Definitions containing the research բան : 7153 Results

Անլռելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անլռաբար.

NBHL (1)

Քեզ բարեբանութիւն անլռելի։ Գովեստս անճառս եւ անլռելիս. (Նար. ՟Ի. ՟Ծ՟Ա։)


Անլսողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disobedience.

NBHL (1)

Մի թէ ոք ի մէնջ տրտմեցո՞յց զնա անլսողութեամբ իւիք։ Ի պատրանս բանսարկուին, որ է անհնազանդութիւնն եւ անլսողութիւնն. (Վրք. հց. ՟Գ. ՟Ժ՟Ե։)


Անխաղաց

See full entry →

adj.

without movement, stationary;
indeclinable.

NBHL (1)

Մակբայ է մասն բանի անխաղաց. (Թր. քեր.։)


Անխայեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.

NBHL (1)

Որում ոչ անխայեցեր զբժշկութեան ձեռնատուութիւն։ Մի՛ անխայեր զազատարարդ քո բան. (Նար. ՟Ծ՟Ը. ՟Հ՟Ը։)


Անխառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

purity, unmixed state;
intemperance.

NBHL (1)

Իսկ Երզն. մտթ. կամելով հայկաբանութեամբ մեկնել, իբր անհաղորդակցութիւն, գրէ.


Անխաւար

See full entry →

adj.

clear, luminous, bright.

NBHL (1)

Զսա դիտեմք աստուծոյ բան, ճառագայթ անխաւար՝ անորակ լուսոյ. (Ղեւոնդ.։)


Անխզելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

indivisible, infrangible.

NBHL (1)

Անխզելի պահել զմիաբանութիւն եղբայրութեանն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Անխորհուրդ

See full entry →

adj. adv.

inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.

NBHL (2)

ἁμύητος, ἅμυστος non initiatus, imperitus, rudis Անտեղեակ խորհրդաւոր իրաց. անխորհրդազգած. անիմաստ. անխոհեմ. բարակ բանի խելքը չհասնօղ. գապա, ագըլսըզ, նատան. պիվուգուֆ.

Այնպիսի եդ բանս, որով զնոսա անխորհուրդս արար. (Իգն.։)


Անխուճապ

See full entry →

adj.

intrepid, calm.

NBHL (1)

Անխուճապ դէմս ցուցանել։ Անխուճապ սրտիւ՝ ըրհնաբանօղ Աստուծոյ գոլ. (Լմբ. սղ.։)


Անխրատ, ից

See full entry →

adj.

undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.

NBHL (1)

ἁπαίδευτος, ἁκόλαστος. ineruditus, indisciplinatus. Որ չէ խրատեալ բանիւ կամ գանիւ. անիմաստ. անհրահանգ. անկիրթ եւ ստահակ. խեռ. անսաստ. թալիմսիզ. ճահիլ. եարամազ.


Անխօս, ից

See full entry →

adj.

dumb;
irrational.

NBHL (2)

ἅλογος. irrationalis, ratione et loquela carens. Ոյր չիք խօսք կամ բարբառ. անբան. անասուն. եւ անշունչ. ոչ խելք՝ ոչ լեզու ունեցօղ.

Անխօս մարգարիտ. անխօս ըստ այսմ ասէ, զի ոչ կարէ խօսք կամ պատմութիւն բանի առ նա ձգտել. (Լմբ. էր ընդ.։)


Անխօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dumbness;
irrationality.


Անծանօթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be unknown;
to be disguised.

NBHL (2)

Անծանօթանալոյն եւ դժուարալուր լուտանացն բան. (Պիտ.։)

Մի՛ անծանօթանալ մեզ ոգւոյն (բժշկութեան ի մեղաց)։ Ամենեքեան անծանօթանային միմեանց ի բանսարկութիւն վնասամտութենէ. (Բրս. հց. եւ Բրս. ի գորդ.։)


Անծին, ծնի

See full entry →

adj.

unbegotten, unborn;
barren, steril.

NBHL (2)

Զանծին բարեաց ծնօղ բանիցս՝ մի՛ մոռանայք տօնողք վեհիցս. (Շ. ոտ. հրեշտ.։)

Մի՛ երկու աստուածս անծինս կարծիցես. այլ զի որդին միանգամայն ընդ ծնանելն՝ ամենեցուն տէր էր։ Զի մի՛ իբրեւ լուիցես՝ թէ ի սկզբանէ, եւ անծին եւս համարիցիս զնա. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 13. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)


Անծնելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unborn state.

NBHL (1)

Ամենայն՝ որ ինչ յանծնելութենէն ծնանի, անծնելութիւն է. եւ զի ծնաւ Որդի յանծնելութենէն Հօր (այս ինքն յանեղ Հօրէ), անծնելութիւն ուրեմն է եւ նա, եւ ծնողին մշտնջենաւորակից։ Անծնելութիւն է էութիւն Հօր, անծնելութիւն ուրեմն է եւ ի Նմանէ յառաջ եկեալն։ (cf. ԼԻՆԵԼՈՒԹԻՒՆ, cf. ԱՐԱՐԱԾՔ, եւ cf. ԾՆՈՒՆԴՔ. որք անխտիր ասին վասն առաջին մատենին Մովսէսի. զի ի յն. գրի γένεσις , կամ γέννησις , իբր վ creatio, եւ generatio վասն որոյ բազում արթնութեամբ պիտի արկանել ի բանս հարց, եւ ի թարգմանութիւնս՝ համեմատութեամբ բնագրաց։)


Անծննդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sterility.

NBHL (1)

Յանծննդութենէն զգացեալ ամուլս զնոսա։ Սոդոմ ծծմբով եւ հրով ապականեալ լինէր, իսկ կինն (Ղովտայ) փոխեալ լինէր յաղի բնութիւն. անծննդութիւն եւ անպտղութիւն ամենեքին սոքա զեկուցանեն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։)


Անկած, ի, ից

See full entry →

adj.

fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.


Անկածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fallen state, humiliation.

NBHL (1)

Մի՛ անկածութիւն զտնտեսութիւնն համարել։ Քրիստոսի՝ որ թագաւոր է սրբոց, անկածութեան բանս պատշաճես. (Սեբեր. ՟Ա. ՟Թ։)


Անկանեմ, անկի

See full entry →

va.

to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.

NBHL (3)

ԱՆԿԱՆԵՄ որ գրի եւ ԱՆԳԱՆԵՄ, գի. ὐφαίνω, ὐφάω, συνυφαίω. texo, detexo, contexo. հիւսել. նիւթել. յարամանել. յարմարել. հուսել, բանիլ. եօրմէք. տօգումագ. նէսճ էթմէք.

Ընծայս բան է՝ իբրեւ հանդերձ ինչ գձուձ յաղքատ մտացս մերոց ոչ առանց երկոց անկեալ. (Նիւս. կազմ.։)

Ընդ սմա անկանել հարկաւոր է զԱստուծոյ հրամանս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անկապ

See full entry →

adj.

loose, untied, free.

NBHL (1)

Մէջք անբանից անկապք են ի ցանկութիւնս. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)


Անկատար, աց

See full entry →

adj. adv. s. gr.

imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
imperfect tense.

NBHL (1)

Անկատար բան. (Նիւս. կազմ.։)


Անկատարելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imperfection, incomplete state;
defectiveness, want, faultiness.

NBHL (2)

Անկատարելութիւն բանի. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)

Անկատարութիւն ոգւոյն բանականի. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Անկատարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անկատարելութիւն.

NBHL (2)

Անկատարելութիւն բանի. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)

Անկատարութիւն ոգւոյն բանականի. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Անկարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be unable, to be incapable, to be insufficient.

NBHL (1)

Անկարանայ բան յարժանաւորն խօսելոյ. (Երզն. լս.։)


Անկարգաբար

See full entry →

cf. Յանկարգ.

NBHL (1)

Որք եկեալ՝ անկարգապէս բանակեցան. (Խոր. ՟Գ. 67։)


Անկարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disorder, confusion, irregularity;
inordinateness, intemperance, excess, immoderation.

NBHL (1)

Յանդգնել առ բանն՝ անկարգութեան նշանակ. (Բրս. հց.։)


Անկարեկան

See full entry →

cf. Անախտ.

NBHL (1)

Ի սկզբանէ էր ասէ՝ Բանն, զի զանկարեկանն ուսանիցիս ... Զանկարեկան ծննդեանն մեկնէ։ Ասաս. ծնա՞ւ արդեօք անկարեկանն. բնաւ եւ ծնանիցի՞. (Սեբեր. ՟Դ. եւ ՟Է։)


Անկարծ

See full entry →

adj. adv.

unexpected, unforeseen, extraordinary, unaccountable;
յ—ս, suddenly.


Անկարծելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անկարծ.

NBHL (1)

Կարի օտար էր բանն եւ անկարծելի։ (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 22։)


Անկարօտ

See full entry →

adj.

not indigent, not in want.

NBHL (1)

ἁπροσδεής. non indigus, non egens. Որ չէ կարօտ իմիք. չունօղ զկարիս ինչ. ունօղ զամենայն պէտս կարեւորս առատութեամբ. ճոխ. աննուազ. ապէնիազ. բանի մը պակասութիւն կամ կարօտութիւն չունեցօղ, ունեւոր. եհթաճ՝ միւհթաճ օլմայան, իհթիյաճը եօգ, վարլը.


Անկեղակարծ

See full entry →

adj.

certain, sure.

NBHL (1)

Զի անկեղակարծ լիցիմ եւ ի բանսդ. (Շ. յկ. ՟Լ՟Ա։)


Անկեր

See full entry →

adj.

that does not eat;
not eaten;
that has nothing to eat, famished.

NBHL (1)

ԱՆԿԵՐ ԱՆԿԵՐԱԿՈՒՐ Որ չունի զկեր եւ զկերակուր. չուտօղ՝ ի բնէ կամ ի հարկէ, կամ կամաւ. անսուաղ. բան չկերօղ, եւ առանց ուտելու. եէմէզ. եէմէքսիզ.


Անկերպ

See full entry →

adj.

shapeless;
unformed, imperfect;
ugly.

NBHL (1)

Դատարկ բանիցն համարք, եւ անկերպ մտացն հատուցմունք. (Մանդ. ՟Թ։)


Անկիւնաւոր, աց

See full entry →

adj.

angulous, angular.

NBHL (1)

Ունօղ զանկիւն՝ իրական, կամ նմանական, ըստ երկրաչափաց եւ ըստ թուաբանից. քէօշէլի.


Անկղիտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be dissolute.

NBHL (1)

(լծ. յն. էնգլինօշ. ἑγκλίνω . լտ. ինգլինօ. inclino. խոտորիլ, հակիլ). Յարիլ. զակատիլ. մոլիլ. բանի մը չարաչար սէր ձգել. սէվտա վէրմէք. տատանմագ.


Անկողնակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bed-fellowship.

NBHL (1)

Ի հասանելն նոցա ի միաբանութիւն անկողնակցութեան. (Մխ. դտ.։)


Անկուած, ոց

See full entry →

s.

weaving, texture;
weft.

NBHL (1)

որ եւ ԱՆԳՈՒԱԾ. ὔφασμα, συνυφή. textura, contextura. Ոստայնանկութիւն. եւ հիւսուած. ընդելուզումն. գործած. բանուածք. տօգույուշ. էօրմէ. եւ գործն անկեալ՝ հիւսեալ. բանած բան. իշլէնմիշ տօգունմուշ շէյ.


Անկուածոյ, ից

See full entry →

adj.

woven.

NBHL (1)

Ոստայնանկեալ. հիւսեալ. հիւսկէն. ընդելուզեալ. բանած, հուսած. տօգունմուշ. եօրմէ. ὐφαντός. textus, textilis.


Անկումն, ման

See full entry →

s.

fall, tumble;
overthrow, ruin, subversion;
degradation;
cadence;
վերստին —, second fall;
relapse.

NBHL (3)

Ի ճշմարտութենէն ի բանն անկումն. (Բրս. ծն.։)

Ի սկզբանցն մինչեւ յանկումն գալ կենցաղոյս. (Պիտ.։)

Աստանօր յանգման գրոցս կարգեաց զյաղագս ունելոյն բան. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Անկուշեմ, եցի

See full entry →

va.

to kick, to strike with the hind feet;
to resist, to reject.

NBHL (1)

Զի մի՛ կիրթ բանիցն անկուշնեսցեն (կամ անկոշնեսցեն) լսօղքն. (Ոսկ. հռ.։)


Անկոփ

See full entry →

adj.

not carved, unpolished, rough.

NBHL (1)

Անկոփ բան կատակական. իբր անհարթ. անշուք։


Անհաղորդ, ից

See full entry →

adj.

that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.

NBHL (1)

ἁμέθεκτος, ἁκοινώνητος. incommunicabilis, non communis. Անհաղորդական. անհաղորդելի. որում ոչ լինի հաղորդ լինել ըստ ամենայն բանի.


Անհամ, ից

See full entry →

adj.

insipid, unsavoury;
nauseous, disgustful.


Անհամաձայն

See full entry →

adj.

discordant, dissonant, incongruous;
cf. Անմիաբան.


Անհամաձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

discord, dissension, misunderstanding;
disconvenience, incongruity, unsuitableness;
cf. Անմիաբանութիւն.


Անհամեմատաբար

See full entry →

adv.

incomparably, disproportionally.

NBHL (1)

Ամենայն բանի եւ մտաց ի նմանութենէ նորա անհամեմատաբար ի վայր մնացեալ. (Դիոն.։)


Անհանդուրժական

See full entry →

cf. Անհանդուրժակ.

NBHL (1)

ԱՆՀԱՆԴՈՒՐԺԱԿԱՆ ԱՆՀԱՆԴՈՒՐԺԵԼԻ Որում անհնար է կամ դժուարին է հանդուրժել. անժուժալի. անըմբերելի. անբերելի. անտանելի. ահաւոր եւ սաստիկ յոյժ. որ քաշելու՝ դիմանալու՝ տարւելու բան չէ. տայանըլմազ. չէքիլմէզ. կեօթիւրիւլմէզ. ἁφόρητος. intolerabilis.


Անհանճար, ից, աց

See full entry →

adj.

foolish, imprudent, ill-advised.

NBHL (4)

ἁσύνετος, ἁφρονέστατος, ἁλογώτερος. եւ այլն. insensatus, insipiens եւ այլն. Անբաժ ի հանճարոյ. անիմաստ. անխորհուրդ. անմիտ. անբանագոյն. անխելք. ագըլսըզ. լաշգըն.

Իբր անհանճարական. անարուեստ. անմտական. անբանական. ἁνεπιδήμονος, ἁπαίδευτος, ἅλογος. եւ այլն. imperitus, irrationalis եւ.

Չէ՛ անհանճար սգոյ այնպիսի արտօսր, այլ՝ գթոյ եւ խնամոց, եւ միւսն անհանճար սգոյ է։ Տրտմութիւն անհանճար։ Կամելն Աստուծոյ ո՛չ անհանճար ինչ է։ Զի՞նչ բան զայն անհանճարոյ կայցէ. (Ոսկ.։)

Զի՞նչ պէտք անմիտ եւ անհանճար բանից. (Խոր. ՟Ա. 31։)


Անհաշտ

See full entry →

adj.

implacable, irreconcilable.

NBHL (1)

Անհաշտ եւ անհամբոյր թշնամութիւնք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անհաս, ից

See full entry →

adj.

imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.

NBHL (3)

Ցանկացեալ անհասից՝ պատրանօք բանսարկութիւն. (Անան. նին.։)

Զբանս անհաս քննեսցէ (կամ ի գաղտնիս նորա մտախորհ եղիցի). (Սիր. ՟Լ՟Թ. 10։)

Անհաս մնայ բանս։ Յայտնի է բանս, եւ ըստ պարզ տեսութեան անհաս։ Վարք առաջին սրբոցն եւ բանք՝ իբր զանհաս թուին յաչս մեր. (Լմբ. սղ.։)