Your research : 3783 Results for է։

Բարաշխ

adj.

hard;
soft.


Փուրփուզնայ

s.

poorpoozna (kind of grapes).


Վակժոյժ


Սուարիմ

adj.

vile, bad.


Տարիթիւրէ

s.

seat of jurisprudence.

• մի բառ է՝ ըստ Բուրհան-ի-Քաթիի (տպ. Պօլիս irη., էջ 193), և Ճինգիզխանի հաստատած կարգի ու օրենքի անունն է. (Մոնղոլները իրենց շէրիաթը կոչում են թօրա)։ Այս բառը չի կարող լինել Եղիշէի դրածը, որովհետև Ե դարուն ռեռ չկար։ Բացի սրանից՝ նախարարները ո՛չ թէ դատարան, այլ մոգպետի ատրուշա-նը պիտի երթային զոհաբերութեան հա-մար։ Եղիշէի ձեռագիրների ընթերցուա-ծը կերևայ թէ ո՛չ դարիթիւրէ է և ո՛չ էլ տարիթիւրէ. այլ ղարիթիր, դարիթիւր, դարիթիւ։ Կայ պրս. թարութիւր, թարի թարիթէր «մութ, մթին, մթագոյն», իբր թէ ասուած լինէր «վաղը մութին եկէք»։ Բայց այս մեկնութիւնն էլ յարմար չէ, սրովհետև անդ բառից հասկացւում է, որ խօսքը տեղի մասին է։ Եղիշէի բառը պէտք է սրբագրել ղարիմիհր կամ հ ըն-կած՝ դարիմիր, որ է պհլ. dar-i-Mihr «դուռն Միհրի». հմմտ. փարս. darime, «մեծամեծ զոհաբերութեանց սրբավայ-րը, ատրուշան հրոյ կամ Dari M.hr ռու-ռըն կամ պալատ Միհրի» (Darmesteter Zeud-Avesta, էջ ծթ.)։-Պազիլ, Աւե-տաբեր, 1914, էջ 522 պրս. [arabic word] dar-i-dari «Դուռն արքունի»։

• տե՛ս Դարիթիւրէ։


Դեսպան, աց

s.

ambassador, messenger, envoy;
legate.


Դեղին, ղնոյ, ղնի

adj.

yellow;
fallow;
wan, pale, palid.


Տրցակ, աց

s.

bundle, bunch;
— խոտոյ, truss, bottle;
— փայտի, faggot, bundle of wood;
— մագնիտական, pencil of magnetic rays;
առնել տրցակ or տրցակեմ, to truss, to tie in a bundle, to bottle, to bind up in faggots.


Խարբուխ, բխի

s.

catarrh, cold;
ծանր՝ թեթեւ —, severe, slight cold;
— գլխոյ, cold in the head;
— լինել, to catch a cold.


Հարբուխ, բխոյ

cf. Խարբուխ.


Դալափիլ

adj.

horrible, dreadful.


Եղծ

s. adj. adv.

destruction;
refutation;
spoilt, corrupted, misshapen, bad;
— զեղծ, disorderly, confusedly.


Խրուկ

s. chem. bot.

s. chem. cinnabar, vermilion;
dragon's blood.

• «կինաբարիս. մի տեսակ կարմիր ներկ» Գաղիան. Հին բռ.-ըստ Նորայր ՀԱ 1926, 67 սխալ է այս մեկնութիւնը. խրուկ բանջարի անուն է։


Միւսիոն, ի, աց, ից

s.

mosaic.


Սեկունդիկուռ

s.

secundicerus.


Անքիլոս

cf. Կողամայր.


Շռնիտ

s.

basin, wash-hand basin.


Անդրավարտիք, տեաց

s. pl.

s. pl. breeches, hose, trousers.


Սարկարան, աց

s.

crater, cup, large goblet;
քամել զ—, to drink off, to quaff.


Քնար, աց, ից

s. ast.

lyre;
viol, harp;
Lyra;
— հարկանել, to play on or sound the lyre.


Ամիկ, մկի

s.

he-kid.


Վերմակ, աց

s.

coverlet, counterpane, quilt.

• Հներից Մագ. և Երզն. քեր. ստուգա-բանում են վեր բառից. «Ստուգաբանու-թեան ձևք. ներքանոց, վերմակ, ւռեն ունելով զանունն»։ ՀՀԲ արմատը դնում է վերմ «վերին», որ առանձին էլ նշա-նակում է։ Սրանց համեմատ ՆՀԲ մեկ-նում է «որ ինչ մակադրի ի վերայ ըն-կողմանելոյն ի մահիճս»։ Եազրճեան, Արևելք 1884 հոկտ. 17 և Տէրվ. Նախալ. 1Ո6 հնև. var. yr «ծածկել, պատել» արմատից։ Scheftelowitz BВ 29, 43 սանս. varman «ծածկոց», զնդ. var «ծածկել»։ Ուղիղ մեկնութիւնո տուաւ Թիրեաքեան, Կարնամակ ծան. 103։


Խոռապետ, աց

s.

prime minister.

• = Անշուշտ պարսկերէնից փոխառեալ բառ է, բայց մայր ձևը յայտնի չէ։-Հիւբշ. 160։


Թուփայ, ի

s.

arbour, summer-house.

• . անստոյգ բառ. մէկ անգամ ունի Վրք. հց. Բ. 459 «Ձեռամբ նշանակեաց նմա նստել ի թուփայի իւրում»։-ՆՀԲ մեկնում է «հիւղակ, խրճիթ», աւելի հաւանական է ըստ ՋԲ «նստարան, տախտ». ԱԲ երկուսը միաց-նում է։


Ոքոզ, ի

s.

thistle.


Ծաւալ, աց

s. mus. adj.

dilatation, expansion, development, diffusion;
diesis, sharp;
dilated, spread, diffused;
— առնուլ, to be dilated, diffused, expanded, spread, extended, propagated.


Խունճ

s. mus.

s. mus. an Armenian note.


Խրճիթ, ճթաց

s.

cell;
hut, cabin.


Զածած

adj.

small, mean.

• ՀՀԲ աւելացնում է նաև «զաւակ, ծը-նունդ, փոքրիկ մանուկ, տղայ» նշանա-կութիւնները, որ սխալ է։-ՆՀԲ լծ. ա-զազուն։ Հիւնք. զաւակ բառից։


Ճանկ, աց

cf. Ճանգ.


Ճանգ, աց

s. mar.

hook, tenter;
drag-hook, cramp-iron;
grapnel, grappling-iron;
claw, talon, paw, fang.


Պրակտոր

s.

tax-gatherer or collector.


Հագնի, նւոյ, նեաց

s. bot.

s. bot. agnus-castus.


Եղիճ, ղճի

s. bot. bot.

s. bot. nettle;
մշտան —, indigo;
եղճի սերմն, ivy.


Շռատ

cf. Միզագրաւ.


Պերետուտ

s.

inspector, visitor.


Սեպտեմբեր, ի

s.

September.


Ասորեակ, եկի, եկաց

s.

rocket.

• (որ և ասսրեկ, սորեկ) «մի տե-սակ թթու բանջար, ճարճրուկ, լտ. eruca, ֆրանս. roquette» Գաղիան. Բժշ. ըստ ոմանց «կոտեմ, ջրկոտեմ»։ -Սրանից տարբեր է սորեկ «որթ», որ եբրայական փոխառութիւն է։ Կայ նաև գւռ. ասորիկ, սորեկ, սորուկ, սորոորին «կտաւատի մի տեսակ՝ որից ձէթ են հանում», հունդը նման է կոտեմի կամ կո-րեկի. ըստ Ախք.՝ վայրի մի խոտ է (տե՛ս Ազգ. հանդ. Ա. 138). բայց չգիտեմ թէ կապ ունի՞ նախորդի հետ։


Ասորեակ, եկի, կաց

• (որ և ասսրեկ, սորեկ) «մի տե-սակ թթու բանջար, ճարճրուկ, լտ. eruca, ֆրանս. roquette» Գաղիան. Բժշ. ըստ ոմանց «կոտեմ, ջրկոտեմ»։ -Սրանից տարբեր է սորեկ «որթ», որ եբրայական փոխառութիւն է։ Կայ նաև գւռ. ասորիկ, սորեկ, սորուկ, սորոորին «կտաւատի մի տեսակ՝ որից ձէթ են հանում», հունդը նման է կոտեմի կամ կո-րեկի. ըստ Ախք.՝ վայրի մի խոտ է (տե՛ս Ազգ. հանդ. Ա. 138). բայց չգիտեմ թէ կապ ունի՞ նախորդի հետ։


Բանկն, կունք

s.

coarse language;
tale, story, fable.


Բէեղզեբուղ

s.

Beelzebub;
satan, devil.


Սահ

s.

troop, phalanx;
slip, slide.


Սասան

s. adj.

cf. Սասանումն;
trembling.


Արգաւանդ, աց

adj.

fertile.


Հիր, ի

s.

purple;
— garment.


Հիր


Կացաձի

s.

horseman;
horse-soldier, trooper.


Պրշակ, աց

s.

roof, ceiling.


Յովտ, ի

s. fig.

iota;
jot, tittle.


Ապարօշ, ից

s.

turban, head-band, frontlet.

• ԳՒՌ.-Խրբ. կայ աբառօշ բառը, որ գոր-ծածւում է միայն աբառօշ-քէլ «բոլորովին ճաղատ, տճկ. քէլ» ասութեան մէջ. արդեօք նոյն բառի՞ց է։