Your research : 1 Results for սպունգ

Սպունգ, պնգի, պնգոյ, պունգի exact entry

See full entry →

s.

sponge;
սուտ —, bastard —, alcyonium;
— լսնոսկւոյ, spongy platina;
սրբել, ջնջել սպնգաւ, to sponge, to clean or wipe off with a sponge;
ընդ սպնգով ծածկել զերկաթ, զնետ, to admonish kindly, to warn gently.

NBHL (1)

Տեսեալ զնա առիւծուն՝ աջ թաթիւն որպէս սպունգաւ սրբէր զքրտունսն. (Հ=Յ. օգոստ. ՟Ժ՟Գ.։)


Definitions containing the research սպունգ : 28 Results

Սաթնուկ

See full entry →

s.

sponge;
cf. Սպունգ.

NBHL (2)

cf. սպունգ.

Ունէր միշտ սաթնուկ, այսինքն սպունգ ի վերայ ծնկացն, եւ ջնջէր այնու զարտասուսն. (Վրք. հց. ՟Դ. եւ ՟Ժ՟Է։)


Սպուգ, սըպգոյ

See full entry →

s.

food composed of butter and of dried curds.

Etymologies (1)

, ո հլ. անստոյգ բառ. մէկ անգամ գործածել է Արծր. Գ. 2. «Զփքինս կապար-ճեզն սրպգով ծածկեալ՝ զսատակչական զօ-րութիւն թռուցանէր ընդդէմ սրբոցն»։ ՆՀԲ մեկնում է. «Եթէ զկայցէ սխալ գրչաց, լինի որպէս պրս. սէպքէ. կերակուր իւղով և չոր թանով կազմեալ, ախորժ ուտելի, խայծ, կեր... Այլ լաւ ևս երևի ընթեռնուլ՝ սպնգով, որ լինի այլ փոխաբերութիւն...»։ Իսկ սպունգ բառի տակ էլ՝ յիշելով Ոսկ. ապաշխ. էջ 49 «ընդ սպունկաւն ծածկեալ ունէր զերկաթն (Նաթան ի յանդիմանելն զԴաւիթ ոճով)». աւելացնում է «ի սոյն նմանութիւն թուի բերիլ և բանն Արծր.»։ ՋԲ դնում է «կերա-կուր կազմեալ իւղով և չորթանով», իբռ պրս. բառ. ԱԲ «կերակուր մը, կեր» կամ փխ. ընդ սպնգով կամ սպնգով ծածկէմ զեր-կաթ, զնետ «վարպետութեամբ խրատել կամ յորդորել»։ Հրտր. Պատկ. էջ 129 բառիս տեղ ունի սպնգով։ Վարդանեան ՀԱ 1920, 337 ընդունելով սպուգ իբրև «սպունգ», կցում է ասոր. [syriac word] spūgā ձևին, որ նոյնպէս զուրկ է ն ձայնից։


Մշտիկ, տկի, տկաւ

See full entry →

s.

holy water-sprinkler, asperges-brush;
— զոպայի, bundle of hyssop.

Etymologies (1)

, ի-ա հլ. «փնջիկ կամ կապոց. որով որևէ հեղուկ էին սրսկում» (սովորա-բար զոպայից կամ ծոթրինից շինուած, ար-դի յոյն եկեղեցիներում ռեհանից) ՍԳր. Կոչ. 29. Բրն. մրկ. «սպունգ» Պղատ. տիմ. 146 (հմմտ. Զբջիշքն ի ներքոյ ունելով (թոքն) ծախտեալ իբրև զմշտիկ. =յն. σήραγγας ἔντός ἔχουσαν οέον σπόγγον ϰατατε τρημένας. Plat, opera. Paris 1883, էջ 233, հտ. II. տող 18. որից երևում է որ պէտք է կարդալ ծակոտեալ փխ. ծախտեալ).-Տիրացուեան, Contributo § 442 մշտիկ դնում է իբրև բոյս՝ զոպայ. hyssopus angustifolius M. B, որ սխալ է. քանի որ հին մատենագրութեան մէջ յաճախ ասւում է մշտիկ զոպայի։


Խուփն, խփան

See full entry →

s. mech.

lid, cover;
cap, head.

NBHL (1)

Դնեն սպունգս մեծամեծս ի խուփն կատսայիցն, կամ խփունս կաթսայիցն. (Վեցօր. ՟Դ. յորմէ եւ Շիր.։)


Թաթ, ից

See full entry →

s.

hand;
palm of the hand;
— ոտից, foot;
the sole of the foot;
— կենդանեաց, paw, claw, talon;
— երկաթի, gauntlet;
— կշռոց, cf. Նժար.

NBHL (1)

Տեսեալ զնա առիւծուն՝ աջ թաթիւն որպէս սպունգաւ սրբէր զքրտունսն. (Հ=Յ. օգոստ. ՟Ժ՟Ա.։)


Թաղ, ից

See full entry →

s.

quarter, ward, district;
part;
neighbourhood.

NBHL (1)

Զգեստն ինքեանց յասուէից կազմեալ. զոր ի զօրութիւն թիկանց ուժոյ բազկաց ճնշեալ, եւ մածուցեալ ընդ միմեանս զնրբութիւն մազոյն՝ թաղ կոչեցին. որ զջուր ծծէ իբրեւ զսպունգ. (Արծր. Գ. 2։)


Դառնաթորմի

See full entry →

adj.

furnished with, or full of bitterness, very bitter

NBHL (1)

Եւ զսպունգն դառնաթորմի ընդ ախորժելի քաղցր ճաշակմանն. (Նար. խչ.։)


Բջիջ

See full entry →

cf. Բճիճ.

NBHL (1)

Զթոքին տեսակն բնաւորեցին նախ իսկ կակուղ եւ առանց արեան, եւ ապա զբջիջքն, ներքոյ ունելով ծակոտեալ իբրեւ զմշտիկ (զսպունգ). (Պղատ. տիմ.։)


Ամպ, ոյ, ոց

See full entry →

s.

cloud;
— փոշւոյ՝ ծխբյ, a cloud of dust, smoke.

NBHL (1)

Որպէս բառ ռմկ. (լծ. ընդ հյ. ումպ, ըմպել. եւ թ. էմմէք, որ է ծծել. ) Բոյսն եւ ճճին սպնդոյ, կամ սպունգ. սպունկ. սիւնկէր.


Կառաբոյս

See full entry →

s.

zoophyte, horses.

NBHL (1)

Եւ հրաման ի ջուր եւ յերկիր վասն կենդանեաց՝ սկսեալ ի կառաբոյսս եւ ի սպունգս. (Վրդն. պտմ.։)


Կենդանատունկ, տնկոյ

See full entry →

s.

zoophyte

NBHL (1)

Խեցեմորթ ... եւ սպունգն՝ որ արմատացեալ է ի վէմս ... զայսպիսիս՝ կենդանատունկս սովոր են կոչել հինքն իմաստասէրք. (Նիւս. բն.։)


Ծակոտ

See full entry →

adj.

pierced, bored, perforated;
porous.

NBHL (1)

Յամանէն լցին ի սպունգն ծակոտ. (Բրսղ. մրկ.։)


Ծակոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to fill with holes, to bore, to pierce.

NBHL (1)

Բջիջքն ծակոտեալ իբրեւ զմշտիկ. յն. իբրեւ սպունգ. (Պղատ. տիմ.։)


Ծովաթաղանթ, աց

See full entry →

s. bot.

sea-weed.

NBHL (1)

Ի բանջարոց զոպայն, եւ սպունգն ի ծովաթաղանթացն (յն. ի ծովայնոց). եւ ի ծառոց փայտ խաչին. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Սպնգատեսակ

See full entry →

adj.

spongy.

NBHL (1)

σπογγοειδής spongiosus. Որոյ տեսիլն է իբրեւ սպունգ.


Ուռչիմ

See full entry →

vn.

cf. Ուռնում.

NBHL (1)

Մուկն կլանէ (զսպունգ եփեալ ճարպով), ուռչի եւ սատակի. (Վստկ.։)


Փող, ոց

See full entry →

s. fig. bot.

trumpet, horn;
apostle;
tube, pipe;
conduit, canal;
reed;
asper, mite, sou, halfpenny;
money;
— ականջաց, ear-trumpet;
ձայնատար —, speaking-trumpet;
հնչիւն —ոյ, blast of trumpet;
ի ձայն —ոյ, by sound of trumpet;
— հարկանել, հնչեցուցանել, to trumpet, to sound the trumpet, to wind or blow the horn, to play on the horn;
— երգեհոնի, organ-pipe;
— ծխաքարշի, shank of a tobacco-pipe;
— գրչի, barrel;
— հրազինուց, gun-barrel;
— կապարեայ, lead-pipe, conduit-pipe;
cf. Խողովակ;
cf. Եղէգն;
հովուի —, water-plantain, alisma.


Փող, ից

See full entry →

s.

throat;
neck;
street;
corridor, lobby, passage, gallery;
— սրուակի, neck or gullet of a bottle;
ունել զոք զ—ից, to seize or take one by the throat, to arrest.


Քացախ, ոյ

See full entry →

s.

vinegar;
acid;
համեմաւոր —, aromatic vinegar.

NBHL (1)

Զքացախ ցքւոյ մի՛ արբցէ։ Թացցես զպատառ քո ի քացախիդ։ Ի ծարաւ իմ արբուցին ինձ քացախ։ Որպէս քացախն վիրի անօգուտ է։ Առ սպունգ լի քացախով.եւ այլն։


Քամեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to press, to squeeze, to extract, to wring;
to strain, to filter;
to drain, to cause to flow;
to exhaust, to drain, to use up, to empty;
— զբաժակ, to swallow up, to drain, the cup;
— զբաժակ մինչեւ ցմրուր, to drink the cup to the dregs, to swallow the pill;
— զամենայն մրուրս դառնութեան, բաղդին, to drain or exhaust the rigours of fate;
յինքն —, to suck, to imbibe, to draw in;
արտասուք յաչաց նորա քամէին, he wept bitterly;
հողմով —, to winnow.

NBHL (1)

Ծծելով յինքն քամեաց զանճառելի բանիցն ասացուածս (իբր սպունգաւ). (Ոսկիփոր.) (որ միացուցանէ զկրկին նշանակութիւնս)։ քամել. որպէս Քամիով՝ այսինքն հողմով հոսել, եւ Ուռուցանել.


Թոք, ոց

See full entry →

s.

lungs;
—ք ծովական, sea-nettles, medusa, rhizostoma, acale-phans.

Etymologies (1)

, ո հլ. (գրուած է նաև թոգ) «թոք» Բ. մն. ժը. 39. Վեցօր. 139. Խոր. Փիլ. «սպունգ» Առաք. լծ. սահմ. 639 (մէջը փուչփուչ լինե-լու պատճառով այսպէս կոչուած). «ժժմակ կամ լողակ ծովային» (այս նշանակութիւնը յառաջացած է թարգմանաբար յունարէնից. ուր ունինք πνεύμων «թոք» և «ծովային մի տեսակ ժժմակ, ֆրանս. poumon marin») Նիւս. կազմ.-որից թոքառաջք Գ. թագ. իբ. 34 իւարը. 231. թոքատուն վստկ. թոքազաւ Վստկ. թոքակէս ԱԲ. թոքալ «հազալ» էֆիմ. էջ 227.-նոր գրականի մէջ կազմուած բառեր են՝ թոքախտ, թոքախտաւոր, թոքախտաբոյժ, թոքախտաբուժարան, թոքային, լիաթոք։


Կումբ

See full entry →

s.

navel, umbo, nombril of a scutcheon, boss of a shield.

Etymologies (1)

= Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. gumb-ձևից, որի ժառանգները գտնւում են միայն բալթիկ-սլաւական ընտանիքում. հմմտ. լեթթ. gum-ba «ուռեցք», լիթ. gu bas «աճած ուռուցք կամ բարձրութիւն որևէ գործարանաւոր մարմնի կամ նաև քարի վրայ», հսլ. ggba ռուս. ryóa, ուկր. huba, բուլգար. gъba, չեխ. houba, լեհ. gabka, սերբ. guba, որոնք բոլոր նշանակում են «սպունգ, սունկ», վերջինը նաև «բոր, բորոտութիւն, քոս», որից góbav «բորոտ»։ Այս բոլորի նախա-խաձևն է gumba-(Berneker 340, Traut-mann 101)-Pedersen ուզեցել է վերի ըն-տանիքին միացնել նաև յն. σφόγγος, հյ. սունկ, հբգ. swamb, գերմ. Sehwamm, վեր-ջինի նախաձևը դնելով sg (h) ombho-։ Po-korny 1, 574 յիշած բառերս դնում է հնխ. պարզական gem-«բռնել» արմատի տակ, բայց կասկածով (իբր շրթնային աճակա-նով)։ Այստեղ կարելի էր աւելացնել թերևս նաև նորվ. kump «գունդ, դուղձ», դան, kum-pe «ալիւրի գունդ», նորվ. kamp «վրան ուռուցքներով կլորիկ քար, լեռան գագաթ». հհիւս. kgppusteinn «կլորակ քար», անգլ. camp «գետնախնձորի կոյտ՝ յարդով ու հո-ռով ծածկուած՝ ձմեռուայ համար իբր պա-շար» ևն։-Աճ.


Սոնք

See full entry →

adj. gr.

big, fat, plump;
molossus.

Etymologies (1)

Տէրվ. Altarm. 4 և Նախալ. 73ք մասնիկով սոն արմատից. հմմտ. սանս. çūna «ուռած, փքած», çū «ուռիլ», çu-nya «պարապ», յն. ϰενεος «պարապ», հլ. սին ևն, իբր հնխ. çu, çvan արմա-տից։ Հիւնք, սունկ կամ սպունգ բառից։


Սունկն, սնկան

See full entry →

s. med. bot.

mushroom;
cork;
*pumice;
fungid excrescence, fungus;
sonchus, sow-thistle;
— թունաւոր, toadstool;
համեմանք ի սնկոյ, mushroom sauce, ketchup;
ածու սնկոյ, mushroom bed.

Etymologies (1)

= Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. spongos ձևից, որից ունինք նաև յն. σπόγγος, ատտ. σφόγγος «սպունգ. փխբ. կոկորդի նշագեղձերը». ու-րիշ լեզուի մէջ պահուած չէ այս արմատը. կայ միայն լտ. fungus «սունկ», որ փո-խառեալ է յունարէնից. նշանակութեան տարբերութեան համար հմմտ. գերմ. Sch, wamm «սպունգ. 2. սունկ» և յատկապէս Erdschwamm «սունկ» (Walde 326, Boi-sacq 899, Berneker 340, Pokorny 2, էջ 681)։ Meillet (Dict. étym. Jt. 386) միջ-երկրեան լեզուից փոխառութիւն է համա-րում յն. σφόγγος, լտ. fungus և հյ. սունկն։ Lidén Göteborgs hogskolas ârsskrift 1933 52 նախաձայնը բացատրելու համար նախա-ձևը դնում է *psongos?


Սպանդ, ից

See full entry →

s.

murder, butchery, slaughter, massacre, carnage;
immolation, sacrifice;
իբրեւ զոչխար ի —, like sheep for the slaughter.

Etymologies (1)

ԳՒՌ (dialectal) Սլմ. Վն. ըսպանդ, Բլ. սպանդ կամ սպանջ «փեգենայ». շատ սովորական առած է Սլմ. «Նա՛ խայի խունկ էք, նա՛ տաշկու սաւանո».-Ամատունի, Հայոց բառ ու բան, էջ 598 ունի և սպանդուկ ձևը (Վան), Ագլ. պսպունդ կամ պսպունգ։


Սպանդ

See full entry →

bot.

ruta muraria, wall-rue, harmala.

Etymologies (1)

ԳՒՌ (dialectal) Սլմ. Վն. ըսպանդ, Բլ. սպանդ կամ սպանջ «փեգենայ». շատ սովորական առած է Սլմ. «Նա՛ խայի խունկ էք, նա՛ տաշկու սաւանո».-Ամատունի, Հայոց բառ ու բան, էջ 598 ունի և սպանդուկ ձևը (Վան), Ագլ. պսպունդ կամ պսպունգ։


Սաթ, աց

See full entry →

s.

electrum, amber, yellow amber;
սեւ —, black amber.

Etymologies (1)

, ի-ա հլ. «մի տեսակ քար. քէհրի-բար» Նար. խչ. 383. տաղ. 473. «բուստ, մաոջան» Խոր. աշխ. (կոչւում է նաև բազ-մագունի ակն Եզեկ. ա. 4), որից սաթնուկ «սպունգ» Վրք. հց. ա. 533. սաթբերունի բուստի նման ծլած՝ ծաղկած» Նար. տաղ. 465։


Քամ, ոյ

See full entry →

s.

juice;
gravy;
jelly.

Etymologies (1)

sōma «հիւթ, քամի» բառերի հետ։ Canini, Et. étym. 227. լոյն γόμος «հիւթ» և ϰόμμι «խէժ» բառերի հետ։ Հիւնք. խմել բայից։ Scheftelovitz BВ 29, 46 swamms=գերմ. Schwamnι տսպունգ» բառի հետ (յիշում են Boi-sacq 887 և Pokorny 2, 535 ու մեր-ժում)։ Karst, Յուշարձ. 427 թթռ. šum, žum, čum «քամել», օսմ. yum-maq «ճմռել»։ Վերի մեկնութիւնը տու-︎ peterssnn K7 47 284։