Definitions containing the research բան : 7153 Results

Յերկարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be prolonged, to last, to continue, to remain permanently.

NBHL (1)

Եթէ յերկարիմ (ի բանս), մի՛ վաստակիր. (քանզի զխաչէն է ճառս. Ճ. ՟Գ.։)


Յիմարաբար

See full entry →

adv.

foolishly, sillily;
wildly.

NBHL (1)

Յիմարաբար ի խնդիր լինել բանի ի կործանումն տգիտաց. (Շ. թղթ.։)


Յիմարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

alienation of mind, craziness, folly, madness;
fatuity, silliness, simplicity;
fury, intoxication;
հոգի յիմարութեան, spirit of infatuation.

NBHL (1)

Յիմարն յիմարութիւն խօսեսցի. այսինքն բանս յիմարութեան կամ յիմարականս։


Յիշատակ, աց

See full entry →

s.

remembrance, recollection, memory;
reminiscence, commemoration, mention;
memorial;
monument;
—աց արժանի, worthy of memory, memorable;
— ննջեցելոց, commemoration of the dead;
— սրբոց, Saints' days, commemoration days;
զոհ —ի, sacrifice or oblation in memory of;
հաց —ի, bread for a memorial;
—աց դպիր, amanuensis, secretary;
ի —, in memory of;
առ իմոյ —ի, for my sake, in remembrance of me;
աղօտ —, a confused recollection of;
—աւ, by the memory of;
առ ի —է, in memory of;
as a memorial;
— առնել, to mention, to make mention of;
ածել ի —, to recall, to recall to mind;
to remind of, to recall to the memory of;
պահել զ—, to keep or treasure up the memory of;
պրծանիլ ի յուշոյ —աց, to have forgotten, to have no recollection of, not to recollect more.

NBHL (1)

Զի մի՛ հեղձուսցուք զյիշատակս ձեր բազմութեամբ բանիցս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)


Յիշատակագիր, գրաց

See full entry →

s.

memorial writer, memorialist;
memorial;
memory.

NBHL (1)

Ո՞յք են յիշատակագիրք մտելոց յունկն բանիցն. (Նիւս. կազմ.։)


Յիշատակարան, աց

See full entry →

s.

memory, archives, annals;
sepulchre, monument;
album;
— մատենից, գրոց, brief epilogue.

NBHL (3)

ὐπόμνημα, ὐπομνηματισμός, -ισμα commentarius, monumentum, archivium. Ընդունարան յիշատակաց՝ մատեան, դիւան. պատմական մասն Սուրբ Գրոց. յիշատակագրութիւն. արձանագրութիւն. եւ Վերջաբան մատենագրի կամ գրչի.

ՅԻՇԱՏԱԿԱՐԱՆ. ὐπόμνημα memoria, commemoratio. Յիշատակ. յիշելիք ինչ՝ գրով կամ բանիւ կամ գործով.

Յիշատակարան արարեալ արուեստաւոր բանս։ Յիշատակարան արարեալ արուեստաւոր բանս։ Երեւեցուցանել զեդեալ օրէնսն՝ ոչ այլ ինչ, այլ յիշատակարան գոլ կենաց վարուց հնոցն. (Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Յիշելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

memory, remembrance.

NBHL (1)

Լոկ զնա բերէ ի մէջ առ ի յիշելութիւն բանի նորուն զՅիսուսէ. (Ոսկ. գծ.։)


Յիշոց, ցաց

See full entry →

s.

improper and offensive words, abuse names, insult, contumely.

NBHL (1)

αἱσχρολογία turpis memoratio, obtrectatio. Յիշումն զազիր իրաց ի նախատել զոք, զազրաբանութիւն անարգական. բան թշնամանագիր. լուտանք. նախատինք. իշոց, յիշունց. (սեռ. յիշընցաց) հայհոյանք. ա՛յլ է եւ Հայհոյութիւնն. քիւֆիւր, սէօյմէք սայմագ (պ. եատզիշդ, եազզիշթ, այսինքն յիշումն անարժան բանից)


Յիշոցատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abusive language, foul offence, low or blackguard abuse.

NBHL (1)

Զանօրէն եւ զհոգեկորոյս բանս յիշոցատուութեան. (Գր. հր.։)


Յիշումն, ման

See full entry →

s.

mention, commemoration, memory, remembrance.

NBHL (1)

Յիշում գալ յայնժամ պարտի Տեառնն առ Պետրոս բանիցն. այսինքն յիշել զբան Տեառն. (Բրս. հց.։)


Յիսներորդ, աց

See full entry →

adj. s.

fiftieth;
the Advent;
ամն —, the fiftieth year, jubilee.

NBHL (1)

Էջ ի մասն ինչ յիսներորդաց բանակին. (Դտ. ՟Է. 11։)


Յիրեմ, եցի

See full entry →

va.

to attach, to connect, to unite;
to stretch or hold out;
to fix.

NBHL (1)

Յիրեա՛ զանճառ միաւորութիւն բանին եւ մարմնոյն. (Քեր. քերթ.։)


Յղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to conceive;
to be pregnant, to be with child or young, to be in the family way.

NBHL (1)

Յղացաւ, եւ ծնաւ զկային։ Եմուտ առ նա, եւ յղացաւ ի նմանէ։ Յղացաւ եւ ծնաւ արու։ Յղասցիս եւ ծնցիս որդի։ Գտաւ յղացեալ ի հոգւոյն սրբոյ։ Մինչչեւ յղացեալ էր զնա յորովայնի։ Տարայց զնա ի տուն մօր իմոյ, եւ ի սենեակ յղացելոյն զիս։ Յղացաւ զցաւս, եւ ծնաւ զանօրէնութիւն։ Յղանան զցաւս, եւ ծնանին զանօրէնութիւն։ Յղացաք եւ որոճեցաք ի սիրտս մեր զբանս անիրաւութեան.եւ այլն։


Յղացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Յղութիւն.

NBHL (1)

Խորհուրդ՝ յղացումն բանի, եւ բանն՝ ծնունդ խորհրդոյ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Յղացումն, ման

See full entry →

s.

cf. Յղութիւն.

NBHL (1)

Խորհուրդ՝ յղացումն բանի, եւ բանն՝ ծնունդ խորհրդոյ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Յղեմ, եցի

See full entry →

va.

to send to, to forward, to despatch;
— զումեքէ, to send for, to send to search after.

NBHL (1)

Ոչ ըստ բանիցն, այլ ըստ մտաց յղելեացն (այսինքն յղողաց) առնէր պատասխանի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 2։)


Յղի, ղւոյ, ղեաց

See full entry →

adj.

big, pregnant, in the family way;
— լինել, to be with a child or young.

NBHL (1)

Ի (Հին բռ.) նիւթական հելլենաբանութեամբ գրի,


Յղկեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to rough-hew, to roughen down, to smooth, to plane, to polish;
to burnish, to gloss;
to polish.

NBHL (3)

Տակաւին եւս յղկեսցուք զբանն. (Ոսկ. յաւետիս.։)

Յղկեսցուք ի գեղեցկութիւն իբր զպատկեր (արձանի) զաստուածաբանութիւնն. (Առ որս. ՟Ա։)

Յղկել զկարգ, կամ զբան. (Կամրջ.։ Ոսկիփոր.։)


Յոբելիկ

See full entry →

s.

obelisk.


Յոգնաթախանձ

See full entry →

adj.

very importunate, tiresome, troublesome.

NBHL (1)

Դրութիւնք յոգնաթախանձ բանից օգտակարաց. (Նար. ի վերնագր։)


Յոգնաճարակ

See full entry →

adj.

devouring, voracious.

NBHL (1)

παντοδαπός omnia consumens, et omnifarius, multiplex, varius. Զբազում ինչ ճարակօղ, եւ ընդ բազում տեղիս ճարակեալ. բազմածախ. բազմապատիկ. բազմադիմի. ըստ հոմաձայնութեան յն. բանդօտաբօ՛ս.


Յոգնայարդար

See full entry →

adj.

well prepared, put in order, adjusted, dressed or adorned.

NBHL (1)

Յոգնայարդար եւ բազմօրինակ բանիւք մեզ ուսուցանէ։ Հաւատարմացոյց սուղ բանիւք, եւ յոգնայարդար օրինակօք. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ. ՟Գ։)


Յոգնանուն

See full entry →

adj.

polyonomic.

NBHL (1)

Յոքնանունք են՝ ստուգաբանապէս կոչեցեալքն ի վերայ միոյն. (Դամասկ.։)


Յոգնապաճոյճ

See full entry →

adj.

highly ornamented.

NBHL (1)

Յոգնապաճոյճ պճնութիւն բանին Եզեկիէլի առ իմանալին փարաւոն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Յոլով, ից

See full entry →

adj.

much, great, much of, a great deal of;
—ք, many, several;
—ք ի մարդկանէ, most men, most people, the generality of mankind;
— անգամ, many a time, often.

NBHL (2)

Տո՛ւր սակաւ, յորմէ յոլովդ ունիս (այսինքն յԱստուծոյ)։ Յոլովից տանջանաց։ Ի բանից յոլովից ոչ ինչ է օգուտ. (Ածաբ.։)

Յոլով են առ այսոսիկ սրբոցն բանք։ Յոլովից մաղթանաց, կամ պաղատանաց։ Յոլով շնորհակալութիւն. (Խոսր.։)


Յոլովագոյն

See full entry →

adj. adv.

more;
much more, in greater number;
often, very frequently, generally.

NBHL (2)

Եւ այլ յոլովագոյն բանս գրեաց առ նոսա։ Յոլովագունիւք հրապարակել բանիւք։ Թերեւս յոլովագունից պէտք էր բանից. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ի.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Փոտ. առ աշոտ.։)

Իմանալոյն արտաքոյ յոլովագոյն գտանի սկիզբն. (Բրս. իսկզբանէ.։)


Յոլովակի

See full entry →

adv. adj.

often, frequently, many times;
much, more.

NBHL (1)

Բազում անգամ գրեցաք՝ յոլովակի բանիւք. (Փոտ. առ Աշոտ։)


Յոլովանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to increase, to augment, to grow, to multiply.

NBHL (1)

Արիստոտելէս մանաւանդ յաղագս բնաբանական մասինն իմաստութեան յոլովացեալ. (Նոննոս.։)


Յոլովութիւն, ութեան

See full entry →

s.

great number or quantity, multitude, abundance;
plurality, multiplicity.

NBHL (1)

Փակէ զերկինս ի վերայ մեր դժնդակ երաշտութեամբ, եւ բանայ չարաչար յոլովութեամբ. (Մանդ. ՟Ի՟Ա։)


Յողամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lie down negligently, to throw oneself down heedlessly, to sleep, to stretch oneself down, to repose;
to observe, to watch, to spy, to be on the watch for, to waylay, to lie in wait for, to lay snares or ambushes.

NBHL (1)

Զորովք ամենեքումբք (զգայարանօք) յողալով իմաստունն, յանկարծօրէն սպաս արարեալ՝ անկաւ ի վերայ։ Ո՛չ, որպէս ոմանք, զյաջողական բարեօքն յողայր։ Այն՝ որ առ դրօքն յողայ՝ մահ։ Յողայցէ մինդ (ի զգայութեանց) միւսոյն. փոխանակ արբանեակք եղեալք միմեանց։ (Փիլ.։)


Յոռի, ռւոյ, ռեաց

See full entry →

adj.

wicked, bad, defective, paltry, wretched, low, vile, sorry;
unseemly, detestable.

NBHL (1)

Զամենայն տեսակս յոռի բանիցն ի միասին խառնեալ՝ անկարգաբար ի նոսին բերի. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Յոռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bad condition or quality, deterioration, degeneracy, decay.

NBHL (2)

Բան ինչ յոռութեան (յն. բան ժանտ) մի՛ դիցես ի սրտի քում. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Թ. 10։)

Եթէ մերկութիւնն յոռութիւն ինչ էր բնութեամբ, ապա ոչ մերկս թողոյր զնոսա ի սկզբանէ։ Յորժամ ասէ՝ թէ զղջացայ, ո՛չ զի զոր ասեն՝ կրիցէ, այլ զյոռութիւնն՝ որ լինի, յայտ առնէ. (Կիւրղ. ծն.։)


Յորդ

See full entry →

adj.

abundant, copious;
plentiful, overflowing, superabundant.

NBHL (1)

Յո՛րդ էր բանիւ. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 3։)


Յորդաբուղխ

See full entry →

adj.

flowing abundantly, copious, abundant.

NBHL (2)

Յորդաբուղխ բանիւ շնորհաց լուսատու եղեն մանկանց. (Շար.։)

Իմաստութեանն բան է, որ համեստութեամբ յորդաբուղխ ուրախացուցանէ զլսօղսն. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Յորդալոյս

See full entry →

adj.

full of light, very luminous, shining.

NBHL (1)

Որպէս զարուսեակն յորդալոյս ծայրափայլ աստուածաբանութեամբն պայծառացեալ. (Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)


Յորդախօս

See full entry →

adj.

fluent in speech, eloquent, wordy, glib.

NBHL (2)

Յորդաբան. ճոխաբան. եւ Ճոխաբանելով.

Յորդախօսն եւ առատաբանն ի պատգամս Տեառն. (Ասող. ՟Գ. 6։)


Յորդահոս

See full entry →

cf. Յորդաբուղխ.

NBHL (2)

Յորդահոսան աղբերք, կամ վտակք աղբերաց։ Գետք յորդահոսանք։ Գետք հրեղէն առաջի նորա յորդահոսանք գնայցեն։ Զչորեքվտակեան առաջս գետոյդ յորդահոսան ծաւալմանցդ։ Յորդահոսան լեզուն բանիւ ի բանս առատացեալ. (Պիտ.։ Արծր. ՟Դ. 12։ Եւագր. ՟Ի՟Դ։ Նանայ.։ Նար. ՟Կ՟Ը։ Կամրջ.։)

Առատ բանիւ իբրեւ զյորդահոսանս գետոց. (Շ. մտթ.։)


Յորդահոսան

See full entry →

cf. Յորդաբուղխ;
—հոսանք or —հոսք, flood or overflow of waters, torrent.

NBHL (2)

Յորդահոսան աղբերք, կամ վտակք աղբերաց։ Գետք յորդահոսանք։ Գետք հրեղէն առաջի նորա յորդահոսանք գնայցեն։ Զչորեքվտակեան առաջս գետոյդ յորդահոսան ծաւալմանցդ։ Յորդահոսան լեզուն բանիւ ի բանս առատացեալ. (Պիտ.։ Արծր. ՟Դ. 12։ Եւագր. ՟Ի՟Դ։ Նանայ.։ Նար. ՟Կ՟Ը։ Կամրջ.։)

Առատ բանիւ իբրեւ զյորդահոսանս գետոց. (Շ. մտթ.։)


Յորդառատ

See full entry →

adj. adv.

superabundant, very copious;
abundantly, in large quantities, much, in torrents.

NBHL (2)

Յորդառատ վարդապետութիւն, կամ վտակք բանի. (Վրք. ոսկ.։ Շար.։)

Յորդառատ բանիւք գիտէր զելս իրացն իմացուցանել նոցա։ Յորդառատ գոհութիւն. (Եղիշ.։)


Յորդասաց

See full entry →

adj.

eloquent, fluent.

NBHL (2)

Յորդ ասիւք. ճոխաբան. ճոխաբանական.

Հմուտ հռետորական յորդասաց յայտնաբանութեան։ Յորդասաց բանիւ, եւ առատաբուղխ վարդապետութեամբ. (Փարպ.։)


Յորդեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to cause to abound or flow in abundance, to deluge with, to pour out abundantly;
to augment, to increase;
to be full of, to abound, to superabound, to stream or flow copiously;
to overflow, to run over;
to flood;
to be gorged with, to swim in abundance;
— զափամբք, to overflow, to rise above the banks.

NBHL (1)

Յորդեսցեն իբրեւ զջուր իրաւունք։ Իբրեւ զհեղեղատ կամ զգետ յորդեալ։ Գետ հրոյ յորդեալ ելանէր։ Իբրեւ զջուր ձորալիր պարանոցաթաղ յորդեսցէ։ Յորդեաց ջուրն իբրեւ զյորձանս հեղեղաց։ Յորդէր առաւել բանն զնմանէ.եւ այլն։


Յորդորակ, աց

See full entry →

s. adj. mus.

exhortation;
parenesis;
homily;
andantino.


Յորդորական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Յորդորիչ.

NBHL (2)

Յորդորական խրատու բանն։ Զյորդորականոն գրել։ Յորդորականք ի յառաջնումն. (Ածաբ.։)

Ինքնախօս բանիւք յորդորականօք զամենեսեան շահեցուցանէր. (Վրք. ոսկ.։)


Յորդորեցուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

cf. Յորդորիչ.

NBHL (1)

Լռեաց ձայնն յորդորեցուցիչ։ Եւ այլ բանս սոյնպիսիս բազմապատիկս, յորդորեցուցիչս. (Խոր. ՟Գ. 68։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Յորդորիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

exhorting, persuasive;
engaging, winning;
stimulating, animating.

NBHL (1)

Լռեաց ձայնն յորդորեցուցիչ։ Եւ այլ բանս սոյնպիսիս բազմապատիկս, յորդորեցուցիչս. (Խոր. ՟Գ. 68։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Յորդորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Յորդորումն;
cf. Յորդութիւն.

NBHL (1)

Անսայթաք յորդորութեամբ Տէրունականն բան զգուշացուցանէ. (Կանոն.։)


Յորդորումն, ման

See full entry →

s.

exhortation, persuasion, incitement, stimulus, spur, incentive, encouragement.

NBHL (1)

Ոչ այնպէս մարդիկ դիւրաւ յորդորմանէ բանիցն, որպէս յառաքինի դիմաց քարոզին՝ զօգտութիւն ընդունել սովորին. (Սարկ. քհ.։)


Յորձան, աց

See full entry →

s. mar.

current, stream, torrent;
eddy, whirlpool, vortex;
bubble, bubbling;
foaming;
eddy-water;
—ս առնուլ, to boil hard, violently or furiously.

NBHL (1)

Քանզի եւ Յովբայ իսկ ոչ վնասեցին յորձանք բանից նոցա։ Ընկալեալ զյորձանս նախատողացն՝ ի բաց մերժեաց համարձակութեամբ արդարութեանն. (Իսիւք.։)


Յորձանուտ

See full entry →

adj. s.

flowing rapidly;
impetuous, rapid;
furious, noisy, clamorous;
whirlpool;
syrtis, quick-sand, moving sands.

NBHL (1)

Մինչ դեռ ընդ ալբան գետ անցուցանէր զզօրսն, անկեալ ի յորձանուտ՝ վախճանեցաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Յորջորջ, ից

See full entry →

cf. Յորջորջանք.

NBHL (1)

Բազում անգամ զգենու յորջորջանս, որ հակառակ իմն թուի բանիս. (Սեբեր. ՟Բ։)