Definitions containing the research աղբ : 623 results

Պիտանացու, աց

adj.

necessary, useful, advantageous;
—ք, necessaries, the needful;
ոչ ումեք է —, it is useful to no one;
ոչ եւս իմիք է —, it is no longer good for anything.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ իմիք իցէ պիտանացու։ Չէր ինչ իմիք պիտանացու։ Փայտ որթուն միթէ պիտանացու ի՞նչ իցէ ի գործ։ Ապա թէ աղն անհամեսցի, ոչ յերկիր եւ ոչ յաղբ է պիտանացու. (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 38։ ՟Ժ՟Գ. 1. 10։ Եզեկ. ՟Ժ՟Բ. 5։ Ղկ. ՟Ժ՟Դ. 35։)


Պիտանութիւն, ութեան

s.

utility, profit, advantage;
use, employ.

· Calfa

NBHL (1)

Զերիս տունսն յամենայն ձայնիւ քարոզսն դնեմք, զառաւել պիտանութիւն սոցա յայտնելով։ Զաղբերաց՝ գետովք եւ ծովովք՝ զառ ի մեզ պիտանութիւն. (Խոսր.։)


Պղպջակեմ, եցի

vn.

to bubble up, to boil fast, to froth;
to simmer, to be in ebullition.

· Calfa

NBHL (1)

Յորում բղխէ ականակիտ աղբիւր պղպջակեալ ընդ քարածերպս վիմարդ քարանցն. (Յհ. կթ.։)


Պղտոր, ոյ

cf. Պղտորական.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միացուցի յիմոցս կրից կաթիլ մի պղտոր ընդ յստակ արտօսր աղբերց երգողին. (Նար. ՟Կ՟Ա։)


Պղտորական, ի, աց

adj. fig.

not clear or pure;
(ջուր) turbid, troubled, muddy;
(գինի) thick;
(օդ) obscure, misty, foggy, gloomy;
erroneous, perverse;
— հայելի, dim looking-glass.

· Calfa

NBHL (1)

Ծանրաբուղխ աղբիւրք, եւ կամ պղտորական վտակք. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Է։)


Պղտորիմ, եցայ

vn. fig.

to grow turbid, muddy or thick;
to become confused, disconcerted, to be unsettled, in disorder;
պղտորի երկին, it is getting overcast;
there will be a storm presently;
յականէ աղբերն պղտորեալ է ջուր նորա, the fish begins to stink at the head.

· Calfa


Պտռեմ, եցի

va.

to excavate, to hollow or dig out;
to seek for, to investigate.

· Calfa

NBHL (1)

(Արմատն է պտիռ. յորմէ աղբապտիռ). Բրել եւ պեղել զերկիր իբր յուզելով եւ որոնելով. ուստի եւ ռմկ. փնտռել.


Պրակ, աց

s.

wood, thicket, grove, bush;
work, writing;
chapter, paragraph or article;
— թղթոյ, ream of paper;
— կտաւոց, չուխայից, entire piece of linen or woollen cloth, bale, pack;
—ք ուսման, lesson;
acts;
—ք առաքելոց, the Acts of the Apostles.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղբիւրս եւ ի պրակս, եւ ի ցամաք տերեւակոյտս. (Փիլ. լիւս.։)


Ջերմակիծ

adj.

burning, ardent;
— առնել, to burn, cf. Կիզում, cf. Տոչորեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանեն օդքն ահարովնեանքն (հրայինք) յանդունդս, եւ առնեն ջերմակիծ զաղբերս. (Պիտառ.։)


Ջերմային

adj.

warm.

· Calfa


Ջերմոտ, աց

cf. Ջերմընկալ.

· Calfa

NBHL (1)

Դառնան աղբերք ջերմոտք ի ցրտութիւն. (Պիտառ.։)


Ջրաբաբ, ոյ

s. bot. water-cresses.

· Calfa

NBHL (3)

Բաղբակ, Սամիթ։ (Բժշկարանի) Ի յն. բռ. կայ՝ ἠμιόνιον . որ մեկնի ի լտ. herba quaedam, aspledon alias dicta.

Սպեթլոն. բաղբաք, որ է ջրաբաբոյ, կամ ջրաբաբ, որ յաղբեր լինի. (Գաղիան.)

ՋՐԱԲԱԲ կամ ՋՐԱԲԱԲՈՅ. որ եւ բաղբաք. Բանջար ինչ, կարծեցեալ յոմանց՝ Ջրկոտիմ. ... եւ յայլոց՝ Սամիթ. կամ Տուղտ, կամ մոլոշ.


Ջրաբուղխ

adj.

springing, gushing or spouting out water, watery.

· Calfa


Ջրախոտ, ոյ

s. bot. nasturtium indicum, indian cress, aeriviola, cardamindum.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ բուն հաստ տակին երկու քթոց ջրախոտ, եւ խոզի աղբ ած. (Վստկ.։)


Սրութիւն, ութեան

s.

sharpness, acuteness, keenness, point;
subtilty;
rapidity, velocity, speed, celerity;
— մտաց, acumen;
— ձայնի, shrillness.

· Calfa

NBHL (1)

Այծեամն անըմբռնելի է ի հաղբից սրութեամբ տեսանելեացն. (Բրս. հայեաց.։)


Սրսկումն, ման

s.

aspersion, besprinkling.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուրք աղբերաց, եւ սրսկմունք անձրեւաց զերեւելի հուր շիջուցանել. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)


Սփոփեմ, եցի

va.

to relieve, to allay, to ease, to soothe, to assuage, to console, to comfort, to soften, to appease;
to rejoice, to divert, to recreate;
— զվիշտս, to calm, to assuage, to charm away, to beguile one's sorrow or grief.

· Calfa


Սքանչելապէս

adv.

admirably, delightfully, astonishingly, marvelously, wonderfully, divinely, excellently, pre-eminently, to admiration;
by a miracle, miraculously, prodigiously.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց իրիք կապելոյ՝ սքանչելապէս կապեալ լինէին։ Շտեմարանք աղբիւրացեալ սքանչելապէս։ Սքանչելապէս մտանելովն առ նոսա հրաշափառ երեւմամբ. (Բուզ. ՟Գ. 3։ Խոր. ՟Գ. 31։ Նանայ.։)


Վնասակարութիւն, ութեան

s.

hurtfulness, damage, prejudice, danger;
— օդոյ, inclemency of the weather.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն վնասակարութենէ փախչել։ Թէպէտեւ յայսմ խաղբից զերծանիցիս, սակայն այլ վնասակարութիւն ի դիմի հարկանիցի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27. եւ 21։)


Վտակ, աց

s. fig.

brook, rivulet, stream, small river or current of water;
— արտասուաց, արեան, flood, stream;
— ս արտասուաց իջուցանել, to shed a flood or torrent of tears;
բազում —ս արեան հեղուլ, to cause immense bloodshed;
cf. Զեղումն.

· Calfa

NBHL (2)

ῤύαξ, ῤυάκιον rivus, rivulus. (որ են լծ. ընդ Առնու) ἅφεσις remissio alvei ὐδραγωγός aquaeductus διώρυξ fossa λίμνη stagnum διέξοδος exitus, transitus χείμαρρος torrens եւ այլն. (Ի Վէտ. վէժ. վազ) Վիժակ. հոսանք. ջուր յորդեալ յաղբերէ. անցք կամ ճիւղ ջրոյ. առու. ուղխ.

Ի ջուրս, ի ծովս, եւ ի վտակս։ Վտակք ջրոց, եւ աղբիւրք անդնդոց։ Ի վտակն՝ որ իջանէր ի լեռնէ անտի։ Յերկիր վտակաց ջուրց։ Վտակք ջուրց իջին յաչաց իմոց։ Արարից զերկիրն ծարաւուտ ի վտակս.եւ այլն։


Վտակահոս

adj.

streaming.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տիգաբուխ եւ վտակահոս կենդանութեանն։ Վտակահոս աստուածային աղբիւրն ի քեղ ցայտեալ ահաւոր սրսկմամբն. (Թէոդոր. խչ.։)


Վտականամ, ացայ

vn.

to stream down, to fall or flow as a river.

· Calfa

NBHL (1)

Վտականալ աղբերց անմահականաց. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Վտականի, նւոյ

s. pl. brooks, rivulets;
— վայրք, places interspersed with rivers or brooks.

· Calfa

NBHL (1)

Աղբիւր քաղցրաճաշակ՝ կարկաչահոս վըտականին (կամ ի վըտակին)։ Զաղբիւր անդ ի վիմին՝ զերկոտասան վըտականին. (Մագ. ոտ.։)


Վտարեմ, եցի

va.

to dislodge, to remove, to expel, to drive away, to send off, to banish, to exile;
to usurp, to seize, to assume wrongfully.

· Calfa

NBHL (1)

Վտարեն ի կորուստ։ Վտարեաց զնա յայսմ խնդրուածոցս։ Արտաքս վտարին աւելորդքն յաղբ եւ ի մեզ եւ ի փսխումն եւ ի քրտունս. (Վրք. հց. ՟Ի՟Դ։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 31։ Նիւս. բն.։)


Տակառապետեմ, եցի

va.

to give to drink.

· Calfa

NBHL (1)

Հոսանք ականակիտն աղբերաց անյաչաղ տակառապետէին ինձ. (Պիտ.։)


Տակռի, ռաց

cf. Տակռիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգական ջերմութիւնն այրէ զանտառացն տակռիճքն։ Ի ձեանէ զօրանան տակռիճքն. բուսոց։ Չէ՛ պարտ ի վերայ տակռ չոյն ածել զաղբն, զի չորցնէ զտակռիճքն. (Վստկ.։)


Տակռիճ

cf. Տակռիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգական ջերմութիւնն այրէ զանտառացն տակռիճքն։ Ի ձեանէ զօրանան տակռիճքն. բուսոց։ Չէ՛ պարտ ի վերայ տակռ չոյն ածել զաղբն, զի չորցնէ զտակռիճքն. (Վստկ.։)


Սխալ

adj. s.

wrong, mistaken, faulty;
less;
fault, error, mistake;
միով — ամս քառասուն, years wanting one.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ ունելոյ սիզուայ միով սխալ յայլ ամէ զիշխանութիւնն։ Յետ նորա աղբաս՝ միով սխալ՝ ամս ՟Խ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Սկզբնալոյս, լուսի

s.

primitive light, origin or author of light.

· Calfa

NBHL (1)

ἁρχίφωτος lucis princeps, origo, auctor. Առաջին լոյս. աղբիւր լուսոյ. լուսաբան. նախկին լուսատու.


Սկիզբն, կզբանց

s.

beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԿԻԶԲՆ ἁρχή (լծ. առաջ. արշ. նախ). initium, principium. գրի եւ ԻՍԿԻԶԲՆ, ԻՍԿԶԲԱՆ եւ այլն, զոր տեսցես. Սկսումն. առաջին ծագն ամենայն իրաց. աղբիւր. արմատ. հիմն. գլուխ. նախկին տեղին եւ ժամանակ. (որում հակադիր Կատարած). սկիզբ.


Սպտուր, տրոյ

s.

dung of ruminating animals.

· Calfa


Ստին, ստեան, ի ստենէ

s. fig.

breast, bosom;
teat;
source, spring;
ի ստեան, at the breast;
մանուկ ի ստեան, sucking-child;
գօտեւորեալ առ ստեամբ, girt about the paps;
կերակրել ստեամբ, to suckle, to give suck, to give the breast to;
դիել զ—ս, to suck, to draw the breast;
cf. Հատուցանեմ;
անկանիլ ստեանցն, forming or rounding of the breasts in adolescence;
եռալ ստեանց, to give milk;
ի ծուծ ստեանցն կախեալ, hanging to her breast;
—ք անկան քեզ, thy breast are fashioned;
յոյս իմ ի ստեանց մօր իմոյ, my hope from my mother's womb.

· Calfa

NBHL (1)

Միթէ պակասեսցե՞ն ստինք ի վիմէ. այսինքն աղբերակունք. (Երեմ. ՟Ժ՟Ը. 14։)


Վաճառանոց, աց

s.

market, bazaar;
mercery.

· Calfa

NBHL (1)

Դնել առ վաճառանոցն ոչ նուազ քան զերեսուն օրն։ Բնակութեանց, եւ վաճառանոցի, եւ աղբերաց. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Վայրաթեւեմ

vn.

to fly low.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեն զարծուոյ, եթէ զախորժելի աղբերացն զննելով զվերաբղխմունս, եւ ի նմա վայրաթեւեալ իջանելով լուանայ. (Ճ. ՟Ժ.։)


Վաստակեմ, եցի

va. vn.

to work, to labour at, to do;
to gain, to acquire, to earn;
— զերկիր, to till, to dig, to cultivate. cf. Վաստակիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Յիսուս վաստակեալ ի ճանապարհէն՝ նստէր ի վերայ աղբերն. (Յհ. ՟Դ. 6։)


Վատուժ

adj.

weak, debilitated;
thin, emaciated, spare, meagre, slender.

· Calfa


Սառն, ռին, ռանց

s. adj.

ice, frost;
glazed frost;
crystal;
frozen;
հատոր սառանց, piece or block of ice.

· Calfa

NBHL (1)

Արծուին իջեալ ի սառն աղբիւր՝ մկրտին։ Աղբիւրք սառն եւ ցուրտ բխեն. (Ոսկիփոր.։ Երզն. երկն.։)


Սաստկաբար

adv.

cf. Սաստիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Արիւնն հոսէր սաստկաբար իբրեւ զյորդահոս աղբիւր. (Սիսիան.։)


Սարաբարձր

adj.

high-topped, very high or elevated, lofty.

· Calfa

NBHL (1)

Յակն աղբերն ի ներքոյ սարաբարձր մեհենատեղոյն հերակլոյ. (Բուզ. ՟Գ. 14։)


Վարատական, ի, աց

adj. s.

sent as a colony, dispersed, scattered;
vagabond, wandering;
colonist, planter.

· Calfa

NBHL (1)

Վարատականս առաքէին աղբանացիք։ Հռոմայեցիք վարատականս այլուր բնակութիւն առաքեցին. (Եւս. քր. ՟Ա. ՟Բ։)


Վարդապետօրէն

adv.

cf. Վարդապետաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ սոքա յառաջնոցն վեհից ընդունին միշտ զհոսումն իմաստութեան իբր յաղբերէ բղխեալ վարդապետօրէն. (Շ. հրեշտ.։)


Շնորհալից

adj.

full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.

· Calfa

NBHL (1)

Ջերմութիւնք սուրբ սիրոյն շնորհալից արտասուօք զառաքինութիւնսն փայլէ։ Ի շնորհալից աղբիւրէն բղխեալ։ Շնորհալից յուսով եւ բաղձալի գթով առ աստուծոյ կամսն. (Յճխ.։)


Շնորհատուր

adj.

granting or granted gratis.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ շնորհատուր հոգւոյն լցեալ զնա գիտութեանն (կամ գիտութեամբն) էր աղբիւրացեալ. (Բուզ. ՟Գ. 12. (ուր իբր մակդիր հոգւոյն կամ գիտութեան այլեւայլ միտք ընծայի)։)


Դարագլուխ, գլխոյ

s.

completion of a century.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բանս աստուածաշունչ գրոց ո՛չ գտանի հատակոտոր ինչ, եւ դար եւ կոճատ. այսինքն անմիաբան. (Գր. տղ. առ հաղբատ.։)


Դերբուկ, բկաց

adj. s.

rough, stiff, rude;
scabrous place.

· Calfa

NBHL (1)

Ապառաժք եւ դերբուկ ... ոչ պտղաբերին յորդաբուխ աղբիւրաց. (Ճ. ՟Թ.։)


Խափ, ի

s.

surprise, surprising;
seizure, seizing;
impediment, hinder-ance;
agitation, transport, fury;
ընդ խափս by surprise;
ի խափս անկանել, to be surprised, seized, led away.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. ընդ թ. գափմա, գափաթամգ. գափանճա. որպէս եւ լտ. գա՛փթօ եւ այլն). Յաշտակութիւն. հաղբ, եւ խարք. συναρπαγή rapina, direptio.


Խափանեմ, եցի

va.

to hinder, to stop, to impede, to obstruct, to embarrass, to cross, to delay, to interrupt;
to intercept;
to interdict, to prohibit;
to abolish, to abrogate, to annul, to revoke;
to take away;
to sippress;
— զճանապարհն, զանցս ուրուք, to stop the way or passage, to stop up, to obstruct, to encumber;
— զերկիր, to encumber the earth.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՓԱՆԵԼ. συγκλείω concludo ὐποσκελίζω supplanto եւ այլն. որպէս թէ Խափուցանել ի հաղբս. (թ. գափաթմագ ) կամԽաբանօք կարթել. խոչընդոտն եւ խափան լինել.


Խլուրդ, լրդից

s.

mole.

· Calfa

NBHL (1)

Զաղբիւր գեղջն խլուրդք ցամաքեցուցին. հինգ անգամ պեղեցին, եւ դարձեալ խլուրդքլնուին հողով. (Հ=Յ. ապր. ՟Ը.։)


Խլուրդն, լրդան

cf. Խլուրդ.

· Calfa

NBHL (1)

Զաղբիւր գեղջն խլուրդք ցամաքեցուցին. հինգ անգամ պեղեցին, եւ դարձեալ խլուրդքլնուին հողով. (Հ=Յ. ապր. ՟Ը.։)


Խմեմ, եցի

va.

to drink;
to imbibe, to suck up, to absorb.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վճիտ աղբեղէն ծծելով յինքն՝ խմեաց զանճառելի իմաստիցն զզօրութիւն. (Տօնակ.։)