Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Գանգատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to complain, to implore, to grumble;
— զմիմեանց, to quarrel together.

NBHL (1)

Զօրքն գանգատեցան, ասելով։ Նոյնպէս եւ զանն գանգատեցաւ առաջի հայոց եւ վրաց իշխանացն. (Մաղաք. աբ.։)


Գանգրահեր

See full entry →

adj.

curled, frizzled;
whose hair is curled.

NBHL (2)

Ոդիւսեւս սեւագոյն գանգրահեր. (Պիտ.։ եւ Վեցօր. ՟Զ։ Շիր.։)

Այ գերագոյն գըլուխ գանգրահեր՝ խոնարհեցար որպէս մեռելոյ. (Գանձ.։)


Գանեմ, եցի

See full entry →

va.

to cudgel, to scourge, to whip, to thump, to beat.

NBHL (1)

Գերազանցութիւն լուսոյն հարեալ զաչսն՝ գանեաց զսովորական տեսութիւն. (Ոսկ. գծ.։)


Գարգափումն, ման

See full entry →

s.

cracking, noise of planks;
ի գարգափս յառնել, to jump, to dance, to stamp.

NBHL (1)

Գարգափմամբ տախտակացն եւ ճայթբամբ եւ թնդմամբ ի վերայ կոխելոյ յառաջագոյն զեկուցանէ զգալուստն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Գարգափք

See full entry →

cf. Գարգափումն.

NBHL (1)

Գարգափմամբ տախտակացն եւ ճայթբամբ եւ թնդմամբ ի վերայ կոխելոյ յառաջագոյն զեկուցանէ զգալուստն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Գարգմանակ, աց

See full entry →

s.

crest, tuft, plume.

NBHL (1)

Գլխոյ պատիւ գարդմանակ ոսկի արծաթոյ ի պատիւ գլխոյ ի վերայ գագաթանն ի թիկանց արծուոյն. (Բուզ. ՟Ե. 38։)


Գարնային, այնոյ, ոց

See full entry →

adj. s.

vernal, spring;
spring.

NBHL (6)

ԳԱՐՆԱՅԻՆ կամ ԳԱՐՆԱՆԱՅԻՆ ԳԱՐՆԱՅՆԻ կամ ԳԱՐՆԱՆԻ. ἕαρ (ἑάροσ) Ver, (veris), ἑαρινός, -ον Vernus, vernalis, -le Գարուն, եւ Որ ինչ սեպհական է գարնան. պահար, պահարի. ըստ առաջնոյն ասի.

Բոյսք բողբոջոց գարնայնոյն։ Ընդ գարնանոյն ժամանակս։ Ի ժամանակս գարնայնոյ։ Յետ լինելոյ գարնանւոյն. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)

Ի սկզբան գարնանոյն. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Նշոյլ առաւօտու հոգւոյ գարնայնոյ։ Մտի գարնայնոյն. (Նար.։)

Ժամանակ ծաղկոցաց գարնանւոյն օդոյ շնչմանց։ Զաւուրս գարնանայնոյն. (Փարպ.։)

Զաւուրս գարնանային ամսոյն. (Փարպ.։)


Գարնայնի, այնւոյ

See full entry →

adv.

cf. Գարնային. of or belonging to spring.

NBHL (1)

Օգտակարքն ծաղիկք յիւրեանց բնութեան անդր հասանին գարնայնոյն. (Ագաթ.։)


Գարշահոտ

See full entry →

adj. s. adv.

stinking, fetid;
stink;
stinkingly.

NBHL (2)

Յորմէ վիժեալ թոյնք վիշապին, եւ գարշահոտ մահաբերին. (Յիսուս որդի.։)

Մարթա զգարշահոտոյն յառաջագոյն ասէր. (Լծ. կոչ.։)


Գարշապար, աց

See full entry →

s.

heel;
sole of the foot.

NBHL (1)

Ում վայն ասի, պատուհաս տանջանաց առ ետեղ ի գարշապարս վայնի եկեսցեն ի վերա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2.) այսինքն նոյն հետայն զկնի հետոց վայնի. յն. անդէն վաղվաղակի։


Գաւաթ

See full entry →

cf. Բաժակ.

NBHL (1)

Զկծուագոյնս դեղոցն տալով ըմպել հիւանդաց (բժիշկք), մեղու բազում անգամ զգաւաթն օծանեն. (Բրս. սղ. ՟Ա։)


Գաւառակալ, ի, աց

See full entry →

s.

cf. Գաւառապետ.

NBHL (1)

Զիշխանս՝ որ գաւառակալք էին, ի նոյն հաստատեաց. (Լաստ. ՟Ե։)


Գգուեմ, եցի

See full entry →

va.

to caress, to cajole, to coax, to fondle, to flatter, to cocker, to dandle.

NBHL (1)

Զմանկագոյնս իբրեւ զորդիս սիրելիս գգուէր. (Եղիշ. ՟Ը։)


Գգուիչ

See full entry →

adj.

caressing, fawning.

NBHL (1)

Ապականիչ հուրն փոխանակ ապականելոյն եղեւ գգուիչ. (Եփր. համաբ.։)


Գեզ

See full entry →

s.

slit, rent, stain, mark

NBHL (1)

Իբրեւ զմարգարիտս պատուականս, որ ոչ ունի գեզութիւն բաժանման իւրոյ ճաճանչաւոր լուսոյն. (Ագաթ.։)


Գեզութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Գեզ.

NBHL (1)

Իբրեւ զմարգարիտս պատուականս, որ ոչ ունի գեզութիւն բաժանման իւրոյ ճաճանչաւոր լուսոյն. (Ագաթ.։)


Գել, գելք

See full entry →

s. adj.

cf. Գելարան;
tight, stiff;
intwined, twisted.

NBHL (1)

Նոյն ընդ Գայլ. իբր Գելարան. գելոց. քէլէփչէ, կերկի.


Գելարան, աց

See full entry →

s.

an instrument of torture, press, gag, torture, fetters.

NBHL (1)

Հրամայեաց զսուրբն իջուցանել ի գելարանաց անուոյն. (Ճ. ՟Ա.։)


Գելում, ելի, ելայ

See full entry →

va.

to tighten. fo press, to close;
to wring, to distress.

NBHL (1)

Ի ձեռն ուժգնագոյն գելլով (այսինքն գելլոյ) զջուրն ի հանդերձէն ի բաց ճնշեալ հանեն. (Նիւս. կազմ.։)


Գեհեան

See full entry →

s.

furnace.

NBHL (1)

Հրով զյարկ տանն այ լուցանէին, եւ գեհեան հրոյն ունէր զբաբելոնական բոցոյն նմանութիւն. (Ճ. ՟Ա.։) Իսկ իբրեւ Դժողք՝ ըստ ձեռագրաց հասարակօրէն գրի ԳԵՀԵՆ։


Գեհենական, ի, աց

See full entry →

adj.

infernal, hellish

NBHL (2)

Դառնագոյն է քան զկիզանօղ հուրն գեհենական. (Մարաթ.։)

Տանջանք գեհենական հրոյն. (Մխ. ապար.։)


Գեհենահոտ

See full entry →

cf. Գեհենական.

NBHL (1)

Մտեալ ի փորձ հնոցի գեհենահոտ հրոյն բորբոքման. (Վրդն. պտմ.։)


Գեղանի

See full entry →

cf. Գեղեցիկ.

NBHL (1)

Պերճապաճոյճ եւ գեղանի նոյն բաբիկ որդի անդոկայ. (Ուռպ.։)


Գեղապարոյր

See full entry →

adj.

encompassed or endowed with beauty, very handsome, graceful, charming.

NBHL (1)

Պաղոյն գեղեցկութիւն զգեղապարոյր ստեղծուածն ի ստեղծուածէն իգացոյց. (Ճ. ՟Գ.։)


Գեղաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

handsome, graceful, pretty, charming;
dancer.

NBHL (1)

Տգեղագոյնքն իբրեւ զգեղաւորս երեւէին սքանչելիք, եւ գեղաւորք՝ ըստ ժամանակին առ հասարակ դիւցազնացեալք։ Գեղաւոր կուսից համեմատ. (Խոր. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 39։)


Գեղեցիկ, ցկի, ցկաց

See full entry →

adj. adv.

handsome, pretty, genteel, gallant, agreeable, smiling, graceful, cheerful;
polite, becoming, proper, decent, light, elegant, happy, good;
—, —ս, — իմն, well, very well, prettily, politely, decently;
bravely, excellently, gallantly;
— դպրութիւնք, fine letters.

NBHL (2)

Բեկումն մեծ եղիցի գեղեցկին եւ փափկացելոյն. (Երեմ. ՟Բ. 2։)

Առաջնորդ գեղեցկացն, եւ վերնայնոյն առիթ. (Ածաբ. աղք.։)


Գեղեցկաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fine speaking, eloquence, elegance of expression.

NBHL (1)

Ձեւ մերոյ (յոյն) լեզուոյ ոչ հանդիպի յարմարութեան եբրայական գեղեցկաբանութեան. (Նիւս. երգ.։)


Գեղեցկադիտակ

See full entry →

cf. Գեղեցկադէմ.

NBHL (1)

Ոչ որպէս մեզ երեւի գեղեցկադիտակ գոյն. (Վրդն. ծն.։)


Գեղեցկազարդ

See full entry →

adj.

cf. Գեղազարդ.

NBHL (1)

Գեղեցկազարդ խնձոր, գոյն մատեան. (Նար. զգ. եւ խչ։ Վրք. ոսկ.։)


Գեղեցկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to embellish, to adorn;
to enrich, to fashion, to revive, to render handsome.

NBHL (1)

Եւ թէ այլ ոք քան զմերս, այլ յետ մեր գեղեցկացուցանէ զնոյնս. (Լմբ. պտրգ.։)


Գեղեցկափայլ

See full entry →

cf. Գեղափայլ.

NBHL (1)

Գեղեցկափայլ ունիցին ամենեքեան զհոգւոյն սրբոյ զճառագայթս. (Ոսկ. ղկ.։)


Գեղեցկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

beauty, charms, graces, delicacy, gentility, decency, neatness, elegance;
ornament, enamel, flower, embellishment, bloom;
— տեղւոյ, amenity.

NBHL (2)

Գեղեցկութիւն մարդոյ, նոճի, նաւաց, տան, վայրի, արարածոյն։ Գեղեցկութեան արարչապետն։ Թագ գեղեցկութեան.եւ այլն։

Գեղեցկութիւն վարդապետութեան, կամ մտաւորաց։ Գեղեցկութիւնք ի վանս. իբր լաւութիւն, բարեկարգութիւնք. (Իգն.։ Եզնիկ.։ Վրք. հց. ՟Բ։) (Յն. գալլօս, է նոյն ընդ հյ. ձայնիս գեղ. այլ ոմանք ի յունաց ստուգաբանութեամբ իմա հանեն ի ձայնէս գալէօ, որ է կոչել, ըստ առածի արիսպագացւոյն.


Գեղեցկուղէշ

See full entry →

cf. Գեղեցկաստեղն.

NBHL (1)

Երեւեցոյց մեզ յարմատոց իւրոց գեղեցկուղէշ փթթեալ զպտղոյն քաղցրութիւն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Գեղջուկ, ջկաց

See full entry →

s. adj.

peasant, villager, countryman, boor, plebeian;
rustic, unpolite, uncivil, vulgar, low.

NBHL (1)

Ի գեղջկաց հեռագոյնս դնել նուաստ բանից. (Իգն.։)


Գետահետեմ, եցի, տեալ

See full entry →

va. vn.

to make flow like a river;
to flow like a river.

NBHL (1)

Ջրոյն կենաց գետահետեալք՝ բղխեցին մեզ յարբուցումն. (Շար.։)


Գետին, գետնի

See full entry →

s.

ground, earth, soil, land, place;
զգետնի, ընդ —, ի գետնի, ի —, on the ground, in the earth;
կորացեալ մտանել or պշնուլ ընդ —, covered with confusion to look on the ground;
անկեալ ի — երկիր պագանել, prostrated to worship;
հարկանել զգլուխն ի —, to knock one's head on the ground;
զարկանիլ, հարկանիլ զգետնի, to throw one's self violently on the ground;
զարկուցանել, հարկանել զգետնի, cf. Զգետնեմ;
գետնի աղիք or պտուղ, earth-worm.

NBHL (1)

Կանգնեաց զնոսա ի գետնոյն։ Զգեօղն ամենայն դաստակերտօքն եւ գետնօքն իւրովք հանդերձ. (Ագաթ.։)


Գերաբնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

superior or excellent nature;
state of a supernatural thing.

NBHL (1)

ὐπερφυές supernaturalitas Գերագոյն բնութիւն. գերազանցութիւն քան զբնութիւն.


Գերաբուն

See full entry →

adj.

supernatural;
sublime, excellent, divine.

NBHL (1)

ὐπερούσιος supernaturalis, naturae modum excedens եւ այլն. Գերագոյն քան զբնութիւն հասարակաց. գեր ի վերոյ բնութեամբ կամ ի բնէ. չնաշխարհիկ. գերահրաշ. գերբնական իրք, կամ գերաստիճան ոք.


Գերագոյ, ից

See full entry →

adj. s.

supernatural;
supreme;
Supreme Being.

NBHL (3)

ὐπερούσιος superessentialis Գերագոյն էութեամբ, գոյութեամբ, գոյացութեամբ քան զամենայն գոյս. գերագոյն իսկութեամբ ի բնէ.

Ի գերագոյէն եւ յամենապատճառ աստուածութենէն բղխեալ։ Ամենեցուն պատճառին, եւ գերագոյն բարերարութեան։ Գերագոյ անսահմանութիւն. (Դիոն.։)

Ամենամեծին փոքրկութիւն, նուաստութիւնն գերագոյն. (Սարկ. աղ.։)


Գերագոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

essence or excellent nature;
supreme being.

NBHL (1)

ὐπερουσιότης, τὸ ὐπερούσιον, τὸ ὐπερέχον summa essentia, supersubstantiabilitas Գերագոյն իսկութիւն ի վեր քան զամենայն գոյացութիւն. գերունակութիւն.


Գերադասեմ, եցի

See full entry →

va.

to elevate, to raise, to put higher or in the first place;
to prefer.

NBHL (1)

Վերադասել. նախապատուել. կ. վերագոյն գտանիլ.


Գերադրական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

superlative.

NBHL (2)

ԳԵՐԱԴՐԱԿԱՆ ՄԱՍՆԻԿ ասի առ քերականս ըստ յն. դադօս կամ սդօս, եւ լտ. սիմուս կամ իմուս, յանգ ածականաց. որ չիք ի մեզ, այլ վարեմք զբաղդատականն, գոյն, կամ յառաջոյ դնեմք, եւ՛ս, ամենա. գեր. եւ այլն. (ռմկ. է՛ն մէնծը, էն պզտիկը) (Թր. քեր.։)

ԳԵՐԱԴՐԱԿԱՆ. իբր Յարանուն՝ ըստ թարգմանութեան Բագարատայ ուրումն ի գործս դամասկացւոյն.


Գերազանց

See full entry →

adj.

excellent, sublime, eminent, superior, magnificent, extraordinary;
— իմն օրինակալ, excellently, eminently, supremely.

NBHL (3)

ὐπερέχων, διάφορος excellens, praestans, eximius Գեր ի վեր զանցեալ. բարձրագոյն. վերագոյն. գերագոյն. վեհագոյն. վսեմագոյն, առաւելեալ. ի վեր քան.

Խոշոր (ասի), վասն ումեմն ( ի մասանցն) գերազանցն լինելոյն, եւ ումեմն՝ որ պակաս. (Արիստ. որակ.։)

Կարէ քան զասացեալս ի սոյն գերազանցաբար իմաստասիրել. (Լմբ. սղ.։)


Գերազարդ

See full entry →

adj.

well ornamented, rich, superb.

NBHL (2)

ὐπερκόσμιος supermundanus, supermundialis Առաւելեալ զարդուք. եւս վայելչազարդ, շքեղ. պանծալի. գերագոյն կարգաւ. մանաւանդ Գերաշխարհիկ, եւ չնաշխարհիկ. ըստ հոմաձայնութեան յունին, զի աշխարհ եւ զարդ՝ մի է ըստ յն.

Բարձրագոյն քան զառաջինն, եւ գերազարդ վայելչութեամբ. (Շար.։)


Գերալիր

See full entry →

adj.

heaped up, very full.

NBHL (1)

Լի ի կարօտսն, գերալիր ի լիս։ Գերալիր լուսով։ Վասն գերալրին եւ գերագոյն քան զմիտս բարեկենդանութեան. (Դիոն.։)


Գերալոյս

See full entry →

adj.

very bright, brilliant, luminous.

NBHL (1)

ὐπέρφωτος praelucidus Որ ի վեր է քան զլոյս. ծայրագոյն պայծառութեամբ.


Գերակայ, ից

See full entry →

adj.

eminent, pre-eminent, supreme.

NBHL (2)

ὐπερκείμενος, προέχων, ὐπέροχος superjacens, supremus, eminens, praestans, praestantissimus Որ կայ գեր ի վեր. կայանիւք կամ աստիճանաւ բարձր. ծայրագոյն. եւ Գերագոյն. գերազանց.

Այնչափ քան զեղականացս բնութիւն՝ գերակայ։ Եւ ոչ ըստ միոյ յեղանակի եղիցի գերակայ հայր քան զորդի, զնոյն ունելով էութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Դառնահամ

See full entry →

adj.

that has a bitter taste, bitter, sharp, acrid, harsh, sour.

NBHL (1)

Դառնահամ պտղոյն ճաշակ քաղցրանայ լեղեաւս. (Շ. տաղ.։)


Դառնահամբոյր

See full entry →

adj.

inhuman, cruel.

NBHL (1)

Ազդ լեալ այն դառնահամբոյր հագարացւոյն. (Յհ. կթ.։)


Դառնաճաշակ

See full entry →

cf. Դառնահամ;
— լինիմ, to taste gall or anything bitter.

NBHL (1)

Դառնաճաշակ պտղոյն քաղցրացուցիչ. (Շար.։)