Definitions containing the research առաջ : 3936 results

Պարանոց, աց

s.

neck;
throat;
— ծովու, isthmus;
strait;
— սրուակաց, neck;
cf. Զոյգ;
անականել զ—աւ or ի վերայ —ի ուրուք, to fall upon the neck of;
գնալ ի բարձր —, to walk proudly or majestically, to strut;
կորացուցանել, դարձուցանել զ—, to take to flight, to flee, to run away.

· Calfa

NBHL (1)

պարուսցեն զպարանոցս առաջի թշնամեաց ... (Յես. ՟Է. 12։)


Պարապնդեմ, եցի

va.

to bind in every part, to pinion, to garrott.

· Calfa

NBHL (1)

Շախկապ իմն տրամախոհութեան պարապնդեալ սկզբմունս առաջարկութեան. (Մագ. ՟Կ՟Ա։)


Պարառեմ, եցի

va.

to comprise, to include, to comprehend, to encompass, to embrace, to take in;
to envelop, to beset, to invest.

· Calfa

NBHL (1)

Բանաւոր (այսինքն բանավար) ասեն զմարդ ըստ առաջնում եօթներեկնի (ամաց), յորժամ ահա բաւական է մեկնիչ գոլ սովորականաց անուանց եւ բայից, որք զբանականաց ունակութիւնն պարառեցին. (Փիլ. այլաբ.) (գրեալ էր՝ պարարեցին)։


Պարաւոր, աց

s. adj.

chorus-singer;
chorister;
dancing, appertaining to dancing;
surrounded, encircled.

· Calfa

NBHL (1)

Ետես զորթն եւ զպարաւորսն։ Առին կանայս ըստ թուոյ իւեանց ի պարաւորացն։ Ելին պարաւորք ընդ առաջ դաւթի։ Ո՞չ սմա նուագէին պարաւորք. (Ել. ՟Լ՟Բ. 19։ Դտ. ՟Ի՟Ա. 23։ ՟Ա. Թագ. ՟Ծ՟Ը. 6։ ՟Ի՟Ա. 11։)


Կամարաւոր, աց

adj.

girdled;
enclosed.

· Calfa

NBHL (1)

Հազար ծառայք կամարաւորք կային առաջի սորա. (Վրք. հց. ձ։)


Կամաւորութիւն, ութեան

s.

free-will, spontaneity.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ պատրեաց զքեզ, այլ քոյին կամաւորութեամբ եկիր առաջի աստուծոյ (կրօնաւորիլ). (Մաշտ.։)


Կամք, մաց

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

· Calfa

NBHL (2)

Են կամք առաջին, եւ են կամք երկրորդ. առաջինն է հաճութեան, եւ երկրորդն՝ պատճառի. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Չարութեան կամօք զբանն իւր մոռանայ, եւ չախորժէ յիշել՝ զոր յառաջն ասաց. (Վանակ. յոբ.։)


Կայ, ք, ից

s. adj.

posture, position, standing still;
stage, pause, rest, stop, halt;
dwelling, lodge, seat;
situation, state;
conduct, customs;
being, substance existing, existent;
զ— առնուլ, to stop, to pause, to halt, to rest, to cease;
կալ յուղիղ —ի, to remain in uprightness;
ոչ լինիցի — թաթից ոտից քոց, neither shall the sole of thy foot have rest;
կաց ի —ի քում, stand upright !

· Calfa

NBHL (1)

Երկուք ոտիւք անվթար անսխալ զկայ հաստատելով։ Զաղցաւոր զէիցն զկայ յառաջագոյն ասաց. (Նիւս. կազմ.։)


Կայեան, ենից

cf. Կայան.

· Calfa

NBHL (1)

Կայեանն՝ զոր արդէն իսկ կայցես յետ մկրտութեանն առաջի մեծի բեմբին (սրբութեան), անտի փառացն է նախատիպ. (Ածաբ. մկրտ.։)


Կանգնաւոր

adj.

cf. Կանգնագեղ;
cf. Կանգնեան.

· Calfa

NBHL (1)

Զյառաջագոյն հնձեալսն ի բարդից մինչեւ ցկանգնաւորն. (Դատ. ՟Ժ՟Ե. 5։)


Կանգուն, գնոց

s. adj.

cubit;
straight, standing, perpendicular, erect, on foot;
firm, stable;
— կալ, to be up or a foot;
to rise, to get up;
գնալ —, to be haughty, proud, vain;
նստաւ —, he sat upright;
եկաց —, he stopped, stayed, or did not pass beyond.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գնայցէք կանգուն։ Նստաւ կանգուն։ Կանգուն կացցէ կամ եղիցի առաջի իմ աթոռ նորա կամ տուն կամ վկայութիւն. (Բ. Թագ. Է. 16. 26։ Երեմ. լ. 20։)


Կանթեղաւոր

adj.

having a lamp.

· Calfa

NBHL (1)

Երթային առաջի մեր կանթեղնաւորք պարսիկք՝ առեալ ղամբարս արծաթիս. (Պտմ. աղեքս.։)


Կանխագէտ

adj. s.

foreknowing, pre-scient;
diviner, foreboder;
prognosticator.

· Calfa

NBHL (1)

προειδώς, προγνώστης, προγινώσκων praescius, praesciens. Որ կանխաւ գիտէ զլինելոցս. յառաջատես. նախատես. եւ Կանխագիտական.


Կանխագիտութիւն, ութեան

s.

foreknowledge, prescience, gift of prophecy.

· Calfa

NBHL (1)

πρόγνωσις praenotio, praescientia πρόνοια providentia եւ consultum, industria. Կանուխ կամ կանխաւ գիտութիւն հանդերձելոց, յառաջ գիտութիւն. իբրու սեպհական աստուծոյ՝ ասի.


Կանխագոյն

adv.

already, before, previously, formerly, antecedently.

· Calfa

NBHL (2)

ἁρχαιότερος, πρότερος antiquior, prior. Յառաջագոյնն. հնագոյն. վաղեմի. աւելի առաջ կամ հին.

ԿԱՆԽԱԳՈՅՆ. մ. πρότερον prius. Յառաջագոյն. կանխաւ. նախ. կանուխ, կանուխկեկ, առաջուց.


Կանխախօսութիւն, ութեան

s.

prediction, prophecy.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ ասելով, զկանխախօսութիւն մարգարէիցն նշանակէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Կանխաձայնեմ, եցի

va.

to foretell, to announce beforehand, to predict.

· Calfa

NBHL (2)

προφωνέω praedico, praemoneo. Կանխաւ ձայնել. յառաջագոյն պատմել. քարոզել. գուշակել, ազդել.

Զայս տէրն մեր յառաջագոյն կանխաձայնեաց նոցա։ Զայս եսայի յառաջագոյն տեսեալ կանխաձայնեաց. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Կանխասահմանեալ

adj.

predestinated;

· Calfa

NBHL (2)

προοριζόμενος praedefinitus. Յառաջագոյն սահմանեալ.

Կանխասահմանեալ իսկ ի նմին տեառնէ յառաջ քան զյաւիտեանս. (Աթ. ՟Ը։)


Կանխաւ

adv.

before, antecedently, formerly, anciently, in bygone times.

· Calfa

NBHL (1)

(ի գործիականէ բառիս Կանուխ) ὅρθρον, πρωί diluculo, mature, praemature πρότερον, πάλαι prius, antea, olim. Կանխելով. վաղ քաջ ընդ առավօտն. եւ Յառաջագոյն. ի սկզբանէ. երբեմն. վաղագոյն. փութով. կանուխ, կանուխկեկ, եւ առաջուց. Տե՛ս (Երեմ. ՟Ի՟Զ. 5։ Սոփ. ՟Գ. 5։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 16։ Եբր. ՟Ա. 1։)


Կանխեմ, եցի

vn.

to rise or get up early;
to arrive early, before daybreak;
to hasten, to hurry, to make haste, to arrive beforehand, to anticipate, to go or get before, to precede, to get the start of, to outstrip;
— ըստ առաւօտն, to rise with the dawn, to get up at day-break;
— ունել, to preoccupy — ի կատարումն ըզձից ուրուք, to anticipate one's desires or wishes.

· Calfa

NBHL (3)

ԿԱՆԽԵԼ. προφθάνω praevenio προλαμβάνω praeoccupoi προσλαμβάνω assumo, praesumo ὀρμάω irruo. Աճապարել. փութալ. վաղաժաման լինել. զառաջս առնուլ. ջանալ. բուռն հարկանել.

Ողորմութիւն նորա կանխեսցէ առիս։ Կանեսցուք առաջի նորա խոստովանութեամբ։ Կանխեցի տարաժամու։ Պարտ է կանխել նախ քան զարեգակն ի գովութիւն քո։ Կանխեսցեն հարկանել ղամուրսն.եւ այլն։

Կանխել ի սէրն աստուծոյ, կամ ի կենցաղօգուտ երկս արհեստից։ Կանխել յառաջ քան զժամանակն դատել. (եւ այլն. Յճխ.։ Պիտ.։ Սարգ. եւ այլն։)


Կանխութիւն, ութեան

s.

priority, anteriority;
anticipation.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխելն՝ վաղ յառնելով, կամ յառաջագոյն ծանուցանելով. վաղ ժամանակ. հնութիւն. յառաջնութիւն ի սկզբանէ. եւ փոյթ. (յն. պէսպէս)


Կանխուսեալ

adj.

already instructed or informed.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխաւ ուսեալ ինչ. առաջուց սորվածը.


Կաշառանք

s.

act of bribing or corrupting.

· Calfa

NBHL (1)

Կաշառանօք աւագաց յափշտակեսցէ զառաջնորդութիւն. (Շ. ընդհանր.։)


Կապար, աց

s. bot.

lead;
caper;
caper-bush.

· Calfa

NBHL (1)

Կապարով ծրագրէ։ Զառաջին ծրագրութիւն կապարին ոչ ի բաց բառնայ. (Շ. մտթ.։)


Կապարեայ, էի, ից

adj.

leaden, made of lead.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկեր թագաւորական յառաջ կապարեա՛յ նկարագրի, եւ ապա բազմերանգ դեղոցն ի վերայ արկանելով. (Շ. բարձր.։)


Կառավարեմ, եցի

va.

to drive a coach;
to conduct, to direct, to guide, to govern, to rule, to regulate;
սրարշաւ —, to drive, to rattle along at full speed;
—իմ ի թեւս հաղմոց, to be borne on the wings of the wind.

· Calfa

NBHL (3)

ԿԱՌԱՎԱՐԵՄ եւ ԿԱՌԱՎԱՐԻՄ, եցայ. ձ. ἀρματηλατέω, ἠνιοχεύω aurigo, currum ago, habenas teneo, moderor. Վարել կամ ուղղել զկառս. ընթանալ կառօք. յառաջ խաղալ. եւ Կառամարտիլ ի ձիընթացս.

ԿԱՌԱՎԱՐԵՄ. ն. κατευθύνω, ἅγω, διοικέω, οἱκονομέω rego, dirigo, duco, guberno, administro. Նմանութեամբ ասի զաստուծոյ եւ եթ, որպէս Ուղղել, առաջնորդել, վարել, ղեկավարել, տնտեսել, հոգալ, նախախնամել։

Կառավարէ զտարերս ի մեր պէտս, կամ զարարածս, կամ զբարձունս բարձամբք, կամ զաշխարհս ողորմութեամբ, եւ զերկինս ճշմարտութեամբ։ Նովաւ կառավարին արարածք։ Արարածոցս, կամ աշխարհի կառավարէ (այս ինքն առաջնորդէ). (Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Կառավարութիւն, ութեան

s.

act of driving;
conduct, regency, direction, government;
— տան, house-keeping, economy;
— քաղաքի, policy, politics.

· Calfa


Կասկածեմ, եցի

vn.

to suspect, to have a suspicion of, to be doubtful, to doubt, to distrust, to mistrust, to be diffident, mistrustful of.

· Calfa

NBHL (1)

Կասկածեմ յառաջիկայս. (Փարպ.։)


Կասումն, ման

s.

cessation;
thrashing.

· Calfa

NBHL (1)

Հպարտութիւն, որպէս նախնեացն բան է, կասումն եւ ընդ ոտս անկանել է առաջատութեան. (Փիլ. լին. ՟Գ. 48։)


Կատակեմ, եցի

va.

to joke, to jest;
to rally, to mock, to laugh at.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծունր իջեալ առաջի նորա՝ կատակէին. (Մտթ. ՟Ի՟Է. 29։)


Կատակերգեմ, եցի

va. fig.

to act comedy;
to jeer, to mock, to rally.

· Calfa

NBHL (1)

Լռեցան առաջինք, եւ կատակերգսարկին նորքս. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)


Կատարած, ից, աց

s.

end, extremity, term;
accomplishment, consummation;
end, close, expiration;
effect;
destiny;
ածել ի —, ի — հասուցանել, to conduct to the end, to put the finishing touch, to accomplish, to perfect;
նորանշան կալաւ նա —, strange was his destiny;
մինչեւ ի — աշխարհի, to the end of time, when time shall be no longer;
այլ չեւ է —, but the end is not yet.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարած օրինացն քրիստոսի է։ Սկիզբն եւ կատարած, առաջին եւ վերջին։ Ոչ սկիզբն աւուրց, եւ ոչ կատարած կենաց։ Յետ կատարածի աւուրցն՝ հրաման ետ թագաւորն ածել զնոսա։ Ի սկզբանէ մինչ զկատարած։ Ի կատարած (յն. εἱς τὸ τέλος , որ եւ Ի ՍՊԱՌ )։ Ի կատարած՝ զամօթ դաւոյն ժառանգեր։ Յետին կատարած համարեցան։ Նստեր՝ տեսանել զկատարածն։ Չեւ է կատարած։ Ապա եկեսցէ կատարած։ Հունձքն կատարած աշխարհիս է.


Կատարողութիւն, ութեան

s.

administration, celebration;
consecration.

· Calfa

NBHL (1)

(սուրբ հաղորդութիւնն ) է ըստ բարեփառ առաջնորդին մերոյ (յեռոթէոսի) կատարողութեանց կատարողութիւն. (Դիոն. եկեղ.։)


Կատարումն, ման

s.

accomplishment, completion, consummation;
execution, realization;
perfection;
end, term, conclusion;
end, death;
consecration;
initiation;
— առնուլ, to be accomplished, finished;
to improve;
— տալ, ի — ածել, to finish, to terminate, to achieve;
to improve, to perfect;
cf. Ծագ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՏԱՐՈՒՄՆ. τελειότης perfectio. Կատարումն (կամ կատարելութիւն) ուղղոց առաջնորդեսցէ նոցա. (Առակ. ՟ժա. 3։)


Կատարունութիւն, ութեան

s.

entelechia

· Calfa

NBHL (1)

(Հոգին է) կատարունութիւն առաջին՝ մարմնոյ բնաւորականի։ Նիւթն զօրութիւն, իսկ տեսակն կատարունութիւն։ Առաջին կատարունութիւն կոչէ զտեսակն, եւ երկրորդ զներգործութիւնն. (Նիւս. բն.։)


Կարաձմեռն

s. adj.

rough, hard winter;
wintry, hrumal, hyemal, stormy.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ զգայ զպատերազմն ձի, զգեշ անգղ, եւ զկարաձմերունս խոտաբոյծք. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Կարապետեմ, եցի

vn.

to fore-run, to precede;
to guide, to conduct;
to announce.

· Calfa

NBHL (4)

προτρέχω praecurro, curro ante, anteverto ἅγω duco. Յառաջընթաց լինել. հորդորել զճանապարհ. առաջնորդել. եւ քարոզել. նախաձայնել.

Մարգարէքն յառաջագոյն կարապետէին, կամ կարապետեցին. (Ոսկ.։ Սեբեր.։ Եւս. քր.։ Սարգ.։ Շ. մտթ.։)

Մկրտիչն կարապետել եկն, եւ յառաջագոյն ճանապարհ հորդել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։)

Զբառնալ եպիսկոպոսութեան ի տանէ արշակունեաց, եւ զկարապետել անարժանից. այսինքն առաջնորդել, առաջնորդ լինել. (Արծր. ՟Ա. 15։)


Կարապետութիւն, ութեան

s.

office of precursor;
fore-running.

· Calfa

NBHL (2)

προδρομή praecursio, antecessus. Պատիւ եւ գործ կարապետի. յառաջընթացութիւն. առաջնորդիթիւն. Նախապատրաստութիւն.

Զյառաջընթացութիւն քո, եւ զկարապետութիւն աստուծոյ բանին. (Ժմ.։)


Չորեքգրեան, ենի

adj.

four-lettered, quadrilitteral, tetragrammato.

· Calfa

NBHL (1)

Զառաջնոյն (անուանէ աբրահամու) ասեն, թէ ըստ չորեքգրենին էր, որով ըստ անուանն իսկ գրի (ավրմ. աբրամ). (Կիւրղ. ծն.։)


Չորեքվտակեան

cf. Քառավտակ.

· Calfa

NBHL (1)

Զչորեքվտակեան առաջս գետոցդ. (Նար. ՟Կ՟Ը։)


Չորրորդ, աց

adj. adv. s.

fourth;
fourthly;
four;
quarter;
— տասն, forty;
չորից —աց զինուորք, four quaternions of soldiers;
—ք, the marrying four times;
the fourth marriage, or the fourth time married.

· Calfa

NBHL (3)

Ի կենդանեաց ծնունդս՝ նախ առաջին է սերման ցանումն ... եւ չորրորդ ի վերա ամենայնին, կատարելութիւն՝ ծնունդ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 12։)

Իսահակ՝ առաջին էր յաբրահամէ. եւ երկրորդ՝ եսաւ. երրորդ՝ հռագուէլ. չորրորդ՝ զարէ. եւ զյոբաբ հինգերորդ թուեաց. (Իսիւք.։)

Ցանեցաւ սերմն յերկիր. ապա խաղաց ի վեր եւ ի վայր ... ապա աճեաց, եւ չորրորդ՝ զպտուղն եբեր։ Նախ առաջին ... ապա ... եւ երրորդ ... եւ չորրորդ, եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 12. եւ այլն։)


Չորք, րից

adj.

four;
— անգամ, four times;
ի չորս գնալ, to go upon all fours;
բարձեալ ի չորից, borne by four men;
որ օր — էին ամսոյն, on the fourth, on the fourth of the month.

· Calfa

NBHL (1)

Ի չորս առաջս։ Ամս հարիւր երեսուն եւ չորս։ Չորք թագաւորք։ Ի չորից կանգնոց։ Որ օր չորք էին ամսոյն (ըստ եբր. ուր յն. է՝ չորրորդ). եւ այլն։


Չվնասակարութիւն, ութեան

s.

inoffensiveness, harmlessness.

· Calfa


Պագանեմ, գի

va.

to kiss;
to adore;
cf. Երկիր;
cf. Համբուրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

լծ. ռմկ. պաչիկ ընել. պ. պուսիտէն. եւ իտ. պաչիարէ. որպէս համբուրել. համբոյր տալ. եօփմէք, պուս էթմէք։ Այլ ի մեզ սեպհականեալ է համբուրելոյ զերկիր ի պատիւ ուրուք. վասն որոյ միշտ յարի յանունդ Երկիր՝ որ յառաջոյ կամ զկնի. զոր օրինակ.


Պախարակեմ, եցի

va.

to blame, to reprove, to rebuke, to reproach, to find fault with, to reprobate, to disapprove, to condemn, to censure.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ինչ ըստգիւտ պախարակեալ զառաջին զկեանսն իւր՝ իբրեւ ընդ կոյր կենցաղ անցեալ. (Փիլ. իմաստն.։)


Պախարակութիւն, ութեան

s.

cf. Պախարականք.

· Calfa

NBHL (1)

Զորոյ զսաստկապէս ստգտանս եւ պախարակութիւն՝ առաջին այսպէս վերաբերելի է. (Պիտ.։)


Պախեցուցանեմ, ուցի

va.

to frighten, to dismay, to strike with consternation, terror or dread, to terrify, to appall.

· Calfa

NBHL (1)

Ահն պախեցոյց, եւ չարիքն առաջի աչաց կային։ Յաճախագոյն իմն պախեցոյց զմիտս նոցա բազմութեամբ զօրացն։ Զի եւ յառաջ քան զգերութիւնն միայն երեւեալ այլազգւոյն՝ պախեցուցանիցէ. (Ոսկ. ես.։)


Պակաս, ից

adj. adv.

defective, imperfect;
ի՞ւ իւիք — իցեմ, զի՞նչ եւս — իցեմ, what do I still want for ?
զի՞նչ — է քեզ, what do yon want for ?
— առնել, to do without, to dispense with;
to diminish;
to deprive of;
to destroy, to kill;
less;

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ պակաս է քեզ առ իս, զի խնրես երթալ յերկիր քո։ Առնոյր յասոն ոչ ինչ պակաս քան զքսան հազար վառեալ։ Ոչինչ պակաս իցէ (ումեք)։ Ոչինչ իւիք պակաս իցեմ կամ գտայ։ Մի ինչ պակաս է ի քէն։ Տէր ոչ պակաս առնէ զողորմութիւն իւր։ Յառաջնում յարձակել անդ պակաս առնէին (յն. սպանանէին) եւ այլն։


Պակշոտութիւն, ութեան

s.

dissolute life, impurity, impudence, lust, lewdness, lasciviousness, lechery, obscenity.

· Calfa

NBHL (1)

Դնէ առաջի զպակշոտութիւն, զագահութիւն։ Յարբեցութենէն ի պակշոտութիւն դառնային։ Կոխել զչարութիւն պակշոտութեանն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ Նոննոս.։ Պիտ.։)


Պահանորդ, աց

s.

cf. Պահայոյզ;
cf. Հմայեակ;
—ք, garrison, guard.

· Calfa

NBHL (1)

προφύλαξ excubitor, praesidiarius φρούρος custos. Պահապան. պահպանօղ. պահակ. առաջապահ. պարեկապան.