Definitions containing the research մարդ : 3624 results

Համաձայնեմ, եցի

va. mus.

to accord, to bring to agree;
to conciliate, to reconcile;
to tune.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)


Համաձայնիմ, եցայ

va. mus.

to agree, to concord with, to be agreed;
to grant, to come to terms, to comply with;
to be in tune.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)


Համաձայնութիւն, ութեան

s. fig. mus. gr.

concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.

· Calfa

NBHL (1)

Գովէ զհամաձայնութիւն. զի աստուած զմարդն հաղորդ կենդանի ստեղծ։ Զվահանայ հայրապետին զհամաձայնութիւնն առ մեծ եկեղեցին հոռոմոց. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. ատ.։)


Համանշան, ի

adj.

having the same sign.

· Calfa

NBHL (1)

Քանզի համանշան (կամ համնշան) ի նմանութենէ անտի խնդրէր լսել մարդն, եկն էառ փրկիչն համանշան նմանութիւնս. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Համաշխարհագործ

adj.

done by every body, general, universal.

· Calfa

NBHL (1)

Գործեալն յամենայն աշխարհէ կամ մարդկանէ.


Համապայծառ

adj.

quite clear, bright, shining, luminous, resplendent.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զսիրամարդ գեղեցիկ չիցես, եւ ոչ այնպէս ծաղկալից համապայծառ թեւս ունիցիս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)


Համապատիւ, տուի

adj.

equally glorified, equally adorable;
equal in rank or honour, having the same dignity.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ ի մարդկայինս.

Կուսանաց կարգ՝ համապատիւ է հրեշտակաց։ Ոչ իբրեւ ընդ մարդոյ համապատիւ խօսէին, այլ որպէս ընդ աստուծոյ. (Շ. բարձր. եւ Շ. մտթ.։)

Համապատիւ մաքրութեանն մարիամայ ո՛չ ունէր ազգ մարդկան. (Բրս. ծն.։)


Համասփիւռ

adj.

spread, diffused, propagated throughout;
— ծաւալիլ, to be -.

· Calfa

NBHL (1)

Լոյսն ի սկզբանցն համասփիռ եւ համատարած։ Լոյսն համատարած եւ համասփիռ (քրիստոս) լուսաւորեաց զամենայն մարդ. (Զքր. կթ.։)


Կրկին, կնոյ, ով

adj. adv.

double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկին էր, ոչ այլ եւ այլ ոք, այլ՝ նոյն ինքն աստուած գոլով, եւ մարդ նիանգամայն. (Սարկ. հանգ.։)


Կրկնակ

adj. arith.

cf. Կրկին;
binary;
binary scale.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ ընդ մարդկան կրկնակին.


Կրճատեմ, եցի

va.

to castrate;
to circumcise;
to cut off, to amputate, to mutilate, to crop, to dock, to curtail, to maim;
— զձայնաւոր, to make an elision, to elide, to cut out.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարդկայինն ի բաց կրճատեալ եհան ի մարմնոյն քրիստոսի զբանական հոգին. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Կրճատութիւն, ութեան

s. med.

circumcision;
maiming, mutilation;
amputation;
aphasresis;
syncope;
— ձայնաւորի, elision.

· Calfa

NBHL (1)

Զգոյշ եղերուք ի կրճատութեամբ մարդոյ. զի ակն ական ասաց, եւ այլն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Կրճեմ, եցի

va.

to gnash, to grind, to grate, to snap, to chatter;
— ատամանց, gnashing, grinding of the teeth;
— զատամունս, to gnash one's teeth.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ կրճեսցի (կամ կճնեսցի) մարդկային ոգւոցն բազմութիւն. իմա՛ ըստ յն. կրճատեսցի։


Կրտսեր, աց

cf. Կրսեր.

· Calfa


Կրօն, Կրօնք, նից

s.

religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ցանկալի կրօնիւք որոշեալ ազգ մարդկան յանասնական սեռից։ Պէսպէս կրօնիւք բարելաւութեան։ Օրինաւոր կրօնիւք։ Բարեպաշտութեան կրօնից. (Պիտ.։)


Կցատեմ, եցի

va. fig.

to kick, to kick out, to fling out the heels;
to be refractory, to kick against the pricks.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ կցածիցես իբր զէշ, եւ եղջիւր ածիցես իբրեւ զցուլ։ Իշացուլք իսկ են ոմանք ի մարդկանէ, որք ... եղջիւր ածիցեն ... վազեն, եւ կցացեն։ Պակաս ի՞նչ իցեն ի մարտէ իշավայրիցն, զմիմեանս խածատելովն, կամ կցացելովն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Գ. 6։ եւ Ոսկ. յկ. ՟Ա. 3։)


Կցացեմ, եցի

va.

cf. Կցատեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ կցածիցես իբր զէշ, եւ եղջիւր ածիցես իբրեւ զցուլ։ Իշացուլք իսկ են ոմանք ի մարդկանէ, որք ... եղջիւր ածիցեն ... վազեն, եւ կցացեն։ Պակաս ի՞նչ իցեն ի մարտէ իշավայրիցն, զմիմեանս խածատելովն, կամ կցացելովն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Գ. 6։ եւ Ոսկ. յկ. ՟Ա. 3։)


Կցկցուն

cf. Կցկցոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Չէք կարօտ կցկցուն բանից մարդկան. (ՃՃ.։)


Կցորդակից

cf. Կցորդ.

· Calfa

NBHL (1)

Կցորդակից լինին զօրաց երկնաւորաց առ սպասաւորութիւն մարդկան. (Յճխ. ՟Բ։)


Կցորդութիւն, ութեան

s. mus.

communication, participation, relations, connexion, association;
accompaniment, concert;
— կենաց, company, society;
— արեան, consanguinity, affinity;
— չարեաց, the being an accomplice;
ճանապարհ կցորդութեան, roads, means of communication;
— ունել ընդ ումեք, to be connected, in communication with, to form a connexion with;
in compliance with.

· Calfa

NBHL (2)

Կցորդութիւն (քրիստոսի) առ մահկանացուսս։ Բարձրութիւն մարդոյ՝ առ բարձրեալն կցորդութեամբ։ Շինեաց զմարմինն յարգանդին մարիամու աստուածածնի՝ առանց կցորդութեան առն Աթ. (՟Բ. ՟Դ. ՟Ը։)

Լոյս առանց կցորդութեան խաւարի։ Որակութեան կցորդութիւն ունիմ, ըստ որում մարդս եմ. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Հազարաւոր

adj.

millennary.

· Calfa

NBHL (1)

Կոտորեաց զհազարաւորս հազարօք։ Անհամար բիւրուց եւ հազարաւորաց մարդկան. (ՃՃ.։)


Հալական, ի, աց

adj.

apt to be melted, fusible;
dissoluble.

· Calfa

NBHL (1)

Երկաթ, եւ պղինծ, եւ ամենայն հալական քարինք՝ խառնակեալ էին եւ կորուսեալ ... նախ քան զհալական քարանցն արհեստին գտանելն առ մարդկան. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Կեղծաւորիմ, եցայ

vn.

cf. Կեղծաւորանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ մարդկան ականէ եւ երեսաց վասն կեղծաւորիք առ նոսա։ Կեղծաւորիս սիրել. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)


Կեղծաւորութիւն, ութեան

s.

hypocrisy, dissimulation, duplicity, pretenoe, fiction, imposture, falsehood;
— ի բարեպաշտութեան, bigotry, affected devotion, false piety, cant.

· Calfa

NBHL (2)

Արտաքոյ երեւիք մարդկան արդարք, եւ ի ներքոյ լի էք կեղծաւորութեամբ եւ անօրէնութեամբ։ Գիտաց զկեղծաւորութիւն նոցա։ Ի խմորոյ փարիսեցւոցն, որ է կեղծաւորութիւն։ Ի բաց թօթափել զամենայն նենգութիւն եւ կեղծաւորութիւնս։ եւ այլն։

Իբրեւ զնորք իմն առ աչս մարդկան, եւի կեղծաւորութիւն կարծեաց զմեծ խորհուրդն երեւեցուցանեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 10։)


Կեղծիք, ծեաց

s. adv.

dissimulation, feint, sham, fiction, counterfeit, forgery, fable, idle fancy, crotchet, fantasy, chimera;
կեղծեօք, fictitiously.

· Calfa

NBHL (1)

որ կարծեօք կեղծեօք (կամ կարծիւք կերծիւք) մարդ նիցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Կենակցութիւն, ութեան

s.

living together, company, society, cohabitation;
intimacy, conversation;
matrimony;
այնպիսի սերտ եղեւ ինձ — ընդ..., my life was so bound up with that of...

· Calfa

NBHL (1)

Չեմ արժանի կենակցութեան մարդկան արդարոց. (Վրք. հց. ձ։)


Կենդանագործութիւն, ութեան

s.

cf. Կենագործութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Լինել մարդ՝ ի կենդանագործութիւն մարդոյն. (Աթ. ՟Դ։)


Կենդանագրեմ, եցի

va.

to take or paint a portrait, to paint;
to pourtray, to depict, to paint;
to imprint, to figure.

· Calfa

NBHL (1)

Զկենդանագրեալ զպատկեր մարդեղութեանն քրիստոսի. (Ղեւոնդ.։)


Կենդանագրութիւն, ութեան

s.

painting;
zoo-graphy.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանագրութիւն մարդոյ զփրկաչաւ շուրջ դիցեն. (Առ որս. ՟Թ։)


Կենդանախարուկեմ

vn.

to burn alive.

· Calfa

NBHL (1)

Զհին մարդն մեռուցեալ՝ կենդանախարուկելով զմարմինն պէսպէս առաքինութեամբք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Կենդանասեր

cf. Կենդանածին.

· Calfa

NBHL (1)

Խանտալով ընդ համատոհմիցս կենդանասեր բազմամարդութիւն. (Պիտ.։)


Կենդանասէր

adj. s.

desirous of living, fond of life;
zoophilist

· Calfa

NBHL (2)

Փոխանակ գիականց զկենդանասէր մարդիկք ժանեօք մանեալ աղացեալ ուտէին. (Յհ. կթ.։)

Իբրու կենդանասէր եւ մարդասէր ամենայն խնամովք հնարի փրկութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Կենդանացուցիչ, չի, չաց

adj.

vivifying, reviving.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն բնութեան մարդկան ներգործօղ եւ կենդանացուցիչ. (Ճշ.։)


Կենդանի, անւոյ, անեաց

adj. s. adv.

living, alive;
animated, lively, vivid, vivacious, sprightly;
vital, vivifying, vivificative;
animal, beast;
կենդանեաւ՝ կենգանեօք, in one's lifetime, during one's life;
— լինել, to be alive, to live;
— առնել, to give new life to, to reanimate, to vivify;
— պահել զոք, to save anothers live;
երդուաւ ի —ն յաւիտենից, he swore by the living God, by the Eternal;
— է Տէր եւ — է անձն քո եթէ, as the Lord lives, as thy soul lives...;
— է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ, as thy soul lives, o king, I cannot tell;
— է Տէր եթէ մեռանիցի, I swear by the Lord he shall not die.

· Calfa

NBHL (3)

Աստուած կենդանի։ Երգուաւ ի կենդանին յաւիտենից։ Դու ես որդի աստուծոյ կենդանւոյ։ Կենդանի եմ ես, եւ կենդանի է անուն իմ։ Զի՞նչ խնդրիցեն վասն կենդանեաց ի մեռելոց անտի։ Տակաւին կենդանի՞ իցէ հայրն ձեր։ Զամենայն մարմին կենդանի, եւ եղեւ մարդն յոդի կենդանի։ Հանցէ երկիր շունչկենդանի։ Հանչեն ջուրք զեռունս շնչոց կենդանեաց Յերկիրն կենդանեաց (այս ինքն անմահ հրեշտակաց կամ հոգւոց). եւ այլն։

Կենդանի բանական կամ բանաւոր. այս ինքն մարդ. (Սահմ. Ա։)

Դժուարին կենդանի է մարդս առ ի սովորելն սննդեամբ ըստ հարկաւոր սահմանին. (Պղատ. օրին. Զ։)


Կենեղուտ

adj.

alive, living;
vital;
vivacious.

· Calfa

NBHL (1)

կենեղուտ աճմամբ գան ի կատարելութիւն ըստ ներքին մարդոյն. (Տօնակ.։)


Կենցաղ, ոյ

s.

life;
conduct, behaviour, custom, manners;
present life;
world;
սոսկական —, private life;
վարել անփառունակ —, to pass life in obscurity;
վճարել ի կենցաղոյս, to depart this life, to die;
cf. Կեանք.

· Calfa


Կենցաղասէր

adj.

mundane, worldly-minded, fond of life, of this world.

· Calfa

NBHL (2)

Եհաս գարունն ... տեսին եւ կենդցին կենցաղասէր մարդիկ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Կենցաղասէր մարդկային բնութիւն. (Անան. եկեղ։)


Կենցաղավարեմ, եցի

vn.

cf. Կենցաղավարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԵՆՑԱՂԱՎԱՐԵՄ ԿԵՆՑԱՂԱՎԱՐԻՄ. βιόω, βίωμι vivo διατρίβω conversor. Վարել զկեանս. վարիլ կամ դեգերիլ եւ պանդխտիլ ի կանցաղումս. կեալ յաշխարհի. քաղաքավարիլ. կենակցիլ. ապրիլ, մարդկանց մէջ կենալ, վարուիլ.


Կերակրեմ, եցի

va.

to give to eat, to nourish, to keep, to feed;
to maintain, to sustain, to treat;
to bring up, to rear.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած որ կերակրէ զիս ի մանկութենէ իմմէ մինչեւ ցայսօր։ Ոչ եթէ արարք արմտեաց կերակրեն զմարդ, այլ քո բանդ։ Կերակրեցի զնոսա հացիւ եւ ջրով։ Կերակրեաց զքեզ մանանայիւն յանապատի անդ, կամ արդեամբք անդաստանաց, կամ ի պարարտութենէ ցորենոյ.եւ այլն։


Կերակրիմ, եցայ

vn.

to eat, to mess, to nourish or feed oneself, to live, to be fed.

· Calfa


Կերակրչութիւն, ութեան

s.

act of nourishing, sustentation;
stewardship, administration, management.

· Calfa

NBHL (1)

Դիցն այնոցիկ, որ ի ձեռն նոցա կեան ամենայն մարդիկ, եւ կերակրչութիւն իրաց թագաւորութեան. իմա՛ տնտեսութիւն։


Հանուր, նրոց, նուրց

adj.

each, every, all, general, universal;
ընդ —, every where;
—ց ազանց, to all peoples.

· Calfa

NBHL (1)

Զհանուր մարդ բաժանմեմք յիւրաքանչիւր անհատս։ Մարդ եւ կենդանի՝ հանուրբ եւ մասնականաւ զանազանին ի միմեանց. (Սահմ.։)


Հանրաբար

adv.

generally, universally.

· Calfa

NBHL (1)

Հանրաբար նախախնամել նոցա զմարդիկ. (Շ. հրեշտ.։)


Հաշիւ, շուի

s. fig.

account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;
to conform, to agree;
ի — ածել, արկանել, to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate;
— ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել or սրբել զ—, to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account;
փակել, աւարտել զ—, to close, end or conclude, to settle or balance an account;
մտանել ի — ընտրութեան ընդ ումեք, to be compared, confronted with;
առանց հաշուի, incomparable, matchless;
cf. Կշիռ.

· Calfa


Հաշուընկեր, աց

s.

partner, associate;
correspondent.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուած արա՛ քեզ հաշուընկեր, եւ մի՛ զմարդ. (Լմբ. պտրգ.։)


Պապանձեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Պապանձեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պապանձեցոյց զսադուկեցիսն։ Բարեգործացն պապանձեցուցանել զանզգամ մարդոց զանգիտութիւն. (Մտթ. ՟Ի՟Բ. 34։ ՟Ա. Պետ. ՟Բ. 15։)


Պապկայ, ից

s.

parrot;
էգ —, hen-parrot;
cf. Թութակ.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն եւ ար. պապազա. իտ. բաբակա՛լլօ. Դուդաք կամ թութակ թռչունն բազմագունի, որ քան զամենայն կենդանիս յստակ պապաչէ զնմանն մարդկեղէն բարբառոյ. բաբաղան, տուտու գուշու.


Պասքանամ, ացայ

vn.

cf. Պասքիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոռոգանել զպասքացեալ միտս մարդկային բնութեանս. (Նանայ.։)


Պատահար, աց

s. adv.

cf. Պատահ ;
sad adventure, grievous accident, serious case, misfortune, mischance, catastrophe;
ըստ —աց, by chance, fortuitously;
ի —է, unfortunately.

· Calfa

NBHL (1)

Պատահար մի պատահելոց է ամենեցունց նոցա ... Որպէս պատահարն անզգամին՝ եւ ինձ պատահեսցէ նոյն։ Պատահար է որդւոց մարդկան, եւ պատահար է անասնոց, եւ պատահար յամենեսին ի նոսա։ Պատահար է յարդարն եւ յամբարիշտն. պատահար է յամենայնի։ Պատահար պատահէ ամենեցունց. (Ժղ. ՟Բ. ՟Գ. ՟Թ։)


Պատահեմ, եցի

va. vn.

to cause to happen, to bring about, to compass;
Պատահիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեն (ախտարքն)՝ թէ ըստ ճակատագրին բերեն մարդիկ՝ զոր պատահեցուցանեն նոցա աստեղքն ի ծննդեանն։ Պատահեցոյց Պօղոսի զիւր աւետարանին պաշտօնն։ Ոչ թէ որդիութեանն կարգ, ասէ, պատահեցուցանէ զնա բարւոյ. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. առակ.։)