Definitions containing the research շեր : 664 Results

Դատարկաժամ

See full entry →

s.

leisure-time.

NBHL (1)

Դատարկաժամ գիշերոյն ի խորհուրդս կարկատելոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Գիշտ

See full entry →

s.

fur-coat, pelisse.

NBHL (1)

ԳԻՇՏ որ եւ ԳՏԱԿ, ՔՍԱԿ. Գլխարկ, որպէս զգիշերնոց. եւ Ագանելի աբեղայից, ի ցփսոյ կամ ի բրդէ. որ եւ ասի ԳԻՍԱՒՈՐԵԱԼ. որպէս յն. πίλος, πιλίδιον pileus, galerus, tegmen.


Գլեմ, եցի

See full entry →

va.

to roll;
to wheel;
to surpass, to excel;
to bend, to incline;
— զձեռն, to extend or stretch out the hand;
— զոք զինքեամբ, to win over, to attract, to gain one's favour;
զյունովք — խորհրգովն, to be on the Greeks side, to be a partisan of the greeks;
— զփայլումն արեգական, to din, offuscate, darken or eclipse the splendour of the sun.

NBHL (1)

Այլ ոմն ի բարձրաբերձ տանեաց ի վայր գիշերի գլեալ. (Յհ. կթ.։)


Գլխապատ

See full entry →

s.

turban, head-hand.

NBHL (1)

Ծածկոյթ՝ որ պատէ զգլուխն. փակեղ. ապարօշ. խոյր. գիշերնոց. գուցէ նաեւ Բարձ. փաթթոց.


Գլուխ, գլխոց

See full entry →

s.

head;
chief;
summit, top;
individual;
the first place, the first rank;
— գրոց, chapter;
— նաւի, prow;
— գործոց, master-piece;
— ցամաքի, point, cape;
— անկեան, angular stone;
— սեան, capital;
— գրամոց, capital, funds, principal, capital or principal sum;
ըստ գլխոյ, ըստ գլխոց, ըստ —, առ —, by head, for each person;
so much a head;
զայն ութ օրն ի —, all this week;
ծածկել —, to be covered, to put on one's hat;
բանալ զ—, to uncover, to take off one's hat;
ի — հանել՝ տանել՝ ածել, to finish, to conclude, to bring to a head, to end, cf. Գլխաւորեմ;
ի — ելանել՝ հասանել՝ գալ՝ երթալ, to be finished or brought to a close, to end, to come to an end;
— ամսոց, the first day of the month, new moon;
— տարւոյ, new year's day;
— բանից, exordium, preamble;
point, article;
— ճանապարհաց, end of the street;
— տողին, beginning of a verse;
առնու Տէր զտէրդ ի զլխոյ քումնէ, Lord will take away thy master from thee;
ունել զթիւ գլխոց որդaւոցն, to take the number of the children;
քանի՞ —ք պատժոց, how many punishments ?
հանել ընդ —ն or ընդ կառափն զյանցանս ուրուք, to have one's revenge, to punish;
— ամբառնալ, to revolt;
անկանիլ զգլխով, to fall suddenly on the enemy;
դնել զ— ի կշիռս, to put one's life in jeopardy;
կալ ի —, to put one's self at the head, to be the leader;
— բանիցս, finally, at length, in conclusion.

NBHL (1)

Հանէր զգիշերն ի գլուխ յաղօթս աստուծոյ. (Ղկ. ՟Զ. 12։)


Գնամ, ացի

See full entry →

vn.

to go, to walk, to repair;
to abandon;
to behave one's self, to conduct one's self;
to flow, to flow away;
to be in circulation;
to act, to prevail;
to run, to overflow;
— զկնի, զհետ —, to follow, — ճանապարհ, զճանապարհաւ, ընդ ճանապարհ, զկողմամբք, to walk;
— ի վերայ ջրոց, to swim;
— ի չորս, to go on hands and feet, to grope;
որ գնայ ի ձեռս or ի վերայ ձեռաց, that walks on its hands, or who walks on his hands;
յապականութիւն անցեալ —, to be corrupted;
ի բաց —, to go away;
to depart;
— յաշխարհէ, to die;
ոչ ինչ գնան առ նոսա բանք սպառնալեացն, the threats make no impression on them;
ընդդէմ —, to resist;
— արուեստի, to be in use, vogue or fashion;
գործք գնացեալք, things that are past;
ի գնացելում աւուր, yesterday, the other day;
գնացեալ, deceased.

NBHL (1)

Վերանայ մութն, գնայ գիշերն. (Նար. ՟Խ՟Ա. այսինքն անցեալ փարատի։)


Գող, ոց

See full entry →

s.

thief, robber, bandit;
sharper.

NBHL (1)

Մեռցի՛ գողն։ Իբրեւ գողք գիշերոյ։ Բաժանակից լինի գողոց։ Գող է եւ աւազակ։ Օր տեառն իբրեւ զգող գիշերի այնպէս հասանէ։ Ահա գամ իբրեւ զգող, եւ այլն։


Գողօն, ի

See full entry →

s.

theft, larceny, thing stolen.

NBHL (1)

Ի գողօնս համարեալ լիցի ինձ։ Ես յանձնէ տուժէի զգողօնի (կամ զգողունի) տուընջեան, եւ զգողօնի (կամ զգողօնս) գիշերոյ. (Ծն. ՟Լ. 33։ ՟Լ՟Ա. 39։)


Գոյացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

creator, that gives existence or being.

NBHL (1)

Տէր տուընջեան, եւ գոյացուցիչ գիշերոյ. (Ժմ.։)


Դիզանեմ, դիզի

See full entry →

va.

to amass, to gather, to heap up, to pile, to accumulate, to sheaf;
to pile up;
to raise, to make straight.

NBHL (1)

Եդէզ զշերտսն ի վերայ սեղանոյն. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 33։)


Դիւթեմ, եցի

See full entry →

va.

to charm, to enchant, to conjure, to fascinate.

NBHL (1)

Ի գիշերի դիւթեցի, կամ այլ ինչ յանցեայ. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Եռանդեան

See full entry →

adj.

of yesterday.

NBHL (1)

Յեռանդեան գիշերին. (Ճ. ՟Ա.։ Հ=Յ. յունիս. ՟Ը.։)


Երախայ, ից

See full entry →

s.

child, little boy, babe;
catechumen.

NBHL (1)

Եթէ գոյր ոք երախայ (կամ երեխայ) ի բազմութեան զօրուն, զգիշերն ամենայն մկրտեցին. (Եղիշ. ՟Ե։)


Բքաբեր

See full entry →

adj.

stormy;
snowy, full of snow.

NBHL (1)

Ոչ ի ժամանակս ձմերայնին, եւ ի բքաբեր գիշերային հին օրինացն. (Մխ. ապար.։)


Գէշ, գիշոյ, գիշոց, գիշուց, գիշի

See full entry →

s. adj.

corpse, carrion, dead body;
bad, ill;
— արկանել, to devour or make beasts eat.

NBHL (2)

Կամ Խեշերանք իրաց անկելոց իբրեւ զգէշ.

Յորժամ գոյն գէշ եւ թուխ զգենուն օդ եւ երկիր, գիշեր կոչի. (Վրդն. ծն.։)


Ագռաւ, ու

See full entry →

s.

raven, crow;
cf. Կռնչեմ;
cf. Կռչեմ.

NBHL (1)

ագռաւ դնի ի մեզ եւ իբր Գիշերագռաւ ըստ յն. որ եւ Բու, եւ Հաւապատիր։ (Օրին. ՟Ժ՟Դ. 16։ ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Զ. 26։)


Ախտաբեր

See full entry →

adj.

morbific, engendering diseases or passions.

NBHL (1)

Ծնունդն՝ որ ի մարմնոյ է, գիշերային կոչի, եւ ախտաբեր։ Ախտաբեր թշուառութիւնք աղքատաց. (Զքր. կթ. հմբ.։ Եղիշ. ՟Ե։)


Ածեմ, ածի, ա՛ծ

See full entry →

va.

to carry, to fetch, to bring;
to strike;
— ընդ իւր, to conduct;
— ի ներքս, — ի մէջ, to introduce;
— ի վերայ or — թափել, to infer;
— ի or վերածել, to reduce;
— ընդ քարշ, to drag along;
— զբոցով, to pass through flame, to enflame, to burn;
— զմտաւ, to consider, to think, to reflect;
— զբռամբ, to seize, to lay hold of;
— զձու, to lay eggs;
առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ, without making any objection, readily;
— զհերս, to raze;
— զիրեւ՝ յինքն, to seduce, to entice.

NBHL (1)

Զամենայն պղծութիւնս ընդ բերան ածեն։ Է ինչ՝ զոր ցերեկ ընդ բերան ածիցէ մարդն։ Ի գիշեր եւ ի տիւ զայն ընդ լեզու ածեմք. (Ոսկ.։ Եզնիկ.։ Լմբ.։)


Ահեկան, ի

See full entry →

adj. s.

that is to the left;
the ninth ancient month of the Armenians;
cf. Ամիս.

NBHL (1)

Ահեկանացս կայից ուժգնութիւն տալով՝ յաղթեցի (աջոյս)։ Այլք յահեկանացն (հերեսիովտաց)։ Մի՛ յիշեր զիս ի հանդէս կորուսելոցն ահեկանաց. (Նար. Ի։ Յհ. իմ. երեւ.։ Բենիկ.։)


Անճառելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անճառ.

NBHL (1)

Անճառելի ցնորիւք ի տուէ եւ ի գիշերի. (Խոսր.) իբր դժուարապատում։


Աննշոյլ

See full entry →

adj.

without lustre, dull, gloomy, dark.

NBHL (1)

Գիշեր նսեմ եւ աղջամղջին, աննշոյլ ամենեւին. (Մաշկ.։)


Անշնորհակալ, ի, աց

See full entry →

adj.

ungrateful, unthankful.

NBHL (1)

Գիշերոյ պահպանութեան անշնորհակալս առնէ. (Խոսր.։)


Անջրպետ, աց, ից

See full entry →

s.

intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.

NBHL (1)

Երեկ (այսինքն երեկոյն) զմիջին անջրպետն հասեալ ընկալաւ, ոչ յանկումն տունջեան, եւ ոչ գիշերոյ սկիզբն. (Փիլ. լին.։)


Անսեղան

See full entry →

adj.

without having a table for eating.

NBHL (1)

Տեսանել զանսեղանն. զգունոյն դեղնութիւնն, զփաշերութիւնն. (Ոսկ. յանդամալոյծն.։)


Անիրաւ, աց

See full entry →

adj. adv.

unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.

NBHL (1)

ἅδικος. injustus, iniquus. Հակառակն իրաւանց. օտար յիրաւանց արդարութեան. անարդար. անօրէն. սուտ. ոչ իրաւացի (անձն կամ իր). նեհագ. շերիսիզ. ատալէթսիզ.


Անլոյս, լուսի, ից

See full entry →

adj.

dark, obscure.

NBHL (1)

Խաւարարգել ի տուէ, եւ անլոյս ի գիշերի. (Եղիշ. ՟Ը։)


Անլուսին

See full entry →

adj.

moonless, dark.

NBHL (3)

Որ յանլուսին գիշերի յուղի երթան՝ դողան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)

Գիշեր իմն անլուսին առ ձեռն պատրաստ ունելով. (Պիտ.։)

Ամանակն՝ գիշեր, եւ նա անլուսին. (Տօնակ.։)


Անխուճապ

See full entry →

adj.

intrepid, calm.

NBHL (1)

Գիշերն՝ անխուճապ աղօթից է ժամանակ. (Տօնակ.։)


Անխռով

See full entry →

adj. adv.

unruffled, calm, peaceable;
Անխռովաբար.

NBHL (1)

Պահեսցէ զմեզ անխռովս ի տուէ եւ գիշերի. (Ժմ. որ լինի եւ մ։)


Անծին, ծնի

See full entry →

adj.

unbegotten, unborn;
barren, steril.

NBHL (1)

Իսկ ի Գանձ. շերամ որդն կոչի


Անկանիմ, անկայ, անկիր

See full entry →

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

NBHL (1)

Դարձեալ անկանէր։ Անկաւ եւ յայնմ գիշերի. եւ այլն. (Վրք. հց.։)


Անկողին, ղնոց, նից, նաց

See full entry →

s.

bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.

NBHL (1)

Գիշերային անկողնացն պատրաստութեամբ հանգչել. (Յհ. իմ. ատ.։)


Անհանգիստ

See full entry →

adj. adv.

restless, fretful, agitated;
turbulent, unquiet, tumultuous;
incessantly, always;
— կալ, to fret, to be agitated, to fidget;
— առնել, to fret, to agitate.

NBHL (1)

Զտիւ եւ զգիշեր անհանգիստ նմա ժամ աղօթից էր։ Անհանգիստ ի նոյն խորհուրդս ճեպեցուցանէր։ Աղաղակէին առ միմեանս անհանգիստ. (Փարպ.։)


Անհատ, ից

See full entry →

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

NBHL (1)

Հրեղէն բերանով զանհատ սուրբ սուրբն ասելով։ Ձայնք պաշտօնէից ի տուէ եւ ի գիշերի անհատ էին ... Անհատ աղօթիւք. (Եղիշ. խչ. եւ Եղիշ. պատմ.։)


Անհնարին

See full entry →

adj. adv.

impossible;
extremely difficult;
insupportable, intolerable;
extreme, violent, excessive, enormous, horrible, terrible.

NBHL (1)

Սաստիկ զանհնարին զգիշերն. յն. անկարելի, իմա՛ զօրութեամբ՝ ի փարատել։


Այն, այնր, այնորիկ, այնու, այնուիկ

See full entry →

pron.

that, it, the.

NBHL (1)

Այն ինչ գիշերոյն ժամս ունելով սակաւս. (Խոր. ՟Ա. 25։)


Այնչափ

See full entry →

adj. adv.

so great;
such;
so, so much, in such a manner.

NBHL (1)

Այնչափ առաւել եղեալ քան զհրեշտակս՝ որչափ լաւ եւս եւ այլն։ Եւ այնչափ եւ առաւել, որչափ տեսանիցէք։ Որչափ փառաւորեաց զինքն, այնչափ հատուցէ՛ք դմա սուգ։ Ոչ այնչափ միայն, որչափ եւ յառաջնում նուագին։ Այնչափ ոչ տային քնոյ զանձինս, որչափ զգիշերն ամենայն զմտաւ ածէին մենքենայել։ Թէ այնչափ կարացին գիտել. եւ այլն։


Այնքան, ոյ

See full entry →

cf. Այնչափ.

NBHL (1)

Գիշեր ոչ այնքան զժամանակն որքան թէ զհրէական զանհաւատութիւնն անուանելով. (Յհ. իմ. ատ։)


Այցելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

visit;
visitation;
search;
inspection;
examine.

NBHL (1)

Նախախնամութիւն. տեսչութիւն. խնամ. հոգ. դարման. նազըրէթ, միւպաշերէթ.


Անապակ, աւ

See full entry →

adj.

pure, unmixed, neat, unadulterated.

NBHL (1)

ἅκρατος, -ον, merus, -um, որպէս պրս. նապ, պապէի նապ։ Անջուր. գինի անխառն. սաֆի, սուսուզ շերապ.


Անգ

See full entry →

cf. Անկ.

NBHL (1)

cf. ԱՆԿ, իբր ա. Անկաւոր. յանկաւոր. պատեհ. պատշաճ. ճայիզ, տիւշեր, միւնասիպ. ἑπιτήδειος. conveniens. եւ իբր գ. յանգ. յանգումն, նիհայէթ, եւ այլն.


Անգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.

NBHL (1)

Ածէիր ի վերայ մեր անգիտութիւն։ Քաւեսցէ վասն անգիտութեանն՝ զոր անգիտացաւ։ Զմեղս մանկութեան իմոյ եւ զանգիտութեան իմոյ մի՛ յիշեր։ Զվասն մեղացն եւ զվասն անգիտութեանն։ Յորս էր Աստուծոյ անգիտութիւն։ Ծանրացուցանէ անգիտութեամբ զբանս։ Պապանձեցուցանել զանզգամ մարդոց զանգիտութիւն։ Գիտեմ զի անգիտութեամբ արարէք. եւ այլն։


Անգործ

See full entry →

adj.

idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.

NBHL (1)

Որք ի գիշերն անգործ վերջին՝ ինձ արծաթով ոչ վաճառին. (Յիսուս որդի.։)


Անգործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idleness, inaction, indolence;
inefficacy.

NBHL (1)

Գիշեր կոչէ զհանդերձեալն վասն անգործութեան. քանզի բարի կամ մեղք անդ այլ ոչ գործին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)


Անդէն

See full entry →

adv.

there;
-, — առ մնին, — վաղվաղակի, — իսկ, — եւ անդ, on the spot, immediately, out of hand, without delay.

NBHL (1)

Անդէն գիշերայն ընթացեալ։ Անդէն ի նմին գիշերի եկին հասին. (Ագաթ.։)


Անդրանամ

See full entry →

vn.

to go beyond, to go further, to pass, to go before.

NBHL (1)

Գիշերի անքունք, որք կանխենն յաղօթս ի գիշերին. այլ յոյժ դժնդակագոյնք եւ տքնեցելոցն յանդրանալն. (յն. վերատքնելոց). (Բրս. մկրտ.։)


Աներեւութացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to disappear, to hide.

NBHL (1)

Զաստեղս ոչ աներեւութացուցանէ խաւար, այլ յայտնապէս ի գիշերի երեւին. (Փիլ. ել.։)


Անզգամաբար

See full entry →

adv.

foolishly, stupidly;
imprudently, perversely.

NBHL (1)

Անզգամութեամբ. չարութեամբ. անամօթաբար. շերր իլէ. էտէպսիզլիյիլէ.


Անընդել, ի, ից

See full entry →

adj.

cf. Անընտել.

NBHL (1)

Անընդելն շաւղաց ի գիշերի ընթացեալ մոլորի։ Յաղագս անփորձ եւ անընտել լինելով. (Լմբ. էր ընդ. եւ Սղ.։)


Անժուժկալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impatience;
intolerance;
incontinence, intemperance;
immoderation, violence.

NBHL (1)

Անժուժկալութեամբ սաստիկ ցաւոցն տքնէր զամենայն գիշերն. (Վրք. հց. ձ։)