Entries' title containing ո : 10000 results

Երազակոծ

cf. Երազափորձ.

· Calfa


Երազահանութիւն, ութեան

s.

explanation of dreams

· Calfa

NBHL (4)

Երազադիւթութիւն. գուշակութիւն երազոց.

Լիւկիացիք ասին յառաջ գտանել զերազահանութիւն. (Նոննոս.։)

Մեկնելն զերազս՝ կա՛մ ըղձութեամբ առ աստուծոյ.

Իղձն բաղտամայ՝ բաբելոնացւոցն ապրեցուցիչ երազահանութեամբ, եւ յովսէփ երազատես եւ երազահան փարաւոնի .. . այն հեթանոսացէ, եւ ոչ քրիստոնէից. (Եղիշ. հոգ.։)


Երազայոյզ

adj.

fanatical, visionary.

· Calfa

NBHL (3)

ԵՐԱԶԱՅՈՅԶ կամ ԵՐԱԶԱՅՈՅՍ. Որ յուզի զհետ երազոց, կամ յուսայ յերազս. իբր պատիր, սնոտի, սուտ.

Չեհաս երազայոյս կարծեացն».

Ո՛չ եհաս երազայոյզ կարծեացն»։


Երազացոյց

adj. s. that shows, that explains dreams.

· Calfa

NBHL (4)

Մերթ՝ Ցուցիչ երազոց, որպէս աստուած՝ յովսեփայ.

Ո՛չ զնա ատեն, այլ զերազացոյցն. (Սեբեր. ՟Զ։)

Մերթ՝ Մեկնիչ երազոց. երազահան.

Եւ որ երազմոյն տեղին ... երազացոյց երազընդհան պաշտաման. (Ագաթ.։)


Երազափորձ

adj.

subject to pollution during sleep.

· Calfa

NBHL (2)

Փորձեալն յերազի գիջութեամբ. կամ Երազափորձութիւն.

Որ չիցէ սուրբ ի ցայգութեան բղխմանէ, զերազափորձսն ասէ. (Վրդն. օրին.։)


Երազափորձութիւն, ութեան

s.

pollution which happens during sleep.

· Calfa

NBHL (4)

ὁνειρωγμός somnium venereum Փորձութիւն մարմնոյ յերազի. գիջութիւն ի քուն. ցայգութեան բղխումն.

Եւ եւս՝ ὁνειροπολία interpretatio somniorum Փորձ եւ քննութիւն երազահանաց՝ ի մեկնել զերազս, կամ ի պատճառել.

Երազափորձութիւն բազում պատճառս ունի. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Կանոն.։)

Առնու բանջար կուտակեայ, զոր գիտէր առ երազափորձութիւն ի ճահ. (Պտմ. աղեքս.։)


Երազող, աց

s.

dreamer.

· Calfa


Երաժշտականութիւն, ութեան

s.

music.

· Calfa

NBHL (5)

μουσική musica որ եւ ասի ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆՆ. Արհեստ երգոց եւ նուագաց. երաժշտութիւն. քաղցրաձայնութիւն եւ եղանակ արուեստական. (ի յն. մուսիքի՛).

Երաժշտականութիւն՝ ուրումն մակացութիւն ասի. (Արիստ. որակ.։)

Ըստ երաժշտականութեան՝ եօթնաղի քնարն գրեթէ քան զամենայն գործիս լաւագոյն է։ Որ յերկնին է երաժշտականութիւն։ Ամենայարմար եւ արդարեւ երկնային երաժշտականութիւն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)

Քաղցր եւ ախորժ է մարդկան՝ լուր երաժշտականութեան. (Լմբ. սղ.։)

(Ի թռչնոց) ոմանք բնաւորականք յինքեանց երգեցօղ երաժշտականութեամբն. (Պիտ.։)


Երաժշտութիւն, ութեան

s.

music;
— առնել, to play -;
ձայսական՝ գործիական —, vocal, instrumental -.

· Calfa

NBHL (2)

cf. երաժշտականութիւն.

Զանճահ երաժշտութիւն հաւասար դնեն խօսելոյ ընդ օրէնսն աստուծոյ. (Լմբ. սղ.։)


Երախաձգութիւն, ութեան

s.

act of leading by the mouth.

· Calfa

NBHL (2)

Քարշելն կամ ցնցելն զբերան գրաստուց ի վարելն.

Մղեն երախաձգութեամբն սանձակոծելով զկզակս. (Պիտ.։)


Երախայացուցանեմ, ուցի

va.

to instruct in the mysteries of the faith, to catechise, to teach the catechism.

· Calfa

NBHL (5)

ԵՐԱԽԱՅԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԵՐԱԽԱՅԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. κατηχέω, κατηχίζω catechizo, initio, doceo rudimenta christianismi Մուծանել եւ կրթել ի կարգ երախայից մկրտելեաց.

Եւ զորս ոչ են մկրտեալ ի նոցանէ, երախխայացուցէ՛ք. (Շ. թղթ.։)

Երախայեցոյց, եւ մկրտեաց. (ՃՃ.։)

Երախայեցոյց, եւ կարգեաց նոցա պահս. (Կամրջ.։)

Երախայեցոյց զնա զեօթն օր. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ժ.։)


Երախայութիւն, ութեան

s.

state of a catechumen.

· Calfa

NBHL (2)

κατήχησις, κατήκησις catechesis, instituito Հրահանգութիւն ի պէտս մկրտութեան. որ ասի ի մեզ եւ Կոչումն ընծայութեան. որպէս է տեսանել ի գիրս կիւրղի երուսաղէմացւոյ.

Երախառյութեանն օծումն զհրաւիրականն ունի դրոշմ։ Յայնմ ժամանակի առ կատարելահասակս ոմանս կատարիւր երախայութեան կարգ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Երախտագիտութիւն, ութեան

s.

thankfulness, acknowledgment, gratitude

· Calfa


Երախտագործ, աց

adj.

beneficent, obliging.

· Calfa

NBHL (5)

εὑεργέτης benefactor, benemeritus Երախտիս գործօղ. երախտաւոր. բարերար.

Փրկիչն եւ երախտագործ եւ ազատիչ ժողովրդեանն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)

Առ ի յօրհնել եւ ի ճանաչել զերախտագործն. (Խոր. առ արծր.։)

Երախտագործ փրկիչ։ Գոհանամ զերախտագործէն։ Յերախտագործէն աստուծոյ մոլորէին. (Լմբ. սղ.։)

Երախտագործացն ապերախտ լինել՝ վերջին չարեաց է. (Երզն. մտթ.։)


Երախտակորոյս

adj.

unthankful, ungrateful.

· Calfa

NBHL (5)

Ի զուր կորուսիչ երախտեաց. որ ի դերեւ հանէ զերախտիս. երախտամոռաց. ապերախտ. ապաշնորհ.

Ժխտօղք եւ երախտակորոյսք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Ապաշնորհք երախտակորոյսք երախտեացն. (Վեցօր. ՟Ե։)

Աստուածասպանք էք երախտակորոյսք. (Ոսկիփոր.։)

Անգորովս եւ երախտակորոյսս գտանիլ առ ծնողսն. (Վրդն. ել.։ եւ Տօնակ.։)


Երախտահատոյց

adj. s.

that recompenses, grateful;
— լինել, to be thankful;
—ք, thankfulness, cf. Շնորհակալութիւն.

· Calfa

NBHL (7)

ԵՐԱԽՏԱՀԱՏՈՅՑՔ. գ. εὑγνωμωσύνη aequitas animi, gratus animus Հատուցումն շնորհի վասն երախտեաց. երախտագիտութիւն.

Շնորհահատոյց. երախտագէտ

Ըստ երախտահատոյց լինելոյ. (Յհ. կթ.։)

Երախտահատոյց լինել աստուծոյ յոգն սիրոյն. (Խոսր.։)

Երախտահատոյցք լիցուք երախտաւորին մերոյ եւ աստուծոյ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)

Ախորժեմք (գտանիլ) ընդ շնորհապարտսն եւ ընդ երախտահատոյցսն. (Տօնակ.։)

Աստ ճաշակ կերակրոց գոհութեամբ. աստ երախտահատոյցք առ արարիչն ամենայնի, աստ հօրն քրիստոսի երկրպագութիւնք. (Կոչ. ՟Զ։)


Երախտամոռ

cf. Երախտակորոյս.

· Calfa


Երախտամոռաց

cf. Երախտամոռ.

· Calfa

NBHL (5)

Մոռացօղ երախտեաց. ապերախտ. ապաշնորհ.

Երախտամոռաց ժողովուրդ, կամ պաշտօնեայ. (Անան.։ եւ Նար.։)

Երախտամոռաց՝ բարեխօսին. (Մաշկ.։)

Եւ դու երախտամոռաց մի՛ լինիր. (Վրդն. առակ.։)

Որ բազում խնամս գտեալ ի նմանէ ... եւ երախտամոռացք եղեալ՝ առ դեւս հաստատէին դաշինս. (Իգն.։)


Երախտապարտութիւն, ութեան

s.

obligation.

· Calfa


Երախտառու

cf. Երախտագիւտ.

· Calfa

NBHL (2)

Յերախտառուացն բազում ինչ այնպիսի կրեցին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)

Եւ քան զչափաւոր խնամեալսն՝ յոքնաբար երախտառուքն. (Խոսր.։)


Երախտաւոր, աց

adj. s.

thankful;
benefactor, beneficent, obliging.

· Calfa

NBHL (5)

εὑεργέτης benefactor, benemeritus Երախտագործ. բարերար. աղէկութիւն ընօղ.

Զմեր փրկիչն եւ զերախտաւոր զմուրդքէ. (Եսթ. ՟Ժ՟Զ. 13։ Տե՛ս եւ Իմաստ. ՟Ժ՟Թ. 13. ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ե. 15։)

Առաւել առ ձեզ եղեւ երախտաւոր. (Խոր. ՟Գ. 51։)

Եւ իբր Երախտահատոյց. շնորհակալու, երախտագէտ.

Երախտաւոր լինել գործովք արդարութեան՝ հօրն երկնաւորի։ Լեալք երախտաւորք եւ կամարարք բարերարին։ Արժանաւոր երախտաւոր վարուք հասանել ի նաւահանգիստն կենաց. (Յճխ. ՟Բ. եւ ՟Դ։ Զորս մարթ է իմանալ եւ ըստ առաջին նշ. որպէս էմէքտար։)


Երախտաւորիմ, եցայ

vn.

to be favoured, to receive benefits.

· Calfa

NBHL (2)

εὑεργετούμαι beneficium assequor Երախտիս տեսանել. բարերարութիւն գտանել. օգտիլ.

Իւրեանց տանջանօքն երախտաւորեալք. (Իմաստ. ՟Ժ՟Ա. 14։)


Երախտաւորութիւն, ութեան

s.

bounty, beneficence, obligingness.

· Calfa

NBHL (5)

εὑεργεσία beneficentia Երախտաւորն գոլ. եւ Երախտիք. բարերարութիւն. բարիք. օգուտ.

Զերախտաւորութիւնն ապախտաւորութեամբն թշնամանէին. (Սեբեր. ՟Ը։)

Ամուր պահապան երախտաւորութեանն՝ յիշատակ երախտաւորին, եւ հանապազորդ գոհութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)

Երախտաւորութիւն առ իմս տկարութիւն զնորայն իմանամք մատակարարութիւն. (Մագ. ՟Կ՟Ե։)

Տեսե՞ր զանզուգական երախտաւորութեանցն ձիրս. (Նանայ.։)


Երակաբուն

s.

vena cava.

· Calfa


Երակահատութիւն, ութեան

s.

blood-letting, phlebotomy, bleeding.

· Calfa

NBHL (2)

φλεβοτομία venae sectio, incisio Հատումն կամ բացումն երակի. արուն առնելը.

Երակահատութեան ասիցէ զառողջութիւն գոլ կատարումն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Երամախումբ

cf. Երամախմբեալ.

· Calfa


Երամապետութիւն, ութեան

s.

state of a person at the head of a troop.

· Calfa

NBHL (2)

ἁγελαρχία gregum praefectura Երամապետն լինել. առաջնորդութիւն երամին.

Հաւականաց երամապետութեամբք, եւ այլովք կենդանեօք. (Դիոն. եւ Շ. հրեշտ.։)


Երամացուցանեմ, ուցի

va.

to assemble in company, to gather together, to associate.

· Calfa

NBHL (2)

ἁγελάζω congrego Տալ երամանալ. համահաւաքել. ժողովել.

Դարձուցեալ զմարդկութիւնս ի շռայլութենէ երամացուցին ի քաղաքս. (Լմբ. յանառակ.։)


Երամովին

adv.

in company, in several troops.

· Calfa

NBHL (2)

ἁγεληδόν gregatim Երամաբար. խմբովին. սիւրիւ իլէ.

Ձագախառն երամովին գան առ իս». յն. ձագուք հանդերձ. (Ես. ՟Կ. 8։)


Երանագոյն

adj.

happier, very happy.

· Calfa


Երանաշնորհ

adj.

happy, blessed.

· Calfa

NBHL (3)

Շնորհազարդ. երանելի. ցանկալի.

Զրկեցաք այսօր յերանաշնորհ ճշմարիտ վարդապետէս. (Վրք. ոսկ.։)

Երգեա՛ կոյս անբիծ՝ երգ հօտապետից երանաշնորհից. (Գանձ.։)


Երանատուր

adj.

that gives, announces felicity.

· Calfa

NBHL (2)

Տուօղ կամ առիթ երանութեան. եւ եւս՝ Որ երանի՛ տայ լաւաց.

Բանայր զբերան իւր, եւ ուսուցանէր նոցա զերանաւէտ եւ զերանատուր վարդապետութիւնն. (Վրք. հց. ՟Ա։)


Երանացուցանեմ, ուցի

va.

to beatify.

· Calfa


Երանացուցիչ, չի, չաց

adj.

beatific.

· Calfa


Երանացուցումն, ման

s.

beatification.

· Calfa


Երանաւոր

cf. Երանելի.

· Calfa

NBHL (1)

Երանաւոր խոստմանն տեղի։ Երանաւոր դաւանութիւն պետրոսի։ Երանաւոր կերպադրութիւն անճառելի. (Նար.։)


Երանութիւն, ութեան

s.

felicity, happiness, beatitude;
—ք աշխարհի, fortune, wealth;
—ք Տեառն, the beatitudes of J.-C.;
— քո, ձեր, իւր, thy, your, his blessedness, your holiness;
Your Grace.

· Calfa

NBHL (14)

μακαριότης beatitudo Երջանկութիւն ծայրագոյն. պարառութիւն ամենայն բարեաց. բարեբախտութիւն կատարեալ՝ բաղձալի եւ նախանձելի.

Զի՞նչ է սահման երանութեան. Երանութիւնն է պարառութիւն ամենայն բարեաց. (Շ. մտթ.։)

Երանութեան վերարժանացո՛։ Իսկապէս երանութիւն։ Որ փառաւորեալքն են երանութեամբ։ Տունկ երանութեան։ Պտղոյն երանութեան։ Որդիք երանութեան. (Նար.։)

Որ յանճառ երանութիւնսն վայելեցուցանէ զառաքինացեալսն հոգւով. (Յճխ. ՟Ա։)

Անկեալ յերանութեանցն՝ եղկելի ամենեցուն եղեւ. (Խոսր.։)

Աստուած բարութեանց, եւ տէր երանութեանց, (Նար.։)

ԵՐԱՆՈՒԹԻՒՆՔ. իբր Վճիռք տեառն, Երանի՛ աղքատաց եւ այլն. որ են եւ ասին ութ կամ ինն երանութիւնք.

Յորժամ երանութիւնքն լնուն, աղքատաց մեծանալ, եւ սգաւորաց մխիթարիլ. (Իգն.։)

ԵՐԱՆՈՒԹԻՒՆՔ (երկրաւորք). Ինչք. ստացուածք. գոյք. վաճառք.

Նաւք յորժամ թափէին զերանութիւնսն, բառնային աւազ, եւ գնային, զի մի՛ տապալիցին. (Եփր. օրին.։)

ԵՐԱՆՈՒԹԻՒՆ ՔՈ, կամ ՁԵՐ, կամ ԻՒՐ. իբր Յայտարարութիւն մեծ վայելչութեանն աստուծոյ, փառաց տիրամօր, կամ սրբանուէր վիճակի առաջնորդաց.

Որ եղկելոյս ինձ ծածկեցեալն է, քումդ երանութեան մերձաւոր է. (Նար. ՟Ծ՟Է։)

Քումդ երանութեան բանագովութեան։ Հանդիպել եւ անդանօր ընծայի բանից քումդ երանութեան. (Նար. կուս.։)

Ըստ որում եւ վայել էր իւրում երանութեանն (հայրապետին). (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Երանուհի, հւոյ

s.

happy;
blessed.

np.

Felicia.

· Calfa

NBHL (8)

Սրբասնունդ եւ երանուհի տիկնոջն սոփիայ. (Նար. խչ.։)

Տեսանէր զորդի իւր մայրն երանուհի՝ զմանուկն երանելի (զմելիտոս) ի չարչարանս տանջանաց. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)

Արդ ես, ո՛վ երանուհի, ոչ եմ ինձ եւ յիս. (Ածազգ. ՟Ժ։)

Իսկ (Վրք. ոսկ.) տպ.

Երանուհի մայր նորա». պիտի ըստ ձ. երանելի։

որպէս եւ (Մծբ. ՟Թ.) տպ.

Մարիամայ երանուհւոյ»։

Էի երբեմն առ երանուհոյն դիոնեսայի. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Երաշխաւոր, աց

s.

pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.

· Calfa

NBHL (11)

ἕγγυος, ἑξέγγυος sponsor, fidejussor Որ առնու զայլս յերաշխի. խոստմամբ անձնատուր փոխման պարտեաց այլոց. եւ Վկայ հաւատարիմ անձնագրաւ.

Զշնորհ երաշխաւորի մի՛ մոռանար, զի ետ զանձն իւր վասն քո. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 20։)

Սա՞ է երաշխաւորն եւլոժի. այո՛ տէր, սա է երաշխաւորն նորա։ Դու երաշխաւո՛ր կաց անձին նորա։ Ընդէ՞ր առաւել քան զկար քո երաշխաւոր եղեր ումեք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Երաշխաւոր լինել բարեկամի, կամ օտարի, կամ լաւագոյն ուխտի. (Առակ. ՟Զ. ՟Ժ՟Է. ՟Ի։ Եբր. ՟Ե. 22։)

Ես երաշխաւոր մտանեմ ի քրիստոս, զի մի՛ ոք ի ձէնջ ոչ պակասեսցէ. (Ճ. ՟Ժ.։)

Խնդրել հրամայէ, եւ առնուլ երաշխաւոր լինի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)

Միջնորդ աստուծոյ, եւ երաշխաւոր աշխարհի, պատարագ հօր եւ փրկութիւն մարդկան. (Մանդ. ծն. քրիստոսի.։)

(Իմաստասէրք) բարեացն եւեթ երաշխաւորք եղեն եւ առիթ. (Պիտ.։)

Երաշխաւոր լինին բանիցս իմոց օրէնքն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Վկայ ի մօտոյ երաշխաւոր զաքարիա մարգարէ է. (Եւս. քր. ՟Բ։)

Երաշխաւոր մեզ եւ այսմիկ լինի պօղոս, ասելով. (Սարկ. քհ.։)


Երաշխաւորեմ, եցի

vn.

to guaranty, to bail, to promise, to become answerable, to assure.

· Calfa

NBHL (14)

ἑγγυάω spondeo, satisdo Երաշխաւոր լինել. յերաշխի տալ զանձն խոստմամբ. խոստանալ եւ ապահովել՝ միջնորդութեամբ կամ վկայութեամբ.

Ոմանք կամիցին զսա ի բարեկամացն երաշխաւորել. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)

Երաշխաւորեա՛ զիս ամենօրհնեալ սուրբ կոյս. (Ճ. ՟Դ. վրք. մար. եգիպտ.։)

Թոշակ ... որ զնորոգութիւն ինձ երաշխաւորէ. (Նար. ՟Կ՟Ը։)

Սովաւ զյաւիտենական կենացն առ մեզ երաշխաւորեալ տեսանեմ բարութիւնս։ Զառաջիկայ յուսոյն խորհուրդ երաշխաւորեալ սեպհականէ անձին եւ իւրայնոց. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)

Զնոյն եւ եզեկիէլ վասն չորացեալ ոսկերացն կենսանալոյն երաշխաւորէ. (Լմբ. հանգ.։)

Խօսեալն՝ այնուհետեւ հարսն երաշխաւորեալ գոյ. (Ոսկ. յաւետումն.։) յն. κατηγγυᾶτο oppignorata est

Մերթ Երաշխաւոր տալ, եւ առնուլ կամ ունել զոք.

Եւ ոչ զհայրն երաշխաւորեն։ Որ երաշխաւորէ զոք, եւ սահման դնէ տարի մի. (Մխ. դտ.։)

ԵՐԱՇԽԱՒՈՐԵԼ. չ. Երաշխաւոր լինել, կալ, մտանել.

Ես վշտակցեցայ, եւ երաշխաւորեցի. (Լմբ. առակ.։)

Երաշխաւորեալ (նորա) բնակչացն՝ այլ մի՛ եւս անցանել գետոյն ընդ սահմանն. (Նիւս. ի սքանչ.։)

Վկայ (բանիս) ի մօտոյ երաշխաւորէ զաքարիա մարգարէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Վկայ քեզ ի մօտոյ երաշխաւորեսցէ եկլէսիաստէ գիրք եւսեբի կեսարացւոյ. (Խոր. ՟Բ. 9։)


Երաշխաւորութիւն, ութեան

s.

guarantee, gage, bail, assurance, protestation, promise, surety;
տալ զանձն or անկանիլ յ—, cf. Երաշխաւորեմ.

· Calfa

NBHL (7)

ἑγγύη sponsio, fidejussio Երաշխաւորն գոլ. եւ Պարտք երաշխաւորին.

Առեալ երաշխաւորութիւն առ ի յասոնայ» ի յն. ասի զբաւականն. ἰκανόν , (իբր ապահովութիւն կամ վճար). որպէս լտ. satisfactio։

Մի՛ տար զանձն քո յերաշխաւորութիւն. (Առակ. ՟Ի՟Բ. 26։)

Երաշխաւորութիւն բազում աջողեալս կորոյս. (Սիրաք հին. ՟Ի՟Թ. 24։)

Զշնորհ երաշխաւորութեան ննորա մի՛ մոռանար, զի նա ետ զանձն փոխանակ քո. (Սիր. նոր. ՟Ի՟Թ. 19։)

Ստուգիւ տուժեցից ի քէն զերաշխաւորութիւն դորա։ Ո՞չ գնաս լնուս զերաշխաւորութիւն քո։ Բերկրեցայ ընդ զերծանելն իմ յերաշխաւորութենէն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Իսկ (Գործ. ՟Ժ՟Ե. 9.)


Երաշտութիւն, ութեան

s.

dryness, aridity.

· Calfa

NBHL (7)

Վասն երաշտութեան անձրեւի։ Յամէ երաշտութեան մի՛ երկիցէ. (Երեմ. ՟Ժ՟Դ. 1։ ՟Ժ՟Է. 8։)

Իբրեւ զեղէգն լի երաշտութեամբ. (Նաւում. ՟Ա. 10։)

Յերաշտութենէ խոնաւ երկիր չորանայ.

Ածէ յերաշտութեան անձրեւ. (Լաստ. ՟Ի՟Բ։)

Եւ եւս՝ Պասքութիւն. պապակումն. տոչորումն ի ծարաւոյ.

Փոքր ի շատէ զերաշտութիւն կոկորդացն զովացուցանել. (Եղիշ. դտ.։)

Եթէ ոք պասքեալ իցէ, եկեսցէ առ աղբիւրս այս. քանզի զերաշտութիւն լուծանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)


Երաստոյ

cf. Արաստոյ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

տե՛ս Արաստոյ։

NBHL (2)

cf. արաստոյ.

Երաստոյ վիմօք. (Յհ. կթ.։)


Երբուծ, բծոյ

s.

breast of an animal.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

, ո հլ. «անասունի կուրծքի միսը. դօշ» ՍԳր. Վստկ. 198, 222։

ՆՀԲ երի բուծեալ։ Böttich. ZDMü, 1850, 354 և Arica, 72, 173 սանս. ar-buda «թէթև ուռեցք»։

NBHL (4)

στηθόνιον pectusculum Երի բուծեալ, այսինքն պարարտ լանջակողմն կենդանւոյն. միս կրծոց.

Առցես զերբուծն ի խոյէ անտի ... եւ սրբեսցես զերբուծն ի նուէր. (Ել. ՟Ի՟Թ. 6։)

Զճարպ երբծոյն։ Եւ եդին զճարպն ի վերայ երբծոյն, եւ հանին զճարպն հանդերձ երբծովքն. (Ղեւտ. ՟Է. ՟Ը. ՟Թ։)

Ձիոյ երբուծ ցած չլինի, բարձր զերդ այծու։ Որսորդ շան կուրծքն եւ երբուծն շատ եւ ցածահայեաց. (Վստկ.։)


Երգաբանութիւն, ութեան

s.

song, canticle, hymn;
praise.

· Calfa

NBHL (1)

ὐμνολογία hymnorum cantatio Երգով բարեբանութիւն. օրհնաբանութիւն։ (Նար. կուս. եւ Նար. խչ. ստէպ։)


Երգագրութիւն, ութեան

s.

song-writing;
song, praise.

· Calfa

NBHL (1)

Գրութիւն չափաբերական գովեստից. բանահիւսութիւն. (Նար. կուս. եւ մծբ։)


Երգակցութիւն, ութեան

s.

song in company, accompaniment.

· Calfa

NBHL (4)

συνῳδή, συνῳδία concentus Ձայնակցութիւն յերգս, եւ յայլ իրս.

Հրեշտակային երգակցութեամբ զքեզ օրհնել. (Ժմ.։)

Ընդ հրեշտակս պարակցեալ երգակցութեամբ. (Մագ.։)

Միախումբ դասակցութեամբ, միապար երգակցութեամբ՝ ընծայեցուցանես ի քեզ բազմելոյդ մաքուր օրհնաբանս. (Նար. խչ.։)


Երգեհոն

cf. Երգիոն.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

տե՛ս Երգիոն։

= Եբր. բառի յն. έργάς տառադարձու-թիւնից. աւելի ընդարձակ տե՛ս անդ։-Աճ.

NBHL (1)

cf. երգիոն։


Երգեցող

s.

singer;
song-writer, composer;
musician;
chorister.

· Calfa

NBHL (8)

Ի վերայ երգեցողացն ի տան տեառն. (՟Բ. Մնաց. ՟Զ. 31։)

Քնարս եւ տաւիղս երգեցողաց. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ. 12։)

Երգեցողացն աղօթիւք ի մէջ հնոցին. (Շար.։)

Հրեշտակաց միշտ երգեցողաց. (Նար. խչ.։)

Յօրինեն զհարսանիքն ամենայն երաժշտական երգեցողքն. (Տօնակ.։)

ԵՐԳԵՑՈՂ. Սեպհականեալ անուն քաջ երաժշտաց եկեղեցւոյ, որ արարին երգս շարականաց եւ տաղից. որպէս սուրբն ռոմանոս երգեցող՝ առ յոյնս, եւ սուրբ ներսէս շնորհալի ի հայս, զոր ներսէս երգեցող կոչեն տէր իսրայէլ. յնս. ՟ժը. եւ կիրակոս գետկացի. օգոստ. ՟ժգ։

ԵՐԳԵՑՈՂ. որպէս Սաղմոսասաց. դպիր.

Երգեցողն (հռչակեցուցանէ) զսաղմոսացն քաղցրաձայնութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Երգեցողութիւն, ութեան

s.

singing.

· Calfa

NBHL (4)

ᾇσμα cantus, canticum Երգելն. եւ Երգաբանութիւն. կարդացմունք եկեղեցւոյ.

Երգեցողութիւն սաղմոսի։ Զօրաւոր է երգեցողութիւն օրհնութեանց զախտս խաղաղել. (Լմբ. սղ.։)

Կամ երգեցողութեան, կամ պաշտամանց. (Թղթ. ման. առ գր.։)

Ո՞յց են նշանակիչք աստուածայինն երգեցողութիւնք. (Մաքս. եկեղ.։)


Definitions containing the research ո : 10000 results

Անցեալ

adj.

passed;
— զաւուրբք, old, advanced in age;
— ժամանակ, the time past.

· Calfa


Անցիկ

adj. s.

passenger, traveller;
Easter

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Զատիկ. որ եւ ԱՆՑ, ԱՆՑԱՆԱԿ, ԱՆՑԱՐԱՆ.

Եկն ստեղծօղն ի փրկութիւն հոգւոց զատիկ եւ անցիկ։ Ընկղմեաց զմարմինս նոցա ի ծովն ջրոյ, եւ զհոգիս նոցա ի ծով դժոխոցն, եւ ոչ եղեւ նոցա անցիկ կամ զատիկ ընդ իսրայէլացւոցն. (Ապար.։)


Անցնիւր

adj.

each, every.

· Calfa

NBHL (10)

ԱՆՑՆԻՒՐ. ἔκαστος, -η, -ον· ἔκαστος ἐαυτοῦ. quisque, etc. singuli (գտանի գրեալ եւ ԱՆՁՆԻՒՐ). Իւրաքանչիւր. ամենայն ոք կամ ինչ՝ մի առ մի. եւ Ուրոյն ուորյն իւրական. միոյ միոյ, անձնական, առանձնական. ամմէն մէկը, ամմէն մէկինը, իրենցը. հեր քէս, հէր պիր, քենտինին.

Անցնիւր այր։ Անցնիւր մարմին, կամ մարմինք. (Պիտ.։ Եզնիկ.։) (Խոսր.։)

Բերէք ո՛չ ի տունս միայ, այլեւ ի միտս անցնիւր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։)

Զժամանակսն յանցնիւր ուրոյն ուրոյն բաժինս բաժանեցից. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Իւրաքանչիւր յանցնիւր կողմանս բաժանեալ էին. (սեբեր. ՟Ը։)

Յիւրաքանչիւր գործոց անցնիւր հանդէսք երւեսցին. (Եզնիկ.։)

Զանցնիւր գօտիսն. (Խոր. ՟Գ։)

Յանցնիւր ախորժակս։ Ըստ անցնիւր պատշաճի, կամ կարի, կամ գործոց, կամ դասուց, կամ բեղմնաւորութեան։ Յանցնիւրն գուշակեն ընթացից. (Պիտ.։)

Աստուածեղէն հոգին զանցնիւրսն շարժէր ներգործութիւնս։ Զանցնիւրսն իրողութիւնս ադել։ Անցնիւրցն մատուցանէ զնա տարերց. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)

Ոչ դատարկս եւ անգործս թողլով զնոսա յանցնիւրոցն ներգործութեանց. (Խոսրովիկ.։)


Անցք, ից

s. pl. passage, journey;
pass, defile;
street, lane;
avenue;
channel, canal;
hole, opening;
gate;
accident, event;
leap;
flux;
— բնակարանաց՝ սենեկաց, gallery, corridor;
— ժամանակի, space of time, lapse of time;
— or բերան անոթոց, orifice;
անց եւ դարձ առնել, to pass, to go, cf. Երթեւեկել;
անց եւ դարձ առնել, to come and go, to traverse;
բազում — անցին ընդ իս, I have suffered much;
պատմէին իրերաց ու ինչ — ընդ իւրեանս անցեալ էին, they told each other every thing that had happened them.

· Calfa


Անփակ

adj.

unclosed, open.

· Calfa

NBHL (11)

Ոչ փակեալ. բաց. անարգել. անխափան. չգոցած. աչըգ. սէրպէսթ.

Անփակ բերանով զվտակ վարդապետութեան ի սիրտ սերմանեալ. (Ագաթ.։)

Անփակ բերանով եւ ի նա ձգեաց զբանս ամբաստանութեան. (Իգն.։)

Յանփակ լեզուացն, եւ յանդուռն բերանոցն. (Գր. հր.։)

Անփակ փափագմամբ միշտ համբուրեցեալ։ Իբր զմտաց անփակ սրութիւն ընդ ամենայն արարածս հետեւեալ լցին. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. առաք.։)

Որ զօրացեալ քեւ հոգեպէս՝ անփակ արագ հրեշտակապէս. (Գանձ.։)

Անփակն եւ անբովանդակն երկնի եւ երկրի. (Թէոդոր. կուս.։)

ԱՆՓԱԿ ԳԻՐ. Տե՛ս զտառն Է. որ եւ անուն աստուծոյ՝ Որ էն. ըստ եբր. եհովահ, կամ էուէ.

Որ անփակ գրով հաստատեալ քարտէզ. (Շար.։)

Անփակ գրով զաստուած ասեն, թէ քահանայապետին մատանոյն աստուած անուն էր գրած, այնիւ կնքեաց (զգերեզման յիսուսի), եւ հաստատեաց՝ թէ աստուած է. (Վանակ. հց.։)

Եւ մատանեաւ էին (կամ վեհին) կնքեցին՝ գըրով անփակ զանպարագրելին. (Գանձ.։)


Անփառ, ից

adj.

inglorious, unhonoured, abject.

· Calfa

NBHL (10)

ἅδοξος. ingorius, ignobilis. Որ չունի փառս ինչ. անփառունակ. անփառաւոր. անշուք. խոնարհ. նուաստ. նամսըզ. պիիզզէթ. հագիր.

Ոչինչ օգուտ է փառք անփառի. (Վրք. հց. ձ։)

Զանփառն եւ զանկատարն ... միացեալ ընդ անփառիս եւ անկատարիս. (Խոսրովիկ.։)

Ոչ զփառաւորն, եւ ոչ զանփառսն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 5։)

Ոչ ոք կարէ ճոխանալ առանց անփառից. (Մխ. առակ.։)

Ոմանք անփառք եւ աներեւելիք գոլով. (Անյաղթ պորփ.։)

Աներեւոյթք, անփառք, նուաստք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Առ խոնահրութեանն եւ աղքատութեանն, եւ անփառն լինելոյ։ այսպէս խոնարհ եւ անփառ երեւեցաւ. (Սկեւռ. ես.։)

Ըստ մարմնազգեցութեանն անշուք եւ անփառ յերկրի շրջելոյն. (Վահր. յայտն.։)

Մնան ի տեղի ինչ՝ անվտանգ ի սատանայէ, եւ անփառս յաստուծոյ. (Լմբ. պտրգ.։)


Անփառացի

cf. Անփառ.

· Calfa

NBHL (2)

Թողուլ անփառաւորս։ Մի՛ գուցէ անփառաւոր դարձցիս անդրէն. (Պտմ. աղեքս.։)

Իսկագոյն եւ տիրագոյն է իմաստուն աղքատն քան զանզգա մեծատունն, անփառաւորն քան զփառաւորն. (Փիլ. լին.։)


Անքակ

adj. adv.

indestructible, indissoluble;
insoluble;
inherent;
indissolubly.

· Calfa

NBHL (12)

ἁδιάλυτος, ἁδιάστατος, ἅτμητος. indissolubilis, individuus, inseparabilis. Որ ոչ քակի. անլուծանելի. անբաժանելի. անհատ, եւ անընդհատ. սէօքիւլմէզ, այրըլմազ, քէսիլմէզ.

ἁκατάβλητος. non dejctus, non destructus. Անքակտելի. անկործան.

cf. ԱՆՔԱԿԱԲԱՐ. ἁδιαλύτως. indissolubiliter. Առանց քակելոյ եւ զատանելոյ. անլուծանելի օրինակաւ. անբաժանաբար. եւ Անյողդողդ. հաստատուն.

Օձիքն շուրջանակի անքակ. (Ել. ՟Լ՟Թ. 21։)

Յանքակ միաւորութիւն յարմարեալ զիշխանականն ընդ խնամականին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Զանբաժին բնութիւնն, եւ զանքակ թագաւորութիւնն. (Սեբեր. ՟Է։)

Անքակ ինքնութեանն. (Ագաթ.։)

Ի ծածուկ ունէր զանքակ սէրն քրիստոսի. (Եղիշ. ՟Բ։)

Անքակ միաբանութիւն. (Փարպ.։)

Անքակ մնալ ի սէրն՝ որ առ աստուած է։ Անքակ կացցուք ի ճշմարտութեան աւանդսն։ Միշտ անքակ մնասցեն ի վերին իմաստութենէն. (Յճխ.։)

Ի նորայն սիրոյ անքակ մնալ. (Խոսր.։)

Խառնեաց ընդ աստուածական բնութեանն իւր անքակ. (Նար. կուս.։)


Անքաղաք

adj.

without a city or country.

· Calfa

NBHL (6)

ἅπολις. extorris, erro, cui nulla est patria. Որ չունի զքաղաք, կամ զյատկութիւնս քաղաքացւոյ. անտուն. պանդուխտ.

Ագռաւն անտուն է, անբնակ, անքաղաք. (Փիլ. լին.։)

Անքաղա՞քս զնոսա ասասցուք, եթէ աշխարհի քաղաքացիս. (Բրս. ՟խ. մկ.։)

Ինքեանք անտունք եւ անքաղաքք յերկրի, եւ այլոց տունս եւ քաղաքս խոստանային յերկինս. (Եղիշ. յառաք։ տե՛ս եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)

Որ անկանի ի քաղաքս թեբայեցւոց, անքաղաք եղիցի. (Պտմ. աղեքս.։)

Ասաց անքաղաք զնոցա քաղաքն առնել. (Պտմ. աղեքս.։)


Անքայլ

adj.

that does not walk.

· Calfa

NBHL (4)

Ուր չիք քայլ կամ ոտնփոխ. ատըմսըզ.

Անքայլ ընթացողիս (այսինքն գրչիս). (Նար. յիշ.։)

(Նաւն) անքայլ գնացիւքն թռուցեալ ի վերայ ծովուն. (Ագաթ.։)

Յառաջել անքայլ գնացիւք. (Շ. գանձ վերափոխմ.։)


Անքանակ

adj.

without measure or quantity.

· Calfa

NBHL (9)

ԱՆՔԱՆ եւ ԱՆՔԱՆԱԿ Ոյր չիք քանակ. եւ Անչափ. անսահման. որ չիչափուիր, չափի տակ չինկնար. եւ չափէ դուրս.

Զանքան եւ զանորակ աստուածութիւնդ. (Բենիկ.։)

Անքան եւ անսահման, տէր ամենայն եզրականին. (Մագ. ոտ.։)

Անքան աստուածութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)

Անըմբոն վարկանելանքանակ բնութեանն քանականալ. (Սարկ. մարդեղ.։)

Որպէս կերպարան անքանակ էին։ Անքանակ պատկեր գթութեանց խնամոց. (Նար. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. գանձ եկեղ.։)

Անքանակ ուրախութիւն. (Թէոդոր. խչ.։)

Ընդունի յինքն զանքանակն. (Լմբ. սղ.։)

Ոչ սահմանէ զզենումն, այլ թէ զենէ՛ք, եւ միշտ անքանակ. (Լմբ. պտրգ.) այսինքն անհատաբար։ Ասի եւ դիմաց երկնից ըստ ահաւոր մեծութեանն.


Անքասքնելի, լւոյ, լեաց

adj.

intrepid, fearless, bold.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ոչ քասքնի. անվախ. աներկիւղ. յանդուգն. ժպիրհ.

Անքասքնելի բարուք առընկեցեալ զամենայն, արբոյց փոխանակ կենսականի զմահաշունչն դեղ. (Պիտ.։)


Անքատանամ, ացայ

vn.

to be indigent, to be poor.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՆՔԱՏԱՆԱՄ ԱՆՔԱՏԻՄ. ἁπορέω, δέομαι. egeo, indigeo, destitutus sum, ad angustias redigor. Ցականիլ. կարօտանալ. կարօտիլ. չքաւորիլ.

Մրջիւն ի բաց մերժելով զսով՝ ցորեանս եւ գարիս ընդ երկու հատանէ, զի մի՛ բուսեալք՝ անքատասցի կերակրոյ. (Փիլ. լիւս.։)

Անքատացեալք հարկաւորացն՝ սովով ծնկին. (Պիտ.։)

Սպեղանեաց եւ բժշկաց, եւ առ ի սոցանէն օգնականութեան կարօտեալ անքատին. (Փիլ. տեսական.։)


Անքատիմ, եցայ

vn.

cf. Անքատանամ.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՆՔԱՏԱՆԱՄ ԱՆՔԱՏԻՄ. ἁπορέω, δέομαι. egeo, indigeo, destitutus sum, ad angustias redigor. Ցականիլ. կարօտանալ. կարօտիլ. չքաւորիլ.

Մրջիւն ի բաց մերժելով զսով՝ ցորեանս եւ գարիս ընդ երկու հատանէ, զի մի՛ բուսեալք՝ անքատասցի կերակրոյ. (Փիլ. լիւս.։)

Անքատացեալք հարկաւորացն՝ սովով ծնկին. (Պիտ.։)

Սպեղանեաց եւ բժշկաց, եւ առ ի սոցանէն օգնականութեան կարօտեալ անքատին. (Փիլ. տեսական.։)


Անքաւելի, լւոյ, լեաց

adj.

inexpiable, irremis sible, unpardonable.

· Calfa

NBHL (3)

Անարժան քաւութեան. եւ Աններելի.

Եթէ գացի անձն քո անքաւելի եւ անբժշկելի ի կեանս մնացեալ. (Բրս. ապաշխ.։)

Անքաւելի կորստեամբ պարտեաց։ Յանքաւելեաց պարտեաց։ Զառ ի քեզ հայհոյութիւնն անքաւելի՛ քարոզեաց. (Նար. ՟Գ. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Գ։)


Անքէն

adj.

void of malice, not vindictive.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ոչ պահէ քէն. որ եւ ԱՆՔԻՆԱՀԱՆ. անոխակալ. անյիշաչար. ներող. քին սագլամազ, զարէզ, դութմազ.

Աստուածութիւն անքէն ե, եւ առաքինասէր. (Փիլ. լին.։)

Պաշտին ի զուարթնոց երկնից, որք անքէն եւ աննախանձք են. (Մծբ. ՟Ծ՟Թ։)


Անքթթելի, լւոյ, լեաց

adj. adv.

that does not wink the eye;
without winking, with fixed eyes.

· Calfa

NBHL (5)

ԱՆՔԹԹԵԼԻ ԱՆՔԹԻԹ Որ ոչ քթթէ. ուր չիցէ թօթափումն կամ թարթափ աչաց. անշարժ հայեցիւք. դէպուղիղ նկատօղ.

Այսպիսի գեղեցկութեան դիր՝ անքթթելի իմն գոգցես ի բարձրավանդակ թագաւորանիստն զհայեցուածսն ունի. (Խոր. ՟Բ. 39։)

Զհոգւոյ ակն անքթթելի յաստուած կառուցեալ. (Սարկ. լուս.։)

Ո՛չ զինուորականս զանգիտողս մահկանացուս, այլ քերոբէական անքթթելի անմահական գումարտակս. (Նանայ. վերջաբ.։)

Անքթիթ իմն ակամբ, եւ մեծաւ զգուշութեամբ. (Յհ. կթ.։)


Անքթիթ

cf. Անքթթելի.

· Calfa

NBHL (6)

ԱՆՔԹԹԵԼԻ ԱՆՔԹԻԹ Որ ոչ քթթէ. ուր չիցէ թօթափումն կամ թարթափ աչաց. անշարժ հայեցիւք. դէպուղիղ նկատօղ.

Այսպիսի գեղեցկութեան դիր՝ անքթթելի իմն գոգցես ի բարձրավանդակ թագաւորանիստն զհայեցուածսն ունի. (Խոր. ՟Բ. 39։)

Զհոգւոյ ակն անքթթելի յաստուած կառուցեալ. (Սարկ. լուս.։)

Ո՛չ զինուորականս զանգիտողս մահկանացուս, այլ քերոբէական անքթթելի անմահական գումարտակս. (Նանայ. վերջաբ.։)

Անքթիթ իմն ակամբ, եւ մեծաւ զգուշութեամբ. (Յհ. կթ.։)

Եւ նա հայէր ընդ երկինս անքթիթ աչօք՝ լի զուարթութեամբ. (Պտմ. վր.։)


Անքնին

adj.

inscrutable, impenetrable, hidden, secret.

· Calfa

NBHL (13)

որ եւ գրի ԱՆՔՆՆԻՆ. ἁνεξιχνίαστος. investigabiis, inscrutabilis. Անքննելի. որ ոչ քննի. անհետազօտելի. գաղտնի յոյժ.

իբր Չեւ քննեալ վերջին զննութեամբ. չեւ եւս որոշեալ. ἁδιάκριτος. indistinctus.

իբր Ոչ քննօղ. անխորհուրդ. ἁνεξέταστος. non examinatus.

Որ առնէ զմեծամեծս եւ զանքնինս. (Յոբ. ՟Ե. 9։ ՟Թ. 10։)

Աւետարանել զանքնին մերծութիւնն քրիստոսի. (Եփես. ՟Գ. 8։)

Անքննին է այս խորութիւն յւէտ քան զամենայն սրբութիւն սրբոց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Անքննին տեղի ուրախութեան, կամ տեսիլ. (Ագաթ.։)

Անքնին ներբողիւ գովեալ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)

Զի՞նչ արասցուք վասն անքնին աղանդոյն քրիստոնէից. (Եղիշ. ՟Ը։)

ՅԱՆՔՆԻՆՍ ԱՆԿԱՆԻԼ. Մատնիլ յիրս անհասանելիս. չկարել հասու լինել. միտքը շուարիլ, խելքը չհասնիլ.

Որ զընտրութիւնն այսպիսի իրաց ինչ ուսանել փութային, չքաւորեցան, եւ յանքնինս անկան. (Կիւրղ. ղեւտ.։)

Առակք սողոմովնի անքնինք. (Առակ. ՟Ի՟Ե. 1։)

Ոչ է պարտ անքննին մտօք առաջի ձեր առնել այդպիսի մեծի խնդրոյ դարձուած բանից. (Փարպ.։)


Անքննելի, լւոյ, լեաց

cf. Անքնին.

· Calfa

NBHL (7)

Որ հասանէ անքննականաց. (Յոբ. ՟Լ՟Բ. 24։)

Անքննականն ի քննողաց. (Ագաթ.։)

Էութիւն անքննելի. (Նար. ՟Ի՟Ը։)

Անքննելի ծով, կամ հաստատութիւն ծովու, կամ մեծութիւնք. (Արշ.։) (Պիտ.։)

իբր Թողեալ առանց քննութեան.

Ոչ ումեք թողցին իբրու զփոքունս ոմանս՝ անքննելիք. (Պիտ.։)

Զի մի՛ ոք տրտմեսցի, եթէ բնաւ անքննելի թողցուք զսա. (Կլիմաք.։)


Անքօղ

adj.

without veil;
without pretext, plain.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր չիք քօղ կամ պատրունակ. անաղօտ. պայծառ.

Լուսաւորութիւն անքօղ. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)


Անօգնական, ի, ից, աց

adj.

helpless, succourless.

· Calfa

NBHL (4)

ἁβοήτητος. auxilio carens. Որ չունի զոք իւր օգնական. պակասեալ յօգնականութենէ. անտերունչ. անխնամ. անտէր. եարտըմսըզ. իմտատսըզ.

Զծնողս անձանց անօգնականաց. (Իմ. ՟Ժ՟Բ. 6։)

Անօգնական անայցելու. (Սարգ.։)

Զօրէնսն ունելով օգնական՝ անօգնականիցն նմանեցայ. (Լմբ. սղ.։)


Անօգնականիմ, եցայ

vn.

to be unassisted, to be helpless.

· Calfa

NBHL (1)

Անօգնականեցայ յամենայն կողմանց. (Պիտ.։)


Անօթի

cf. Նօթի.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ ծանրանայ արբեցութեամբ. զուարթութեամբ եւ անօթի գնայ ընդ այն ճանապարհն. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ։)

Կարօ՞ղ ես երիս աւուրս անօթի կալ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Անօսրաթեւ

adj.

that has light wings.

· Calfa

NBHL (3)

Անօսրաթեւ թռչուն (մեղու). (Ոսկ. լուս.։)

Զօրէն անօսրաթեւ եւ իմաստուն թռչնոյ ի վերայ թռչելով մարդագ. (Սկեւռ. լմբ.։)

Թռչնոցդ ազգք ... այլեւ յանօսրաթեւացն բազումք. (Սարկ. հանգ.։)


Անօսրամասն

adj.

composed of thin or subtile particles.

· Calfa

NBHL (2)

λεπτομερής, tenuitate partium praeditus. Որոյ մասունքն են նուրբ եւ բարակ.

Անօսրամասն եւ բոցատեսակ գոյացութիւնն՝ յեթերային բնութենէն հրացեալն. (Արիստ. աշխարհ։)


Անօսրամարմին

adj.

that has a body subtile, thin.

· Calfa

NBHL (2)

Անօսր մարմնով.

Ի մարմնաւորացն՝ են որ թանձրամարմինք են, եւ են որ անօսրամարմինք. (Եզնիկ. ՟Ի՟Դ։)


Անօսրանամ, ացայ

vn.

to rarefy;
to become thin;
to be diminished;
to waste;
to become fine or subtile.

· Calfa

NBHL (8)

λεπτύνομαι, attenuor, σπανίζομαι, raresco. Անօսր եւ բարակ լինել. անգայտանալ. նրբիլ. թեթեւանալ. հիւծիլ. տկարանալ. նուազիլ. եւ Նրբամիտ գտանիլ. նօսրանալ, բարկընալ. սէյրէկլենմէք.

Թանձրութիւնս անօսրանայ հարստութեամբ. (Եղիշ. դտ.։)

Անօսրացեալ ի թանձրութենէ՝ հրեղէն նորոգին. (Շ. բարձր.։)

Անօսրանալ օդոյն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Ի ձեռն պրկելոյ՝ թանձրացեալն ի գոլորշեաց մասնն անօսրանալ. (Նիւս. կազմ.։)

Երկիւղիւ յարմարեալս եւ մաքրեալս, եւ զի այսպէս ասացից՝ անօսրացեալս, ի բարձրութիւն ամբառնալ. (Ածաբ. յայտն.։)

Գութն առ մի մի ի նոցանէ անօսրացեալ հասանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Անօսրացելոցն հոգւով. (Սկեւռ. ես.։)


Անօրէն, րինի, նաց

adj.

unjust, wicked;
impious;
untoward;
illicit, base;
profane.

· Calfa

NBHL (8)

ἅνομος, παράνομος, ἁθέμητος , δυσεβής, ἅτυπος եւ այլն. iniquus, nefarius, impius, absurdus եւ այլն. Որ չունի կամ չպահէ զօրէնս. որ ոք եւ որ ինչ է արտաքոյ կամ ընդդէմ օրինաց. անձն կամ գործ անիրաւ. ամպարիշտ, ժանտ, անսուրբ, անտեղի. ոչ օրինաւոր. անկարգ. ինսաֆսըզ, ատաչէթսիզ, զալըմ, նահագ.

Ըդն անօրէնս եղէ իբրեւ զանօրէն, իբր ոչ եթէ անօրէն ինչ էի աստուծոյ. (՟Ա. Կոր. ՟Թ. 21։)

Կործանումն արանց անօրինաց չար է։ Որ գործէն զանօրէնս. (Առակ. ՟Ա. 18։)

Անօրէն է, որ խոտորի յօրինաց. (Լմբ. սղ.։)

Եղծանել զանօրէն հրաման թագաւորին։ Զաւակ անօրէն անկողնոց։ Անօրէն գնացիւք. եւ այլն։

Գործ մի անօրէն է։ Անօրէն է բանդ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 5. 12։)

Աստուած այսպէս հրամայեաց՝ անօրէն գոլ մերձենալ հրէի առ այլազգի. (Ոսկ. գծ.։)

Քանզի անօրէնս կամեցան ցուցանել զաշակերտսն, յայտ առնէ՝ թէ ինքեանք են օրէնսզանց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)


Անօրինաբար

adv.

illegally, unjustly.

· Calfa

NBHL (2)

παρανόμως. impie, ἁδίκως. injuste. Ընդդէմ օրինաց. անօրէնութեամբ. անիրաւաբար ամպարշտութեամբ.

Անօրինաբար սպանանել, կամ խորհել, կամ ունել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 21։ Աթ. ՟Բ։ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անօրինակ

adj.

unexampled, unparalleled, unequalled.

· Calfa

NBHL (3)

Ոյր չիք օրինակ կամ նմանն. աննման. անհամեմատ. անզուգական.

Անօրինակդ զօրինակին խորտակեալ զլուծ։ Անօրինակ հարուած, կամ գեղ. (Նար. ՟Ժ՟Գ. եւ ՟Ը. եւ Նար. խչ.։)

Օրինակ անօրինակ ծննդեանն որդւոյ. (Շ. ընդհանր.։)


Անօրինեմ, եցի

vn.

to be iniquitous, to be unjust;
to sin, to transgress.

· Calfa

NBHL (5)

Անօրէն ինչ գործել կամ նիւթել.

Ի նմին տեղւոջ, ուր զոնիայն անօրինեցին (յն. յոնիայն ամպաշտեցաւ), հրամայեաց զկառափն հարկանել զանօրէն մահապարտին. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 38։)

Ոչինչ գործեցի, զոր դոքայդ անօրինեն (յն. չարաչար նիւթեցին) զինէն. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 43։)

Որ անօրինելոցն է, անօրինէ. (Ես. ՟Ի՟Ա. 2։)

Զի մի՛ գերեալ քանդեսցի աշխարհս, եւ սուրբ եկեղեցիք անօրինեսցին. այսինքն անօրինաբար աւերեսցին, եւ այլն. (Բուզ. ՟Գ. 11։)


Անօրինիմ, եցայ

vn.

cf. Անօրինեմ.

· Calfa

NBHL (5)

ἁνομέω, παρανομέω. transgredior legem, impie ago. Վարիլ հակառակ օրինաց եւ կանոնաց. անօրէնութիւն գործել. ամպարշտիլ. անիրաւիլ. խոտորիլ յուղղութենէ. յանցանել. զրկանս առնել.

Ասացի անօրինաց, թէ մի՛ անօրինիք։ Անօրինեցաւ ժողովուրդն։ Երկիր անօրինեցաւ բնակչօք իւրովք։ Անօրինիք յամենայն ժողովուրդս զայս։ Ոչ անօրինիմք յօրէնս մեր։ Վասն իւր ի քաղաք անդր անօրինելոյ։ Անօրինել ոք յաստուածեղէն օրէնսն դիւրին մի՛ համարեսցի. եւ այլն։ Չանօրինեցայ. այլ զկաթողիկէ եկեղեցւոյ օրէնքն պատուեցի. (Լմբ. առ լեւոն.։)

Զիա՞րդ անօրինեցաւ ուսուցիչն. (Նար. ՟Խ՟Ը։)

Զի ազատեցայց ի մեղացն, զոր ի քեզն անօրինեցայ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Եթէ աստուածածնին իսկ պատկեր զսոյն ոք գրեսցի, ոչ անօրինի. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Աշակերտաբար

adv.

like a scholar or disciple.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ աշակերտ. հլութեամբ. աշկերտի պէս.

Աշակերտաբար զլսելիսն ի ներքոյ եդեալ պատուիրանացն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Աշակերտակից, կցի, կցաց

s.

fellow-student, companion, school-fellow, comrade.

· Calfa

NBHL (3)

Ասէ թովմաս ցաշակերտակիցսն. (Յհ. ՟Ժ՟Ա. 16։)

Ընդ ննոսա նախանձեալ իւրեանց աշակերտակցաց։ Հանդերձ աշակերտակցօքն. (Խոր. ՟Գ. 60. 67։)

συμμαθητής. condiscipulus, collega. Ընկեր յաշակերտութեան. դասընկեր. հեմշակիրտ. շարիք.


Աշակերտասէր

adj.

that loves his scholar or disciple.

· Calfa

NBHL (1)

Աշակերտասէր վարդապետ. (Կորիւն.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Աշակերտեմ, եցի

va.

to hare in tuition, to teach, to instruct.

· Calfa

NBHL (12)

μαθητέω. doceo, instituo. Առնուլ կամ ձգել յաշակերտութիւն, յուսումն, եւ ի վարդապետութիւն իւր. ուսուցանել. կրթել. Կր. Աշակերտ լինել. հետեւօղ լինել. աշկերտ ընել, ըլլալ. շայիրտ ետինմէք. էօյրէթմէք.

Աշակերտեցէ՛ք զամենայն հեթանոսս։ Որ եւ աշակերտեցաւ իսկ յիսուսի։ Դպիր աշակերտեալ արքայութեան երկնից։ Զի ծանիցես զբանիցն՝ որոց աշակերտեցար՝ զճշմարտութիւնն։ Էր կին ոմն աշակերտեալ (յն. աշակերտուհի). եւ այլն։

Զի մի՛ զբազումս ի կորուստ աշակերտիցեմ։ Կարծեմ թէ եւ աշակերտէք զիս ի ձեր յամառութիւնդ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Աշակերտեալք ի սրբոց առաքելոցն՝ ուսաք. (Շար.։)

Շրջէր զգաւառօքն աշակերտելովք։ Որք նոքօք աշակերտելոց իցեն. (Կորիւն.։)

Աշակերտեսցուք աստուածային գրոց. (Եղիշ. ՟Բ։)

Որ յառաջն աշակերտեալ էր աղանդին վաղենտիանոսի. (Խոր. ՟Բ 63։)

Իբրու ընդ հմուտ վարժողաւ աշակերտին. (Պիտ.։) որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։

իբր հսրկ. ըստ յն. ոճոյ. որ եւ ասի Վարդապետիլ. վարժիլ. ուսանել. սորվիլ. էօյրէնմէք.

Ապստամբեալք ի բանէն, որ աշակերտեցաք զճշմարտութիւնն. (Յճխ. ՟Ի։)

Հրեղէն լեզուօքն զառ ի քեզ հաւատսն աշակերտեցաք. (Ճշ. հին.։)

Զկրօնից ուղղութիւն ի բաց խզեալ, զոր ի հարցն մերոց ուղղափառաց աշակերտեալ էին կողմանքն այնոքիկ. (Յհ. կթ.։)


Աշակերտօրէն

adv.

cf. Աշակերտաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յառաջնոցն անտի ընդունել զիմաստութեան հեղումն աշակերտօրէն վարժիւք. (Շ. հրեշտ.։)


Աշխատաժիր

adj.

active, diligent.

· Calfa

NBHL (5)

ԱՇԽԱՏԱԺԻՐ ԱՇԽԱՏԱԽՈՆՋ Ուր կայցէ աշխատութիւն ժիրեւ խոնջելի. քրտնաջան. բազմաշխատ. բազմավաստակ. տարժանական.

Աշխատաժիր պարապեալ. (Ասող. ՟Գ. 17։)

Աշխատաժիր գործոց ներգործութեամբ. (Գանձ.։)

Փոյթ աշխատաժիր կրօնից. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)

Շտեմարան զինքն պատրաստել աշխատախոնջ առաքինութեամբ եւ ճշմարտութեամբ բանի։ Երկար աղօթից էր պտուղ, եւ աշխատախոնջ քրտանց եւ առաքինութեան վարձ. (Տօնակ.։) (Հ. կիլիկ.։)


Աշխատասէր

cf. Աշխատաջան.

· Calfa

NBHL (12)

φιλόπονος. amans laborum, sedulus, studiosus. Սիրօղ աշխատանաց. փոյթ ի ջանս վաստակոց, մանաւանդ յուսումն. երկասէր. վաստակասէր.

Այր աշխատասէր. (Խոր. ՟Ա. 12։)

Զկամս աշխատասիրացն կորզելով. (Փարպ.։)

Փութացելոց եւ աշխատասիրաց. (Աթ. ՟Ը։)

Աշխատասիրաց ընթերցողացն թողից. (Կամրջ.։)

Պատերազմասէր եւ աշխատասէր մօրն մտաց չեղեւ ինչ երբէք նախանձաւոր. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Միշտ աշխատասէր լե՛ր ի մաքրութիւնս. (Ածաբ. մկրտ.։)

Ի նորին աշխատասէր ոտիցն երկուս աղբիւրս անուշահոտ մեռոնի ելանէր. (Կլիմաք.։)

Եւ իբր Աշխատասիրական. անխոնջ. անձանձրոյթ.

Մի՛ եւ մի՛ իւիք սխալեսցես յաշխատասէր գործաւորութենէ. (Ճ. ՟Ա.։)

Զաշխատասէր քրտանցն երկասիրութիւն. (Պիտ.։)

Աշխատասէր պաղատանօք զաստուած խնդրել. (Բրս. կրօն.։)


Աշխատասիրաբար

adv.

diligently, carefully.

· Calfa

NBHL (6)

Յորդորումն աշխատասիրաբար երկրագործին. (Պիտ.։)

Ոչ կարի ինչ ընդ երկնագոյնսն աշխատասիրաբար անցանել պատմութիւնս. (Արծր. ՟Ա. 8։)

Աշխատասիրաբար ամենայն սրբութեամբ մաքրեսցէ զինքն. (Լաստ. ընթերց.։)

Որք յընթերցումն աշխատասիրաբար դեգերին։ (Լմբ. պտրգ.։)

Զի եւ ոչ բնութիւնս մեք զբազում արուեստն միանգամայն ուղղել կարող է, եւ զմին աշխատասիրաբար կատարէ. (Բրս. հց. ՟Լ՟Դ։)

φιλόπονως. studiose, accurate, sedulo, diligenter. Իբր աշխատասէր. փութով պնդութեան. յօժարութեամբ. մտադիւր ջանիւ. անձանձիր.


Աշխատասիրեմ, եցի

va.

to labour diligently;
to compose, to write.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՇԽԱՏԱՍԻՐԵԼ Սիրով աշխատիլ. ճգնիլ յօժարութեամբ.

Զինուոր ի ճգունս աշխատասիրեալ. (Ճ. ՟Ա.։)

Ընկալեալ զքո խնդիրդ աշխատասիրեցայց ածել ի կատարումն. (Խոր. ՟Ա. 1։)


Աշխատեմ, եցի

va.

to fatigue, to trouble, to incommode, to disquiet, to disturb.

· Calfa

NBHL (4)

Աշխատեսցեն զթագաւորութիւնս մեր. (՟Ա. Եզր. ՟Բ. 29։)

Աշխատեն զանձինս բազմաց սուտ մարվարէութեամբն իւրեանց։ Սատանայ զմովսէսեանսն եւ զպօղոսեանսն աշխատէր. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)

Զձեզ ինչ ամենեւին այդ հով մի՛ աշխատեսցէ։ Նեղեալ աշխատեաց զմեզ ապստամբն վահան. (Փարպ.։)

Աւելի աշխատելն ընդ ձեռամբ անկեալն՝ անիրաւութիւն մեծ է. (Մխ. դտ.։)


Աշխատիմ, եցայ, եաց

vn.

to work, to take trouble, to toil, to labour.

· Calfa

NBHL (12)

κοπιάω, κάμνω, πονέω. laboro, fatigor. Աշխատ լինել. վաստակիլ. խոնջիլ. տառապիլ. աշխատիլ, յոգնիլ.

Եդ զուս իւր յաշխատել։ Աշխատեցար ի բազում ճանապարհորդութիւնս քո։ Յոր եւ աշխատիմ պատերազմեալ։ Որ ոչն աշխատի, եւ կերիցէ մի՛։ Հողագործին աշխատելոյ (այսինքն աշխատողի) պարտ է նախ ի պտղոյն վայելել։ Էին աշխատեալք եւ ցրուեալք իբրեւ զոչխարս. եւ այլն։

Աշխատեա՛ց ի մշակութիւին տանջանացդ. (Ագաթ.։)

Դու աշխատեա՛ց քեզ, եւ մի՛ զոք ձանձրացուսցես։ Աշխատեա՛ զի կեցցես։ Կեցցես կեցցես աշխատել դու. (Վրք. հց. ՟Զ։)

Զզօրութիւն բանիցն աշխատեցան յայտ յանդիման կացուցանել. (Կիւրղ. ծն.։)

Ուսմամբք աշխատեալք։ Վասն ասպետի մի՛ աշխատիք։ Յորդորայոյզ աշխատողացն. (Փարպ.։)

Ի սնոտիս վաստակեալ առ իս աշխատիս։ Տարակուսեալ աշխատող. (Նար. ՟Կ՟Թ. եւ ՟Խ՟Ը։)

Ողորմէր եւ եղուկ համարէր զաշխատեալսն (այսինքն զախտացեալսն). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 28։)

Եւ աղօթքն հաւատովք փրկեսցեն զաշխատեալն (ցաւօք). (Յկ. ՟Ե. 15։)

Աշխատութեամբ ստանալ, եւ ստացեալ լինել. վաստըկիլ, վաստըկուիլ.

Խորհուրդս մարմնաւոր ջանիւ ոչ յայտնի, փորձով եւ առաջնորդութեամբ գրոց աշխատի. (Լմբ. պտրգ.։)

Աշխատիլ պարտ է մեզ յոյժ զգործս հոգւոց մերոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Աշխարան, ի

s.

a place for tears or lamentation.

· Calfa

NBHL (1)

Զգէսս արձակեալ ի մէջ աշխարանին կոծէր. (Բուզ. ՟Գ. 15։)


Աշխարեմ, եցի

va.

to complain of, to lament, to mourn, to deplore.

· Calfa

NBHL (9)

Կանանց՝ որ կոծէին եւ աշխարէին զնա։ Աշխարեսցեն աշխար. (Ղկ. ՟Ի՟Գ. 27։ Զաք. ՟Ժ՟Բ. 10։)

Աշխարել զթագաւորն, կամ զվնասս, զթշուառութիւնս, զխորտակեալ տապան, զստինսն՝ որ դիեցուցին. (Ագաթ.։ Եզնիկ.։ Լմբ. ատ.։ Նար. ՟Ի՟Ե։ եւ ՟Ի՟Բ. ՟Ի՟Թ։)

Աշխարող կանայք։

θρηνέω lamentor, plango Կոծիլ. ողբալ աշխար դնել. սգալ. լալ, լաց ընել. ազլաշմագ. հայգըրմագ.

Մի՛ զմեռեալսն, այլ զկենդանիսն աշխարեցէ՛ք։ Կոյսք զանկատար յոյսս աշխարէին, եւ պատանեակք զանտիս հասակսն. (Փիլ. յովն.։)

Աշխարէ զանմտութիւն նոցա։ Տես զիա՞րդ աշխարէ զերուսաղէմ ... ոչ վասն իւրոց ինչ չարչարանաց, այլ վասն նոցա գործոցն աշխարէ. (Ոսկ. ես.։)

Սուրբքն աշխարէին զյանցաւորն՝ քան թէ անիծանէին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)

իբր արմատ Ապաշխարելոյ, կամ ստրջանալ.

Ապա աշխարէր զասացեալսն ... մեծապէս ապաշխարելով զղջմամբ զասացեալսն. (Բուզ. ՟Դ. 54։)


Աշխարելի, լւոյ, լեաց

adj.

deplorable, lamentable.

· Calfa

NBHL (1)

Ողբալի. աւաղելի. եղկելի. լալոյ արժանի. լալու.


Աշխարհաբնակ

adj.

that inhabits the world or a country;
cosmopolitan.

· Calfa

NBHL (3)

Ժողովեսցսն բազմութիւն մանկտւոյ զճիւաղաբարոյ զաշխարհաբնակն։ Անասնաբարոյ աշխարհաբնակքն. (Ագաթ.։)

Աշխարհաբնակք մարդկան, որ ժողովեալ էին. (Բուզ. ՟Դ. 15։)

Զբազումս յաշխարհականացն հրապուրեալ զկնի ինքեանց՝ ի հետիոտս տանէին ի մարտ հետեւակ զրուն՝ որ յաշխարհաբնակ մարդկնէն էին. (Ղեւոնդ.։)


Աշխարհագիր

s.

geographer;
cosmographer;
geography;
cosmography, poll-tax;
— առնել, to take a census, cf. Աշխարհագրեմ.

· Calfa

NBHL (10)

ἁπογραφή. descriptio, λαογραφία, vulgi descriptio կամ բայիւ ἁπογράφω, -ομαι, describo, -or. Գրութիւն եւ Գրուած համաշխարհական ի դիւան արքունի. քննութիւն. թիւ համարոյ մարդկան անցեալ ի գիր. գայտ. թեֆթիշ, թեհրիլ, քիւթիւք, տէֆթէր.

Իսկ ըստ յն. κοσμογράφος. qui mundum describit, եւ κοσμογραφία, descriptio mundi, յայտ առնէ զմատենագրութիւն դրից երկնի եւ երկրի. որպէս եւ γεωγράφος, γεωγραφία, geographus, geographia զմատենագրութիւն զմատենագրութիւն դրից երկրի եւեթ՝ ընդ ցամաք եւ ընդ ծով. զորոց տե՛ս ի բառն ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹԻՒՆ։

Աշխարհագիր առնել ընդ ամենայն տիեզերս։ Այս առաջին աշխարհագիր եղեւ։ Յաւուրս աշխարհագրին։ Այս յաշխարհագրի անդ գտաւ։ Զամենայն ազգն հրէից յաշխարհագիր (ռամկին) խառնել ի կարգս հարկի ծառայութեան։ Զիւրաքանչիւր ինչս եւ զստացուածս յաշխարհագրին (կամ յաշխարհագրէն) զամենայն ժողովերին. (Ղկ. ՟Բ. 2։ Գծ. ՟Ե. 37։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Զ. 31։ ՟Գ. Մակ. ՟Բ. 14։ ՟Է. 15։)

Յաշխարհագրէն պատկառեա՛, որով յերկինս գրեցար. (Ածաբ. ծն.։)

Ոչ ժամանանէ այլ առնել աշխարհագիր. (Խոր. ՟Գ. 51։)

Աշխարհագիր առնել ամենայն երկրին հայոց։ Ընդ նովին աշխարհագով արկ. (Եղիշ. ՟Բ։)

Օգոստոս կայսրն աշխարհագրաւն. (Շ. մտթ.։)

ԱՇԽԱՐՀԱԳԻՐ. Գրօղ զաշխարհէ կամ զարարչութենէ աշխարհի (մատեան կամ մատենագիր).

Զսոյն աշխարհագիր մատեանքն յառաջագոյն քարոզեցին. (Պետր. սիւն.։)

Զնոյն գործ զաշխարհագրին գործէին. (ՃՃ.։)


Աշխարհադիտեմ, եցի

vn.

to observe or spy a country.

· Calfa

NBHL (2)

Պատուիրեաց յեսու արանցն երթելոց աշխարհադիտել զերկիրն, եւ ասէ. անցէ՛ք գնացէ՛ք, եւ աշխարհադիտեցէ՛ք զերկիրն. (Յես. ՟Ժ՟Ը. 8։)

χωραβατέω. regionem obabulo. Դիտել շրջագայութեամբ զաշխարհ, զերկիր, զգաւառ. երկիր պտըտիլ՝ աչքէ անցընել.