arvum, ager, opus atificis, factura Ձեռակերտ. շինուած. մանաւանդ Ագարակ. շէն. աւան. նոր քաղաք, գիւղ. անդաստան. կալուած. ձեռքի շէնք՝ հավէսով շինած.
goods, possessions;
fireside, family, house.
· Calfa
Եւ Կալուածք անդաստանաց.
village;
country;
գնալ՝ բնակել ի —, to go or live in the country.
· Calfa
ԳԻՒՂ κώμη, χωρίον , φρούριον, ἁγρός vicus, pagus, castellum, villa, rus գրի եւ ԳԵՒՂ, կամ ԳԵԱՒՂ, ԳԵՕՂ. մանաւանդ ԳԵՂ. ... Շէն. աւան. բնակութիւն ի վայրս անդաստանաց, հանդերձ ագարակօք եւ անդէոք.
s. adj. maker, workman, labourer, worker;
husbandman, farmor;
efficacious;
— օրական, journeyman;
դաս —աց working-class.
· Calfa
earnest money, assurance, security, pledge, engagement;
mort-gage;
wager, bet;
detention;
— դնել, to wager, to lay a bet;
to hire, to give wages or salary;
— առնել ընդ ումեք, to lay a wager.
· Calfa
Զանդաստանս մեր եւ զայգիս դիցուք ի գրաւի, եւ առցուք ցորեան եւ կերիցուք. (Նեեմ. ՟Ե. 3։)
s. chem. boiling, ebullition;
cf. Եռանդն.
· Calfa
Եւ կամ մկամբ՝ զազրագունին, ի յեռացումն անդաստանին. (Շ. եդես.։)
desert, uncultivated;
sandy plains.
· Calfa
Անտած խնամով զերէզն դերեւացուցանիցէ անդաստան։ Խոյս տալով յապառաժուտ եւ յերէզն տեղեաց. (Պիտ.։)
thick with earth, fertile.
· Calfa
Թանձրահող երկիր, կամ անդաստան, դաշտք. (Պիտ.։ Փիլ.։)
religious procession;
ի — ելանել, to go in procession;
—ական լեառն, mount Tabor;
—ապէս, processionally.
· Calfa
ռմկ. թապուր. (լծ. թափ առնուլ. եւ թ. տէվր. շրջան). processio Հանդէս եկեղեցական շուրջ պարառութեամբ. յատեան ելանելն. անդաստան օրհնէք. (իսկ ԹԱԲՈՐ՝ է անուն լերին).
Ելանեն խաչիւ եւ մոմեղինով ի դուրս, եւ օրհնեն զանդաստանն ... եւ այլ ոչ ելանեն ի թափօր մինչեւ ի ծառզարդարն. (Տօնաց.։)
no, not, nor, none;
ոչ կամիմ, I will not;
ոչ գիտեմ, I do not know;
ոչ կարեմ, I cannot;
ոչ ոչ, neither nor;
ոչ սիրեմ զնա եւ ոչ երկնչիմ ի նմանէ, I neither love him nor fear him;
բայց գիտէի ոչ, but I did not know it;
ինչ ոչ ունի, he has nothing;
ոչ առանց պատճառի, not without cause;
յոչ կամաց, involuntarily, against one's will, by force;
ոչ եթէ, not only;
no;
ոչ եւս, no longer;
not yet;
ոչ երբէք, ոչ բնաւ, never, not at all, no;
ոչ ոք, no one, nobody, none, not one;
ոչ ոք ի ձէնջ, no one among you;
ոչ ոք ասասցէ քեզ, nobody will tell you;
ոչ ոք գտցի այնչափ յանդուգն, no one will be hardy enough;
ոչ զոք գտցես, you will not find any man;
յոչ գոյից ի գոյ ածել, զոչսն ածել ի գոյանալ, to produce or create from nothing;
շարժել յոչ բարիսն, to provoke to evil;
այո կամ ոչ, yes or no;
եղիցի ձեր բան, այոն՝ այո, եւ ոչն՝ ոչ, let your conversation be, yea, yea;
nay, nay;
ո՞չ or ո՞չ ապաքէն ասացի քեզ, did I not tell you ?
;
ոչ, տէր, no, Sir;
ո՞չ իսկ, is it not true that ?
ոչ միայն չողորմեալ, far from being touched;
եւ ոչ իսկ մարդ է, he is no man;
ոչ արդեօք զերծաւ, perhaps he is not freed;
cf. Ել.
· Calfa
Զի՞նչ օգուտ է, եթէ ունիցի ոք անդաստան, եւ սերմանիցէ ոչ. (Իսիւք.։)
vn. va. to look on with an evil eye, with displeasure, enviously, to envy.
· Calfa
Եթէ չարակնելն չարամահ սատակէ, ո՞րչափ եւս առաւել նախանձն։ Զանդաստանս նորա չարակնէ՝ ըղձանալով ցասմունս եւ երաժշտութիւնս վասն նորա. (Մանդ. ՟Թ. եւ ՟Ժ՟Գ։)
vehemence, impetuosity, fury, violence, heat, ardour, intensity;
force, strength, energy, vigour;
efficacy, efficaciousness.
· Calfa
Ի զօրութիւնս եւ յուժգնութիւնս անդաստանի. (Երգ. ՟Բ. 7։)
Ուժգնութիւն բարենշան անդաստանիս՝ առաւելուլ զբեղնաւորութիւն հզօրապէս ուժով. (Պիտ.։)