Definitions containing the research գործ : 4939 Results

Մշակեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to cultivate, to till, to plough, to manure;
to cultivate;
to administer, to furnish, to supply;
to serve, to wait on.

NBHL (3)

Սկսաւ նոյ այր լինել մշակ երկրի. զանազանեալ է մշակ լինել, եւ գործօնեայ երկրի. (որպէս՝ կային) գործեսցէ զերկիր, ոչ մշակեսցէ. զսա վատթարն եւ չարն գործեսցէ իբրու վարձկան անարուեստ. իսկ առաքինին մշակեսցէ. մշակն փո՛յթ յանձին է պտուղս օգտակարս ստանալ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 66։)

Այգեգործն մշակէ զայգին. (Լմբ. պտրգ.։)

ՄՇԱԿԵԼ. չ. Ծառայել. աշխատիլ. վաստակիլ. պարապել ի գործ ինչ.


Մշակութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

cultivation, husbandry, tillage, agriculture;
culture, cultivation;
servitude.

NBHL (1)

γεωργία, -ιον, γεώργημα agricultura, agricolatio. Երկրագործութիւն. արդիւնաւորութիւն. ծառայութիւն. վաստակ. պաշտօն (մարմնաւոր կամ հոգեւոր).


Մշտանուէր

See full entry →

cf. Մշտամատոյց.

NBHL (1)

Եւ Միշտ նուիրօղ, նուիրագործօղ.


Մշտաշարժ

See full entry →

adj.

perpetually in motion.

NBHL (1)

ἁεικινήτος sempiternum motum habens, perpetuo motus vel mobilis. Միշտ շարժուն, կամ շարժեալ։ Զաստուծոյ ասի՝ որպէս անշարժ շարժօղ, կամ ինքնաշարժ, միտք բոլորովին՝ ամենայնիւ ներգործական.


Մոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

profession of a sorcerer;
magic art, demonology, witchcraft, charm.

NBHL (2)

Մոգութիւն է մակակոչութիւն բարեգործ (կարծեցեալ) դիւաց՝ առ ի բարւոյ իմիք հաստատութիւն. իսկ կախարդութիւն է մակակոչութիւն դիւաց չարագործաց. (Նոննոս.։)

Մոգութիւն եւ սհանութիւն գործէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Մոլաթզենի, նւոյ

See full entry →

cf. Մոլաթուզ.

NBHL (1)

Եթէ այծարած, որ մոլաթուզ կծուիցէ, մարգարէ գործէ։ Զի՞նչ եւ ամովս, ո՞չ այծս արածէր, եւ կծուէր մոլաթուզս. (Ածաբ. պենտեկ. եւ առ որս. ՟Ը։ (որ ի սուրբ գիրս դնի թութ, եւ թթենի. մորենի. թզենի։))


Մոլաթուզ, թզոյ

See full entry →

s. bot. s.

sycamore;
caprificus;
sycamore figs or fruits.

NBHL (1)

Եթէ այծարած, որ մոլաթուզ կծուիցէ, մարգարէ գործէ։ Զի՞նչ եւ ամովս, ո՞չ այծս արածէր, եւ կծուէր մոլաթուզս. (Ածաբ. պենտեկ. եւ առ որս. ՟Ը։ (որ ի սուրբ գիրս դնի թութ, եւ թթենի. մորենի. թզենի։))


Մոլախինդ, խնդի

See full entry →

s.

hemlock.

NBHL (2)

Դառնանայ յօշինդրն, եւ յապականագործ հիւթս համի մոլախնդիւն փոփոխեալ լինի. (Նիւս. կազմ.։)

Զարդարութիւնն խլելով, եւ զմոլախինդ արմատն տնկելով։ Յանգործութենէ մշակացն մոլախինդ բուսեալ (ա՛յլ ձ. մոլախոտէ), եւ զսերմն կորուսանէ. (Սարգ. յկ. ՟Գ. ՟Դ։)


Մոլախոտեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Մոլախոտիմ.

NBHL (1)

Մոլախոտեալ, եւ անտառախիտ լեալ։ Յանգործութենէ մշակացն մոլախոտէ (կամ մոլախինդ բուսեալ). (Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ ՟Դ։)


Մոլեգին

See full entry →

adj.

furious, raging, mad, outrageous, demoniacal, fanatical, enraged, desperate, rude, violent;
cf. Մոլեգնաբար.

NBHL (1)

Ուր յասոնն մոլեգին յանխնայ անկեալ գործէր մեծամեծ կոտորած. իմա՛ մ. մոլեգնաբար. զի ի յն. դնի լոկ, անխնայաբար։


Մոլի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

raving, furious, frenetic, maniac, mad;
vicious, petulant, passionate;
great, excessive.


Մոլորամիտ

See full entry →

adj.

in error.

NBHL (1)

Տրտմեցուցի զքեզ՝ անուղղայ եւ մոլորամիտ. (չար եւ ամբարիշտ գործովք իմովք. Մարաթ.։)


Մոմաձեւ

See full entry →

adj.

like wax.

NBHL (1)

Պա՛րտ էր իբրու զմոմաձեւ ինձ կազմածն դնել թնդ զգայութեամբք ներգործութեանցն, այն՝ որ կարէր ընդունական տպովք կնքիլ. (Նիւս. կազմ)


Մոմեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s.

cf. Մոմեայ;
cf. Մոմ.

NBHL (1)

Մոմեղէն լուսոյ՝ փոխանակ նկար մեղուացն գործոյ. (Սիսիան.։)


Մոռացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Մոռացումն.

NBHL (1)

Ոչ եղեւ նա լսօղ մոռացութեան, այլ առնելի գործոյն. (Յկ. ՟Ա. 25։)


Մոռացումն, ման

See full entry →

s.

forgetfulness, want of memory;
ի — գալ, անկանել, to fall into oblivion;
ի խորանկանել, ի մոռացմունս խորոց մատնիլ, to be buried in oblivion.

NBHL (1)

Մոռացումն առնումք բազում ժամանակօքն զգործոց մերոց։ Մոռացումն զաշխատութեան առնուիր վասն եկելոյն ի վերայ քո հանգստին։ Մի՛ ի մոռացումն առցուք զարարիչն. (Իսիւք.։)


Մոռացօնք

See full entry →

s.

forgetfulness;
—նս առնել, ի —նս դարձուցանել, արկանել, to forget, to leave or bury in oblivion;
— լինել, գալն, to forget, to forget oneself, to put out of oneʼs memory;
ի —նս ածել, to cause to forget.

NBHL (1)

Մի՛ մոռացօնս առներ գործելեաց իմոց ընդ քեզ երախտեաց՝ իմ անօրէնութեամբս. (Նար. երգ.։)


Մորթաղ, ից

See full entry →

s.

dressed skin, tanned hide;
leather-bag;
leather table-cover.

NBHL (1)

Ըստ ձայնին երեւի Մորթ աղեալ կամ աղաղեալ՝ գործեալ ի խաղախորդաց. յորմէ կազմի եւ սեղան ուղեւորի, եւ պարկ. կամ անօղ պէսպէս.


Մորոս, աց

See full entry →

adj. s.

foolish, mad, insane, idiot, simpleton, dolt.

NBHL (1)

Արծաթսիրութիւնն մորոսս եւ անմիտս գործէ. (Ոսկ. մտթ.։)


Մոցեմ, եցի

See full entry →

va.

to remove, to put or set aside, to separate;
— ի կաթին սովորութենէ, to wean.

NBHL (1)

ՄՈՑԵԼ. ἁφίστημι, -μαι amoveo, abscedo. Ի բաց հեռացուցանել, կամ հեռանալ. քեցել, իլ.


Մուր, մրոյ, ով

See full entry →

s. adj.

lamp-black, pinesoot, soot, blacking;
ink;
սեաւ եւ —, miserable, wretched;
սեւ եւ մուր, black all over.

NBHL (1)

Ի ձեռն հոգւոյն անցանէր ընդ մուր լուսաւորեալ գործոյն. (Բրսղ. մրկ.։)


Մուրամ, ացի

See full entry →

va.

cf. Մուրանամ.

NBHL (1)

Մուրաց մուրճս, եւ սկսաւ ի գործն իւր. (Վրք. հց. ձ։)


Մուրանամ, ացայ

See full entry →

va.

to beg, to mendicate, to ask alms, to solicit charity, to be a vagrant.


Մուրճ, մրճոց

See full entry →

s.

hammer;
— քարահատաց, stone-cutter's pick;
կտցաւոր —, pick-axe, mattock.


Մռնչողական, ի, աց

See full entry →

adj.

noisy, clamorous, resounding.

NBHL (1)

Է՛ զի մռնչումն եւեթ գործէ (սասանութիւնն). զոր մռընչողական կոչեն. (Սարկ. շարժ.։)


Մսահան, աց

See full entry →

s.

flesh-fork, flesh-hook.


Մսանահատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

being broken-backed;
adenotomy.

NBHL (1)

Կարկամեալ կինն մսանահատութեամբ էր զգածեալ։ Միթէ զախտ ախոնդանացն եւ զմսանահատութեան ո՞չ ներգործէ գինին. (Երզն. մտթ.։ եւ Պիտ. ըստ Լեհ.։)


Մսավաճառ, աց

See full entry →

s.

butcher;
մանուկ —ի, -'s boy;
cf. Մսավաճառանոց.

NBHL (1)

Որպէս Մսագործ, եւ Մսավաճառանոց.


Մսավաճառանոց, աց

See full entry →

s.

meat-market;
butcher's shop, butchery.

NBHL (1)

μάκελλον macellum Խանութ մսագործաց. սպանդանոց. տեղի վաճառելոյ զմիս.


Մսեղի, ղւոյ, ղեաց

See full entry →

adj. s.

cf. Մսեղէն;
living, living man or soul;
—ք, men, mortals;
animals.


Մտաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to reflect, to reason, or revolve in one's mind.

NBHL (1)

Զիա՞րդ գործին մտաբանել կարէ ի գործել. (Սկեւռ. ի լմբ. ա՛յլ ձ. մեծաբանել։)


Մտաբերեմ, եցի

See full entry →

vn.

to recollect, to remember;
to take it into one's head, to think, to purpose, to contemplate, to imagine, to conceive;
to make an attempt, to attempt, to dare, to will, to be inclined to, to bring oneself to;
to give oneself up to;
ի կերակրիկ ինչ —, to obtain a bare livelihood;
յապաշխարութիւն —, to repent, to be converted, to amend;
ի նախանձ —, to be envious, jealous;
cf. Խեղդ.

NBHL (2)

Զի թէ ոչ ոք բարկանայցէ, եւ ոչ զգործ սպանութեան մտաբերէ։ Որք զաստուածն ոչ ճանաչեն, զիա՞րդ զաստուծոյ ճառել մտաբերիցեն. (Եզնիկ.։)

Իսկ թէ եւ զգործս եւս նոցա մանր համարել մտաբերիցեմք, երկայնաձիգ տողին պատմութիւնքն։ (Եւս.քր.։)


Մաշկեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

made of leather, of skin, membranous.

NBHL (1)

Անօթից եւ ընչից երկրագործաց վաճառումն, մաշկեղինից, եւ ամենայն օթոցաց. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Մաշկեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s. fig.

cf. Մաշկեայ;
garment of skins;
գօտի —, leather girdle;
ոտք —ք, web-footed;
մարմին —, human skin;
mortal coil.

NBHL (1)

Անօթից եւ ընչից երկրագործաց վաճառումն, մաշկեղինից, եւ ամենայն օթոցաց. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Մառան, աց

See full entry →

s.

pantry, store-room, cellar, larder, buttery;
wine-cellar, wine-vault, canteen.

NBHL (1)

Որ ի գործ մառանին կամ խոհակերոցի զբաղեալ է։ Որ հաւատացեալն է զհոգս մառանին։ Որում հաւատացեալ է հոգ մառանի. (Բրս. հց.։)


Մասնիկ, նկան

See full entry →

s.

parcel;
particle, molecule.

NBHL (2)

Աստեղաբաշխութիւն ուսումնականին գոյ մասն, իսկ բոլոր իմաստասիրութեան մասնիկ։ Ոչ է այլոյ արհեստի մասն կամ մասնիկ՝ գործի նորին. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

Ինքեանք ի ձեռն ինքեանց, եւ գործարանականացն մասնկաց ներգործեն։ Որ կոչին առ ի ճարտասանից վտանգական մասնկունք, ո՛վ, զո՛վ, զի՛նդ. (Նիւս. բն.։)


Մատակարարական, ի, աց

See full entry →

adj.

administrative.

NBHL (1)

Եւ Որ առնէ զգործ մատակարարութեան.


Մատակարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

administration, management;
economy;
stewardship;
dispensation, distribution.

NBHL (1)

Զամենայն շնորհս եւ զամենայն գործոց մատակարարութիւն ընկալան ի քրիստոսէ. (Իգն.։)


Մատեան, ենից

See full entry →

s.

book;
parchment, scroll, roll, register;
code, manuscript;
աստուածային, աստուածաշունչ —ք, the Holy Scriptures, — Bible;
—ենից դարան, library;
ի —ենի հարկանել, տալ, to write, to set down or couch in writing, to register, to record;
մատեան — գունգ, the immortal band (Persian cavalry).

NBHL (1)

Ի մատեանս գործոցն ասէ, յայնժամ դարձան յերուսաղէմ. (Մեկն. ղկ.։)


Մատենագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write or compose a book, to put down in writing;
to book, to register, to transcribe.

NBHL (2)

Զչքնաղ զարմանալիսն սուտ ի նմանէ գործեալ մատենագրեցին։ Մատենագրեցաւ առ ի նոցանէն ոչ խառնիխուռն ինչ տաճարին մերոյ շինուած. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Զանցեալ իրացն եղելոց՝ գիրս մատենագրալ յայտնական պատմութիւն, որ առ մեօք գործեցան. (Ագաթ.։)


Մատենադարան, աց

See full entry →

cf. Մատենակալք.

NBHL (1)

Ադրիանոս յաթէնս ձմերեաց, եւ մատենադարանս գործեաց։ Սաստիկ հրայրեացք զմատենադարանսն եւ զայլ եւս բազում կողմանս այրեցին։ Որ զմատենադարանսն ժողովէր դիոդորոս սիկեղացի։ Դիոդորոս յառաջնումն ի պատմական մատենադարանին գրէ։ Ի գումարելոյ դիոդորի մատենադարանացն. (Եւս. քր.։)


Մատնիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

traitor;
felon, scoundrel.

NBHL (1)

Զմատնչաց եւ զխաչահանուացն գործ գործեն. (Խոսր.։)


Մատնոց, աց

See full entry →

s.

thimble.


Մատնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

treachery.

NBHL (1)

προδοσία prodotio, praevaricatio. որ եւ ՄԱՏՆՈՒՄՆ. Մատնելն. գործ մատնչի. եւ մատնիլն. լքումն. կորուստ.


Մատռուակ, աց

See full entry →

s.

cup-bearer;
butler.

NBHL (1)

Եղեւ գեղագործ մահու, եւ մատռուակ կորստեան ոգւոց ամենայն տկարամիտ անձանց. (Փարպ.։)


Մարդակերպ, ից

See full entry →

adj. s. zool.

human, having a human form or figure;
after the men's manner;
anthropomorphite.

NBHL (1)

Արարին իւրեանց ձեռագործս մարդակերպս՝ կուռս կարկատունս. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Մարդասէր

See full entry →

adj.

philanthropic, humane, benevolent;
kind, obliging courteous, civil, gracious;
tender, compassionate, charitable.

NBHL (1)

Մի՛ երբէք կորիցէ բարեգործութիւն մարդասիրաց. (Զքր. կթ.։)


Մարդատեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

misanthropy, hatred of mankind.

NBHL (1)

Որովհետեւ առ համազգիս մարդատեցութիւն վարեցէք, եւ ո՛չ առ իս բարեգործութիւն արարէք. (Զքր. կթ.։)


Մարդատունկ, տնկոց

See full entry →

s. adj.

human race, human creature, man;
human, rational;
— բուրաստան, garden planted by man.

NBHL (1)

Զայս ոչ ի տնկագործողէն մարդատունկս յինքն բերէ. (Խոսրովիկ.։)


Մարդելուզութիւն, ութեան

See full entry →

s.

adulation, flattery.