Definitions containing the research գործ : 4939 Results

Մազեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s.

made or woven of hair, siliceous, hairy;
hair-cloth.

NBHL (1)

τρίχινος pileus, cilicinus. Մազեայ. ի մազոյ գործեալ կամ հիւսեալ. խորդեղէն. մազէ.


Մալխ

See full entry →

cf. Մալուխ.

NBHL (1)

Յոյնն ուղտ ասէ մալխոյն, որ նշանակէ զթիւրս եւ զկորուսեալս՝ վատթար գործովք. (Մեկն. ղկ.։)


Մածուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to paste, to glue, to solder, to join, to cement, to conglutinate, to fasten;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal, to thicken.

NBHL (1)

Ի պատժարանի փայտին մածուցեր (զսուրբ ոտսդ)։ Յիշատակաւ բեւեռացդ՝ որով ի գործի մահուն մածուցար։ Մածուցանէ իբրեւ զսառն, եւ պնդէ. (Նար. ՟Լ՟Զ. Նար. ղ. եւ Նար. յովէդ.։)


Մակագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to inscribe, to write upon, to entitle;
to ascribe;
to compose.

NBHL (1)

Որք շրջաբերութիւն աստեղացն զպատճառ եղելոցն ամենայնի մակագրեն։ Այլեւ ո՛չ աստուծոյ այնպէս պարտ է մակագրել ամօթալիս նչ գործս եւ անիրաւս։ Հարկի, եւ ոչ յօժարութեան մակագրեն զչարութիւնն. (Նիւս. բն.։)


Մական, ի, աց

See full entry →

s.

stick.

NBHL (1)

Փոխանակ ոսկեղէն մականի՝ ցուպ եղեգնեայ։ Մովսիսեան մական նշանագործ եւ ծովահերձ. (Տօնակ.։)


Մակարդ, աց

See full entry →

s.

rennet, coagulum.

NBHL (1)

Բազում մակարդ մեղացն իւրոց գործելոց. (Բուզ. ՟Դ. 14։)


Մակբայ, ից

See full entry →

s.

adverb.

NBHL (1)

ἑπίρρημα adverbim. Բառ ի վերայ բայից դնելի՝ յառաջոյ կամ զկնի. մասն բանի՝ յայտնիչ հանգամանաց գործոյն.


Մահաբեր, ից, աց

See full entry →

adj.

mortiferous, death bringing, destructive, baleful, deleterious, deadly, fatal.

NBHL (1)

Ո՛րչափ այլ ոք այլում դեղիւք վնաս գործիցէ, մահաբերքն ի սոցուն յառաջագոյն ասացաւ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Մահադեղ, ոյ

See full entry →

s.

poison, venom, deadly potion.

NBHL (1)

Ծածկեալ չարաւն իբր մահադեղօք՝ դիւրաւ ներգործէ զդժրութիւն. (Պիտ.։)


Մահապարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

condemnation.

NBHL (2)

Ո՞յր հրամանաւ իշխեցէք գործել զայդպիսի մահապարտութեան գործ։ Ի վերայ թշուառացեալ անձանց ձերոց զայդչափ բազում մահապարտութիւնն դիզեալ կուտեցէք. (Փարպ.։)

Զդիւաց զմահապարտութեան գործս՝ որ առ իսրայէլ եւ ազգ մարդկան. (Արշ.։)


Մահարար, աց

See full entry →

adj.

death giving or causing.

NBHL (1)

θανατοποιός mortifer, letalis, exitiosus. Արարօղ մահու. մահագործ. մահաբեր. մահառիթ.


Մահիկ, հկաց

See full entry →

s.

lunula, crescent, waxing or waning moon;
crescent shaped ornament, lunette;
meniscus;
— եղջիւրք, the horns of a crescent.

NBHL (1)

Յօնացն շարադրութեանն՝ լուսնոյ նմանեցելոյ շրջանակաց, յորժամ մինչչեւ ի մէջն շրջեալ զժողով մահկացն՝ զբոլորակին գործեսցեն զբոլոր. (Փիլ. սամփս.։)


Մահուչափ

See full entry →

adj. adv.

mortal, extreme;
mortally, to death;
— ատել, to hate mortally, to bear a deadly hatred, to abhor, to loath.

NBHL (1)

Ի սուրբ վերնատունն հրազինեցան, եւ առին շնորհս սրբութեան ի ներգործութենէ մահուչափ ախտից. (Մխ. ապար.։)


Մաղատեսակ

See full entry →

adj.

cellular.

NBHL (1)

Երբեմն ի մաղատեսակս ի միասին հոսիլ գործեաց կակղապէս՝ իբրու օդ գոլով, եւ երբեմն հոսմանն ի վեր դառնալ ընդ մաղատեսակս (ի պէտս շնչառութեան). (անդ։)


Մաճակալ

See full entry →

s.

plough-man.

NBHL (2)

Եւ այլազգիք մաճակալք եւ այգեգործք քո։ Զի՞նչ իմաստնանայ այր մաճակալ. (Ես. ՟Կ՟Ա. 5։ Սիր. ՟Լ՟Ը. 26։)

Եւ ոչ արօր կշիռ ինչ գործէ առանց մաճակալի. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)


Մաճակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ploughing.


Մայրասպանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

matricide.

NBHL (1)

Այնմ՝ որ զհայրասպանութիւն կամ զմայրասպանութիւն ի բաց գործիցէ սրտմտութեամբ. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Մայրփայտեայ

See full entry →

adj.

of pine wood;
cedrine.

NBHL (1)

Արկղագործ տախտակամած՝ մայրփայտեայ տապան գործել. (Ագաթ.։)


Մանելիք

See full entry →

s.

distaff.


Մանեմ, եցի

See full entry →

va.

to spin;
to twist, to twine;
to complicate;
to weave.

NBHL (2)

Կանայք մանէին իմաստութեամբ զմազ այծեացն։ Ի կարմրոյ կամ ի բեհեզոյ մանելոյ։ Կինն իմ մտնէր, եւ գործէր ձեռօք իրովք. (Ել. ՟Լ՟Ե. 26։ ՟Լ՟Ը. 18. 23. եւ այլն. եւ ՟Ի՟Զ. 1։ ՟Ի՟Է. 9. եւ այլն։ Տոբ. ՟Բ. 19։)

Սարդ կարի քաջ զթելսն ոստայնագործէ եւ մանէ. (Փիլ. լիւս.։)


Մանկ, ի, աւ

See full entry →

s.

cunning, wiliness, knavery.

NBHL (1)

ՄԱՆԿ կամ ՄԱՆԳ. ἁκαιρία intempestivitas, insidiae. Արմատ բառիս Մանկութիւն, ըստ որում Խորամանկութիւն. մեքենայագործութիւն, խարդախութիւն՝ որպէս ման գալով, կամ մանուկ անհաստատ ելո. կամ ըստ յն. ստահակութիւն, եւ դաւ.


Մանկաբար

See full entry →

adv.

like a child, childishly, in a puerile manner.

NBHL (1)

Մանկաբար գործել. յն. տղայանալ νεωτερίζομαι


Մանկածնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

childbed, childbirth, confinement, labour, delivery, lying-in;
երկունք մանկածնութեան, the pains of labour;
մեռանել ի մանկածնութեան, to die in childbed.

NBHL (2)

Ծնանելն զմանուկ. որդեծնութիւն. մանկարարութիւն. մանկագործելն.

Ծնողացն իբրեւ մանկածնութեան իմն գործւեաց զպարծանս մանկանն լինելութեան հատուցանէ. (Փիլ. սամփս.։)


Մանկամոլ, ից

See full entry →

adj.

sodomite, pederast.

NBHL (1)

Հարկէք զմեզ՝ ստայօդ ոչէիցն, եւ ապականագործ մանկամոլիցն (դից ձերոց) երկիրպագանել. (Ճ. ՟Ա.։)


Մանկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become as a child;
to become strong and vigorous again, to grow young.

NBHL (1)

Ի ծերութեան զօրութեամբ առ ի բարիս մանկացեալ. եւ ի մանկութեան պարկեշտութեամբ առ ի չարն անգործ լեալ. (Նիւս. կուս.։)


Մանկարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Մանկածնութիւն.

NBHL (1)

Մանկագործելն. զաւակագործութիւն. որդէծնութիւն. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ. ստէպ։ Առ րս. ՟Դ. յորմէ եւ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։ Մագ. ՟Ե։)


Մանկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infancy, childhood;
youth;
minority;
cf. Մանկ;
քաջառոյգ, գեղածիծաղ, զբօսասէր, խայտալից —, lively, sprightly, playful, sportive or cheerful youth;
անդստին ի մանկութէնէդ, from your earliest years, from your youth;
ի գեղածաղիկ մանկութեան, in the bloom of youth;
in the prime of life;
անցանել զառաջին մանկութեամբ or ըստ տիս մանկութեան, to be past youth;
եւ — անցանէ, youth must have its time;
cf. Զուարթածաղիկ.

NBHL (1)

ՄԱՆԿՈՒԹԻՒՆ. գ. Որպէս Մանկ գոլն. այսինքն խորամանկութիւն. մենքենայագործութիւն. եւ Մանկական ստահակութիւն.


Մանոց

See full entry →

s.

distaff;
spindle.


Մանուած, ոց

See full entry →

s. fig.

spinning;
twisting;
weaving;
turn, bend, winding;
winding, complication, intricacy, intrigue, entanglement;
— բանից, ambages, circumlocution, circuit, roundabout way;
beating about the bush, circumlocutory speech;
— մտածութեանց, caprice, whim, fancy, freak;
— ականջաց, helix, the outer margin of the ear.

NBHL (2)

ՄԱՆՈՒԱԾ. նմանութեամբ՝ Կնճիռն բանից եւ իմաստից եւ գործոց.

Ամենայն դժուարին գործոց մանուածք՝ նորա խորհրդակցութեամբն լուծանէր. (Նիւս. ի սքանչ.։)


Մանուածոյ, ից

See full entry →

adj. fig.

spun;
twisted;
winding, tortuous, zigzag;
full of circuits, complicate, intricate, knotty.

NBHL (1)

Արասցե՛ս երկուս վերջս յոսկւոյ սրբոյ մանուածոյս յօրինեալս գործ հիւսկէն։ Ծոպ մանուածոյ. (Ել. ՟Ի՟Ը. 14։ Օր. ՟Ն՟Բ. 12։)


Մանրագոր, աց

See full entry →

s.

mandrake, mandragorous.

NBHL (1)

յն. մանրաղօ՛րաս, եբր. տուտայիմ. μανδραγόρας mandragoras, -ra. իտ. mandragola. Բոյս կամ թուփ, որ բերէ պտուղ իբր մանր խնձոր ի չափ սիսռան, կամ ողկուզակս՝ որոց հատքն են իբրեւ արքայկաղնոյ, եւ ծաղիկն անուշահոտ. զորմէ բազում են կարծիք առ զանազանս. այլ առաւել կարծի բանջար ինչ, որոյ արմատն իցէ որպէս բողկ՝ ուրուական նմանութեամբ մարմնոյ մարդոյ, եւ լինիցի դեղ թմբրեցուցիչ եւ քնաբեր. վասն որոյ ասացեալ ի լտ. նաեւ Circaeum, իբր գործի կիրկեայ դեղատու վհկի. եւ Semihomo, կիսամարդ. եւ Vesanum gramen, բոյս՝ որ յայլոյ խելս առնէ զմարդ ի սիրոյ. մանրագոր, մարմնատակ.


Մանրամասն, սանց

See full entry →

s. adj.

small part or portion, particle;
mosaic;
minute, detailed;
exact, particular;
— կոտորել, to pound, to beat small, to triturate;
ի — մասունս պարապել, to apply oneself to particulars;
հանճար ամփոփեալի —մասունս, limited intelligence;
միտք ցնդեալ ի —մասունս, a mind lost in details.

NBHL (1)

Մանրամասն նկարիցն (կամ քարիցն) շարադրողն՝ պատմութեան արժանի գործեաց զճեմեալ յատակս գետնոյս. (Նիւս. ի թէոդոր.։)


Նենգաժէտ

See full entry →

adj.

cf. Նենգաւոր.

NBHL (1)

ՆԵՆԳԱԺԷՏ կամ ՆԵՆԳԱԺԵՏ. ՆԵՆԳԱԺՈՏ, (ի ժիտ, ժտել. յն. զիդէ՛օ, խնդրել). Որ ժտէ կամ ժտի նենգ գործել. չարարուեստ, չարահնար. նենգաւոր. խորամանկ. աղուիսաբարոյ.


Նենգախոշոշ

See full entry →

adj.

killing by surprise or treachery, guileful, assassinating.

NBHL (1)

Տակաւին եւս ներգործէ զչարութիւն իւր նենգախոշոշ բռնաւորն. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Նենգան, աց

See full entry →

s.

"cf. Նենգ;
—աւ, —օք, cf. Նենգաւ."

NBHL (1)

Խաբ գործեալ նենգանաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Նենգաւոր, աց

See full entry →

adj.

fraudulent, cunning, wily, sly, insidious;
gloomy, sullen, saturnine;
treacherous, disloyal, perfidious, felonious;
roguish, swindling.

NBHL (1)

Շարժեա՛ տէր զկամակոր խորհուրդս նենգաւորին (սատանայի կամ գործակցի նորա). (Եղիշ. ՟Բ։)


Նենգեմ, եցի

See full entry →

va.

to defraud, to deceive, to cheat, to dupe, to cozen, to trick, to gull, to swindle;
to circumvent;
to betray.

NBHL (2)

եւ չ. δολόω, δολιόω dolose ago, decipio, depravo ἑπιβουλεύω insidior. Նենգ գործել. նենգաւորել. դաւել. դաւաճանել. պատրել. ստել. խարդախել. անիրաւել. զրկել. վնասել. սանանել.

Աբրահամ զՍառա գործակից ունէր, իսկ ճգնողիս (յոբայ) նենգէր կինն. (Իսիւք.։)


Նետակալ, աց

See full entry →

s.

balista;
arbalet, crossbow;
catapult.


Ներածական, ի, աց

See full entry →

adj.

introductory.

NBHL (1)

Ներածական համբարձումն կատարողականիս այսորիկ սրբազնագործութեան. (Դիոն. եկեղ.։)


Ներամիտ

See full entry →

adj.

endowed with intellect, reasonable, rational.

NBHL (1)

Ներգործեաց իւր մարմին ներանձնաւոր ներամիտ. (Ճ. ՟Գ.։)


Ներամսեայ

See full entry →

adj.

monthly.

NBHL (1)

Ոստայնս՝ ոչ յոլովագոյնս՝ քան եթէ ներամսեայ գործ միոյ սատարի. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Ներանձնաւոր

See full entry →

adj.

living retired, solitary, secluded;
devoted, spiritual;
contemplative.

NBHL (1)

Ի կուսական յարգանդիդ ներգործեաց իւր մարմին ներանձնաւոր ներամիտ։ Աստուածահրաշ ներանձնաւոր մարմինն. (Ճ. ՟Գ.։ Թէոդոր. խչ.։)


Ներբողեան, ենի

See full entry →

cf. Ներբող.

NBHL (1)

ներբողեան է բան արտադրական եղելոյ բարեաց. եւ ասացեալ է այսպէս՝ յաղագս հնոցն ի գեղս գովութիւնս առնելոյ, գեղս կոչէին զնրբափողոցս։ Զմեծ գլուխ ներբողինին դնել զգործսն։ կարգ ներբողենի։ ներբողեան մովսէսի, կամ ձիթենոյ, եւ այլն. (Պիտ.։)


Ներգոյ, ից

See full entry →

adj.

internal, interior, inward;
innate, natural.

NBHL (1)

Անեղն, անմահն, եւ որքան այլ ինչ են այսպիսիք՝ ըստ բնութեանն ներգոյք՝ յաստուած։ Կոչէ եւ ձեռն՝, վասն ներգոյին ի նմա ամենագործ զօրութեան։ Ի ներգոյէն բարեփառութենէ նորա։ Ի ներգոյէդ ի ձեզ բարեփառութենէդ։ Ներգոյին ի նմա ի վերայ ամենեցունց գերակայութեանն։ Գիտեմ զներգոյիդ ի ձեզ հաւատոյ անշարժութիւն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։)


Ներկայ, ից

See full entry →

adj. adj. s. gr.

present, actual;
present.

NBHL (1)

ՆԵՐԿԱՅ. Ըստ քերականաց՝ ժամանակ բայի յայտնիչ զարդի գործողութիւն.


Ներկատուն, տան

See full entry →

s.

dye-house.

NBHL (1)

տուն կամ գործարան ներկանելոյ. ներկոց.


Ներկիչ

See full entry →

s.

dyer.

NBHL (1)

Ներկօղ. ներկագործ. նարօտաներկ.


Ներշրջանակք, կաց

See full entry →

s.

encyclopedia.

NBHL (1)

Ներշրջանակք՝ սպասաւորականքն են առաքինութեան. վասն զի առաքինութիւն վայր ունի զոգի. իսկ ներշրջանակք կարօտեալ լինի մարմնական գործեացն։ Ի ձեռն ներշրջանակացն գեղապարէ։ Զառաջին մրցանակն դնէ առաքինութեանց, իսկ զերկրորդն ներշրջանակացն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 19. 20։)


Ներքնատուն, տանց

See full entry →

s.

ground-floor;
cellar.

NBHL (1)

Ներքնատունս եւ միջատունս եւ վերնատունս գործեցես ի նմա. (Ծն. ՟Ղ. 16։)


Ներքուստ, ի ներքուստ

See full entry →

adv.

internally, inwardly;
below, beneath;
inside, within, inwardly;
from beneath, from below.

NBHL (1)

Խօսին անդէն ի ներքուստ ի ներքս ընդ խորհուրդսն։ Զնենգաւորագործ պիղծ խորհուրդսն ներքուստ ի ներքս հաստատեն. (Եւագր. ՟Ժ՟Բ։)