s.

iron;
iron weapon, sword, razor, nail;
— կակուխ, soft, malleable iron;
— գիւրայերձ, red-short iron, hot-short iron, red shear or sear iron;
— կալուանացեալ, galvanized iron;
— կռանահար, forged, tilted, bar, or malleable iron;
— հայելական, specular, oligist iron, iron ore;
— հրաբեր, pyrophoric iron;
— սպիտակ կամ թանագ, plate, white iron, tinned iron plate, tin, tin plate;
—ք, irons, chains, fetters, gyves;
— հնոտի, old iron;
կոտորք —ոյ, grape shot;
սայր —ոյ, tag;
վաճառական —, smith, blacksmith;
պատել —ով, to bind or mount with iron;
բազմախողխող —, sharp;
—ի դար, iron age;
կռանել զ— մինչ տարաշէկն է, to beat the iron while it is hot.

Other definitions containing this entry

Գործեմ, եցի

to work, to make, to do, to fashion, to manufacture;
to commit, to perpetrate;
to knit;
to twist;
— զերկիր, to cultivate, to labour, to till;
— զերկաթ, to forge;
չար գործեցէք զոր արտրէքդ, you have done very wrong;
զի՞նչ գործ գործեցեր դու ընդ մեզ, why have you done this to us ? — զանօրէնութիւն, to do wrong;
to commit a crime;
— զարդարութին, to act with justice;
— զփրկութիւն, to effect salvation;
— զհանդերձս, to make clothes;
խորշս խորշս — զտապանն, to make small compartments in the ark;
ճաշ —, to give a dinner;
ճանապարհ —, to open up a way.


Գրիչ, գրչաց

writer, scribe, author;
pen;
երկաթի, style;
graver;
steel-pen;
փետուր —, goose-quill;
— նկարչի, pencil.


Երթամ, չոգայ, ե՛րթ

to go, to march, to repair, to follow a road;
— առ հարս՝ զճանապարհ ամենայն երկրի, to sleep with one's fathers, to die;
— զիւրովին, to kill ones self;
— զիւիք, to give ones self up to, to apply ones self;
— զջրոյ, to go to fetch water;
to make water;
— հետի or հետիտս, to go on foot, to walk;
— հետի յօչ կամս, նեղութեամբ or դժուարաւ, to trudge along;
— հեծեալ ի ձի, to go on horseback, to ride;
— կառօք, to go or ride in a carriage;
— սուրհանդակաւ, to travel post;
— չոգեմուղ կառօք, երկաթուղեաւ, to go or travel by rail;
— (ելանել) ի կարիս որովայնի, to go to the water-closet, to stool, to the privy;
երթայ (դիմէ) ի կոտուստ իւր, he hastens to his ruin;
այս ճանապարհ երթայ ի ..., this road leads to ...;
զհետ, զկնի —, to follow;
փախստեայ —, to flee, to take to flight;
յագարի —, to be sacked or plundered;
ի գլուխ —, to finish, to come to an end;
յերդումն —, to swear, to take oath;
զուլամբ — ձիոյ, to trip, to fall headlong as a horse;
երթ ի բաց, ե՛րթ յետս իմ, begone, go away, get you gone, get away, or off with you, be off;
ե՛րթ խաղաղութեամբ, part in peace! Adieu! ողջ երթ, երթ ողջամբ, adieu! God be with you! luck be with you!


Երկաթագործ, աց

blacksmith, forger;
cf. Երկաթագամ.


Երկաթակուռ

made or furnished with iron;
— շաւիղ, cf. Երկաթուղի.


Երկաթահանք, նաց

cf. Երկաթակտրութիւն.


Երկաթահատք, տաց

cf. Երկաթակտրութիւն.


Երկաթահատ, ից

miner;
—ք or — մետաղք, cf. Երկաթահանք.


Երկաթի, թեայ

cf. Երկաթեղէն.


Երկաթուղի

cf. Երկաթի.


Զեւայ

square;
երկաթի, iron knee.


Ընդհարկանեմ, հարի

to knock, to clash, to strike, to heat;
— զերկաթ, to strike fire.


Թաթ, ից

hand;
palm of the hand;
— ոտից, foot;
the sole of the foot;
— կենդանեաց, paw, claw, talon;
երկաթի, gauntlet;
— կշռոց, cf. Նժար.


Թափիմ, փեցայ

to pour out to, spread, to flow, to throw down, to overturn;
to take refuge, to emigrate;
to be deprived of;
to get rid of, to free one's self from, to disentangle one's self, to flee, to save one's self by flight;
— ի վերայ, to fall on (the enemy);
to rush against;
to dash, to dart, to rush upon;
— յումեքէ ի բաց, to leave, to desert, to abandon;
— ի մտաց, ի խելաց, to grow foolish, to become mad, to lose one's mind;
թափել տրտմութեան յարտասուաց, to vent one's grief in tears;
թափել աման յամանէ, to be decanted, poured from one vessel to another;
թափել գինւոյ, to recover from intoxication;
թափել յերկնից յերկիր, to descend from heaven;
թափել հրոյ յերկաթոյ, to strike fire, to produce sparks;
— գունոյ, to lose colour, to fade;
թափել գբոց, to be dried up, exhausted;
ի բաց թափերուք յինէն, ե՛րթ թափեաց յինէն, be off ! get out ! go away ! ծունր կրկնեսցի թափեցելումն վասն մեր, let every knee bend before the incarnate Word.


Թել, ոց

thread, filament;
fibre;
— ոսկի, արծաթի, երկաթի, gold or silver thread;
iron or metal-wire;
հատանել —ս —ս, to reduce to filaments;
to atomize;
զ—ն յօրինել, to weave thread by thread;
to adorn symmetrically;
—ք բանից, պատմութեան, the thread of a discourse or story;
հատանել զ— բանին, to break the thread of one's argument;
— կենաց, the thread of life;
հատանել զ— կենաց, to cut the thread of life, to cut off one's days.


Ժամանիչ

timetable;
cf. Երկաթուղի.


Կառատորմ, ից

carriage-train or waggon-train;
railway train;
— երթի, down-train;
— դարձի, up-train;
երագնթաց կամ յամրնթաց —, fast, slow train;
հապճեպ, կայական, համաշխարհիկ, բեռնակիր or երթեւեկաց, զբօսանաց —, express, stopping, mixed, goods or luggage, passenger, excursion train;
տեղափոխիկ —, carriage-truck;
եհաս ահա հինգ եւ կիսոյ ժամուն —, the half past five o'clock train is just arrived;
cf. Երկաթուղի.


Հարկանեմ, հարի

— զամանակ, to beat the measure;
զծայրս —, to dawn, to rise;
— զանձն, to be afflicted, grieved, mournful, desperate;
ընդ միտ —, to think, to reflect;
—նէ զդաւիթ սիրտն իւր, հարեալ գտանի ի խղճէ մտաց, David is struck by or eaten up by remorse;
ընդէ՞ր —նէ զքեզ սիրտ քո, why is your conscience afflicted and why is your heart heavy within you ?
արեւն ընդ ծայրս —նէր, the sun gilded the mountain tops;
ժանգն —նէ զերկաթ, rust consumes iron;
կօշիկ իմ —նէ զոտս, my shoe pinches.


Ճարակ, աց

food, pasture, aliment, nourishment, prey;
— հրոյ, fuel, combustible;
— լինել, to be food to, the prey of, a prey to;
հրոյ — լինել, մատնիլ, to be a prey to the flames, to be burnt, devoured, consumed by fire;
սրոյ — լինել, մատնիլ, to perish by the sword;
սրոյ — տալ, to put to the edge of the sword, to slay;
— գտանել, to spread over, to wind or creep about;
— տալ հերձուածոց, to keep up, to foment divisions;
առ — ախտից, for cherishing or caressing the passions;
բազմախողխող երկաթոյն նա տայր ի —, he mowed them down with the murderous steel, or sweeping brand;
գիտութիւնք — են մտաց, knowledge is the food of the mind;
ճար եւ — առնել, to find a remedy;
to repair, to redeem, to retrieve, to make reparation or amends for.


Մագիլ, գլի, գլաց

claw, talon, nail, paw;
երկաթի —ք, torturing hooks;
ըմբռնալ մագլօք, to seize with the claws or talons, to clutch, to grapple, to grasp, to hook.


Մահիճք, հճաց

bed, couch, mattress;
coffin;
— առկախեալ, hammock;
երկաթի —, iron bedstead;
— ծալածոյ, folding-bed;
field-bed;
— հովանաւոր, canopy bed;
սիւնազարդ —, four-post bedstead;
ի —ճս մահու, on one's death-bed;
անկեալ դնիլ ի —ճս, to take to one's bed, to keep one's bed, to be bed-rid;
ելանել յօտար —ճս, յանցանել ըստ —ճս իւր, to defile another's bed;
cf. Անկողին.


Նստեմ, եցի

to lower, to diminish;
— զերկաթ, to fine down, to make subtile, to sharpen.


Շաւիղ, ւղաց

— մոլորակի, orbit of a planet;
երկաթակուռ, cf. Երկաթուղի.


Շոգեկառք, ռաց

railway-carriage, railway-truck;
cf. Երթամ, երկաթուղի.


Պաղիմ, եցայ

to freeze, to be frozen, to congeal, to coagulate, to thicken;
to catch cold;
— յերկաթս, to arm with cuirass.


Պարտադիր

— թուղթ, bond;
երկաթուղւոյ, railroad.


Սպունգ, պնգի, պնգոյ, պունգի

sponge;
սուտ —, bastard —, alcyonium;
— լսնոսկւոյ, spongy platina;
սրբել, ջնջել սպնգաւ, to sponge, to clean or wipe off with a sponge;
ընդ սպնգով ծածկել զերկաթ, զնետ, to admonish kindly, to warn gently.


Սօլեր, աց

shoe;
երկաթագամ —ք, hobnailed shoes.


Տախտակ, աց

cf. Երկնացոյց;
երկաթի;
iron-plate, sheet-iron;
— մետաղեայ;
plate of metal;
—ք վկայութեան, the tables of the decalogue;
— դատաստանաց, breastplate, pectoral, rational;
— նկարուց, canvass, wood;
— ճատրակի, chess-board;
— զստի, the hollow of the thigh;
— խոհանոցի, trencher.


Տատասկ, աց

star-thistle;
caltrop;
երկաթի, iron-thistle, instrument of torture.


Voir tout

s.

σίδηρος ferrum Հանք թխագոյն՝ ժանգահար՝ կարծր եւ տոկուն. որ զամենայն պնդութիւն նուաճէ, եւ ինքն հրով եւեթ նուաճի. երկաթ.

Դարբին պղնձոյ եւ երկաթոյ. (Ծն. ՟Դ. 22։)

Երկաթ զերկաթ սրէ (կամ խարտէ). (Առակ. ՟Ի՟Է. 17։)

Երկաթ գոլով դու՝ հրով սրբեսցէ զժանկ քո։ Երկաթ ընդ քարի հարեալ՝ ելանէ հուր. (Վրք. հց. ՟Ը. եւ ՟Ի՟Ե։)

Հրամայէր ձոյլս երկաթաց բերել. (Ճ. ՟Ա.։)

ԵՐԿԱԹ. Գործի երկաթի, սուր, ածելի, կացին, մուրճ, եւ այլն.

Մի՛ ապրեսցի ի ձեռաց երկաթոյ. (Յոբ. ՟Ի. 24։ Նոյնպէս եւ ՟Ե. 20։ ՟Ժ՟Ե. 22։ ուր եբր. խէրպ. այն է խարբ, սուր։)

Երկաթ մի՛ ելցէ ի գլուխ նորա. (Դտ. ՟Ժ՟Գ. 5։ ՟Ա. Թագ. ՟Ա. 11։)

Մի՛ հարկանիցես զծառատունկ նորա՝ արկանելով ի նմա երկաթ. (Օրին. ՟Ի. 19. եբր. կարզէն. այսինքն կացին, տապար։)

Սեղան յողջոց քարանց՝ յորս ոչ մերձեալ իցէ երկաթ. (Յես. ՟Ը. 31։)

Կործանել երկաթով զեղջիւրս սեղանոյ սրբոյ քոյ». այսինքն մերճով. (Յուդթ. ՟Թ. 11։)

Բազմախողխող երկաթին տային կերակուր. (Յհ. կթ.։)

Երկաթիւ քերել զկողս նորա. (Ճ. ՟Բ.։)

Թէ հուր իցէ կամ երկաթ, ընկեա՛ ի ներքս զանձն քո սիրելի, զի թափեսցես զանդամն քրիստոսի. (Ոսկ. գծ.։)

ԵՐԿԱԹ. Կապանք երկաթի. շղթայ.

Անց ընդ երկաթս անձն նորա։ Կապեալ էին յաղքատութեան որպէս յերկաթս. (Սղ. ՟Ճ՟Դ. 18։ ՟Ճ՟Զ. 10։)

Բացան երկաթքն յինքենէ. (Վրք. հց. ՟Դ։)

Զոտս նորա պնդել ստուար երկաթիւք. (Ճ. ՟Ա.։)

Նմանութեամբ, նշանակ կարծրութեան.

Կողք իւր պղնձիք, եւ ողն իւր ձոյլ երկաթոյ. (Յոբ. ՟Խ. 13։)

Երկիր՝ որոյ քարինք երկաթ (կամ իբր բովք երկաթոյ) . (Օրին. ՟Ը. 9։) Ուստի մականուն քաջին աշոտոյ Երկաթ, որ էր ուժեղակ, եւս եւ ոլորիչ երկաթի գաւազանի.

Որդւոյ ամբատայ որդւոյ երկաթայ (որդւոյ սմբատայ նահատակի). (Ուռհ.։)

Warning, for now, these are the entries' title sharing the same character string regardless of its position, not the entries sharing the same root.

Mots dérivés

Աներկաթ

Երկաթագամ

Երկաթագիր

Երկաթագործ, աց

Երկաթագործի, ծեաց

Երկաթախառն

Երկաթակապ

Երկաթակուճ

Երկաթակուռ

Երկաթակտրութիւն, ութեան

Երկաթահանք, նաց

Երկաթահատ, ից

Երկաթահատք, տաց

Երկաթապատ

Երկաթապինդ

Երկաթափրփուր

Երկաթեղէն, ղինի, նաց

Երկաթի, թեայ

Երկաթուղի

Խաժերկաթ

Voir tout