Definitions containing the research որս : 2903 Results

Որկոր, ոյ

See full entry →

s. fig.

oesophagus, gullet, throat;
gluttony;
զկնի —ոյ երթալ, to give oneself up to gluttony.

NBHL (1)

Ոչինչ գովեմք (զկերակուրս), որ զկնի որկորից՝ զուգապատուացն, մանաւանդ եթէ անպատուացն։ Լեզուին եւ որկորիցն զկնտընտոցի օրինակն ունելով. (Առ որս. ՟Ը։ Նիւս. բն.։)


Որկորամոլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

gormandizing, gluttony, greediness, guttling, voracity;
որկորամոլութեամբ, gluttonously, greedily.

NBHL (1)

γαστριμαργία, λιχνεία, λαιμαργία , ἁσωτία gula, ingluvies, liguritio, edacitas, epulatio. որ եւ ՈՐԿՐԱՄՈԼՈՒԹԻՒՆ. Մոլութիւն որկորոյ. որկորաժետութիւն. որկորստութիւն. որովայնամոլութիւն. շատակերութիւն. անյագութիւն. շուայտութիւն. անգահութիւն.


Որկորուստ, րստաց

See full entry →

cf. Որկրամոլ.

NBHL (4)

Ոչ որպէս սեղան ոսկորստաց կոկորդալի զմայլեցուցանէ. (Ոսկ. խչ.։)

Եսաւ յորկորստենէ կորոյս զանդրանկութիւնն. (Ոսկ. գծ.։)

Հարցե՛ս եւ զութ ազգ խորհըրդին ... զորկորստեանն եւ զպոռնկին. (Յիսուս որդի.։)

Մի՛ որկորստեան կարծիս յանձինս ձեր կարկատէք. (Երզն. մտթ.։)


Որմած

See full entry →

s.

enclosure, fence, precincts;
—ք, masonry.

NBHL (1)

Մօտ յորմածս արգելոցացն որսոյն էրէսցն. (Բուզ. ՟Դ. 15։)


Մտաւոր, աց

See full entry →

adj.

intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.

NBHL (3)

Արար զմեզ բանաւորս եւ մտաւոր, զի ծանիցուք զարարիչն. (Յճխ. ՟Դ։)

Արար զբանաւորս եւ զանբանաւորս, զմտաւորս եւ զանմտաւորս. բանաւորաց եւ մտաւորաց յիւրաքանչիւր առաքինութեանց կարգեաց ստանալ զբարութիւն. (Եզնիկ.։)

Անբանիւն զմտաւորս զգաստացուցանես. (Նար.։)


Մտաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

intellectual, spiritual;
mental, ideal.

NBHL (1)

Լցոյց զշտեմարանս մտաւորականս։ Գնասցո՛ւք զճանապարհս մտաւորականս եւ հոգեւորս՝ հոգեւոր ասպարիսին. (Համամ առակ.։)


Մրճաւոր

See full entry →

s.

pioneer;
digger, delver.

NBHL (1)

Որպէս զմրճաւորս քարահատաց, կամ իբրեւ զուռնաւորս. (Մամիկ.։)


Մրջիմն, ջման

See full entry →

cf. Մրջիւն.

NBHL (1)

Մրջիմն, եւ աղաւնին։ Աղաւնին տերեւ ետ մրջմանն, որ ոչ խեղդէր ի ջուրն։ Եւ մրջիմն եհար զերանս որսորդին, յորմէ զերծաւ աղաւնին. (Ոսկիփոր.։)


Մրջիւն, ջեան

See full entry →

s.

ant, emmet, pismire.

NBHL (1)

Մրջիմն, եւ աղաւնին։ Աղաւնին տերեւ ետ մրջմանն, որ ոչ խեղդէր ի ջուրն։ Եւ մրջիմն եհար զերանս որսորդին, յորմէ զերծաւ աղաւնին. (Ոսկիփոր.։)


Մցռեմ, եցի

See full entry →

vn.

to gorge, glut or cram oneself, to stuff and swill.

NBHL (1)

Մինչ մեք ուռուցանիցեմք զորովայնս որկորստութեամբ, շուայտանայցեմք, մցռիցեմք, (յն. լոկ, պայթիցիմք յորկորստութենէ). նոքա օրհնութեամբքն զմայլիցին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Մօտաւոր, աց

See full entry →

adj.

near, next, neighbouring, assistant;
present;
cf. Մօտասեր.

NBHL (2)

Տոհմիցն՝ զորս միշտ կամի մօտաւորս եւ պաշտօնեայս գոլ հօրն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 30։)

Զմտաւ ածեալ զմօտաւոր ասացեալսն։ Զի արժանի երկնից լինիցիս, արհամարհեա՛ զմօտաւորսս։ Խնդրեա՛ զհանդերձեալսն, զի առնուցուս եւ զմօտաւորսս։ Ոչ եթէ հանդերձեալ բարութեամբքն եւեթ յորդորէ, այլեւ մօտաւորօքս՝ վասն թանձրամիտ լսողացն, որք նախ քան զհանդերձեալսն՝ զմօտաւորսս խնդրեն. (Ոսկ. մտթ.։)


Մօրուանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj.

bearded.

NBHL (1)

Ստրատոնիկոս ի նմին աւուր զմանկաւոյ եւ զմօրուանեաց չորս պսակս առ. (ուր ըստ յն. անմոռուաց. ἁγένειος imberbis.)


Յագեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Յագեցումն.

NBHL (1)

Յագեցութիւնն՝ թշնամանաց սկիզբն։ Մի՛ վասն յագեցութեանցն թշնամանեսցուք։ Յորժամ յագեցութիւնն գնայ, սով տիրէ. (Բրս. պհ. ՟Ա։ Առ որս. ՟Ժ՟Ա։ Լմբ. յանառակն։)


Յագեցումն, ման

See full entry →

s.

satiety, surfeit, repletion;
պատառիլ ի յագեցմանէ, to burst with eating.

NBHL (1)

Յագեցութիւնն՝ թշնամանաց սկիզբն։ Մի՛ վասն յագեցութեանցն թշնամանեսցուք։ Յորժամ յագեցութիւնն գնայ, սով տիրէ. (Բրս. պհ. ՟Ա։ Առ որս. ՟Ժ՟Ա։ Լմբ. յանառակն։)


Յագումն, ման

See full entry →

s. s. chem.

cf. Յագուրդ;
saturation.

NBHL (1)

Կերակրոյ եւ քնոյ եւ երգոյ յագումն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)


Յախորտ

See full entry →

adj. s.

bold, audacious;
audacity, boldness;
cf. Խուժդն.

NBHL (1)

Յորժամ տեսից, զորս այժմ երկչոտս, յանկարծակի յախորտս եւ համարձակս եղեալս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30. տպ. յախօրտս.)


Յախուրն

See full entry →

adv.

cf. Յախուռն.

NBHL (1)

Ո՛չ յախուրն ինչ անձկամ տեսանել զձեզ։ Այնպէս յախուր տանէ ի տուն որսալով. (Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Յախրապէս

See full entry →

adv.

cf. Յախուռն.

NBHL (1)

Ո՛չ յախուրն ինչ անձկամ տեսանել զձեզ։ Այնպէս յախուր տանէ ի տուն որսալով. (Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Յաղագս

See full entry →

prep.

for, on account of, for the sake of, in consideration of.

NBHL (1)

Իսկ (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)


Յաղթական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

triumphal, victorious, triumphant;
triumpher, conqueror, subduer;
— լինել, to triumph over, to conquer;
to excel;
— երգ, triumphal song, epinicion.

NBHL (1)

Յաղթական լինէր նոցա Աղեքսանդրոս. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 49։ եւս եւ Աթ. ՟Գ։ Առ որս. ՟Լ՟Գ։ Կոչ. ՟Ը. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Ե։)


Յամեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Յամենամ;
cf. Յամեցուցանեմ.

NBHL (1)

Որչափ յամէ ոք ի հաղորդութենէ, ուրախանան դեւք. զի դիւրորսալի է նոցա հեռացեալն ի փրկական խորհրդոյն. (Խոսր.։ Յամելի. իբր յամեցօղ. Սեբեր.։ Վեցօր.։)


Յայսկոյս

See full entry →

prep. adv.

here, on this side, this way;
— յայնկոյս, on this side and on that, from one side and the other, here and there;
ոմն — եւ ոմն յայնկոյս, some this way some that, some one way, some another;
հայեցեալ — յայնկոյս, having glanced around;
cf. Կոյս.

NBHL (1)

ՅԱՅՍԿՈՅՍ ՅԱՅՆԿՈՅՍ. մ. ἕνθα καὶ ἕνθα hic et illic, ultra, citra ἕνθεν καὶ ἕνθεν hinc et illinc. Այսր անդր. աստի եւ անտի. յաջ եւ յահեակ. շուրջ. ասդին անդին, չորս դին.


Յայրատ, ից, աց

See full entry →

adj. adv.

impudent, immodest, wanton, unchaste, lecherous, lascivious, lustful, lewd, obscene;
— or —ս, impudently, unblushingly, immodestly, lewdly, lustfully, obscenely.

NBHL (1)

Ոչ զյարատ հայեցուածսն, ոչ զանյագ լսելիսն. (Առ որս. ՟Ա։)


Յանգագոյն

See full entry →

adj.

in a proper manner, seasonably, becomingly, befittingly.

NBHL (1)

Հեթանոսացն աստուածաբանագոյնքն, եւ որք մանաւանդ ի մեզ էին յանկագոյնք։ Միմեանց ազգակիցք եւ յանկագոյնք. (Առ որս. ՟Զ։)


Յանգուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to draw on, to win, to attract, to charm, to captivate, to reconcile, to conciliate, to appease, to calm;
to conclude, to terminate, to finish;
յինքն — զսիրտս, to steal hearts, to win, to conciliate;
յինքն — զոք, to win or bring over.

NBHL (2)

Եթէ զզինուորսն յանկոյց, ո՞րչափ եւս առաւել զքեզ. (Ոսկ. ես.։)

Զամուսնութիւն յարդարեաց, եւ առ ծնգեալսն սիրելութեամբ զկեանսն յանգոյց. յն. ընդելացոյց. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Յանդգնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

audacity, boldness, rashness, temerity, hardihood;
impudence, sauciness, insolence, arrogance, presumption;
licence, too great liberty;
frolic, youthful pranks;
յանդգնութեամբ, cf. Յանդգնաբար.

NBHL (2)

Յանդգնութեամբ հասեալ էք ի վերայ իմ։ Այր ամպարիշտ յանդգնութեամբ հարկանի ի դիմի։ Յանդգնութիւն նորա խորտակեցաւ։ Առիւծացաւ, որսայր յանդգնութեամբ իւրով։ Արկեր փառս լանջաց նորա (ձիոյ) զյանդգնութիւն։ Դու ինքնին գիտես զյանդգնութիւն ժողովրդեանդ։ Զյանդգնութիւն իւր պահեաց ի հակառակութիւն։ Բարկացաւ տէր Ոզայ, եւ եհար զնա անդ Աստուած վասն յանդգնութեանն.եւ այլն։

Յանդգնութիւն՝ անուսումնութեան է ծնունդ. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Յանդիմանական, ի, աց

See full entry →

adj.

reprehensive, reproving;
evident, manifest.

NBHL (1)

Տե՛ս ի տաժանաւորս կրից յանդիմանական յայտնութիւն. (Նար. ՟Ծ՟Է։)


Յանդիմանապէս

See full entry →

adv.

openly, obviously;
evidently, clearly.

NBHL (1)

Տեսանել յանդիմանապէս ոչ կարէին։ Այս ամենայն յանդիմանապէս կալոց է առաջի աչաց մերոց. (Առ որս. ՟Դ։ Լմբ. պտրգ.։)


Յանդիմանատես

See full entry →

adj.

seeing face to face, clearly.

NBHL (1)

Ընտելացուցանէր նմանութեամբքն, զի մերձաւորս եւ աստուածամուխս եւ յանդիմանատեսս ճշմարիտ կերպարանացն պատրաստիցէ. (Ագաթ.։)


Յանկարծ

See full entry →

adj. adv. interj.

sudden, unexpected, unforeseen;
unawares, unexpectedly, suddenly, on a sudden, abruptly, all at once;
please God! would to God! may it please God;
— եթէ, if by chance.

NBHL (1)

Եթէ յանկարծ զզինուորսն ընդ ինքեանս միաբանեսցեն. (Եղիշ. ՟Գ։)


Յանկարծածին

See full entry →

adj.

happening suddenly or unexpectedly;
momentaneous, of short duration.

NBHL (1)

Ուստի՞ կարօղ է լուսաւորս այս զանչափ մեծութիւն երկրի միովն երեւելով՝ յանկարծածին ժամովն լուսաւորել։ Անհամար եւ յանկարծածին րոպէիւք սահմանեցին զծնունդս այնոցիկ՝ որ ծնեալն լինին. (Վեցօր. ՟Զ։ եւ Շիր.։)


Յանձանձեմ, եցի

See full entry →

va.

to take care of, to pay attention to, to be careful of;
to provide for, to protect, to treat with much care;
to manage, to administer;
to expedite.

NBHL (1)

Զկալանաւորս տեսանել եւ յանձանձել ի բանտի. (Ոսկ. մտթ.։)


Յանցաւոր, աց

See full entry →

adj.

faulty, guilty, delinquent, culpable, criminal;
— օրինաց, transgressor, violator, criminal, delinquent;
— զանձն դաւանել, խոստովանել, to confess one's fault, to plead guilty.

NBHL (2)

Յանցաւոր եղէց առ հայր իմ զամենայն աւուրս։ Յանցաւոր գտանիցիք առաջի Տեառն։ Զյանցաւորս առ սակաւ սակաւ յանդիմանես։ Յանցաւոր օրինաց.եւ այլն։

Բնակեցոյց զԱդամ յանդիման դրախտին, որպէս զյանցաւորսն հանեն յեկեղեցւոյն ի ժամ պատարագին, զի լայցեն զմեղս իւրեանց. (Մխ. այրիվան։)


Որոգայթ, ից

See full entry →

s.

snare, trap, net, springe;
ambush, ambuscade;
cf. Լարեմ;
անկանել յ—, to fall into a snare;
cf. Ըմբռնիմ;
լարել զ— եւ ի նոյն հարկանիլ, շաղիլ, to fall into one's own snares;
— դնել ումեք բանիւք, to convict a person by his own words.

NBHL (1)

Անկանի յորոգայթ։ Ընդ որոգայթիւ մեռցի։ Խոտորիլ յորոգայթից մահու։ Յորոգայթէ որսողին. (Առակ.։ Սղ. ստէպ։)


Որոգայթադիր, դրաց

See full entry →

adj.

setting or laying a snare;
lying in wait;
cunning, deceitful.

NBHL (2)

Զթագաւորն հպարտացուցեալ ամբարհաւաճեցուցանէր որոգայթադիր թշնամին ի գրգռել յարուցանել հալածանս։ Անըմբռնելիք յորոգայթադիր որսողաց. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Թ։)

Որոգայթադիրք եւ դարանամուտք՝ ի ծործորս եւ ի զանխուլս սիրեն թաքչիլ. (Գէ. ես.։)


Որոգայթեմ, եցի

See full entry →

va.

to set or lay snares or traps, to entrap;
to wait in ambush for, to waylay;
to surprise, to deceive.

NBHL (3)

Յորոգայթ արկանել. թակարդել. ընկենուլ. որսալ. ըմբռնել. դաւել. խաբել.

Կամ ի ձորս որոգայթէ, կամ գետընկէց առնէ. (Եփր. քրզ.։)

Երկոքին սոքա ի յորսի որոգայթեցան. (Վրդն. պտմ.։)


Որոշեմ, եցի

See full entry →

va.

to distinguish, to discern;
to divide, to separate;
to decide, to determine;
to specify;
to choose, to select;
to excommunicate.

NBHL (2)

Զառանձնաւորութիւնսն որոշեմք, բայց զաստուածութիւն միաւորեմք. (Առ որս. ՟Բ։)

Քակեալ որոշեցան ի նախարարացն։ Զատեալ եւ որոշեալ է զանձն իւր ի սուրբ եկեղեցւոյն։ Զատ որոշեաց ի նախարարաց զքահանայսն։ Մի՛ որոշեր զիս ի սուրբ գառանցս՝ յորս խառնեցայ. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ը։)


Որոջակ

See full entry →

cf. Որոջիկ.

NBHL (1)

Չորս ընդ միոյ տացէ, որ սպան զորոջակն։ Որոջակն՝ զոր ունէր աղքատն, կինն էր. (Եփր. թագ.։ Ոսկ. սղ. ՟Ծ։)


Որոջիկ

See full entry →

s.

lambkin.

NBHL (1)

Չորս ընդ միոյ տացէ, որ սպան զորոջակն։ Որոջակն՝ զոր ունէր աղքատն, կինն էր. (Եփր. թագ.։ Ոսկ. սղ. ՟Ծ։)


Որովայնապարար, աց

See full entry →

adj.

pampering one's belly, addicted to intemperance, gluttonous, guzzling;
— լինել, to pamper oneself, to be a greedy-gut, to be given to over feeding, to gormandizing or to gluttony.

NBHL (1)

Ոչ տուն ի տանէ փոփոխեալ՝ ողոքելով որովայնապարար լինել. (Առ որս. ՟Ը։ տե՛ս եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։ Սարգ. յուդ. ՟Ա։ Մաշկ.։)


Որոտամ, ացի

See full entry →

vn.

to thunder, to rumble, to roar;
to detonate;
—ացող կազ, explosive gas.

NBHL (1)

Զորգիսն որոտման, որք զհոգեւորսն որոտացին. (Ածաբ. պենտեկ.։)


Որչափոյք, ոյց

See full entry →

adj.

how much, how many, how;
as much as;
որչա՞փ եւս, որչա՞փ եւս առաւել, how much more ?
որչա՞փ անգամ, how many times ?
որչա՞փ ժամանակ, how long ?
— յիսն է, as much as in me lies, my best;
— կարեմ, as much as I can;
— հնար է, as much as possible;
— եւ մեծատուն իցէ, however rich he may be;
այնչափ յարգեմ զնա — զքեզ, I esteem him as much as I do you;
եւ — յառաջ մատչէր, in proportion as he advanced;
զորս — ոք հաւաստագոյն քննեսցէ, the more one sifts or investigates them, the more one;
— ի կենցաղումս կեամ, while I breathe this moral breath;
յ—ից զրկեցեր զանձն քո բարութեանց, of how much you have deprived yourself !
— ծնեալ էր զիս մայր իմ՝ այսպէս հանգիստ եւ անոյշ քուն ոչ է եղեալ, never since my birth did I sleep so well;
— մարդիկ, նոյնչափ կարծիք, as many men, as many minds.


Որպէս

See full entry →

adv. int.

as, the same as, like, almost, according to, conformably, how;
when;
how ! what ! indeed !
— զի, in order that, that, to the end that, so that;
because, for;
— թէ, as if, as though;
— զիարդ եւ իցէ, at all events, no matter what happens;
— զիարդ եւ կամք իցեն, however they may wish, in whatever way one may wish it;
մարդոյ — խոտոյ են աւուրք իւր, the days of man are like grass;
որպէս, որպէս զի, — առանց քննելոյ են դատաստանք նորա, how unsearchable are His judgments !
—, մեռա՜ւ ուրեմն, what! he is dead!.

NBHL (1)

Դիւահարք երկու չարաչարք յոյժ, որպէս զի չէր հնար ումեք անցանել ընդ այն ճանապարհ։ Բժշկեաց զնա, որպէս զի համրն եւ կոյրն խօսիցի եւ տեսանիցէ։ Որպէս զի լինել նմա հինգերորդ յաբրահամէ։ Տաց քեզ, որպէս զի ոչ եղեւ նման քեզ ի թագաւորս.եւ այլն։


Որպիսի, սւոյ, սեաց

See full entry →

adj.

what;
such that;
— ինչ, as, such as, for instance;
— ինչ իցէ ողջոյնս այս, what manner of salutation this might be!
գիտես — ինչ տօնքն էին, you know what those festivals were;
— եւ իցէ, whatever, whatsoever.

NBHL (2)

Որպիսեօ՞ք արդեօք վարէր բանիւք. (Առ որս. ՟Դ։)

(Պիտո՛յ է) առ խոնարհութիւնն սովորոյթ. որպիսի ինչ, կարէ ի յոգւոյն զսրտմտելն։ Կամ զորս հանդերձեմք առ աշխատութիւնն. որպիսի ինչ, ճանապարհորդութեան. (Բրս. հց.։)


Որջանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to hide in a hole, to go to earth, to crouch or squat in a kennel;
to nestle, to creep into, to hide oneself.

NBHL (1)

Եթէ ոք գազան իցէ, մի՛ որջասցի յանտառս չարագործութեամբ. (Առ որս. ՟Է։)


Որքան

See full entry →

cf. Որչափ.

NBHL (3)

Զկորստեանն խորս չափելով՝ զորքանն երբէք ոչ գտի. (Նար. ՟Ի՟Զ. (այսինքն զո՛րքան գոլն, կամ զորքանութիւն)։)

Ընդդէմ ո՛րքանեաց անուանց լրբին։ Յո՛րքանեաց չարաչար հայհոյութեանց պտոյտս ընկղմիս։ Ո՞րքանեօք երկայնմտութեամբք համբերեսցես այսքանեաց պարտուց. (Առ որս. ՟Զ։ Յհ. իմ. երեւ.։ Նար. ՟Ժ՟Զ։)

Հաճեցաւ կեցուցանել զմարդիկ, զո՛րքան յանցաւորս եւ օտարացեալս. (Իգն.։)


Ուժաւոր

See full entry →

cf. Ուժեղ.

NBHL (1)

Երիս ձիս ուժաւորս. (Պտմ. աղեքս.։)


Ուժգնապէս

See full entry →

adv.

cf. Ուժգին.

NBHL (1)

Մի՛ ուժգնապէս վարեսցիս առ հողս։ Միապէս մատնէ կորստեան ե՛ւ զղջումնն ուժգնապէս, ե՛ւ մեղանչելն մոլեգնաբար. (Նար. ՟Ժ՟Է. եւ ՟Ժ։)


Ուժգնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to corroborate, to strengthen, to fortify;
to give more intenseness, to augment, to increase;
to render violent, impetuous.

NBHL (1)

Պահք զզօրաւորս ուժգնացուցանեն (ըստ նոր ձ. ուժգնեցուցանեն), ըմբիշս կրթեն. (Բրս. պհ. ՟Ա։)


Ուժեղ, աց

See full entry →

adj.

strong, robust, vigorous;
valorous;
powerful.

NBHL (1)

Տէր հզօր եւ ուժեղ յամենեսեան, զորս միշտ արար եւ առնէ. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)