to accord, to bring to agree;
to conciliate, to reconcile;
to tune.
· Calfa
Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)
to agree, to concord with, to be agreed;
to grant, to come to terms, to comply with;
to be in tune.
· Calfa
Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)
concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.
· Calfa
Գովէ զհամաձայնութիւն. զի աստուած զմարդն հաղորդ կենդանի ստեղծ։ Զվահանայ հայրապետին զհամաձայնութիւնն առ մեծ եկեղեցին հոռոմոց. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. ատ.։)
having the same sign.
· Calfa
Քանզի համանշան (կամ համնշան) ի նմանութենէ անտի խնդրէր լսել մարդն, եկն էառ փրկիչն համանշան նմանութիւնս. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)
done by every body, general, universal.
· Calfa
Գործեալն յամենայն աշխարհէ կամ մարդկանէ.
quite clear, bright, shining, luminous, resplendent.
· Calfa
Քան զսիրամարդ գեղեցիկ չիցես, եւ ոչ այնպէս ծաղկալից համապայծառ թեւս ունիցիս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)
equally glorified, equally adorable;
equal in rank or honour, having the same dignity.
· Calfa
Եւ ի մարդկայինս.
Կուսանաց կարգ՝ համապատիւ է հրեշտակաց։ Ոչ իբրեւ ընդ մարդոյ համապատիւ խօսէին, այլ որպէս ընդ աստուծոյ. (Շ. բարձր. եւ Շ. մտթ.։)
Համապատիւ մաքրութեանն մարիամայ ո՛չ ունէր ազգ մարդկան. (Բրս. ծն.։)
spread, diffused, propagated throughout;
— ծաւալիլ, to be -.
· Calfa
Լոյսն ի սկզբանցն համասփիռ եւ համատարած։ Լոյսն համատարած եւ համասփիռ (քրիստոս) լուսաւորեաց զամենայն մարդ. (Զքր. կթ.։)
double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.
· Calfa
Կրկին էր, ոչ այլ եւ այլ ոք, այլ՝ նոյն ինքն աստուած գոլով, եւ մարդ նիանգամայն. (Սարկ. հանգ.։)
to castrate;
to circumcise;
to cut off, to amputate, to mutilate, to crop, to dock, to curtail, to maim;
— զձայնաւոր, to make an elision, to elide, to cut out.
· Calfa
Զմարդկայինն ի բաց կրճատեալ եհան ի մարմնոյն քրիստոսի զբանական հոգին. (Յհ. իմ. երեւ.։)
circumcision;
maiming, mutilation;
amputation;
aphasresis;
syncope;
— ձայնաւորի, elision.
· Calfa
Զգոյշ եղերուք ի կրճատութեամբ մարդոյ. զի ակն ական ասաց, եւ այլն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
to gnash, to grind, to grate, to snap, to chatter;
— ատամանց, gnashing, grinding of the teeth;
— զատամունս, to gnash one's teeth.
· Calfa
Զի մի՛ կրճեսցի (կամ կճնեսցի) մարդկային ոգւոցն բազմութիւն. իմա՛ ըստ յն. կրճատեսցի։
religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.
· Calfa
Բազում ցանկալի կրօնիւք որոշեալ ազգ մարդկան յանասնական սեռից։ Պէսպէս կրօնիւք բարելաւութեան։ Օրինաւոր կրօնիւք։ Բարեպաշտութեան կրօնից. (Պիտ.։)
to kick, to kick out, to fling out the heels;
to be refractory, to kick against the pricks.
· Calfa
Յորժամ կցածիցես իբր զէշ, եւ եղջիւր ածիցես իբրեւ զցուլ։ Իշացուլք իսկ են ոմանք ի մարդկանէ, որք ... եղջիւր ածիցեն ... վազեն, եւ կցացեն։ Պակաս ի՞նչ իցեն ի մարտէ իշավայրիցն, զմիմեանս խածատելովն, կամ կցացելովն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Գ. 6։ եւ Ոսկ. յկ. ՟Ա. 3։)
cf. Կցատեմ.
· Calfa
Յորժամ կցածիցես իբր զէշ, եւ եղջիւր ածիցես իբրեւ զցուլ։ Իշացուլք իսկ են ոմանք ի մարդկանէ, որք ... եղջիւր ածիցեն ... վազեն, եւ կցացեն։ Պակաս ի՞նչ իցեն ի մարտէ իշավայրիցն, զմիմեանս խածատելովն, կամ կցացելովն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Գ. 6։ եւ Ոսկ. յկ. ՟Ա. 3։)
cf. Կցորդ.
· Calfa
Կցորդակից լինին զօրաց երկնաւորաց առ սպասաւորութիւն մարդկան. (Յճխ. ՟Բ։)
communication, participation, relations, connexion, association;
accompaniment, concert;
— կենաց, company, society;
— արեան, consanguinity, affinity;
— չարեաց, the being an accomplice;
ճանապարհ կցորդութեան, roads, means of communication;
— ունել ընդ ումեք, to be connected, in communication with, to form a connexion with;
in compliance with.
· Calfa
Կցորդութիւն (քրիստոսի) առ մահկանացուսս։ Բարձրութիւն մարդոյ՝ առ բարձրեալն կցորդութեամբ։ Շինեաց զմարմինն յարգանդին մարիամու աստուածածնի՝ առանց կցորդութեան առն Աթ. (՟Բ. ՟Դ. ՟Ը։)
Լոյս առանց կցորդութեան խաւարի։ Որակութեան կցորդութիւն ունիմ, ըստ որում մարդս եմ. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
millennary.
· Calfa
Կոտորեաց զհազարաւորս հազարօք։ Անհամար բիւրուց եւ հազարաւորաց մարդկան. (ՃՃ.։)
apt to be melted, fusible;
dissoluble.
· Calfa
Երկաթ, եւ պղինծ, եւ ամենայն հալական քարինք՝ խառնակեալ էին եւ կորուսեալ ... նախ քան զհալական քարանցն արհեստին գտանելն առ մարդկան. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
cf. Կեղծաւորանամ.
· Calfa
Առ մարդկան ականէ եւ երեսաց վասն կեղծաւորիք առ նոսա։ Կեղծաւորիս սիրել. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)
hypocrisy, dissimulation, duplicity, pretenoe, fiction, imposture, falsehood;
— ի բարեպաշտութեան, bigotry, affected devotion, false piety, cant.
· Calfa
Արտաքոյ երեւիք մարդկան արդարք, եւ ի ներքոյ լի էք կեղծաւորութեամբ եւ անօրէնութեամբ։ Գիտաց զկեղծաւորութիւն նոցա։ Ի խմորոյ փարիսեցւոցն, որ է կեղծաւորութիւն։ Ի բաց թօթափել զամենայն նենգութիւն եւ կեղծաւորութիւնս։ եւ այլն։
Իբրեւ զնորք իմն առ աչս մարդկան, եւի կեղծաւորութիւն կարծեաց զմեծ խորհուրդն երեւեցուցանեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 10։)
dissimulation, feint, sham, fiction, counterfeit, forgery, fable, idle fancy, crotchet, fantasy, chimera;
կեղծեօք, fictitiously.
· Calfa
որ կարծեօք կեղծեօք (կամ կարծիւք կերծիւք) մարդ նիցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
living together, company, society, cohabitation;
intimacy, conversation;
matrimony;
այնպիսի սերտ եղեւ ինձ — ընդ..., my life was so bound up with that of...
· Calfa
Չեմ արժանի կենակցութեան մարդկան արդարոց. (Վրք. հց. ձ։)
cf. Կենագործութիւն.
· Calfa
Լինել մարդ՝ ի կենդանագործութիւն մարդոյն. (Աթ. ՟Դ։)
to take or paint a portrait, to paint;
to pourtray, to depict, to paint;
to imprint, to figure.
· Calfa
Զկենդանագրեալ զպատկեր մարդեղութեանն քրիստոսի. (Ղեւոնդ.։)
painting;
zoo-graphy.
· Calfa
Կենդանագրութիւն մարդոյ զփրկաչաւ շուրջ դիցեն. (Առ որս. ՟Թ։)
to burn alive.
· Calfa
Զհին մարդն մեռուցեալ՝ կենդանախարուկելով զմարմինն պէսպէս առաքինութեամբք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)
cf. Կենդանածին.
· Calfa
Խանտալով ընդ համատոհմիցս կենդանասեր բազմամարդութիւն. (Պիտ.։)
desirous of living, fond of life;
zoophilist
· Calfa
Փոխանակ գիականց զկենդանասէր մարդիկք ժանեօք մանեալ աղացեալ ուտէին. (Յհ. կթ.։)
Իբրու կենդանասէր եւ մարդասէր ամենայն խնամովք հնարի փրկութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
vivifying, reviving.
· Calfa
Ամենայն բնութեան մարդկան ներգործօղ եւ կենդանացուցիչ. (Ճշ.։)
living, alive;
animated, lively, vivid, vivacious, sprightly;
vital, vivifying, vivificative;
animal, beast;
կենդանեաւ՝ կենգանեօք, in one's lifetime, during one's life;
— լինել, to be alive, to live;
— առնել, to give new life to, to reanimate, to vivify;
— պահել զոք, to save anothers live;
երդուաւ ի —ն յաւիտենից, he swore by the living God, by the Eternal;
— է Տէր եւ — է անձն քո եթէ, as the Lord lives, as thy soul lives...;
— է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ, as thy soul lives, o king, I cannot tell;
— է Տէր եթէ մեռանիցի, I swear by the Lord he shall not die.
· Calfa
Աստուած կենդանի։ Երգուաւ ի կենդանին յաւիտենից։ Դու ես որդի աստուծոյ կենդանւոյ։ Կենդանի եմ ես, եւ կենդանի է անուն իմ։ Զի՞նչ խնդրիցեն վասն կենդանեաց ի մեռելոց անտի։ Տակաւին կենդանի՞ իցէ հայրն ձեր։ Զամենայն մարմին կենդանի, եւ եղեւ մարդն յոդի կենդանի։ Հանցէ երկիր շունչկենդանի։ Հանչեն ջուրք զեռունս շնչոց կենդանեաց Յերկիրն կենդանեաց (այս ինքն անմահ հրեշտակաց կամ հոգւոց). եւ այլն։
Կենդանի բանական կամ բանաւոր. այս ինքն մարդ. (Սահմ. Ա։)
Դժուարին կենդանի է մարդս առ ի սովորելն սննդեամբ ըստ հարկաւոր սահմանին. (Պղատ. օրին. Զ։)
alive, living;
vital;
vivacious.
· Calfa
կենեղուտ աճմամբ գան ի կատարելութիւն ըստ ներքին մարդոյն. (Տօնակ.։)
life;
conduct, behaviour, custom, manners;
present life;
world;
սոսկական —, private life;
վարել անփառունակ —, to pass life in obscurity;
վճարել ի կենցաղոյս, to depart this life, to die;
cf. Կեանք.
· Calfa
mundane, worldly-minded, fond of life, of this world.
· Calfa
Եհաս գարունն ... տեսին եւ կենդցին կենցաղասէր մարդիկ. (Եղիշ. ՟Ը։)
Կենցաղասէր մարդկային բնութիւն. (Անան. եկեղ։)
cf. Կենցաղավարիմ.
· Calfa
ԿԵՆՑԱՂԱՎԱՐԵՄ ԿԵՆՑԱՂԱՎԱՐԻՄ. βιόω, βίωμι vivo διατρίβω conversor. Վարել զկեանս. վարիլ կամ դեգերիլ եւ պանդխտիլ ի կանցաղումս. կեալ յաշխարհի. քաղաքավարիլ. կենակցիլ. ապրիլ, մարդկանց մէջ կենալ, վարուիլ.
to give to eat, to nourish, to keep, to feed;
to maintain, to sustain, to treat;
to bring up, to rear.
· Calfa
Աստուած որ կերակրէ զիս ի մանկութենէ իմմէ մինչեւ ցայսօր։ Ոչ եթէ արարք արմտեաց կերակրեն զմարդ, այլ քո բանդ։ Կերակրեցի զնոսա հացիւ եւ ջրով։ Կերակրեաց զքեզ մանանայիւն յանապատի անդ, կամ արդեամբք անդաստանաց, կամ ի պարարտութենէ ցորենոյ.եւ այլն։
act of nourishing, sustentation;
stewardship, administration, management.
· Calfa
Դիցն այնոցիկ, որ ի ձեռն նոցա կեան ամենայն մարդիկ, եւ կերակրչութիւն իրաց թագաւորութեան. իմա՛ տնտեսութիւն։
each, every, all, general, universal;
ընդ —, every where;
—ց ազանց, to all peoples.
· Calfa
Զհանուր մարդ բաժանմեմք յիւրաքանչիւր անհատս։ Մարդ եւ կենդանի՝ հանուրբ եւ մասնականաւ զանազանին ի միմեանց. (Սահմ.։)
generally, universally.
· Calfa
Հանրաբար նախախնամել նոցա զմարդիկ. (Շ. հրեշտ.։)
account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;
to conform, to agree;
ի — ածել, արկանել, to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate;
— ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել or սրբել զ—, to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account;
փակել, աւարտել զ—, to close, end or conclude, to settle or balance an account;
մտանել ի — ընտրութեան ընդ ումեք, to be compared, confronted with;
առանց հաշուի, incomparable, matchless;
cf. Կշիռ.
· Calfa
partner, associate;
correspondent.
· Calfa
Զաստուած արա՛ քեզ հաշուընկեր, եւ մի՛ զմարդ. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Պապանձեմ.
· Calfa
Պապանձեցոյց զսադուկեցիսն։ Բարեգործացն պապանձեցուցանել զանզգամ մարդոց զանգիտութիւն. (Մտթ. ՟Ի՟Բ. 34։ ՟Ա. Պետ. ՟Բ. 15։)
parrot;
էգ —, hen-parrot;
cf. Թութակ.
· Calfa
Նոյն եւ ար. պապազա. իտ. բաբակա՛լլօ. Դուդաք կամ թութակ թռչունն բազմագունի, որ քան զամենայն կենդանիս յստակ պապաչէ զնմանն մարդկեղէն բարբառոյ. բաբաղան, տուտու գուշու.
cf. Պասքիմ.
· Calfa
Ոռոգանել զպասքացեալ միտս մարդկային բնութեանս. (Նանայ.։)
cf. Պատահ ;
sad adventure, grievous accident, serious case, misfortune, mischance, catastrophe;
ըստ —աց, by chance, fortuitously;
ի —է, unfortunately.
· Calfa
Պատահար մի պատահելոց է ամենեցունց նոցա ... Որպէս պատահարն անզգամին՝ եւ ինձ պատահեսցէ նոյն։ Պատահար է որդւոց մարդկան, եւ պատահար է անասնոց, եւ պատահար յամենեսին ի նոսա։ Պատահար է յարդարն եւ յամբարիշտն. պատահար է յամենայնի։ Պատահար պատահէ ամենեցունց. (Ժղ. ՟Բ. ՟Գ. ՟Թ։)
to cause to happen, to bring about, to compass;
Պատահիմ.
· Calfa
Ասեն (ախտարքն)՝ թէ ըստ ճակատագրին բերեն մարդիկ՝ զոր պատահեցուցանեն նոցա աստեղքն ի ծննդեանն։ Պատահեցոյց Պօղոսի զիւր աւետարանին պաշտօնն։ Ոչ թէ որդիութեանն կարգ, ասէ, պատահեցուցանէ զնա բարւոյ. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. առակ.։)