Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Եղարամայր

See full entry →

cf. Եղերամայր.

NBHL (1)

Զեղարամարս զառաջնորդս կոծոյն։ Եղարամարքն եւ ձայնարկուք. (Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. փիլիպ.։)


Եղբայր, բօր, բարց

See full entry →

s.

brother;
մեծ, աւագ, երէց —, eldest -;
կրտսեր —, youngest -;
— հօր or մօր, uncle;
աշխատաւոր —, lay -;
— ի Քրիստոս, — in Christ-Jesus.

NBHL (1)

Այբն եղբայր է միակին։ Եղբարք առաքինութիւն եւ չարութիւն, ըստ այնմ որով միոյ ոգւոյ ծնունդք են. եւ թշնամիք, եւ այլն. (Փիլ. լին.։) որ եւ զկրկին զգայարանս՝ եղբարս ասէ իրերաց։


Եղբայրաբար

See full entry →

adv.

fraternally, brotherly;
— կեալ ընդ միմեանս, to live together like brothers.

NBHL (1)

Եղբայրաբար վարիլ. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Եղբայրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be fellowmember.

NBHL (1)

Զեղբայրացեալն մեր ըստ մարմնոյ, եւ զաստուածն ըստ բնութեան. (Հ. կիլիկ.։)


Եղբայրասպան

See full entry →

adj.

fratricide, that deceives his brother.

NBHL (1)

Հարցանէ զեղբայրասպանն։ Նշանակ դնի եղբայրասպանին. (Փիլ. լին.։)


Եղբայրասպանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fratricide, murder of a brother.

NBHL (1)

Ահամբոյր թշնամութիւնք եղբայրասպանութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Եղբայրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraternity;
brotherhood

NBHL (1)

Կենահաղորդս լինել ընդ միմեանս աննախանձ եղբայրութեամբ։ Վայելչաբար ի միասին կապակցիլ հասարակ եղբայրութեամբ. (Յհ. կթ.։)


Եղելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Եղանութիւն.

NBHL (1)

ԵՂԵԼՈՒԹԻՒՆ. γένεσις fieri, factum esse, generatio Ստեղծումն, եղանիլն ի ժամանակի.


Եղեմնապատ

See full entry →

adj.

covered with drizzling rain.

NBHL (1)

Հատն ցորենոյ եղեմնապատ. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Եղերական, ի, աց

See full entry →

adj.

mournful, dismal, dreary;
lamentable, plaintive;
tragic;
— կատակերգութիւն, tragi-comedy;
— վախճան, մահ, tragic end or death;
— տեսիլ, tragic, sad spetacle, tragedy.


Եղծուած, ոց

See full entry →

s.

corruption, depravity, decay;
destruction, exstinction;
blot, erasure;
abolition, abrogation;
յ— դնել, յ— ապականութեան դնել, — հասուցանել, to destroy, to ruin, to annihilate;
յ— աւերանաց բերիլ, յ— դնիլ, մատնիլ, to waste one's self, to throw one's self away, to consume one's self, to wear one's self out;
to faint.


Եղծումն, ման

See full entry →

s.

cf. Եղծուած.

NBHL (2)

Եղծանիլն, եւ եղծանելն. ապականութիւն. խանգարումն. աւեր. աւրելը, աւրըւիլը.

Եղծումն եւ ապականութիւն։ Յեղծումն աւերանաց բերիլ. (Յհ. կթ.։)


Եղնորթ, ուր

See full entry →

s.

fawn.

NBHL (2)

Զայսպիսի յաղթութիւնս կատարելով գեղեցկատեսիլ եղնորթքս այս. (Նար. յովէդ.։)

Զղժացուցանել (զմարդիկ) բաւական էր մեռեալ եղնորթուցն տեսիլ. (Մխ. երեմ.։)


Եղուկ

See full entry →

s. adj. int.

disgrace, misfortune, disaster;
wretched, unhappy, miserable, unfortunate;
alas! what a pity! how unlucky! — զիս! — եմ ես! woe is me! wretch that I am! oh! how unfortunate I am! unlucky me! —ս կարդալ անձին, to believe one's self unfortunate;
յ— անկանել, to supplicate, to entreat, to beseech, to expose one's griefs, to pray, to implore on hended knees.


Եղունգն, ղնգանց

See full entry →

s.

nail;
claw, talon;
hoof;
onyx.

NBHL (1)

ὅνυξ unguis (որ եւ հնչի, եւ գրի իսկ՝ ԵՂՈՒՆԿՆ, եղնկունք. վրիպակաւ՝ եղենգունք. գրի եւ իբր ռմկ. Ըղունկն, ըղընկունք ). ըլունկ ... Պինդ մասն ջղուտ իբր ոսկր բարակ՝ պատիչ ծայրից մատանց մարդոյ, եւ անասնոց, այլ ի նոսա կոչի եւ Մագիլ, Ճիրան, Կճղակ.


Եղջերենի, նւոյ

See full entry →

s.

carob-tree;
carob-bean.

NBHL (1)

Կապեցին զերանելին ընդ ծառովն եղջիւրենի. (Հ. կիլիկ.։)


Եղջերու, աց

See full entry →

s.

stag;
hart;
բառաչէ —, the stag bells.

NBHL (1)

Ուր եղջերուք զեղջիւրս ընկենուն, արդարեւ վայր անապատագոյն է։ Ի մարտի երկիւղածութեան ո՛չ երբէք տարցի նապաստակ զերկրորդութիւն եղջերուի. (Փիլ. լիւս.։)


Եղջերցեմ, եցի

See full entry →

va.

to butt (as a ram);
to gore.

NBHL (2)

κερατίζω cornu peto, ferio Եղջերբք խեթկել. ոգորիլ. հարկանել ցլու.

Գեհոնդ անուն՝ է լանջք, կամ եղջերցելով. (Փիլ. այլաբ.։ ( Վրդն. ծն. եղջերցցելով)։)


Եղջիւրաբոյս

See full entry →

adj.

horned, cornigerous.

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր ոք ի սոցանէ (զոհելի չորքոտանեաց) եղջիւրաբոյս է. (Փիլ. ել.։)


Եմ, ես, է, էի, էիր, էր, եր, իցեմ, եղէ

See full entry →

v. auxil.

to be;
է զի, էր զի, է ուրեք, է երբէք զի ..., sometimes;
it happens, it turns out;
ես եմ Աստուած՝ որ Էն, I am that I am;
ես եմ՝ ես եմ նոյն որ ջնջեմ, I am, it is I, it is I who blot out and pardon;
առն միոջ էին երկու որդիք, a certain man had two sons;
էր ամաց երկոտասանից, he was twelve years old;
յունել եմ, I am eating.

NBHL (5)

εἵμι, εἷναι sum, esse (տե՛ս եւ Եղանիմ, Լինիմ, որք լնուն զայլ եւս ժամանակս չէզոքաբար)։ Էական բայ՝ իբր Այս ինչ գոլ, եւ այսպիսի ինչ. կամ պարզապէս՝ Գոլ, կալ, գտանիլ իրօք. թ. ... պ. էմ, կամ իյմ, տէն. Առնու զամենայն խնդիր պէսպէս առմամբ։ Ուղղ.

Ծնողացն բնութիւն՝ անմահի եւ մահկանացուի բնութեան երեւեցաւ ել միջասահման. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ամենայնի՝ որ ոչ սպիտակ է, սեւի ելոյ. (Փիլ. իմաստն.։)

Է՛ միոյ, եւ է երբեմն՝ զի երից երեւոյթ։ Պտղոց անբերութիւն եղեալ բազում ժամանակս, է՛ր երբեմն՝ վասն բազում անչափ թօնից անձրեւաց, եւ էր երբեմն վասն խորշակի եւ խռովութեան. (Փիլ. իմաստն.։)

Է՛ ուրեք, զի փոքր է սոցա մաքրութիւն, եւ էր՝ զի զազգն ոչ կամեցաւ անբաժ լինել. (Փիլ. քհ. ՟ժա.) իմա՛, ըստ իմիք, եւ ըստ իմիք։ Նոյնպէս է եւ այն.


Ենթադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to submit, to subdue, to subject;
to suppose, to presuppose.

NBHL (2)

Զգարնանային հասարակօրութիւնն սկիզբն պարագայց ամսոց ենթադրէ։ (Փիլ. ել. Ա. 1.)

ըստ փիլիսոփայից, Ի ներքոյ դնել նախ ինչ մի որպէս հիմն բանից եւ իրաց. Ὑποτίθημι substituo, substerno, suppono


Ենթադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

submission, subjectionjsupposition, assertion, demand;
hypothesis.

NBHL (3)

Վասն ակամայց եւ մեծամեծ ենթադրութեանց պատերազմաց. (Փիլ. իմաստն.։)

Բոլոր դիտումնս մեր, եւ նորին գրոյս ենթադրութիւն խաղաղութեան է ուղղութիւն. (Գերմ.։ Ի վերայ ճառիդ եւ երեւելոյ ենթադրութեանդ. Փիլ. իմաստն.։)

ԵՆԹԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. ըստ փիլիսոփայից եւ եւ աստուածաբանից՝ իբր Ենթակայութիւն. կամ ենթադրեալն. ὐπόστασις hypostasis, suppositum


Ենթակայ, ից

See full entry →

s.

subject.

NBHL (1)

Աչք բազում անգամ ... ի ստոյգ ենթակային գիտութենէ սխալեալք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ենթակայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to subsist;
to exist.

NBHL (2)

ὐφίστημι, ὐφίσταμαι substo, subsisto իրօք կալ՝ իբր յինքեան կայացեալ. գտանիլ արդեամբք եւ հաստատութեամբ. զետեղիլ. բաղկանալ.

Կամ որպէս Ենթակայ լինել, ներքոյ անկանիլ.


Եպերանք, անաց

See full entry →

s. pl.

blame, contempt.

NBHL (1)

Առանց խծբծի եւ եպերանաց գեղեցկապէս կեցեալք։ Պարսաւանս եւ եպերանս ունի. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)


Եպերումն, ման

See full entry →

s.

cf. Եպերանք.

NBHL (1)

cf. Եպերանք. իբր Եպերելն, եւ իլն.


Եպիսկոպոսակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

suffragan, companion of a bishop.

NBHL (1)

Եպիսկոպոսակցօք, եւ սարկաւագօք. (Փիլիպ. ՟Ա. 1։)


Գալարումն, ման

See full entry →

s.

roll;
fold, contraction, shrink;
wrench, sprain, distortion, twisting, tortuosity.

NBHL (1)

Գալարելն, իլն. ոլորք. խառնուրդ.


Գահակալեմ, եցի

See full entry →

vn.

to succeed to the throne, to take the place of some one in dignity.

NBHL (1)

Սուրմակայ ակնկալեալ փոխանակ սրբոյն սահակայ գահակալիլ յաթոռն. (Յհ. կթ.։)


Գահակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

succession to the throne or to some dignity.

NBHL (1)

Եւ եւս ի մեծագոյն ձգիլ գահակալութիւնս. (Ճ. ՟Ա.։)


Գահավիժեմ, եցի

See full entry →

va.

to precipitate.

NBHL (2)

ԳԱՀԱՎԻԺԵՄ ԳԱՀԱՎԻԺԻՄ. κατακρημνίζω praecipito Հոսել, հոսիլ ի բարձանց կամ ի դարէ ի վայր. ուչուրումտան աշաղը պրագմագ՝ տիւշմէք.

Զի մի գահավէժ լիցի. (Փիլ. լին. ՟Դ. 65։)


Գահերէց, րիցու, րիցունք

See full entry →

s.

president, principal;
primate;
dean.

NBHL (1)

Գահերէցն ի նոցանէ՝ լուծանէ եւ մեկնէ. (Փիլ. տեսական.։)


Գաղափարեմ, եցի

See full entry →

va.

to Conform, to imitate;
to copy, to transcribe.

NBHL (2)

τυπόω, ἑντυπόω, ἁνατυπόω formo, informo, figuro, imprimo, reformo Տպաւորել. օրինակել. նմանեցուցանել. ձեւացուցանել. թէշքիլ՝ թասվիր էթմէք, գալըպլամագ.

Կնիքդ բազում էութիւնս ի կերպարանս իւր գաղափարելով. (Փիլ. ել.։)


Գաղթ, ի, ից

See full entry →

s.

transmigration, emigration, flight;
journey;
pilgrimage;
the colony, the settlers or fugitives.

NBHL (1)

Ել գաղթին փութացուցանէր։ Դառնիճն յայտնութիւն հոգեկան գաղթին է։ Ի գոհութեան գաղթիցն։ Բնակափոխութիւնք գաղթից. (Փիլ.։)


Գաղթեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to send abroad or from home;
cf. Գաղթիմ.

NBHL (4)

ԳԱՂԹԵՄ, եցի. չ. ԳԱՂԹԻՄ, եցայ. ձ. μετοικίζομαι, ἁναχωρέω demigro, transferor, fugio, discedo Գնալ վտարանդի իբրեւ հատուած. տարագնաց լինել ի հայրենի գաւառէն. փոխել զբնակութիւն այլուր. չուել. մեկնիլ. խոյս տալ. անկանիլ եւ պատսպարիլ. կէօչմէք, թէրքի տիյարէթմէք, սըղընմագ.

Ոգւոցս մերոց հանդերձեալ գաղթիլ առ արդարութիւն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 12։)

Փողով ազդ առնել ի գաղթիլ. (Մխ. երեմ.։)

Ոչ կարացեալ սպառսպուռ գաղթիլ յամրոցսն. (Յհ. կթ.։)


Գաղղիարէն

See full entry →

adv. s.

in French;
after the French manner;
French, the French language;
— գիտել, ուսանել, խօսիլ, to know, to learn, to speak French;
խօսի՞ք —, do you speak French ? չգիտեմ, Տէր, չխօսիմ —, I do not know, Sir, I cannot speak French.


Գաղջացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cool, to make lukewarm.

NBHL (1)

Որ ի բացեայն կայ ( ի հրոյ), ոչ եւս ճառագայթիցն նշոյլք զնա կիզցեն, այլ գաղճացուցեալք չափաւորապէս արծարծեսցեն կենդանութեամբն. (Փիլ. ել.։)


Գաղտագողի

See full entry →

adv. adj.

by stealth, clandestinely, secretly;
secret, furtive, stealthy.

NBHL (1)

Գաղտագողի ելանել, կամ երթալ, շրջիլ, լալ. (Եզեկ. ՟Ծ՟Բ. 6. 7. 12։ Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 17։)


Գաղտակուր, կրի

See full entry →

s.

oyster;
mother-of-pearl.

NBHL (1)

Ծովային գաղտակուրքդ. (Փիլ. լիւս.։)


Գաղտիկուր

See full entry →

s. bot.

borage.

NBHL (1)

Բարակ գաղտիկուռ. (Հին բռ.) ասլունաթարասափիլ։ Գաղտիկռի տերեւ. պենալ համլ։


Գաղտուկ

See full entry →

adv.

secretly.

NBHL (1)

Գաղտուկ զսպել, կամ հատանել. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գամագիտ՞՞՞լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Գամագիծ՞՞՞գսանեմ.

NBHL (2)

περίειμι, ἱσχύω, λυμήνομαι, ἁντίσταμαι Supero, valeo, labefacto, resisto եւ այլն. ԳԱՄԱԳԻՏ կամ ԳԱՄԱԳԻՒՏ ԼԻՆԵԼ, կամ ԳԱՄԱԳԻԾ ԳՏԱՆԵԼ. Գամս գտանել, այսինքն անցս եւ ելս հնարից, կամ հնարս յաղթութեան, կամ տեղի ըմբռնելոյ եւ վնասելոյ. սանանել. զդէմ ունել. ճար մը ընել՝ վնասել, ուզածը առաջ տանիլ, ձեռք երկնցնել, դէմ դնէլ. չարէ պուլմագ, գուլփ ալմագ, այազընա եէր էթմէք, պէճէրմէք.

Վահան, որում չէ հնար ումեք գամագիտ լինել. (Ոսկ. փիլիպ.։)


Գայթագղանք, նաց

See full entry →

s.

cf. Գայթագղութիւն.

NBHL (1)

Ի գայթագղանս տարակուսի անկեալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Գայթագղեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Գայթագղիմ. to scandalize, to supplant;
to stumble, to trip.

NBHL (1)

ԳԱՅԹԱԳՂԵՄ կամ ԳԱՅԹԱԿՂԵՄ ԳԱՅԹԱԳՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σκανδαλίζω Scandalizo, offendo Տալ այլում գայթել եւ գլիլ. թակարդել. կործանել յորոգայթ. գլորել ի մեղս. պղտորել եւ դանդաղեցուցանել զմիտս եւ զկամս. տիւշիւրմէք, կիւնահա սօգմագ, Քէնա իպրէթ վերմէք.


Գայթագղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Գայթագղեմ.

NBHL (1)

ԳԱՅԹԱԳՂԵՄ կամ ԳԱՅԹԱԿՂԵՄ ԳԱՅԹԱԳՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σκανδαλίζω Scandalizo, offendo Տալ այլում գայթել եւ գլիլ. թակարդել. կործանել յորոգայթ. գլորել ի մեղս. պղտորել եւ դանդաղեցուցանել զմիտս եւ զկամս. տիւշիւրմէք, կիւնահա սօգմագ, Քէնա իպրէթ վերմէք.


Գայթագղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be scanda-lized, offended, to take offence, to be in a passion;
to stumble, to slip, to trip.

NBHL (1)

ԳԱՅԹԱԳՂԻՄ որ եւ ԳԱՅԹԱԿՂԵՄ, եցի, չ. σκανδαλίζομαι , προσκόπτω, ὐποσκελίζω scandalizor, labor եւ այլն. Գայթելով գլիլ, գթելով գլորիլ. ընդհարկանիլ ընդ խոչ եւ ընդ խութս, եւ կործանիլ մարմնով եւ հոգւով. թակարթիլ յորոգայթ. պղտորիլ մտօք. մոլորիլ. խոտորիլ. սահիլ, գլորտըկիլ. գայմագ, տիւշմէք, վուրուլմագ.


Գայթագղոտ

See full entry →

adj.

slippery, slippy, sliding;
who, is easily scandalized.

NBHL (1)

Ի յողդողդ եւ ի գայթագղոտ կարճմտութէն կանգնիլ. (Վրդն. քրզ.։ եւ Տօնակ.։)


Գայթագղումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գայթագղութիւն.

NBHL (1)

Գայթագղիլն. գայթագղանք. գլորումն. կործանումն ի մեղս. սխալանք.


Գայթեմ, եցի

See full entry →

vn.

to stumble, to trip, to glid, to slip.

NBHL (2)

ԳԱՅԹԵՄ ԳԱՅԹԻՄ. πταίω, πτάω, ὁλισθαίνω Labor, offendo, vacillo, excido Գթել. գայթագղիլ. դրդուիլ. սայթաքիլ. անկանիլ. սկրդիլ, սահիլ, սխալիլ. գայմագ, տիւշմէք.

Հարթեալք գայթեն. (Փիլ. բագն.։)


Գայթոտ, աց

See full entry →

adj.

tbat stumbles, trips;
slippery.

NBHL (1)

Եւ Լպրծոտ. ուր լինի գայթիլ. ὁλισθηρός lubricus