Definitions containing the research տի : 10000 Results

Խէթ, խեթի, խիթի

See full entry →

s.

knock, blow;
obstacle, hinderance, impediment;
fraud, cheat;
hate, ill will, aversion;
jealousy;
remorse, scruple;
pain, affliction, grief;
doubt, distrust, apprehension;
gripes, colic;
— եւ խութ ընդ ոտն անկանել, to trip up, to oppose, to obstruct, to embarrass;
խեթիւ հայել՝ տեսանել, to look daggers, to look grim, to scowl;
խեթիւ հայել արեգական, to sunburn, to tan, to freckle, to brown.

NBHL (5)

Եթէ եղբայր քո ունիցի ինչ խէթ զքէն. յն. ինչ. խեթ զնմանէ ի սրտի քում. (Վրք. հց. Ժ։)

Ի մէջ խիթի ահիւեւ երկիւղիւ կայր. գուցէ՝ ասէ, ածից ես ի վերայ իմ զանէծս, եւ ոչ հեշտալի լինէր նմա քունն. (Խոր. Բ. 35.) (՛ այլ ձ. խէթ սրտիւ. իբր կասկածոտ։

Չիք նոցա խիղճ կամ խէթ յետ մկրտութեանն յօրինաց անտի։ Նա արդարացուցանէ զիս ի մէջ խղճի եւ խեթի. (Եփր. հռ. եւ Եփր. ա. կոր.։)

Խէթք մտաց Խէթք մտաց։ Խէթ մտացս։ Զգայութիւն սրտին իմաստալից՝ խէթիւ խոցոտեալ։ Խէթս, տխրութիւնս. (Նար. կ.։ Նար. ԽԷ. ԻԳ. ԻԴ։)

Աղարտէ զառաքեալս ամենայն, եւ ասէ, թէ չիք խէթ եւ խիղճ ուրանալ զքրիստոս. յն. անխտիր է. (Եւս. պտմ. Ղ. 37։)


Խթեմ, եցի

See full entry →

va.

to goad, to spur, to incite, to drive, to spur on, to urge on;
կաշառս —, to bribe, to corrupt;
to buy over.

NBHL (1)

Ի խեծանողականացն զազիրն զեռնոց խթեալխոցոտիմ. (Նար. ՟Ժ՟Թ։)


Խթիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to thrust one's self in, to creep into.

NBHL (1)

(Վանականք թանահատի) ոչ առին յանձն ի կիրակէրքն (անգամ) ի թան կամ ի պանիր կամ յիւղ խթիւլ, այլ բանջարովք եւ հնդով շատանային. Վասն որոյ թանահատք կոչեցան. (Ուռպ.։)


Խթնում

See full entry →

vn.

cf. Խթնիմ.

NBHL (1)

(Վանականք թանահատի) ոչ առին յանձն ի կիրակէրքն (անգամ) ի թան կամ ի պանիր կամ յիւղ խթիւլ, այլ բանջարովք եւ հնդով շատանային. Վասն որոյ թանահատքկոչեցան. (Ուռպ.։)


Խթումն, ման

See full entry →

s.

vigil;
fast-day with milk-food;
fasting on milk-food.

NBHL (1)

ռմկ. խթում. Նաւակատիք, յորում լինի խթիլ ի կթեղէն կերեկուրս ընդ երեկս։ (Տօմար.։)


Խժական, ի, աց

See full entry →

adj.

barbarous;
— բարք, barbarity.

NBHL (1)

Խժականաց եւ անզգաստից ատեցողացն զբարիս. (Յհ. կթ.։)


Խժդան, ի — կալ

See full entry →

sv.

to be obstinate, headstrong, stubborn, to persist doggedly.

NBHL (1)

Ի խժդական եւ յոխորտի կայցեն. (Սեբեր. ՟Է։)


Խիզախ

See full entry →

adj.

bold, courageous, brave, manly, spirited, haughty.

NBHL (1)

(լծ. վստահ. պ. քիւսթախ) προλαμβάνων praesumtuosus. Համարձակ. յանձնապաստան (անձն եւ գործ). Խիզախն ի մարտի, խաջասիրտն ի պատերազմունս. (Ուռհ.։)


Խիզախեմ, եցի

See full entry →

vn.

to hector, to swagger, to brave, to bully, to insult;
to laugh to scorn, to laugh at;
to advance fearlessly, to have the hardihood or boldness, to face, to brave;
to attempt, to risk;
to rush upon, to assault, to attack;
— ի վտանգս, to run risks, to seek perils, to brave or to face dangers;
— ի մարտ, to plunge into the thickest of the fight;
յաղօթս —, to confide in prayer.

NBHL (1)

Թէպէտ եւ բիւր անգամ տկարանայցես, խիզախել պարտիս, որ այնպիսի թագաւոր ունիս։ Խիզախեաց իջանել ի երայ ջուրցն գնալ։ Չխիզախէ յայտնի ճառելզկերակրոցն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։ ՟Բ. 25. 26։)


Խիզախիւն

See full entry →

s.

boldness, audacity, hardihood, confidence;
bravado, rodomontade;
insult;
assault, rushing.

NBHL (1)

Մի՛ ամբառնալ առաւել քան զարժանն. զի քանզյանցանացն պատիժս եւս յոլովակի ցուցանի դատավճիռ խիզախութեանն. (Ի գիրս խոսր.։)


Խիզախութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Խիզախիւն.

NBHL (1)

Մի՛ ամբառնալ առաւել քան զարժանն. զի քանզյանցանացն պատիժս եւս յոլովակի ցուցանի դատավճիռ խիզախութեանն. (Ի գիրս խոսր.։)


Խիզախումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խիզախիւն.

NBHL (1)

Մի՛ ամբառնալ առաւել քան զարժանն. զի քանզյանցանացն պատիժս եւս յոլովակի ցուցանի դատավճիռ խիզախութեանն. (Ի գիրս խոսր.։)


Խիթումն, ման

See full entry →

s.

doubt, mistrust, suspicion;
remorse.

NBHL (1)

Իբր ասուի ի ցեցոյ, եւ փայտ ի յորդանէ ... ի խիթմանէ սրտիս հալեցայ։ Խափանիչ խիթմանց, ընդարձակիչ կարծեաց. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Ձ՟Դ։)


Խիժ, խժաց

See full entry →

s.

gum.

NBHL (2)

ԽԻԺ որ եւ ԽԷԺ, խիժի. κόμμη gummi ῤητίνη resina. Հիւթ մածուցիկ կաթեալ ի տնկոց. պարարտութիւն ծորեալ ի ծառոց. որպէս մազտաքէ, եւ ռետին, եւ այլն. ձութ.

Ռետին, խիժ. (Գաղիան.։)


Խիղբ

See full entry →

s.

tendril, clasper;
sucker, shoot;
fibre, filament, stamen;
—ս արկանել, to cling to, to hold fast to, to clasp, to strain to;
to twine, to entwine;
— արկանել՝ առնուլ, to be thoughtful, melancholy;
to clasp one's knees.

NBHL (1)

ԽԻՂԲ ἔλιξ volumen, involucrum, clavicula, capreolus որ եւ ԽԵՂԲ (զոր տեսնես). Ծայրք եւ ոլորք բուսոյ. ընձիւղ ոլորեալ կամ ճանկաւոր՝ առ ի պատատիլ զիւիք յարմարութիւն իւր. նմանութեամբ ասի եւ այլոց իրաց՝ որք յարին եւ փարին զայլ իրօք.


Խինծ

See full entry →

s.

bosom, cavity, hollow;
bottom;
— սրտի, ventricle.


Խիտ, խտի

See full entry →

s. adj. adv.

thickness, density;
close, dense, thick, serried;
compact, dense;
crowded, numerous, frequent;
full;
—, — առ, — ընդ —, thickly, densely;
frequently, often, much;
— առ — հարուածք, repeated blows.

NBHL (1)

Ի կաթիլ աստուածային բանից խիտ ընդ խիտի նոցա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Խլացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to deafen;
— զլսելիս, to stun.

NBHL (1)

Զլսելիս խլացուցանելով, խոնարհութեամբ սրտի. (Արշ.։)


Խլեմ, եցի

See full entry →

va.

to pluck up, to root out, to extirpate;
to unclasp;
to sweep away;
to force, to take by force, to extort, to take away;
to demolish, to destroy, to pull down, to ruin;
— զատամն, to draw, to pull out, to extract a tooth;
— զաչս, to put, to tear the eyes out.

NBHL (1)

Խլել զատամունսնորա։ Խլեցին յարմատոց անտի ատամունք խածանողին. (Ճ. ՟Ա.։ Նար. ղ։)


Խլիրդն

See full entry →

s. med. fig.

cancer;
a shrewd person, a sly one.

NBHL (1)

ԽԼԻՐԴՆ գրի եւ ԽԼՐԴՆԻ. (տպ. Խլրդենի) Քաղցկեղ, խոյլխեցգետի, որ իբրեւ զխլուրդն խլրտեալ ի ներքուստ ի վեր՝ ճարակի զմարմինն.


Խլրտեմ, եցի

See full entry →

va.

to move;
to stir;
to agitate, to shake.

NBHL (1)

Առ խորհուրդսն անձանց, որյերանսն անկանին, եւ ի ներքուստ անտի խլրտեն եւ այրեն. (Եւագր. ՟Ի՟Ա։)


Խլրտումն, ման

See full entry →

s.

movement, impulse, agitation.

NBHL (1)

Խլրտալն. խլրտիլն. շարժումն որպիսի եւ իցէ.


Խծբիծ, բծաց

See full entry →

s.

censure, criticism;
discussion, examination, research.

NBHL (1)

Մի՛ ամենայնի ցանկանայցես. ի բարեաց անտի ընտրեսջիր զխծբիծսն։ Յորժամ համարիջիր հաւատացեալ երեւալ, յորժամ ի խծբծաց ոգւոց ազատեալ իցես. (Եւագր. ՟Թ։)


Խղխթեմ, եցի

See full entry →

va.

to apply, to devote one's self to;
to explore.

NBHL (1)

Միշտ հանապազ սնոտի իմաստութեան աշխարհիս խղխթեն. (Վեցօր. ՟Ը։)


Խղճադատ լինիմ

See full entry →

sv.

to be judged by one's own conscience.

NBHL (1)

Դատիլ եւ ստգտանիլ ի խղճէ մտաց։ Խղճել. մեղադրել անձին.


Խղճամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to scruple;
to doubt, to mistrust;
to abstain from, to shun;
to have pity, compassion.

NBHL (1)

Մի՛ ողորմիր ասէ աղքատին ի դատաստանի. Մի՛ խղճար, եւ մի՛ խորհիր զղջացեալ մտօք, եթէ աղքատն անիրաւ հանդիպի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 3։)


Խղճեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make case of conscience of, to scruple, to doubt;
ոչ ինչ խղճեմ, my conscience does not blame me;
երթ առանց իրիք —ոյ, go without scruple or hesitation.

NBHL (2)

διακρίνω dijudico, discerno στέλλομαι, συστέλλομαι devito, costernor. Խղճիւ տագնապիլ. խղճի մտօք վարանիլ. խարել. անձամբ զանձն դատել. ծփիլ ի խորհուրդս. երկբայիլ. խիթալ. խորշիլ, վհատիլ. լքանիլ. խիղճ ընել, քաշուիլ.

Ամենայն ժողովուրդն խղճեր. եւ ասէին, արքայ դաւիթ փրկեաց զմեզ, եւ արդ փախստական է յերկրես։ Ո՞չ խղճիցեք յանձինս, եւ լինիցիք դատաւորք չարեացն խորհրդոց։ Որ խղճեն, թէպէտ եւ ուտիցէ՝ դատապարտեալ է։ Ե՛րթ ընդ նոսա առանց իրիք խղճելոյ։ Խղճէին ի նմանէ որ ի թլպատութենէ անտիհաւաստացեալքն. եւ այլն։


Խղճմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Խիղճ.

NBHL (1)

Սա զընթրիսս ելից պղծութեամբ, եւ զսեղանս անսուրբ խղճմտութեամբ. յն. անորբութեամբ տրտմի։ Խղճմտութիւն եւ զղջումն յատ յանցանաց։ Խղճմտութեամբ յանցաւորին ճանապարհն ոչ է թիւր, այլ ինքն թիւրի յուղիղ ճանապարհէ։ Միտք որ օրինօք եւ խրատու դաստիարակեալ է, ի մեղանչելն՝ խղճմտութեամբ ստգտանի. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։ Լմբ. սղ.։ Լմբ. առակ.։)


Խմեմ, եցի

See full entry →

va.

to drink;
to imbibe, to suck up, to absorb.

NBHL (1)

Ի վճիտ աղբեղէն ծծելով յինքն՝ խմեաց զանճառելի իմաստիցն զզօրութիւն. (Տօնակ.։)


Խմորուն

See full entry →

adj.

risen, fermented, leavened;
— հաց, leavened bread.

NBHL (1)

Ոչ ուտիցէք խմորուն։ աչ ուտիցէք խմորուն։ Ո առնիցեք խմորուն։ Զամենայն խմորուն, եւ զամենայն մեղրեալ։ Մի՛ ուտիցէք ընդ նմա խմորուն. (Ել. ՟Ժ՟Գ. 3. 7։ Ղեւտ. ՟Բ. 11։ Օր. ՟Ժ՟Զ. 3։)


Խնամածու, աց

See full entry →

cf. Խնամած.

NBHL (1)

Որբոց խնամածու։ Խնամածուն այն հօտին քրիստոսի. (Անյաղթ բարձր.։ Յհ. կթ.։)


Խնամակալ, աց

See full entry →

adj. s.

tutelar, tutelary;
guardian;
trustee, administrator;
regent;
prefect;
curator, custodian.


Խնամակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

care, attention, solicitude;
tutelage;
regency;
protection, guardianship;
Divine Providence.

NBHL (1)

Երախտիք եւ խնամակալութիւն. (Ագաթ.։)


Խնամատար

See full entry →

cf. Խնամակալ.

NBHL (1)

Գիտելով աշակերտին զխնամատարս ժողովրդեանն. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Խնամարկու

See full entry →

cf. Խնամակալ.

NBHL (1)

Ի խորին կիտին առաւել էր խնամարկու քան ի ցամաքի։ Զնեղութիւնս տառապելոց բառնալ իբրեւ զխնամարկուս. (Անան. ի յովնան.։ Արծր. ՟Գ. 9։)


Խնամեխօս, աց

See full entry →

s.

matrimonial mediator, go between, match-maker;
— լինել, to arrange a wedding between.

NBHL (1)

Ակքան խնամեխօս եղեւ նա փայտի. (Արշ։)


Խնամենամ, եցայ

See full entry →

vn.

to hecome related, allied, to be united by marriage.

NBHL (1)

Պղնձագործ եւ երկաթագործ ի խնամենալն՝ արուեստիւ ճոխաբանէին. (Մխ. առակ.։)


Խնամի, ամւոյ, ամեաց

See full entry →

s.

relation, kindred, connexion;
— առնել, to ally, to unite, to match;
— լինել, cf. Խնամենամ.

NBHL (1)

Եւ ինքնխնամիանտիգոնեայ արիստաբուլեան. (Խոր. ՟Բ. 18։)


Խնամոտ, աց

See full entry →

adj.

careful, diligent, attentive;
full of regard, of solicitude, benevolent, charitable.


Խնայեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to be sparing, to create thrift or economy.

NBHL (1)

Պատուէին թագաւորքնզոմանս ի մերոց անտի ... եւ յաշխատութիւն զոհիցն (ձգել զնոսա՝) խնայեցուցանէին զհեթանոսս. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 1։)


Խնդալի

See full entry →

adj. adv.

joyful, cheer-ful, gay, merry;
gaily, cheerfully, merrily;
— լինել, to be transported with joy.

NBHL (1)

աւետիս խնդալիս առաքէր յատրուշանս բազումս. (Եղիշ. ՟Բ։)


Խնդամ, ացի

See full entry →

vn.

to rejoice, to be merry, delighted, glad;
greeting;
— ընդ ումեք, to rejoice with;
բազում — ասել, to wish good morning, good bye;
խնդա՛, rejoice! good morning, good day;
adieu, God be with you.

NBHL (1)

χαίρω, ἑπιχαίρω gaudeo, laetor, exulto τέρπομαι delector. Խինդ ունել. ուրախ լինել. ուրախանալ. բերկրիլ. զուարճանալ. ցնծալ. հրճուիլ. խնծղիլ. ռմկ. խնտալ, եւ պ. խանտիտէն է ուրախանալ, եւ ծիծաղիլ.


Խնդամիտ

See full entry →

adj.

gay, merry, cheerful, delighted, glad.

NBHL (2)

εὕθυμος alacer, hilaris. Ուրախամիտ. խրախամիտ. ուրախ սրտիւ. զուարթ. եւ Ուրախական. խնդալից.

Խնդամիտ յօժարութեամբ, կամ սրտիւ. (Արծր.։ ՃՃ.։)


Խնդամտաբար

See full entry →

adv.

gaily, merrily.

NBHL (2)

որ եւ ԽՆԴԱՄԻՏ. Խնդամտութեամբ. զուարթագին. ուրախ սրտիւ.

Ուրախացիր խնամտաբար սրտիւ. (Թէոդոր. կուս.։)


Խնդամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

gaiety, good hu mour, wantonness.

NBHL (1)

εὑθυμία alacritas, hilaritas φιλοφρόνησις, χαριεντισμός comitas, urbanitas. Խնդամիտն գոլ. խնդամտիլն. խնդութիւն մտաց. ուրախութիւն սրտի. խրախութիւն. հրճուանք. զուարթութիւն. եւ Մարդասիրութիւն. քաղցրաբանութիւն. բան շնորհալի եւ զուարթարար.


Խնդումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խնդութիւն.

NBHL (2)

Եւս առաւել մարտի յաղթութիւն հոգեւորացն է խնդումն. (Յճխ. ՟Ժ։)

Ծնունդ քո աստուածածին կոյս՝ խնդումն գոշակեաց ամենայն տիեզերաց. (Ժմ. յն.։)


Խնդրակ, աց

See full entry →

s.

seeker-after, inquirer;
guardian, trustee;
emissary;
—ս արձակել զկնի ուրուք, to run after, to hunt for or seek after some one.

NBHL (1)

Ելին խնդրակքն զհետ նոցա։ Յուզեցին խնդրակքն զամենայն ճանապարհն, եւ ոչ գտին. (Յես. ՟Բ. 7. 22։)


Խնդրեմ, եցի

See full entry →

va.

to search for, to ask, to solicit, to implore;
to demand, to claim, to require, to run after, to pursue;
to ransack, to rummage;
— զանձն ուրուք, to seek one's life;
զարիւն նորա ի ձեռաց քոց խնդրեցից, I will require his blood at your hands;
զքէնս վրիժուց —, to revenge oneself, to be avenged;
— զերեսս Աստուծոյ, to seek God's face;
զշահս անձին եւեթ —, to have no other aim but self-interest.

NBHL (2)

Զի՞նչ խնդրես ... զեղբարսն իմ խնդրեմ։ Մեռն ամենայն արք՝ որ խնդրէին զանձն քո։ Ցուցից քեզ զայրն զոր դու խնդրես։ կորեան էշք, երթայք խնդրեցէ՛ք զէշն։ Լքան խնդրել զդուստրսն։ Խնդրէր զնա, եւ ոչ գտանէր։ Խնդրեցի զնա, եւ ոչ գտի։ Խնդրիցէք զիս, եւ ոչ գտանիցէք։ Խնդրեա՛ զխաղաղութիւն, եւ ե՛րթ զհետ նորա։ Խնդրեսցեն զանուն քո տէր։ Որ հալածէքդ զիրաւունս, եւ խնդրէք զտէր։ Սնոտիս խնդրեսջիք. Խնդրիցէ մարգարիտս գեղեցիկս։ Խնդրիցէ զմոլորեալն։ Խնդրէին սուտ վկայութիւն զյիսուսէ, եւ ո գտանէին։ Խնդրէր պարապ։ Գամ խնդրել պտուղ ի թզենւոջդ, եւ ոչ գտանեմ։ Զի՞ խնդրէք զկենդանին ընդ մեռեալս։ Խնդրեսցես յապարանս յուդայ սօղոս անուն զտարսոնացի։ Պնդագոյնս խնդրեաց զիս, եւ եգիտ։ Խնդրեսցեն մարդիկ զմահ, եւ մի՛ գտցեն. եւ այլն։

ԽՆՐԵԼ. δέομαι, εὕχομαι oro, precor αἱτέω peto, quaeso. Հայցել. Ժտել. աղաչել. աղերսել ուխտիւք չափ խնդրել, աղօթել. աղաչելով ուզել.


Խնդրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

search;
demand;
— վրիժուց, cf. Վրէժխնդրութիւն.

NBHL (1)

Յաղագս ամենայնի (այսինքն տիեզերաց) բնութեան խնդրութիւն առ տուեցին. (Պղատ. տիմ.։)


Խնծղամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

laugh, to rejoice, to leap with joy.

NBHL (1)

Միթէ ի հարսանի՞ս խնծղայցես. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)