Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Ազատատոհմ, ի

See full entry →

s. adj.

cf. Ազատազարմ.

NBHL (1)

Զատուցանել ազատատոհմ, որք ոչ ի հարց, այլ թէ եւ ինքեանք նախանձաւորք իցեն նոցայցն բարեպաշտութեան. (Փիլ. լին. ՟Դ։)


Ազատատոհմիկ

See full entry →

adj.

cf. Ազատատոհմ.

NBHL (1)

Պաշտօն ընդունի ո՛չ յանազատաց միայն, այլ եւ յազատատոհմիկ գաւառաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ազատարար, ի, աց

See full entry →

s. adj.

liberator, saver, deliverer.

NBHL (1)

Փրկիչն եւ ազատարար. (Փիլ. ել.։)


Ազատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

liberty, freedom;
exemption;
privilege;
emancipation, deliverance, enfranchisement;
nobleness;
generosity;
frankness.

NBHL (1)

Ազատիլն. զերծումն. փրկութիւն. ելք ի գերութենէ, ի ծառայութենէ, եւ յամենայն նեղութեանց. ազատլըգ, գուրթուլուզ


Ազատօրէն

See full entry →

adv.

cf. Ազատարար.

NBHL (1)

Կամէր ազատօրէն մեռանիլ՝ քան անկանել ի ձեռս անօրինաց. (Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 42։)


Ազգաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to draw or write a genealogy, to number ancestors.

NBHL (1)

Զորդի ի հօրէ ծննդաբանելով՝ ազգաբանիցեմք զբովանդակն։ Ազգաբանելով զնա յառաքինութեանց։ Նոյ եւ Յոբ ո՛չ ի հաւուց, այլ յառաքինութեանց ազգաբանեցան. (Խոր. ՟Ա. 1։ Փիլ. իմաստն.։ Երզն. մտթ.։)


Ազգաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

genealogy.

NBHL (1)

γενεαλογία, genealogia Պատմութիւն ազգի՝ ծննդաբանութեամբ. ճիւղագրութիւն՝ որդւոց որդի. րէսմի սինսիլէ


Ազգի՞՞՞ազգի

See full entry →

adj. adv.

many nations, many people;
various, different, manifold.

NBHL (1)

Ամպարշտացն ոչ մի են բարք, այլ բազումք եւ ազգի ազգի. (Փիլ. բագն.։)


Ազգակից, կցի, կցաց

See full entry →

s. adj.

parent, compatriot;
national, of the same nation;
allied to, near, like, similar, analogous.

NBHL (2)

Զազգակիցս ինքեան մարդիկ վարէին ի գերութեան։ Առ մարդիկ առ քո բնութեամբ ազգակիցս. (Պիտ.։ Փիլ. բագն.։)

Մօր եւ մօրուի անուն ազգակից են։ Ազգակից է բան առաքելոյն՝ այսր բանի մարգարէութեան։ Անբան կրթութիւն՝ ազգակից եւ դրացի է բողջախոհութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Դ։ Պիտ.։)


Ազգակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consanguinity;
affinity, alliance by marriage;
analogy, likeness, resemblance.

NBHL (1)

Ի նախնեացն յարենէ որ ասին ազգակցութիւնքն։ Որ ինչ յազգակցութեան՝ առ որդիսն, ծնօղքն. (Փիլ.։)


Ազգահամար, աց

See full entry →

s.

census;
enumeration;
— առնել, to make the census of a nation or people.

NBHL (1)

γενεαλογία, recensio generis Ի համար արկումն ազգի ըստ ծննդաբանութեան. ազգաբանութիւն. գիր համարոյ ցեղի. ճիւղագրութիւն. րէսմի սինսիլէ


Ազգահատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

extinction of a nation, race.

NBHL (1)

Սպառումն ազգի. ջնջումն տոհմի. ազգին՝ ցեղին հատնիլը.


Ազգահաւ, ի, ուց

See full entry →

s.

chief, father of a nation or race.

NBHL (1)

Եղիցես հայր ազանց, եւ ծնցես ազինս. այս ինքն իւրաքանչիւր ոք քոյին որդւոց՝ ազին լիցի ազգահաւ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 42։)


Ազգապետ, աց

See full entry →

s.

chief, governor of a nation or family.

NBHL (1)

Գործակից լինէր ազգապետի մարդկան ամենայն ինչ։ Իսահակ այսչափ ազգի ազգապետ. (Փիլ. լին. ՟Ա. եւ ՟Դ։)


Ազգատոհմ, ից

See full entry →

s.

family, house, generation, progeny.

NBHL (1)

φυλή, tribus, συγγένεια, cognatio Առանձին տոհմ ազգի. զարմ, ցեղ. սօյ, սինսիլէ


Ազգովիմբ

See full entry →

adv.

throughout the nation, nationally.

NBHL (1)

Բովանդակ ազգաւն, զարմիւ, տոհմիւ, ցեղիւ, ճետտի իլէ.


Ազդեմ, եցի

See full entry →

va.

to inform, to advertise, to announce;
to influence, to inspire, to dictate;
to work upon, move or affect;
to suggest, to insinuate.

NBHL (1)

Շարժել ի ներքուստ. շնչել. դրդել. տուն տալ. իլհամ էթմէք


Ազդեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

notice, warning, admonition;
perception, instinct;
inspiration;
suggestion, instigation;
efficacy, force, power;
emphasis, energy.

NBHL (1)

Եւ ներքին շարժութիւն. գրգումն. թելադրութիւն. իլհամ


Ազդումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ազդեցութիւն;
ազդմամբ, cf. Իրաւ, cf. Իրօք, cf. Արդարև, cf. Իսկապէս;
— առնուլ, cf. Զգամ.

NBHL (2)

ἑνέργεια, operatio, actus, instinctus Ազդեցութիւն. ազդեցումն. ներգործութիւն. շարժումն ներքին. շնչումն. թելադրութիւն. դրդում. ամէլ, իլհամ

ԱԶԴՈՒՄՆ ԱՌՆՈՒԼ է զգալ, զգածիլ. կրել.


Աթոռակ, աց

See full entry →

s.

stool;
foot-stool.

NBHL (1)

Պարառեալ զիւրն աթոռակ եւ զտեսիլ շրթանն՝ ցուցանէր զտարազ սանի. (Մագ. ՟Հ՟Է։)


Աթոռակալ, աց

See full entry →

s.

vicar;
vice-president;
successor.

NBHL (1)

ըստ յետին դարուց առաւել, որպէս Փոխանորդ. երկրորդն. տեղակալ. վէքիլ, վէզիր. լտ. վիգարիուս.


Աթոռակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

colleague or companion in the same dignity, or on the same throne.

NBHL (3)

παρακαθήμενος, συγκαθήμενος, σύνεδρος assidens, consedens, una solium obtinens Առընթեր գլխաւորին նստեալն յաթոռ. բարձակից. հարազատ. ընտանի. համապատիւ. պիլէ օթուրուճու, հէմսէր.

Այրն՝ արութեան վարժօղ է, եւ աթոռակցաց նորա առաքինութեանց։ Ասէ առ իւր աթոռակիցսն եւ խորհրդակիցս խորհուրդ՝ ոգին. (Փիլ. լին.։)

Իբր Գործակից. փոխանորդ. վէքիլ.


Աթոռակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

company on the same throne.

NBHL (1)

Առնես անուսմանցն բանաւորացն յոլով աթոռակցութիւնս։ Արանց բարետոհմից աթոռակցութիւն։ Ընդգրկեմ զնոյն որպէս զՔրիստոսի աթոռակցութիւն։ Ընդ Պետրոսեան աթոռակցութեանցն վերապատուիլ. (Առ որս. ՟Ա. ՟Ը։ Լմբ. առ լեւոն.։ Մաշտ.։)


Ալեւոր, աց

See full entry →

s.

gray-haired;
old man.

NBHL (1)

Ճշմարիտն ալեւորաց՝ ո՛չ մարմնով, այլ մտօք։ Ալեւոր հերովք, ալեւոր եւ խորհրդովք։ Ալեւոր հերով։ Ալեւորք հերօք. (Փիլ. լին.։ Ածաբ. մակաբ.։ Պտմ. աղեքս.։ Յհ. կթ.։)


Ալէկոծեմ, եցի

See full entry →

va.

to beat to and fro;
to agitate violently, to trouble.

NBHL (1)

Տարի ողջ հանդերձեալ էր (տապանն) ալէկոծ լինել։ Ընդ ծով անցանել, եւ ալէկոծ լինել. (Փիլ. լին.։)


Ալէկոծիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to float, to chafe, to grow troubled or agitated.

NBHL (1)

Ալէկոծ լինել. ծփիլ. տատանիլ. խռովիլ. չալգանմագ. մուղդարիպ օլմագ.


Ալէկոծումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ալէկոծութիւն.

NBHL (1)

Ալէկոծիլն. ալէկոծութիւն. ամբոխումն.


Ալէտանջ

See full entry →

adj.

floating, swelling, rough.

NBHL (1)

ԱԼԷՏԱՆՋ ԼԻՆԵԼ. Ալեօք տանջիլ. ալէկոծիլ.


Ալուց, ալցի

See full entry →

s. adj.

hollow, cavity, inside;
hollow, interior, deep.

NBHL (1)

Օդ ի վերուստ ձգտեալ մինչեւ ի ստորինս երկրի ի բուն յալուցս ... Այնք՝ որք ի ներքին յալուցսն են, անտեսանելիք են։ Ոչ էր հնար յալցի ուրեք կալ թագուցեալ. (Փիլ. քհ. ՟Բ։ Փիլ. ել. ՟Բ։)


Ալփաբետք

See full entry →

s. pl.

alphabet.

NBHL (1)

Որպէս եւ գիրն ալփափետաց յուսումն դպրութեանն։ Լուծանիլ ի տղայական ալփափետացն, եւ կապել ընդ Հոգւոյն Սրբոյ. (Տօնակ.։)


Ախազ

See full entry →

s.

ermine.

NBHL (1)

Նմանին ողջախոհք ախազաց, որք թողուն զինքեանս ըմբռնիլ յորսորդաց՝ քան թէ շաղախիլ. (Քաղ. առ լեհ.)


Ախմարագոյն, գունի, ից

See full entry →

adj.

very ignorant.

NBHL (1)

Ախմարագոյն է եւ թերեւս շամբուշ՝ երկայնաբանել յաղագս այսպէս յայտնեաց։ Ի վերայ այնորիկ ախմարագոյն յիմարութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Պիտ.։)


Ախմարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Տխմարութիւն.

NBHL (1)

Կենակի՛ց է ախմարն՝ ախմարութեան, եւ իմաստունն՝ իմաստութեան։ Իբրեւ տղայոյ տխմարութիւն. (Փիլ. լին.։)


Ախոնդանք, դանաց

See full entry →

s. pl.

cf. Ախոնդիք.

NBHL (1)

Փորոտիք եօթն. ախոնդանք, սիրտ, փայծաղն, լեարդ, թոքք, երիկամունք երկու։ Մարմնոյն մեծութիւնն, եւ որ էր ի նմա ախոնդացն՝ յայտնի է եւ ի կերակրոյն կազմածոյ (զոր կարէ ուտել). (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Ախորժաբար

See full entry →

adv.

with appetite;
with pleasure, readily, willingly.

NBHL (1)

Ախորժաբար ծանուցանել, կամ սիրել, ընդունել, լսօղ լինել։ Առկայանալ ախորժաբար. (Փարպ.։ Պիտ.։ Փիլ.։ Յհ. կթ.։ Շ.։)


Ախորժակ, աց

See full entry →

s.

taste;
appetite;
affection, will, inclination, willingness;
passion, sentiment;
ունել —, to be hungry;
to have a taste;
չունել — իմիք, to have a taste for nothing;
պակասութիւն ախորժակի, want of appetite;
ախորժակաւ ուտել, to eat with appetite;
շարժել՝ բանալ զախորժակ, to excite the appetite;
բառնալ զախորժակ, to take away the appetite;
ընտիր՝ կիրթ —, անկիրթ —, good, bad taste;
ըստ իմոյս ախորժակի, according to my taste.

NBHL (2)

προαίρεσις, πόθος, ἕγκλισις. voluntas, desiderium, inclinatio, affectus Ախորժք. ախորժանք նախայօժարութիւն. կամք. բերումն. հաճոյք. իղձ. փափաք. բաղձանք, սրտին ուզածը. արզու, քէյֆ, հէվէս, մէյիլ.

Ամենայն գաւառ եւ ազն եւ քաղաք՝ չար ախորժակօք վարուց լի լինէր։ Զէնս շարժեալ յաջողակաբար, եւ այլ պատերազմականս ուսեալ ախորժակս. (Փիլ. իմաստն.։ Խոր. ՟Բ. 76։)


Ախորժանք, նաց

See full entry →

s. pl.

appetite;
desire, pleasure;
ախորժանօք, with appetite;
with pleasure.

NBHL (1)

Ոչ անկեալք ի չար եւ ի դժնեայ ախորժանս վարուց. (Փիլ. իմաստն.։)


Ախորժեմ, եցի

See full entry →

va.

to taste of, to relish, to like;
to love, to take pleasure in;
to desire, to aim at;
ոչ —, to take a disgust for or to;
Թէ ախորժէք, if you please.

NBHL (4)

αἰρέω, προαιρέω, θέλω, βούλομαι, εὑδοκέω, ἑπιτηδεύω praeeligo, volo, probo, placet mihi, studeo Նախայօժար կամօք ընտրել. կամել. հաճիլ. հաւանել. սիրել. իսթէմէք. խօշլանմագ. հազ էթմէք. հէվէս՝ ջահթ էթմէք.

Ախորժեցին զմահ, եւ ոչ զկեանս։ Մինչչեւ ախորժեալ զչարութիւն՝ ընտրեսցէ զբարին։ Ոչ ախորժեաց ժողովուրդդ այգ զջուրն Սիլովայ։ Ինքեանք ընտրեցին զճանապարհս իւրեանց, եւ զգարշելիս իւրեանց՝ զոր անձինք իւրեանց ախորժեցին։ Ախորժելով արբջիք. եւ այլն։

Արժան էր զառաքինութիւն ախորժել. (Փիլ. իմաստն.։)

Լաւ համարել. բարիոք թուիլ.


Ախտաբեկ

See full entry →

adj.

crushed, oppressed by illness.

NBHL (1)

Որդնալից տրորեալ, ախտաբեկ, սովաբեկ. (Ոսկ. փիլիպ.։)


Ախտակիր, կրի, րաց

See full entry →

adj.

subject to diseases or passions.

NBHL (2)

ԱԽՏԱԿԻՐ ԼԻՆԵԼ. Կամաւ կրել զկիրս մարդկայինս, կարեկիր եւ կարեկից գտանիլ.

Մերթ՝ ըմբռնիլ յախտաւոր կիրս.


Ախտակրեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be ill, to suffer.

NBHL (3)

ԱԽՏԱԿՐԻՄ. πάσχω patior Ախտակիր լինել. կրել զմարդկային կիրս եւ զչարչարանս. քաշել չարչարուիլ. չէքմէք. ինճինմէք.

Եւ կարեկից լինել. վշտանալ. ցաւակցիլ. տէրտլէլմէք.

Եւ ցաւագնիլ. խօթանալ. կրել զախտ մարմնոյ կամ հոգւոյ. վարակիլ յախտաւոր կիրս. ցաւ ունենալ. մարազլը օլմագ.


Ախտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be sick or ill;
to have bad habits, to be vicious.

NBHL (5)

Կրել զհիւանդութիւն հոգւոյ. զառածանիլ ի մոլութիւն.

νοσέω, ἁλγέω, ἁσθενέω, μονέω, πάσχω morbo laboro, doleo, aegroto, patior Նեղիլ ախտիւք ցաւոց. խօթանալ. ցաւագնիլ. տկարանալ. ցաւ քաշել, հիւընդնալ. աղրը սըզը չէքմէք, խասթա օլմագ.

Կամ վնաս ինչ կրել. խանգարիլ. զարար չէքմէք, պօզուլմագ.

Կամ վշտանալ. տխրիլ. եւ զայրանալ, զչարիլ. խոխալ. ինճինմեք. կիւճէնմէք.

Յարիլ յիրս ինչ ախտաւոր կրիւք եւ զգածմամբ. անկղիտանալ.


Ախտասէր

See full entry →

adj.

that loves vices, vicious, devoted to passions.

NBHL (2)

Լինի ախտասիրին վիճակ ախտն։ Ո՛չ է յախտասիրացն։ Եղեւ ախտասէր փոխանակ առաքինասիրի. (Փիլ. այլաբ.։)

Ախտասէր եւ անարի բարք։ Իմացեալ զախտասէր բարս նորա. (Փիլ. լին.։ Խոր. ՟Ա. 16։)


Ախտասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sensuality, love of vice, dishonest desires.

NBHL (1)

Զախտասիրութիւնն ընտրեալ քան զաստուածսիրութիւնն։ Զոր յախտասիրութենէ իւրմէ գտանելոց էր մարդն։ Յանասնական ախտասիրութենէն դարձուսցէ. (Փիլ. այլաբ.։ Խոսրովիկ.։ Երզն. լուս.։)


Ախտարմոլ, Ախտամախ

See full entry →

s.

astrologer, one who professes judiciary astrology, magician, sorcerer.

NBHL (1)

գրի եւ ԱԽՏԱՐՄՈՂ. եւ ԱԽՏԱՐՄԱՂ. Մոլեալ յախտարս. զակատեալ զհետ փիլիսոփայութեան ախտարակաց եւ աստեղագիտաց. աստղահմայ. մոգ. քաղդեայ. միւնէճճիմ.


Ած, ածք

See full entry →

s.

shooting, slip, cutting.

NBHL (1)

Ածս որթոյ գտանել կենդանատնկեալս. (Փիլ. լին. Բ. 67։)


Ածանցական, ի, աց

See full entry →

adj.

derivative.

NBHL (1)

Որ ինչ ընդ ածիլն եւ ընդ երեւիլն՝ իսկ եւ իսկ անցանէ. վաղանցուկ. վայրկենական. թէզ կելիճի.


Ածանցիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be derived from, to come from.

NBHL (2)

παράγομαι producor, deducor, derivor Յառաջ ածիլ. գոյաւորիլ. հասըլ օլմագ. (թուի յն. θρησκεύω ի բայէն θέρω, θεραπεύω).

Ըստ քերականաց՝ յառաջ գալ կամ ծագիլ ածանցաց ի նախագաղափարաց, եւ բաղադրելոց ի պարզից.


Ածելեմ, եցի

See full entry →

va.

to raze.

NBHL (1)

Սափրել. որ եւ ասի ածել զհերս. ածիլել. թրաշ էթմէք.


Ածեմ, ածի, ա՛ծ

See full entry →

va.

to carry, to fetch, to bring;
to strike;
— ընդ իւր, to conduct;
— ի ներքս, — ի մէջ, to introduce;
— ի վերայ or — թափել, to infer;
— ի or վերածել, to reduce;
— ընդ քարշ, to drag along;
— զբոցով, to pass through flame, to enflame, to burn;
— զմտաւ, to consider, to think, to reflect;
— զբռամբ, to seize, to lay hold of;
— զձու, to lay eggs;
առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ, without making any objection, readily;
— զհերս, to raze;
— զիրեւ՝ յինքն, to seduce, to entice.

NBHL (3)

Փոխադրել տեղւոջէ ի տեղի. խաղացուցանել. վարել. առաջնորդել. կէօթիւրմէք, իլէթմէք, հիտայէթ էթմէք.

Զօրէն թագաւորի իշխան եւ առաջնորդ լինել, ածել առաւել՝ քան տանել. (Փիլ.։)

ԸՆԴ ԲԱՆՍ ԱԾԻՄ. Տատանիլ յայլ եւ յայլ բանս եւ ի խորհուրդս.