Definitions containing the research սար : 4919 Results

Չարախորհուրդ

See full entry →

adj.

ill-intentioned, meditating, designing or planning evil, malignant, malicious.

NBHL (2)

Հերոդիայ անհաւատին եդ ի մտի չարախորհուրդ (բանսարկուն). (Շ. տաղ.։)

Զբանսարկուն զչարախորհուրդ օձն. (ՃՃ.։)


Չարախտական, ի, աց

See full entry →

adj.

hurtful, pernicious.

NBHL (1)

Չարախտական դեղով մեղանաց վարեցաւ ի վնաս անձին եւ հասարակիս։ Զօրէն խելագարեալ բնութեանց ի չարախտականս ի սեւամաղձութենէն. (Պիտ.։)


Չարախօս, աց, ից

See full entry →

adj.

evil-speaking, slanderous, backbiting, talebearing, calumniating, detracting, defaming;
— լեզու, venomous tongue, slanderer, backbiter;
— լինել, cf. Չարախօսեմ.

NBHL (2)

κατάλαλος, καταλαλῶν, κακόγορος obloquens, obtrectator διαβάλλων delator, calumniator, criminator διάβολος . Որ չար խօսի զայլոց. չարաբան. չարալեզու. քսու. բամբասօղ. զրպարտիչ. եւ Բանսարկու. սատանայ.

Կացէ՛ք հակառակ չարախօսին (բանսարկուին). (Յկ. ՟Դ. 7։)


Չարախօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

slander, detraction, defamation, calumny, false accusation, aspersion;
tittle-tattle, gossiping;
— մատուցանել զումեքէ, to accuse a person.

NBHL (1)

καταλαλία oblocutio, obtrectatio, maledictio διαβολή calumnia. Չարախօսելն. լուտանք. բամբասանք. բանսարկութիւն. զրպարտութիւն.


Չարակամ

See full entry →

adj.

ill-willing, malevolent, ill-intentioned, malignant;
բարեկամ եւ —, friend and enemy.

NBHL (1)

Զայնպիսի չարակամին (բանսարկուի) հրամայէ նուաստացուցանել զամբարտաւանութեան բագին. (Լծ. կոչ.։)


Չարակն

See full entry →

cf. Չարակնեայ.

NBHL (1)

Զոր իբրեւ տեսանէ չարակնն, որպէս սայրասուր սրով հարկանի, նախանձի, մախայ։ Չարակն բանսարկուն ոչ կարացեալ տանել զտեսութիւն գերունակ փառաց նախաստեղծին. (Գր. հր.։)


Չարահալած

See full entry →

adj.

healing, driving away pain and sickness;
salutary.


Չարահնարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

craftiness, astuteness, guile.

NBHL (1)

Ոչ պարզաբար բերեն յառաջ զբառսն, այլ նենգութեամբ իմն եւ չարահնարութեամբ։ Չարահնարութեամբ ասեն։ Բթել առ այսոքիւք զբանսարկուին չարահնարութեան խայթոց. (Պրպմ.։)


Չարայուշութիւն, ութեան

See full entry →

s.

resentment for injuries, revengefulness, rancour, spite.


Չարանախանձ

See full entry →

adj.

extremely envious;
vying in evil.

NBHL (1)

Չարանախանձ գտաւ առ մարդն բանսարկուն։ Ետես զպատիւ մարդոյն չարանախանձ բանսարկուն. (Մաշկ.։)


Չարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to behave or act wickedly, to become worse, to fester, to rankle, to sour, to become exasperated;
cf. Նախանձիմ.

NBHL (1)

Չարացաւ բանսարկուն, վասն զի ետես բազում վայելչութիւն ի միասին հեղեալ մարդոյն. (Մաշկ.։)


Չարաշշուկ

See full entry →

adj.

disastrous, dismal, very grievous;
baleful, atrocious, ferocious.


Չարասէր

See full entry →

adj.

inclined to evil, perverse, evil-minded, malevolent, malignant, wicked, mischievous.


Չարատես

See full entry →

s.

pessimist, croaker;
cf. Չարատեսիլ.

NBHL (1)

Ի դառնահայեաց ի չարատես աչաց բանսարկուին. (Մարաթ.։)


Չարատեսիլ

See full entry →

adj.

of a horrible appearance, ill-looking, evil-faced, very ugly, dreadful, horrible.

NBHL (1)

Ի դառնահայեաց ի չարատես աչաց բանսարկուին. (Մարաթ.։)


Չարարմատ

See full entry →

adj.

springing from a bad root.


Չարափառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

heterodoxy.

NBHL (1)

Գրեալ զչարափառութեան նոցա զսարսափելի հերձուածս. (Մագ. ՟Ա։)


Չարչարեմ, եցի

See full entry →

va.

to torment, to harass, to molest, to pain, to ill-treat, to ill-use.

NBHL (1)

Ծառայեցուսցեն զնոսա եւ չարչարեսցեն։ Չարչարեաց զնա սարա։ Զժառանգութիւն քո չարչարեցին։ Զքեզ եւ զազգատոհմն քո չարչարեցեն։ Արկ հերովդէս արքայ ձեռն՝ չարչարել զոմանս յեկեղեցւոյն.եւ այլն։


Չարւոք

See full entry →

adv.

cf. Չար.


Չափաւոր

See full entry →

adj.

of a just measure, measured, right, meet, proper, decorous, suitable;
middling, moderate, tolerable, so so;
moderate, sober, frugal;
modest, discreet.


Չափումն, ման

See full entry →

s.

cf. Չափողութիւն ;
exchange, reward, return.

NBHL (1)

Սաստ սպառնալեաց արդարակորով չափմանց յաստուածային գրոց լսելով՝ սարսափին եւ դողան երիկամունք իմ. (Սկեւռ. աղ.։)


Չեչաքար, ի

See full entry →

s.

pumice-stone.

NBHL (1)

(Ասի) խոշոր՝ որ անհաւասարք են (մասունքն). որպէս չեչաքարն. (իսկ) ողորկն՝ որ հաւասար են. որպէս ապակի կամ մարմառն. (Անյաղթ ստորոգ.։) ( ըստ Լեհ. քար ծակալից սպնգանման. pumex ).


Չնաշխարհիկ

See full entry →

adj. s.

celestial, divine, superhuman, supernatural;
excellent, extraordinary, matchless, rare, singular;
phoenix.


Սան, ուց

See full entry →

cf. Սանական.

NBHL (1)

Կաթսայ յեռանդան. լռեցից զսանն տիտանեան. ոչ զանց արարից զմեստրեմեանն սանէ. բայց ե՛կ դու առ աստուածային սանսն օրինաց։ Մեծ քան զսանսն թեսպասդեան, մտկաւասար է եւ սանին ափռոդիտեայ. լռեալ ի սանցին. (Մագ. ՟Լ՟Ը. ՟Հ՟Է։)


Սան, ից

See full entry →

s. chem.

kettle, boiler, caldron, saucepan, stewpanchem. still, cucurbite;
— պապենի, Papin's digestor, athanor, digesting-furnace.

NBHL (1)

Կաթսայ յեռանդան. լռեցից զսանն տիտանեան. ոչ զանց արարից զմեստրեմեանն սանէ. բայց ե՛կ դու առ աստուածային սանսն օրինաց։ Մեծ քան զսանսն թեսպասդեան, մտկաւասար է եւ սանին ափռոդիտեայ. լռեալ ի սանցին. (Մագ. ՟Լ՟Ը. ՟Հ՟Է։)


Սանդ, ից

See full entry →

s.

pounding-mortar;
— հրեղէն, petard.

NBHL (1)

Անաքսարքոս արկեալ ի սանդ (կամ սանտ), հարեալ լինէր նդով փայտեղինաւ. (Նոննոս.։)


Սանդահարեմ, եցի

See full entry →

va.

to pound or crush in a mortar.

NBHL (1)

Ի սանդահարիլն ասէր, սանդահարեա՛ սանդահարեա՛ զպարկս անաքսարքեայ. քանզի ոչկարես զանաքսարքոս սանդահարել. (Նոնն.։)


Սանդարամետական, ի, աց

See full entry →

cf. Սանդարամետային.


Սանդղաձեւ

See full entry →

adj.

ladder-shaped.


Սանձակոծ առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Սանձակոծեմ.


Սանձակոծեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սանձահարեմ.


Սանձակոտոր

See full entry →

adj.

breaking the reins, untameable, indomitable;
— լինել, to break loose, to break the bridle.


Սապատակ, աց

See full entry →

s.

casket;
handbasket.

NBHL (1)

Ստուգաբանութեան գիւտք. սապատ, գլխապատ, յիրէն ունելով զանունն. (Երզն. քեր.) (թուի ասել, թէ սապատն է՝ որպէս սա պատօղ. եւ կամ գրելի է, սարպատ՝ որպէս նոյն ընդ գլխապատ)։


Սառն, ռին, ռանց

See full entry →

s. adj.

ice, frost;
glazed frost;
crystal;
frozen;
հատոր սառանց, piece or block of ice.

NBHL (1)

Ի սա՛ռն եւ նսեմ խաւարային կողմն մոլորութեան բասարկուին. (Լմբ. ժղ.։)


Սառնագործ

See full entry →

adj.

producing frost or ice, ice-cold, frosty, freezing.

NBHL (1)

Տիրկան հրամանաւ սաստեցին հիւսիսային հողմոցոն սառնագործ եւ անպտղաբեր բանսարկուին. (Վրդն. երգ.։)


Սառնամանուտ

See full entry →

adj.

very cold, icy, freezing.


Սասանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սասանեցուցանեմ.

NBHL (1)

ՍԱՍԱՆԵՄ ՍԱՍԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σαλεύω commoveo. Տատանել. սարսել. շարժլել. տարաբերել. դղրդել. խախտել. սարամագ. սալլաթմագ (լծ. յն. սալէ՛ւօ ).


Սասանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to shake, to jog, to jolt, to stagger;
to move, to astonish;
to frighten, to terrify;
— զոտն ուրուք յերկրէ իւրմէ, to cause a person to emigrate.

NBHL (1)

ՍԱՍԱՆԵՄ ՍԱՍԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σαλεύω commoveo. Տատանել. սարսել. շարժլել. տարաբերել. դղրդել. խախտել. սարամագ. սալլաթմագ (լծ. յն. սալէ՛ւօ ).


Սասանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be shaken, to totter;
to tremble, to shudder;
to be dismayed, cast down;
— ի հիմանէ, to shake to its very foundations;
սասանեալ կալ, to stand abashed.

NBHL (1)

Ի վերայ յաղթ ջուրցն բազմութեան սասանելոցն սարսափելոցն. (Ագաթ.։)


Սաստ, ից

See full entry →

s.

bitter, angry reproof, scolding, rebuke, threat, menace;
chastisement;
— իշխանակերպ, մեծավայելուչ, majesty;
— իշխանական, authority, haughtiness;
— աչաց, piercing glance;
ի — մատչել ընդ ումեք, to reproach bitterly, to scold sharply.


Սաստկական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

great, terrible, violent;
— մակբայ, intense adverb;
— մասնիկ, increasing particle.


Սաստկասառոյց

See full entry →

cf. Սառնասառոյց.


Սատակեմ, եցի

See full entry →

va.

to kill, to slay, to massacre, to put to death, to take away life, to butcher, to slaughter, to exterminate, to extirpate;
to destroy, to overthrow, to make havoc of, to get rid of.

NBHL (1)

Ողորմութեամբ քով սատակեսցես զթշնամիս իմ։ Սատակեցին զիսրայէլէ իբր հազար արանց, եւ տապաստ արկին։ Հարուածովք կամակոր օձիցն սատակէին։ Եղեալ որդնալից՝ սատակեցաւ։ Ոչ եւս եղիցի ջրհեղեղ՝ սատակել զամենայն մարմին։ Զնտիր ընտիրս յիսրայէլէ սատակեաց։ Առհասարակ սատակել զազգն յոպպէացւոց։ Որ յապարանս ամրասցին, անդէն ի ներքս սատակեսցին. եւ այլն։


Սատակումն, ման

See full entry →

s.

extermination, extirpation, death, havoc, destruction;
ի — մատնիլ, to perish;
սատակմունս առնել, to make carnage;
կոտորել ի —, to destroy utterly, to exterminate.

NBHL (1)

Կանանց եւ մանկանց առ հասարակ սատակումն։ Հօտս եւ անգեայս զընտիրս սատակման։ Եւ զկանայս կոտորեսջիք ի սատակումն.եւ այլն։


Սատանայական, ի, աց

See full entry →

adj.

devilish, satanical, diabolical.

NBHL (1)

διαβολικός, σατανικός diabolicus. Սապհական սատանայի, կամ բանսարկութիւն. տես եւ ԴԻՒԱԿԱՆ.


Սատանայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

devil's nature;
devilry;
malignity;
witchcraft, devilish trick.

NBHL (1)

բարք եւ գործք սատանայի. բանսարկութիւն. չարութիւն. սատանութիւն.


*Սատրեմ

See full entry →

va.

to plant separately.

NBHL (1)

Իբրեւ կենդանի զօրեղ՝ մոլութեան սատակման սատրեաց. տպ. սարեաց)։


Սաւառնումն, ման

See full entry →

s.

flapping, fluttering, flight, flying about.

NBHL (1)

Սխրասարաս սաւառնմամբ. (Նար. խչ.։)


Սաքրեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Սաքրիմ.

NBHL (4)

Յորոյ ահէ փախստեայ սարսէին սաքրէին դեւք. (Անյաղթ բարձր.։)

Փախստեայ լինէին սարսելով ի սորին զօրութենէ, մանաւանդ եւ սաքրէին, որ է առաւել զարհուրել իբր թաքստեամբ. (Շ. բարձր.։)

Գոչմամբ զարհուրեալ սանդարամետիցն հոյլք, սարսեալ սաքրէին յանդնդասոյզ խաւարն. (Շ. տաղ.։)

Սարսեալ սաքրեն խաւարային իշխանութիւնք։ Կաճառք հրեզինացն երկեղալի դողմամբ ի քնէ սարսեալ սաքին. (Բենիկ.։)


Սգակից լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Սգակցիմ.