hive, bee-hive.
Իւրաքանչիւր ոք ի ծածուկ ոգւոցն մեղուաբոյնս գործիցէ զմեղր աստուածեղէն պատգամացն. (Սեբեր. ՟Ը։)
cf. Մեղուոց.
Զօրէն գործասէր մեղուի ամբարեաց ի մեղուանոցի այդր. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)
bee-house, apiary.
love of evil.
Սատանայ կոչեցան եւ դեւք. ըստ անուանցն զհակառակ բարւոյ գործս ունին առ ամենայն մեղսասիրութիւն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
honey-comb.
Զայսպիսի մեղրախորսխոյ զաստուածեղէն պատգամացն մաղս գործեաց յանձինս. (Սեբեր. ՟Ը։)
sin, crime, iniquity, transgression, trespass;
fault, error;
offence, evil, malice;
— փոքր, թեթեւ, peccadillo, venial fault;
եօթն մահուչափ —, the seven capital sins;
մահուչափ or մահացու, սկզբնական, ներգործական, վերապահեալ —, deadly or mortal, original, actual, reserved sin;
վկայք մեղաց, false witnesses;
վասն մեղացն, sin-offering or trespass-offering;
անկանել ի մեղս, մեղս առնել, գործել, to sin, to transgress;
ի մեղս արկանել, to cause to sin;
խոստովանել զմեղս իւր, to confess one's sins;
թողուլ զմեղս, to remit, to absolve sin;
մեռանել ի մեղս, to die in sin;
ի մեղս գրել զիմն, to impute a thing as a crime to;
մեղս դնել, cf. Մեղադրեմ.
dead;
carcass;
idols, image.
Սրբեսցէ զխիղճ մտաց ձերոց ի մեռելոտի գործոց անտի (յն. ի մեռեալ գործոց), պաշտել զաստուած կենդանի. (Եբր. ՟Թ. 14։)
holy oil, chrism;
ointment, perfume.
Աստուածագործականաւն մեռոնիւ կնքեալ զայրն։ Մեռոնին կատարողականն օծումն անուշահոտ առնէ զկատարեալն։ Նուիրագործութիւն միռոնին։ Խորհուրդ կատարողութեան միռոնին. (Դիոն. ստէպ։)
cf. Մետասանեքին.
Մետասան փեղկ գործեսցես զնոսա. չափ նոյն եղիցի մետասանեցունց փեղկիցն. (Ել. ՟Ի՟Զ. 8։ ՟Լ՟Զ. 15։)
all the eleven.
Մետասան փեղկ գործեսցես զնոսա. չափ նոյն եղիցի մետասանեցունց փեղկիցն. (Ել. ՟Ի՟Զ. 8։ ՟Լ՟Զ. 15։)
cf. Մերասեր.
Պատրաստեցաք առաւել առ մերասեռն վեհ։ Այլ մերասեր ազին եղեալ՝ զչարիսն ասեմք որ գործեցեալ. (Շ. թղթ. եւ Շ. վիպ.։)
of our nation, national;
of our nature, our;
— բնութիւն, humanity;
—ք, our conationals, fellow-countrymen, compatriots;
mankind, the human race.
Պատրաստեցաք առաւել առ մերասեռն վեհ։ Այլ մերասեր ազին եղեալ՝ զչարիսն ասեմք որ գործեցեալ. (Շ. թղթ. եւ Շ. վիպ.։)
naked, bare;
unadorned, plain, simple, evident;
impudent, brazen-faced;
without;
evidently, obviously, palpably;
— ընդ — մարտընչել, to wrestle naked.
Իբրեւ բարձաւ ի դմանէ պատուական անունն աստուծոյ, մերկ երեւեցաւ ամենայն չարագործութիւն դորա. (Եղիշ. ՟Է։)
Մարգարէքն օրինակս եւ նմանութիւնս տեսանէին (հրեշտակաց), եւ ոչ գործս մերկս եւ էութիւնս տեսանէին. (Մաքս. ի դիոն.։)
bare athlete or wrestler;
—ք, wrestling.
Ընդ որչափ այժմ առ մերկամարտութեանս օրինադրեցին այնոքիկ՝ որք մերկամարտիկք են, թէ զի՛նչ է բարւոք մերկամարտուցելոցն գործք. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
shedding, pouring out;
scattering, spreading;
dispersing;
winnowing-fan.
ՀՈՍԻՉ. գ. λικμός ventilabrum, vannus. Հեծանոց. գործի հոսելոյ. հոսելի.
fan.
Հարմամբ օդոյ զովարար. գործի հովահարօղ. հովահրօղ .... բր ῤυπίς flabellum որ եւ քշոց.
to shade, to cover with shade, to cast a shadow upon;
to protect, to take under one's shadow or patronage.
Հոգի՛ երկիւղի՝ գործոց իմոց հովանաւորեա՛. (Ճշ. ձ։)
shadow, shade, umbrage;
auspice, conduct, shield, defence, guard;
— ընդ —նեաւ, in the shade, under the shadow of;
with the protection or under the auspices of;
— լինել, առնել, cf. Հովանաւորեմ;
աւուրք իմ որպէս — անցին, my life has passed away like a shadow.
Եցոյց նոցա այնուհետեւ անձեռագործ խորան, որ հովանի լինէր, եւ ստուեր ոչ ունէր. (Իգն.։)
belvedere, terrace, kiosk, turret;
baldaquin, cover;
blind;
parasol or umbrella;
—, տուն —, summer-residence.
parasol.
Ձողիս կանգնել ի վերայ գլխոյդ, սակաւ մի զհովանոցակն գործել. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)
pastor's companion, fellow pastor;
bishop's colleague, coadjutor.
Ընկեր եւ գործակից կամ օգնական հովուի. եւ Եպիսկոպոսակից.
to tend, to pasture, to feed one's flocks;
to have the cure of souls;
to lead, to conduct, to guide;
մահ —եսցէ զնոսա, death will pasture on them.
(տր. եւ հյց. խնդրով) ποιμαίνω pasco. Առնել զգործ հովուի կամ հովուութեան. արածել զխաշինս. տածել. դարմանել. եւ Առաջնորդել. չօպանութիւն ընել, արծել.
pastorate, pastorship;
pastoral care, cure of soils.
(գրի վրիպակաւ եւ Հովութիւն) որ եւ ՀՈՎՈՒԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Հովիւ գոլն. գործ եւ պաշտօն հովուի. առաջնորդութիւն.
Ի մարմնական հովուութեան գործոց աստի զհոգեւորն խնդրէ ի նոցանէ զգործ հովուութեան. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Հոտոտիմ.
ՀՈՏՈՏԵՄ. cf. ՀՈՏՈՏԻՄ.
cf. Հպատակիմ.
Հպատակեաց անձին սրբութեան որպէս աստուծոյ տաճարի։ Յառաջ քան զքո հպատակելն մարմնոյ նորա, նա միշտ եւ հանապազ հոգւոյ քում հպատակէ։ Ըստ իւրաքանչիւր գործոյ՝ մատուցման պատարագին հպատակեն. (Լմբ. էր ընդ եղբ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
subjection, dependence;
vassalage;
submission, obedience, deference, subordination;
devotedness, devotion;
care, attention;
— օրինաց, veneration, respect for the laws.
Պարտ է ունել հպատակութիւն մարմնոյ եւ հոգւոյ ի քահանայագործելն։ Առանց սպասաւորութեան սարկաւագի, առանց հպատակութեան դպրի։ Հպատակութիւն է օժանդակ լինել՝ պարապելոցն ի գործն աստուծոյ՝ մարմնական պիտոյիցն. (Լմբ. պտրգ.։)
stock-holder;
bursar scholar, exhibitioner.
Եւ գազանք շաղղակերք, եւ արիւնարբու իշխանք եւ գործակալք, եւ կերակուր ամենայն հռոգակերք. (Վրդն. դան.։)
famous, renowned, celebrated, far-famed.
Պահապանեացն հռչակաւոր եւ ազգական արարեալ զաստուածագործ յարութիւնն. (Ագաթ.։)
praiseworthy, commendable, laudable.
Հռչակելին սոկրատէս, կամ անուն, կամ առաքինութիւն։ Հռչակելի զարմանագործութեամբ, կամ գովութեամբ։ Զյոյժ հռչակելին ճարտասանաց զդիմոսթենէս. (Պիտ.։)
all on fire, it flames, burning, glowing, blazing, flaming;
— սրտմտութիւն, gust of passion;
impetuous, fiery wrath.
Արծաթագործ հրաբորբոք ճարտարապետն. (Արծր. ՟Դ. 9։)
renouncing, abdicating, resigning, taking leave of;
resignation;
leave of absence;
տալ — ողջոյն, to take one's leave, to say good-bye, to bid farewell to;
— կեանք, retired or solitary life.
Իւրոց գործոցն հրաժարական ողջոյն տայ, եւ աստուծոյ կարօտի խնամոցն եւ ողորմութեանն. (Լմբ. սղ.։)
to cause to renounce or abdicate;
to dismiss, to discharge;
to forbid, to prohibit, to interdict;
to renounce, to abstain, to deprive oneself of, to forego, to forbear, to refrain, to desist, to resign;
to deny, to disown, to refuse;
to take leave of, to bid farewell to;
to die, to decease;
— յաղանդոյ, to abjure, to recant, to renounce;
— յաշխարհէ, to renounce the world;
to enter a convent;
— յիշխնանութենէ, to abdicate, to resign, to tender, to lay down or throw up one's commission;
— ի թագաւորութէնէ, to abdicate the crown;
աղաչեմ զքեզ կալ զիս հրաժարեալ, I pray thee have me excused, I beg you excuse me, I pray you to be kindly indulgent towards me.
Հրաժարեաց զձեզ յաւուր շաբաթու գործել ինչ։ Հրաժարեաց զնոսա յորդիութեան պայմանէն. (Նանայ.։)
renunciation, renouncing, relinquishment;
abdication;
resigning, resignation;
denial, refusal;
leave of absence;
dismission, discharge;
permission;
parting, leave;
farewell, adieu, good-bye;
— առնել, տալ, cf. Տալ հրաժարական ողջոյն;
to renounce, to give over, to relinquish, to resign;
to retire from, to leave off;
to bid adieu or farewell;
ի —ի կացուցանել, to dismiss, to discharge, to send or turn away;
առնուլ — անդարձ, to bid an eternal farewell, to bid adieu for ever.
Հրաժեշտ ի մահաբեր գործոյ, կամ ի պատարագաց (զոհից). (Նախ. իմ. եւ Նախ. ես.։)
full of fire, ardent, burning.
Սիւն գործեալ ի հրալից վիմին. (Շար.։)
steel (for striking fire).
Հրահանս ի միջի դնիցէ, որով հրդեհել կամիցի ... հրահանքն առանց բղխելոյ կայծականցն անհնարին է կիզել զփուշն։ Ոչ խոստովանութիւնն առանց գործոց բարեաց, որպէս եւ ոչ կայծոստս հրահանաց աբեթի վառել եւ գործել զյստակումն փշոյն. (Նար. խրատ.։)
to flow like a torrent of fire.
ՀՐԱՀՈՍԵԼ. Իբրեւ հուր հոսել՝ բղխել. եւ Բոցափայլ գտանիլ.
to command, to order, to enjoin, to impose, to prescribe;
to permit, to allow, to authorize;
to establish, to settle, to dispose;
ոչ —, to forbid, to prohibit, to proscribe, to interdict.
to deliver the oracle.
ՀՐԱՄԱՆԱԲԱՆԵԼ. χρηματίζω oraculum reddo, respondeo. Պատգամ տալ. պատգամախօս լինել ի դիմաց դից.
cf. Հրամանակարգք.
Հրամանակարգ բանիցն սկիզբն առնել։ Այսոքիկ ի հրամանակարգ (կամ ի կամակարգ) բանից աստուածպատութենէ, եւ ի գործոց բարութենէ։ Ի մտի ձերում անկեալ հաստատեալ կացցեն հրամանակար կարգն աստուածութեան. (Կոչ. ՟Դ։ Ուր թարգմանի եւ Հրամանական կամաց վարդապետութիւն։)
tenet, dogma.
Հրամանակարգ բանիցն սկիզբն առնել։ Այսոքիկ ի հրամանակարգ (կամ ի կամակարգ) բանից աստուածպատութենէ, եւ ի գործոց բարութենէ։ Ի մտի ձերում անկեալ հաստատեալ կացցեն հրամանակար կարգն աստուածութեան. (Կոչ. ՟Դ։ Ուր թարգմանի եւ Հրամանական կամաց վարդապետութիւն։)
command, authority.
Պաշտօն եւ գործ հրամանատարաց.
burnt, consumed by fire;
burning, consuming by fire.
Հրայրեաց հիւանդութիւնս բազումս ներգործէ (մաղձն). (Պղատ. տիմ.։)
cf. Հրեղէն;
— փոշի, gunpowder.
Հրանիւթ երգոյն գործի. (Նար. մծբ.։)
admirable, wonderful;
astonishing, surprising.
Տաճար հրաշազան։ Հրաշազան խաչ, կամ պատկեր, եկեղեցի, տեսիլ, յօրինուած, գործք, պատուհաս. (Յհ. իմ. եկեղ. ։ Նար. խչ.։ Ճ. ՟Ա.։ Հ. կիլիկ.։ Արծր. ՟Ա. 15։ Երզն. լս.։ Տօնակ.։ Ոսկ. ես.։ Նչ. եզեկ.։)
wonderful, marvelous, worthy of admiration, surprising, amazing.
Սքանչելագործութեանն օրինակք, եւ հրաշալիքն ամենայն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 31։)
Որ ի մէջ երկնի եւ երկրի են հրաշալիք։ Համակ ի հրաշալեացն ցուցաւ պատերազմականս իրագործութիւն։ Անդէն իսկ ի ծնանելն՝ հրաշալեօք իմն գոգցես յինքեան զեկուցանէր համօրէն զփրկութիւն եւ զազատութիւն ազգին. (Պիտ.։)
extremely well built or done, wonderful, astonishing, surprising;
masterpiece;
եօթն —ք, the seven wonders.
ἑξαίσιος eximius, magnificus, stupendus. Հրաշիւք իմն, կամ հրաշալի ճարտարութեամբ կերտեալ, կառուցեալ, յօրինեալ. հրաշալի. հրաշափառ, վսեմ. եւ Հոյակապ եւ մեծագործ ինչ. սքանչելի եւ ահաւոր գործք.
Ատեան հրաշակերտ ուղղի, դպրութիւնք գործոց մեր բանին. (Տաղ.։)
to make, build or construct wonderfully well.
Բազում ծախիւք հրաշակերտէ շինուածս։ Հրաշակերտէ զեկեղեցին զարմանագործ արուեստիւ. (Արծր. ՟Ե. 3։)
wonderful construction, grand and imposing monument, marvelous work, surprising fact.
Հրաշակերտելն, իլն. գործ հրաշակերտ.
wonderfully painted;
magnificently embroidered;
*very clever (painter).
Ճարտար նկարեալ. գեղեցկանկար. գործած ընտիր կամ ասղնեգործ.
most majestic, — glorious, — august.
Առ սակաւ սակաւ ի ձեռն գործոցն եւ հրաշափառիցն կատարմանց աճէ. (Պիտառ.։)
Առ սակաւ սակաւ ի ձեռն գործոցն եւ հրաշափառիցն կատարմանց աճէ. (Պիտառ.։)
Առ սակաւ սակաւ ի ձեռն գործոցն եւ հրաշափառիցն կատարմանց աճէ. (Պիտառ.։)