Definitions containing the research բան : 7153 Results

Հրաժեշտ, ի

See full entry →

s.

renunciation, renouncing, relinquishment;
abdication;
resigning, resignation;
denial, refusal;
leave of absence;
dismission, discharge;
permission;
parting, leave;
farewell, adieu, good-bye;
— առնել, տալ, cf. Տալ հրաժարական ողջոյն;
to renounce, to give over, to relinquish, to resign;
to retire from, to leave off;
to bid adieu or farewell;
ի —ի կացուցանել, to dismiss, to discharge, to send or turn away;
առնուլ — անդարձ, to bid an eternal farewell, to bid adieu for ever.

NBHL (1)

Հրաժեշտ տայ ի վաշխից։ Հրաժեշտ տայ բանիւն՝ բնաւին մի՛ երդնուլ. (Նախ. օրին.։ Երզն. մտթ.։)


Հրահանգ, աց

See full entry →

s.

instruction, tuition, education, discipline, teaching;
knowledge, information;
regulations;
system, rules;
diet, regimen, low diet;
—ք զինուորութեան, military discipline;
—ք զինուորաց, military exercises;
evolutions;
ի —ս կրթութեան վարժել զզօրս, to exercise, to drill soldiers;
—ք մարմնոյ, bodily exercises.


Հրամայական, ի, աց

See full entry →

adj. s. gr.

imperative, imperious, lordly, dictatorial;
imperative mood.

NBHL (2)

Հրամայական տեսակաւ բանին վարին։ Խրատական եւ հրամայական բանիւ. (Բրս. հց.։ Ճ. ՟Գ.։)

Բազում են բանից կերպարանք, հրամայական, եւ սաստի, եւ պատմութեան, եւ խրատու, եւ սոսկ խօսից. (Լմբ. սղ.։)


Հրամայեմ, եցի

See full entry →

va.

to command, to order, to enjoin, to impose, to prescribe;
to permit, to allow, to authorize;
to establish, to settle, to dispose;
ոչ —, to forbid, to prohibit, to proscribe, to interdict.

NBHL (1)

Աղաչէ միւսանգամ ի բանտ չհրամայել (տանել). (Նախ. երեմ.։)


Հրաման, աց

See full entry →

s.

command, order, injunction, ordination, behest;
permission, authorization, license, leave;
decree, edict;
հակառակ —, counterorder;
—ք, destiny, fate, lot, fatality;
doom;
— հաւատոց, doctrine of faith;
— պատասխանւոյ, oracle;
անդարձ —, irrevocable order;
— հանել, դնել, տալ, to command, to order, to dispose;
to appoint, to decree;
to give leave, to permit;
— առնուլ, — պատուիրանի առնուլ, to obtain leave;
to receive orders or directions;
— տալ վասն տանն իւրոյ, to make one's will;
ես եդի զ—ս զայս, յինէն ել —ս այս, I have signed this decree;
cf. Զէն;
fire-pot.

NBHL (1)

Զայս ասեմ ներելով, եւ ոչ հրաման տալով։ Կիւրոս թագաւոր հրաման ետ վասն տանն տեառն։ Դու հրաման ետուր ամենայն մարդոյ։ Տէր ի բարձանց ի սրբութենէ իւրմէ տացէ հրաման։ Գրեա՛ զամենայն զբանս, զոր ետու քեզ հրաման. գրեաց զամենայն զբանս տեառն, զոր հրաման ետ նմա։ Որ յերկրին հրաման տայր։ Տո՛ւր ինձ հրաման երթալ նախ թաղել. եւ այլն։


Հրամանակարգք

See full entry →

s.

tenet, dogma.

NBHL (2)

ՀՐԱՄԱՆԱԿԱՐ ԿԱՐԳ. ՀՐԱՄԱՆԱԿԱՐԳ ԲԱՆ. δόγμα dogma. Հրամանական կարգաւորութիւն եւ բան աստուածային. վարդապետութիւն հաւատոյ եւ վարուց. (ըստ յն, տօ՛ղմա ).

Հրամանակարգ բանիցն սկիզբն առնել։ Այսոքիկ ի հրամանակարգ (կամ ի կամակարգ) բանից աստուածպատութենէ, եւ ի գործոց բարութենէ։ Ի մտի ձերում անկեալ հաստատեալ կացցեն հրամանակար կարգն աստուածութեան. (Կոչ. ՟Դ։ Ուր թարգմանի եւ Հրամանական կամաց վարդապետութիւն։)


Հրամանատրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հրաման տամ;
to deliver an oracle.

NBHL (1)

Զբանին կերակուր ջամբել հրամանատրեցեր վարդապետութեանց։ Զայս իւղ օծութեան հրամանատրեցեր։ Եդ վերակացուս, հրամանատրեաց փրկութիւնս. (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Լ՟Դ. ՟Ղ՟Գ։)


Հրաշագործ

See full entry →

cf. Սքանչելագործ.

NBHL (1)

Զսքանչլի եւ զհրաշագործ զյարութիւնն քրիստոսի։ Հրաշագործ քո բանիւ. (Շար.։)


Հրաշազան

See full entry →

adj.

admirable, wonderful;
astonishing, surprising.

NBHL (1)

Եւթաղ հրաշազան յօրինուածովք զառաջաբանս կարգեաց. (անդ։)


Հրաշազնին

See full entry →

adj.

exciting admiration, charming, enchanting.

NBHL (1)

Արդարեւ հրաշազնին զօրութիւն բանս ցուցանէ. (Նար. խչ.։)


Հրաշակերտ, ից, աց

See full entry →

adj. s.

extremely well built or done, wonderful, astonishing, surprising;
masterpiece;
եօթն —ք, the seven wonders.

NBHL (1)

Ատեան հրաշակերտ ուղղի, դպրութիւնք գործոց մեր բանին. (Տաղ.։)


Հրաշակերտեմ, եցի

See full entry →

va.

to make, build or construct wonderfully well.

NBHL (1)

Ի սկզբանէ արար աստուած զերկինն հրեղէն, եւ ի նմա հրաշակերտեաց զհրեշտակս տասնեակ դասուք. (Մխ. այրիվ.։)


Հրաշապատում

See full entry →

adj.

extremely well narrated;
relating wonders;
mysterious.

NBHL (1)

Հրաշալի բանիւ պատմօղ, ճառօղ. եւ պատմեալ, ճառեալ.


Հրաշացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Սքանչելացուցանեմ.

NBHL (1)

Զբանականաց հրաշացուցանեն զլսողութիւն. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Հրաշափառ

See full entry →

adj.

most majestic, — glorious, — august.

NBHL (1)

Հրաշափառ նորոգմանցն կարգ լինի կատարեալ։ Զքաղաքական միաբանութիւն՝ զհրաշափառն ասեմ իր, զի մի ի բազմաց եւ յաննմանից բացակատարի. (Արիստ. աշխ.։)


Հրաշէկ

See full entry →

adj.

red, red hot, all on fire, incandescent, at a white heat;
fiery, ardent, burning.

NBHL (1)

Ցոյցք առաքինութեան հրաշէկ լիբանանու. (Նար. ՟Բ։)


Հրապոյրք

See full entry →

s. fig.

charms, attractions, allurements;
lure, bait, wheedling, cajolery, flattery, enticement, solicitation, seduction;
instigation, suggestion, impulse, incitement;
— գեղոյ, charms of beauty;
— հաճոյից, հեշտութեան, the allurements of pleasure, of voluptuousness;
պատիր —, deceitful baits;
ի —րս ուրուք ըմբռնիլ, ելանել, հարկանիլ, to be seduced, misled, tempted, led astray, allured, enticed, decoyed;
ի —րս ցոփութեան դարձուցանել զոք, to entice to gluttony;
to allure one to debauchery;
արբուցանել ումեք —րս պղտորս, դժնեայս, to administer poison, to poison;
to seduce, to mislead, to pervert, to corrupt, to debauch, to lead astray, to bring into an error.


Հրապուրական, ի, աց

See full entry →

adj.

attractive, enticing, alluring, engaging, seducing, insinuating, tempting, captivating.

NBHL (1)

Հրապուրական քո բանիւքդ ծովացուցեր։ Լուաւ զբանս գայթակղեցուցչացն զհրապուրականս. (Յհ. իմ. երեւ.։ Տօնակ.։)


Հրապուրանք

See full entry →

s.

cf. Հրապոյրք.

NBHL (2)

Ի բանս հրապուրանաց արկին զբազումս. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 12։)

Ընդունել եղեւ եւայի զհրապուրանս բանսարկուին. (Խոսր.։)


Հրապուրիչ, չի, չաց

See full entry →

s. adj.

seducer, deluder;
instigator;
cf. Հրապուրական.

NBHL (1)

Հրապուրիչ բանսարկուն. (Կոչ. ՟Բ։ Արծր. ՟Ա. 1։ Պիտ.։)


Հրատարակ, աց

See full entry →

s.

publisher, announcer, crier;
bill, poster, advertisement;
— մարտի, declaration of war.

NBHL (2)

Քարոզ (որ ի հեռաւորս տարածէ զբանն). հռչակօղ. մունետիկ. հրապարակիչ.

Սոփոնիայ հրատարակին, եւ անգէայ քարոզ բանին. (Յիսուս որդի.։)


Հրատարակեմ, եցի

See full entry →

va.

to publish, to make public, to divulge, to promulgate;
to denounce, to declare;
to inform the public, to cry, to proclaim;
to pronounce, to intimate;
to spread a report;
to post up, to set up a bill or paper, to publish;
to edit.

NBHL (1)

Եւ ես զնոյն ... առբերելով զբանս հրատարակեմ. (Անյաղթ բարձր.։)


Հրատեսակ

See full entry →

cf. Հրատեսիլ.

NBHL (1)

Հրատեսակ նիւթ, կամ ոսկի, պղինձ, անիւք, հանդերձ, սատանայ կամ բանսարկու. (Նոննոս.։ Մագ. քեր.։ Նչ. եզեկ.։ Դիոն.։ Աթ.։ Նիւս.։)


Հրաւիրակ, աց

See full entry →

s.

inviter, host, hostess.

NBHL (1)

Երկնային հրաւիրակօք կոչեցեալք ի սկզբանէ։ Շնորհելով մեզ հրաւիրակ զերանելին զսուրբ գրիգոր. (Շար.։)


Հրաւիրական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

inviting, alluring;
person invited, guest.

NBHL (1)

Հրաւիրական բան, բանք. (Լմբ. սղ.։ Մաշտ.։)


Հրաւիրեմ, եցի

See full entry →

va.

to invite, to desire, to invite to a feast or assembly;
to convoke, to convene;
յառաջագոյն —, to predestine;
— ի ճաշ, to ask or invite to dinner.

NBHL (2)

Հրաւիրէ ունկն դնել բանից իւրոց. (Լմբ. սղ.։)

Հրաւիրեալք ի սկզբանէ։ Որ ընտրեցեր յորովայնէ զհրաւիրեալսն ի սկզբանէ։ Որ հրաւիրեցեր զյառաջագոյն ընտրեալսն, կամ զորդիս մարդկան յորդեգրութիւն։ Ի մայրութիւն քո հրաւիրեալ. (եւ այլն. Շար. եւ յայլ գիրս։)


Հրափայլ

See full entry →

adj.

sparkling, shining as fire, luminous, brilliant.

NBHL (1)

Հրափայլ եւ երագընթաց փառաբանչօք. (Նար. կուս.։)


Հրեշտակախառն

See full entry →

adj.

in the company of angels.

NBHL (1)

Սաղմոսանուագ եւ հրեշտակախառն փառաբանական ձայնիւ. (Թէոդոր. խչ.։)


Հրեշտականման

See full entry →

adj.

adb. resembling an angel, like an angel.

NBHL (1)

Իմանալիս այս ի մեզ (հոգիս՝ է) հրեշտականման, եւ ի նոյն էութենէ, այլ ոչ հրեշտակ, այլ՝ հոգի միայն (բանական). (Եղիշ. հոգ.։)


Հրեշտակերամ

See full entry →

s.

the hosts of the angels.

NBHL (1)

Խառնեա՛ զնոսա ի հրեշտակերամ դասս վերին բանակաց. (Ճ. ՟Բ.։)


Հրճուական, ի, աց

See full entry →

adj.

gladdening, cheery, joyous, mirthful.

NBHL (1)

Հրճուական են բանքս. (Վրդն. երգ.։)


Հրովարտակ, աց

See full entry →

s.

edict, decree;
գիր —ի, chronicles, annals;
— առնել, հանել, to issue a decree;
—ս առնել, to make or publish edicts.

NBHL (1)

Հրաման հրովարտակին։ Վասն բանից հրովարտակիս այսորիկ։ Գրել կամ առաքել հրովարտակ, եւ հրեշտակս հրովարտակօք։ Գիր հրովարտակին։ Պատուեսջիք հրովարտակօք արքունի.եւ այլն։


Հօտերէց, րիցու

See full entry →

cf. Հօտապետ.

NBHL (1)

Վասն ողջ պահելոյ եւ անվնասս զհօտերէցսն։ Վիճէին ընդ հովուապետսն եւ ընդ հօտերէցսն խաշանց. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Հօրամոյն

See full entry →

adj.

born of a noble, illustrious father, Eupator.

NBHL (1)

Նոյնպէս թուի վերծանելի եւ ի բանն Ագաթ. յռջբ.


Ձ (tza)

See full entry →

s.

the seventeenth letter of the alphabet, and the twelfth of the consonants;
eighty, eightieth.

NBHL (2)

Ձ. Հեռապէս երբեմն լծորդ գտանի ընդ խ. զի ձաղ, ծաղր, եւ խաղ, միաբանին ի նշանակութեան. որպէս եւ ձիւն, ձեռն, ձմեռն, ձիր. ըստ յն. է խիօն, խիռ, խիմօն. լտ. հիէմս. եւ ձիր. յն. խարիս. լտ. կրացիա եւ այլն։

Ձա՛յն տիրական ասէ եհաս, առ ի ստորին հողանիւթեայս։ Ձայնէ առ քեզ մանուկ ուշիմ, թէ ականջօք լո՛ւր ըզբանս իմ. (Շ. այբուբ.։)


Ձաղկ, ի, աւ

See full entry →

s.

rod, switch, stick, cudgel, whip;
cf. Ձաղկանք;
— հերք, մազ, bristled up, set on end.

NBHL (1)

Դու ձաղկ մի ի լիբանանէ ցամաք փայտ։ Ձաղկ՝ յաղագս ուղղակի բարձրութեանն (խաչի). (Անյաղթ բարձր.։ Շ։ անդ։)


Ձաղկեմ, եցի

See full entry →

va.

to beat, to whip, to flog, to lash, to scourge, to flagellate, to discipline.

NBHL (1)

Դարձեալ ձաղկեցին զսուրբն, եւ արկին ի բանտ։ Փոկովք ձաղկեցին զկուրծսն. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Գ. Հ=Յ. սեպտ. ՟Ժ՟Բ.։)


Ձաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ձաղումն.

NBHL (1)

Ընդ փառաց զգեցեալ են զամօթալի ձաղութիւնս։ Բարեբան գովութիւնք միմեանց, եւ թշնամական ձաղութիւնք. (Պիտ.։)


Ձաղումն, ման

See full entry →

s.

derision, mockery, laughter;
triumph;
ձաղել —ումն, —ումն յաղթութեան առնել, to triumph, to be triumphant, to conquer.

NBHL (1)

Ընդ փառաց զգեցեալ են զամօթալի ձաղութիւնս։ Բարեբան գովութիւնք միմեանց, եւ թշնամական ձաղութիւնք. (Պիտ.։)


Ձայնական, ի, աց

See full entry →

adj.

vocal;
tonic;
— գործիք, wind instruments.

NBHL (1)

Տառք յարմարեալք ի ձայնականաց եւ ի բաղաձայնից՝ կերպարանեն զբանն. (Շ. բարձր.։)


Ձայնակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. mus. s. gr.

of the same opinion, unanimous, agreeing, of one mind;
singing with, in chorus;
unisonous, in unison;
consonant.

NBHL (2)

σύμφωνος consonus, concors. Միաձայն. համաձայն. միաբան. եւ Երգակից.

Ըստ յովհաննու նորին համանուան, եւ ձայնակցի բանին հօր ձայնի. (Անան. եկեղ։)


Ձայնակցութիւն, ութեան

See full entry →

s. mus.

agreement, consent, unanimity;
concert, harmony, symphony;
accompanying.

NBHL (1)

συμφωνία, συμφώνησις symphonia, concentus, consonantia, consensus, concordia. Միաբանութիւն ձայնից արուեստականաց. երգակցութիւն. եւ Միաբան հաւանութիւն. միաձայնութիւն.


Ձայնատու, աց

See full entry →

adj. s.

giving or emitting a voice or sound;
echoing, sonorous;
crier;
awaker, rouser;
— եղջիւր, acoustic or ear-trumpet;
— լինել, to cause a voice or sound to be heard, to resound, to re-echo, to cry against, to defy.

NBHL (2)

Հակառակ ձայնատու էր անմիաբան բարբառ թշնամեացն։ Դու զիմաստութիւն քարոզեսցես, զի հանճար ձայնատու լիցի քեզ. (Իմ. Ժ՟Ը. 10։ Առակ. ՟Ը. 1։)

Աստ օրհնեցէ՛ք. ի գիշերին երթեալ ի տուն տեառն՝ եւ այլոց ձայնատու լինել հրամայէ։ Ասացեալ բանիս գոհութեան՝ ամենայն պաշտօնէիցն ձայնատու լեալ. (Խոսր.։)


Ձայնեմ, եցի

See full entry →

va.

to raise one's voice, to cry out, to exclaim, to vociferate;
to call, to invite, to convoke;
to pronounce, to utter, to address, to tell, to express;
to name;
ի խրախոյս —, to encourage, to inspirit, to give heart to.

NBHL (2)

Ձայնէ զխորհրդակիցնսն։ Ձայնէ ի բանակն արտաշէսի. (Խոր. ՟Ա. 25։ ՟Բ 47։)

Ձայնեն միաբան՝ ասելով, եւ ընդ հոգւոյդ քում։ Զթշնամեացն միշտ ձայնել անուն. (Խոսր.։)


Ձանձախարիթ

See full entry →

s. adj.

soot;
fuliginous, sooty, pitchy.

NBHL (2)

Եւ ըստ բազմապատիկ առմանցս մեկնի բանն (Ես. ՟Ա. 18.)

Եթէ իցեն մեղք ձեր իբրեւ զձանձախարիթ, այս է ի գոյն արմաւոյ. (Վանակ. յոբ.) զի եւ ի բանն եսայեայ ըստ յն. դնի φοινικέος (փիւնիկեան, կամ արմաւի). phoeniceus, puniceus.


Ձանձիր

See full entry →

adj. s.

cf. Ձանձրալի;
cf. Ձանձրութիւն;
— առնել, to tire, to annoy, to plague, to importune, to tease.

NBHL (1)

Բերէ համառօտ բանիւք, եւ ձանձիր առնելոյ փախչի։ Ոչ թէ լալն ինչ ձանձիր է, այլ լալոյն արժանի իրս վճարել. (Ոսկ. եբր.։)


Ձանձրոյթ

See full entry →

s. adj.

tedium;
cf. Ձանձրութիւն;
cf. Ձանձրանալի;
— առնել, լինել, cf. Ձանձրացուցանեմ;
cf. Ձանձրանամ.

NBHL (3)

Մի՛ ձանձրոյթ առնէք ինձ։ Ձանձրոյթ առնէին նմա վիճաբանութեամբն ... թո՛ղ չառնեմք ձանձրոյթ ինքնակալիդ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։ Վրք. ոսկ.։)

Զի մի՛ ի սկզբան անդ ձանձրոյթ արարեալ՝ դժուարընկալք լինիցին. եւ դարձեալ դանդաղագոյնք լինիցին առ ի զնոյն ձանձրոյթ ժողովել։ Զձանձրոյթ աշխատութեան ի մտաց ձերոց գողանալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)

Որ հիւանդն եւ տկարն է, եւ ի կարճ բանից ձանձրոյթ եղեալ գտանի։ Թերեւս աւելի ինչ քան զչափն երեւեցաք ձեզ ձանձրոյթ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26. եւ 11։)


Ձանձրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

wearisomeness, tediousness, irksomeness, ennui, annoyance;
laziness, idleness;
— մեծ պատճառել, տալ, to annoy greatly, to tease or plague excessively.

NBHL (1)

Փոքր ինչ թէ ընթեռնումք, եւ զայն ձանձրութեամբ։ Թերեւս վասն ձանձրութեան ոչ երկայնեաց զբանն. (Խոսր.։)


Ձգիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to tend towards, to lean, to incline;
to linger, to last, to flag, to languish;
to get on but slowly;
— ի բանս ուրուք, to be allured, seduced;
— զհերաց, to be caught by the hair;
— ջղաց, to be strained, overstrained;
ձգեալ տարածանիլ, to stretch out, to extend;
ձգեցաւ ընդ ամս տասն, it lasted ten years;
սարդիոստայնք ձգեցան, the spiders have woven their webs;
ի մի կէտ նպատակի ձգի ամենայն, every thing in this world comes to an end;
մի՛ ուրեք հեռի ձդիցիք երթալ, go no farther;
եւ ձգի վարագոյրն, and the curtain falls.


Ձգձգեմ, եցի

See full entry →

va.

to pull or haul about;
ձգձգեալ ի դատաստան, dragged from one tribunal to another.

NBHL (1)

Յամառութեամբ ձգձգել (զբանն յայլեւայլ կողմն). (Բրս. հց.։)