Definitions containing the research գան : 3048 Results

Ն (nou)

See full entry →

s.

the twenty second letter of the alphabet, and the seventeenth of the consonants;
four hundred, four hundredth.

NBHL (1)

Ն. Տայ հետեւորդ բաղաձայնից մեղմ հնչել. զոր օրինակ, Անդի, անգանիմ, ինձ, հունձ, եւ այլն. իբր անտի, անկանիմ. ինծ, հունծ. եւ այլն։


Նա, նորա, նոքա, նոցա

See full entry →

pron. conj.

he, she;
that, it;
ուտէ նա, he or she eats;
ուտեն նոքա, they are eating;
խնդրեմ զնա, I am looking for him, her or it;
ասեն նոքա, they say;
նա է, it is he or she;
անուն նորա, his, her or its name;
ետու նոցա, I have given them;
նոքա նոքին, they;
նմա, to him or her;
նորա, to him or to her;
նոցա, to them;
but, however, nevertheless, yet;
indeed, really, in fact;
նա՛ է, that is, that is to say, i.e.;
նա աւանիկ, նա աւասիկ, look there, look here;
but, yet;
նա եւ, also, even, likewise, again;
moreover, besides;
նա զի, նա մանաւանդ թէ, above all, the more;
rather;
նա եւ ոչ, neither, nor;
not even;
նա եւ արդ իսկ ոչ, not even now;
նա ուրեմն, certainly;
perhaps, it may be that;
well;
now, then.

NBHL (1)

Նա՛ աւանիկ յարգանս իմն յաճախէ. (Ոսկ. կողոս.։)


Նազաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to exalt, to extol, to eulogize, to load with praises.

NBHL (1)

σεμνολογέω graviter et speciose loquor. Նազելի բանիւք՝ յարգանօք եւ մեծարանօք պատուասիրել. պատուաբանել. պանծաբանել.


Նազարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

reverence, respect, homage.

NBHL (1)

σεμνοποιΐα reverentia, magnificatio, dignitas. Նազելի եւ պանծալի առնելն. մեծարանք. յարգանք.


Նախագաղափար, աց

See full entry →

s. gr.

prototype, archetype, primitive model, original, idea, pattern;
primitive;
— շինուածոց, sketch, plan, model.

NBHL (2)

Որք ըստ նմանութեան ուրուք տպանան, զնախագաղափարիցն ճշմարտութենէ բուռն հարկանեն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Տեսակք են երկու. նախագաղափար, եւ ածանցական. եւ է նախագաղափարն, որ ըստ առաջին գաղափարին կոչեցաւ. հիբար՝ երկիր. եւ ածանցական, որ յայլմէ զսեռութիւն (այսինքն զծնունդ) ընակալաւ. որպիսի, երկրային։ Նախագաղափար. ո՛րգոն, ոռոգեմ. եւ ածանցական է, ոռոգանեմ. (զի ի յն. չիք անցողական)։ Դէմք նախագաղափարացն, ես, դու, նա. եւ ածանցացն, իմ, քո, նորա (իբր՝ իմային, քոյին, նորայն)։ Սեռք կամ թիւք կամ հոլովք նախագաղափարացն եւ այլն. (Թր. քեր.։)


Նախագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կանխագիտութիւն.

NBHL (1)

Իբրու թէ ունին ինքեանք նախագիտութիւն. որ միայն աստուծոյ է։ Նախագիտութիւն աստուծոյ. (Նախ. ծն.։ Կիւրղ. գանձ.։ Փիլ. նխ. ՟ա.։ Մաքս. ի դիոն.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 18։)


Նախագոյ, ից

See full entry →

cf. Նախագոյակ.

NBHL (1)

Ոչ յումեքէ նախագոյէ ծնան հայր եւ որդի, զի եղբարք կարծեսցին, այլ՝ հայր սկիզբն է որդւոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Նախագործ

See full entry →

adj.

first acting or operating;
made before.


Նախագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

writing beforehand;
prescription, usucaption.

NBHL (1)

Գանձ է անուն գրոցս. շարադրեալ է ըստ ենթագրեցելոցս նախագրութեանց, որոց ի գիրս են գլուխք. այսինքն ըստ առաջիկայ ցուցակիս. որպէս եւ առնթեր դնի ցանկն. (Կիւրղ. գանձ. յռջբ։)


Նախադասեմ, եցի

See full entry →

va.

to set over, to put above, to promote;
to prefer, to give the preference to, to esteem more.

NBHL (1)

Հոգւոյն բանից զիւրեանց կամաց նախադասեն շարժումն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Նախադուռն, դրան

See full entry →

s. fig.

entrance-door, portal;
vestibule;
commencement.


Նախաժամանեմ, եցի

See full entry →

va.

to come, arrive or get before, to get the start of;
to outstrip, to out-walk.

NBHL (1)

Յորս թէպէտեւ այնքան անագանուսումն էր, յոյժ սաստկութեամբ քան զնախաժամանեալն զօրանայր։ Նախաժամանելոցն արժանաւոր. (Ածաբ. ի կիպր.։)


Նախածին

See full entry →

adj. s.

created, born or produced first;
bearing young for the first time;
first-born;
նախածինք, cf. Նախնիք.


Նախահայր, հօր

See full entry →

s. fig.

the primitive or first father, progenitor of the human race, Adam;
patriarch;
author, inventor.

NBHL (1)

Նախահայր ազգին (աբրահամ)։ Յաղագս նախահօրն աբրահամու։ Նախահայրն յակոբ։ Նախահարբ (աբրահամաւ). (Փիլ.։ Կիւրղ. գանձ.։ Ճ. ՟Բ.։ Պիտ.։)


Նախահրաւէր

See full entry →

adj.

invited beforehand.


Նախաձայն

See full entry →

cf. Կանխաձայն.

NBHL (1)

Արձակեաց արգանդն զոր ունէր. արտաքս անկաւ ի կենցաղս, նախաձայն ելաց. (Մաշկ.։)


Նախաճառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prediction, prophecy.

NBHL (1)

Ըստ մարգարէին նախաճառութեան. (Նար. գանձ.։)


Նախամեղ

See full entry →

adj.

first sinning (Eve).


Նախայայտ

See full entry →

cf. Նախայայտնի.

NBHL (1)

Նախայայտ է, զի ոչ մի երկպառակութիւն էր յամենեսին։ Նախայայտ է, թէ եւ այլն. (Բրս. հց.։ Կիւրղ. գանձ.։ Կիռ. ման. առ գր. կթ.։)


Նախայօժարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

predisposition.

NBHL (1)

Իսկ կամաւ զնախայօժարութիւն փափագանացն ունի ասել. (Շ. բարձր.։)


Նախաչար, ի

See full entry →

s.

author or cause of all evil, the Devil.

NBHL (1)

Երկիր պագանեն նախաչար վիշապին. (Կիւրղ. ղկ.։)


Նախապատուեմ, եցի

See full entry →

va.

to respect, to honour most, to pay the highest honour to.


Նախավկայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

first martyrdom.


Նախատինք, տանաց

See full entry →

s.

wrong, affront, injury, offence, outrage;
blame, reproach, censure;
shame, dishonour, opprobrium, infamy, ignominy;
—նս դնել, գործել ումեք, to affront, to wrong, to insult, to disgrace, to dishonour, cf. Նախատեմ;
լինել — ազգաց, to become the scorn of nations;
բառնալ զ—նս, to wipe off the ignominy;
ի —նս քո, for thy shame.

NBHL (1)

որ եւ ՆԱԽԱՏԱՆՔ (յորմէ է եւ հոլովն). ὅνειδος, ὁνειδισμός , ὁνείδισμα opprobrium, probrum, vituperatio, convicium, ignominia. Նախատելն, մանաւանդ նախատիլն, եւ առարկայ կամ նիւթ նախատանաց. անարգանք. թշնամանք. պարսաւ. լուտանք. անարգութիւն. անպատուութիւն. ամօթահարութիւն. խայտառակութիւն.


Նախարարագունդ

See full entry →

adj. s.

composed of satraps or nobles, princely;
the nobility.

NBHL (1)

Առեալ զամենայն նախարարագունդ աւագանւոյն ամբոխ։ Ընթացեալք ի յառաջ նախարարգունդ որերոյն. (Կորիւն.։ Փարպ.։)


Նախարարեան

See full entry →

s. pl.

satraps, seigneurs, grandees.

NBHL (1)

այսինքն Նախարարք. աւագորեար. աւագանի.


Նախերգաբար

See full entry →

adv.

previously;
as a prelude.

NBHL (1)

Իբրու նախերգանօք. կանխաւ. կամ գուցէ իբր Նախայարգութեամբ.


Նախերգեմ, եցի

See full entry →

vn.

to prelude;
to make a preamble.

NBHL (1)

προοιμιάζομαι . Նախերգան առնել. կանխաւ ասել.


Նախընկալ

See full entry →

adj.

received beforehand, forwarded antecedently;
— լինել, to be received first.


Նահատակեմ, եցի

See full entry →

va.

to cause to fight, *to set by the ears;
to inflict martyrdom.


Նամակագիր, գրի

See full entry →

s.

letter-writer;
— լինել, to write a letter.

NBHL (1)

Ամբաստանօղ նամակագիրն։ Որ գանձին եւ գաւառին նամակագիր էր։ Նամակագիր եղեն զերկուց կանանց վասն զորդիս իւրեանց թլփատելոյ. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 11։ ՟Դ. 1։ ՟Զ. 10։)


Նամիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to get humid, moist.

NBHL (1)

νάω fluo, madesco. Խոնաւանալ. թրջիլ. թանալ. ջրարբի լինել. ոռոգանիլ. տամկանալ. ...


Նայ, ից

See full entry →

adj. s. gr.

humid;
semi-vowel, liquid letters.

NBHL (1)

Տի՛ նա եւ նայի բնութիւն. իբր թէ խոնաւագոյն։ Եւ նային հարստանալն եւ նուաստանալն. իբր թէ հողմ յեղեգանէ, եղէգն ի հողմոյ (ակնարկելով ի պրս. նա՛յ, նէ՛յ. եղէգն, սրինգ). (Քեր. քերթ.։)


Նայացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to moisten, to wet;
to water.

NBHL (1)

Խոնաւացուցանել. տալ նամիլ. տամկացուցանել. թանալ. ջրել. ոռոգանել, եւ առոյգ առնել.


Նաշ, ի

See full entry →

s.

bier, coffin;
cf. Դագաղ.


Նարօտ, ուց

See full entry →

s.

dye, tincture, hue;
thread, ribbon or tissue of various colours;
broidery or needle-work of divers colours;
*cockade, rosette;
— կենաց, thread of life.

NBHL (1)

Զարդարէին զհանդերձս իւրեանց պէսպէս նարօտօք։ Զժապաւինեալս նարօտօք ագանէր. (Բուզ. ՟Զ. 2։)


Նաւագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ship-building, naval construction;
կայարան, աւազան նաւագործութեան, navy yard;
dock, wet-dock, dock-yard.

NBHL (1)

Նաւագործութեան, եւ դարբնութեան, եւ ոստայնանկութեան։ Չստունգանէր զգործ նաւագործութեան ... նաւ գործել. (Սեբեր. է։ Եւս. քր. ՟Ա։)


Նաւապետեմ, եցի

See full entry →

va.

to command, to steer or guide a vessel;
to pilot.


Նաւարար

See full entry →

cf. Նաւագործ.

NBHL (1)

Նաւարար է, որքան յարուեստին է։ Նաւարար է եւ նախ քան զնաւն առնել՝ վասն արուեստին. (Կիւրղ. գանձ.։)


Նաւկնեար, ներոյ

See full entry →

s. pl.

boats.

NBHL (1)

Զիւրեանց նաւկնեարն բարձին թողին։ Զնաւկնեարն մալխօք իբր ի կղզւոջ կապեալ հանգուցանէին։ Նաւակնեար էին ի գետն ի տախտակաց եղեգանց. (Պտմ. աղեքս.։)


Նաքարակիտ, կտի

See full entry →

s.

a farthing, two mites, fourth part of a penny.

NBHL (1)

Հատուցանիցես զյետին նաքարակիտն ... մինչեւ ցյետին դանգն տուգանս տալով. (Երզն. մտթ.։)


Յապահովացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Յապահովեմ.


Յապաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Յապաղեմ.

NBHL (1)

Ի ձեռն գրգանաց փափկութեան իւրեանց յապաղեցուցանէին զնա ի պահելոյ զօրէնսն։ Ինքեանք ոչ գործէին, եւ զայլս եւս ի գործելոյ յապաղեցուցանէին. (Եփր. հռ. եւ Եփր. ՟բ. թես.։)


Յապաղումն, ման

See full entry →

s.

delay, hinderance, impediment;
putting off, delaying, protraction, procrastination, prorogation, respite;
temporizing.

NBHL (1)

παρέλκυσις, ἁναβολή protractio, dilatio, mora. որ եւ ՅԱՊԱՂԱՆՔ. Յապաղելն. դանդաղումն. յերկարաձգութիւն. յամուրդ. անագանումն.


Յառաջաբան, ից

See full entry →

s. adj.

preface, prologue, preliminary dissertation, prefatory discourse, preamble, exordium, prelude, prolegomena;
speaking first.


Յառաջաբերեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

"cf. Յառաջ բերել;
" to be produced;
to advance, to progress.


Յառաջաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presentation;
preposition, propounding;
pronunciation, utterance.

NBHL (1)

Յառաջաբերութիւն բանից այսպիսեաց, որպիսի են մարդկայինք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Յառաջակառոյց

See full entry →

adj.

built or constructed previously.

NBHL (1)

Սկզբնաւոր յառաջակառոյց քան զբնակիչս։ Յառաջակառոյց զայս կերպարան հաճեցար լինել. (Նար. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. գանձ եկեղ.։)


Յառաջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to advance, to go or move forward, to precede, to walk on;
to advance, to progress, to improve;
to have beginning, rise or origin, to be born.

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՆԱԼ. προκόπτω proficio. Յառաջադէմ լինել. զարգանալ. զօրանալ. յարգի լինել. առաւելուլ. յառաջատել.


Յառաջասացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prediction, prophecy.