Definitions containing the research առաջ : 3936 results

Հեղգանամ, ացայ

vn.

to be idle, lazy, indolent, slothful.

· Calfa

NBHL (1)

Զբովանդակն ասել հեղգանամ։ Ոչ հեղգանամ զաղօթս իմ պատարագել նմա։ Ի հեղգանալն պատկառէի։ Դու ընդէ՞ր մատչել առաջի նորա հեղգանաս. (Լմբ. պտրգ. Լմբ. սղ. Լմբ. համբ.։)


Հեղուկ, ի

cf. Հեղկի.

· Calfa

NBHL (2)

Ի սեռս հեղուկ նիւթոյ ջուրն է առաջին։ Ծաւալի ի բազումս՝ որպէս հեղուկ իրն. (Ոսկիփոր.։ եւ Մարթին.։)

Զխոնաւուտն (զըմպելի՝ նշանակ իմա՛) հեղկին համանգամայն եւ յամենեսեան յառաջ գալ փութացելոյն հոսման. (Դիոն. թղթ.։)


Հեղում, հեղայ

vn.

to be poured out, to flow, to spread;
to be shed, scattered, diffused;
to rush, to fall;
to burst;
հեղաւ ամենայն փոր նորա, all his bowels gushed out;
անկաւ հեղաւ զկնի կռոցն, he followed idols;
հեղեալ ցասմամբ, very angrily, wrathfully.

· Calfa

NBHL (3)

Առ զսրուակն իւղոյ, եւ եհեղ ի գլուխ նորա։ Առէ՛ք սափորս ջրոյ, եւ հեղէ՛ք ի վերայ ողջակիզիդ։ Հե՛ղ զարգանակն։ Գինին հեղու (այսինքն հեղանի), եւ տիկքն կորնչին։ Զրիւնն հեղցէ առ յատակաւ սեղանոյն, կամ շուրջ զսեղանովն, կամ առաջի սեղանոյն, կամ յերկիր։ Որ հեղու զարիւն մարդոյ, փոխանակ արեան նորա հեղցի արիւն նորա։ Այդ է արիւն իմ, որ ի վերայ բազմաց հեղու (այսինքն հեղանի)։ Հեղի արտասուք (կամ զարտասուս) զերեսօք իւրեանց ի վերայ նորա.եւ այլն։

Հե՛ղ իբրեւ զջուր զսիրտ քո առաջի տեառն. (Ողբ. ՟Բ. 19։)

Հեղում զանձն իմ առաջի տեառն. (՟Ա. Թագ. ՟Ա. 15։)


Հեղք, ղից

s.

cottage, hut.

· Calfa


Հեշտ, ից

adj. adv.

ease, convenience, comfort, pleasure;
facility;
easy, commodious;
voluptuous;
— պաշտօն, volunteer service;
— ցանկութիւն, voluptuousness, concupiscence, lust;
ըստ —ի, at will, at pleasure, at one's ease;
— եւ համբոյր մտօք, affably, benignly, kindly, condescendingly;
զ— ցանկութեան զհետ անցանել, to give oneself up to pleasures;
ըստ իւրեանց —ի գնալ, to go one's own way, at one's leisure, at one's ease;
to live as one likes, to follow the bent of one's own inclinations.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ զհեշտն խնդրեսցէ յառաջնորդէն, այլ զօգտակարն եւ զպիտանացու. (Բրս. ճգն.։)


Հեշտականութիւն, ութեան

s.

convenience, ease, leisure;
pleasure, amusement, sport;
voluptuousness.

· Calfa

NBHL (1)

Հեշտականութիւն մեծութեան։ Ժամանակեան հեշտականութիւնք։ Յառաջ իսկ քան զհատուցմունսն կայ հեշտականութիւն եւ օգուտ ի հրամանսն. (անդ. 15. 15։)


Հեշտի

adj. adv.

easy, commodious, agreeable;
easily.

· Calfa

NBHL (1)

Լաւագոյն եւ հեշտի անցուսցեն։ Դիւրաւ եւ հեշտի ի կիր առեալ վարեցան առաջինքն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Հեռ, իւ

s. adj.

discord, strife, wrangling;
hate, spite, ill-will, rancour;
spiteful, rancorous, quarrelsome;
stubborn.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է հեռ, եւ զի՞նչ է գրգռութիւն. Հեռ է, յորժամ ոք վասն ոչ նուազ երեւելոյ քան զոքն՝ փութայ առնել ինչ. Գրգռութիւն՝ յորժամ առնէ ոք ի ցոյցս, եւ փառասիրութեամբ յառաջ կոչել եւ գրգռել զայլսն նմանապէս. (Բրս. հց.։)


Հեռակայութիւն, ութեան

s.

absence;
distance.

· Calfa

NBHL (1)

Թէեւ միոյ հեռակայութան ընդմիջելով։ Յառաջ քան զբազում հեռակացութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 29։)


Հեռաստան, ի

adj. s. adv.

far off, distant, remote;
distant place or country, the distance;
ի — է, from afar, afar. off, at a great distance.

· Calfa

NBHL (1)

Դիտէր քոյրն նորա ի հեռաստանէ։ Եկին հասին ի հեռաստանէ։ Ի հեռաստանէ ժողովէ իւր գանձս։ Միթէ չիցէ՞ լուեալ ի հեռաստանէ զայդ, զոր արարի յաւուրց առաջնոց։ Ի հեռաստանէ առնու զհոտ պատերազմի.եւ այլն։


Հետակտուր

s.

outrider, guide;
—կտուր առնել, to open the way, to guide.

· Calfa

NBHL (1)

Կարօղ զհետս. բացօղ զճանապարհ. առաջնորդ. հորդիչ. ճամբայ բացօղ.


Հետաքրքիր

cf. Հետաքնին.

· Calfa

NBHL (1)

Հետաքրքիր քննութիւն՝ անհաւատութեան առաջնորդ է. այսինքն հետաքրքրական. (Թէոփիլ. ծն.։)


Հետեւաբար

adv.

consequently, in consequence, of course.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջին քահանայապետէն քրիստոսէ, եւ ի նորին աթոռոյն ժառանգաւորաց հետեւաբար։ Բայց այս վատթար (է), եւ զղջումն ունի հետեւաբար. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Հետեւակեմ, եցի

vn.

to go on foot, to walk;
կորուսանել զկիրթ —կելոյ, to lose the habit of walking.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ներքոյ հետեւակեալս յառաջ ածողացն զնոսա. (Մաքս. ի դիոն.։)


Հետեւակութիւն, ութեան

s.

triviality, vulgarity.

· Calfa

NBHL (1)

Զյաղթօղ թագաւորս այլազգեացն կառօք եւ երիվարօք առաջի հետեւակութեան ձեր կորացոյց. իմա՛, հետեւակ զօրաց, կամ խոնարհութեան։


Հետեւիմ, եցայ

vn.

to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
v. imp. —ւի, it ensues, it follows.

· Calfa

NBHL (3)

Իբրու առաջնորդաց հետեւին. (Պղատ. տիմ.։)

Հետեւել հայրենի առաքինութեան, կամ հաւատոյ առաջնոց իսրայէլականաց, կամ ընդ համառօտ հաւաստութիւն։ Ումպէտ գործոց հետեւիք։ Փառաց հետեւեցաւ։ Յէժարութեամբ հետեւի ուղիղ շաւղաց. (Խոր.։ Արծր.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ Մաշտ.։)

ՀԵՏԵԻԵԼ Երթալ. յառաջ գնալ. շարունակել հետզհետէ զճանապարհ. դիմել. ընթանալ. ուղեւորիլ. (իրօք կամ նմանութեամբ)


Հետեւող

s.

follower, imitator;
— լինել, գտանել, to follow, to imitate.

· Calfa


Հետեւողութիւն, ութեան

s.

consequence;
inference, conclusion;
imitation;
հետեւողութեամբ, in imitation of, in the manner or style of.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ խաղացին առ սահմանօքն ասորեստանի. երթեալ հետեւողաբար յերուսաղէմեանն հասանէին քաղաք. (Կաղանկտ.։)


Հետեւութիւն, ութեան

s.

cf. Հետեւողութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Արտաքսէ զնոսա ի հետեւութենէ կարգի ոչխարացն։ Եւ ո՞ր հետեւութիւն է այս յառաջագունից ասացելոցն։ Ի դէպ ըստ հետեւութեան բանից նոցա բուռն հարկանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ ՟Ա. 26։ ՟Բ. 6։)

Հետեւումն բարութեան ի խանձարրոց անտի յառաջանայ. (Ճ. ՟Ա.։)


Հետեւումն, ման

s.

cf. Հետեւողութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Արտաքսէ զնոսա ի հետեւութենէ կարգի ոչխարացն։ Եւ ո՞ր հետեւութիւն է այս յառաջագունից ասացելոցն։ Ի դէպ ըստ հետեւութեան բանից նոցա բուռն հարկանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ ՟Ա. 26։ ՟Բ. 6։)

Հետեւումն բարութեան ի խանձարրոց անտի յառաջանայ. (Ճ. ՟Ա.։)


Հերարձակ

adj. adv.

dishevelled;
with — hair or locks.

· Calfa

NBHL (1)

Երթեալ հերարձակ անկաւ առաջի գերեզմանին. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Բ.։)


Հերեսիութիւն, ութեան

s.

cf. Հերեսութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն հերեսութեան առաջին մանիքեցւոց։ Ամենայն հերեսիութեանց գտակ սիմոն կախարդ էր։ Էին էին եւ յառաջ յայտնի հերեսութիւնք, բայց այժմ լի են եկեղեցիք թաքուցելովք հերեսիովտովք. (Կոչ. ՟Զ։)


Հերեսութիւն, ութեան

s.

heresy.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն հերեսութեան առաջին մանիքեցւոց։ Ամենայն հերեսիութեանց գտակ սիմոն կախարդ էր։ Էին էին եւ յառաջ յայտնի հերեսութիւնք, բայց այժմ լի են եկեղեցիք թաքուցելովք հերեսիովտովք. (Կոչ. ՟Զ։)


Հերիք

adj.

sufficient, enough;
capable, able;
— է, it is enough, sufficient, it suffices;
— համարիլ, to be content, to content oneself;
— լինել յամս, to be adult, of age;
երբեք — ոչ ասէ, he never says, hold! enough!.

· Calfa

NBHL (1)

Զառաջինն զայ հերիք համարի յայսր գրութեան ճշմարտութիւն. (Ոսկ. գծ.։)


Հրոսակ, աց

s.

banditto, bandit, cf. Հրոս.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմութիւն անկարգ հրոսակի ամբոխոյն բէլայ։ Ինքն (հայկ) առաջի, եւ զայս հրոսակին զկնի իւր կարգեաց. (Խոր. ՟Ա. 10։)


Հօտապետ, աց

s. fig.

pastor, chief of a flock;
bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Պետ հօտի. հովիւ. հովուապետ. առաջնորդ եկեղեցւոյ.


Հօտապետութիւն, ութեան

s.

episcopacy;
bishopric.

· Calfa

NBHL (1)

Հովուապետութիւն. առաջնորդութիւն.


Ձախողիմ, եցայ

vn.

to be unsuccessful, not to attain one's end, to find oneself woefully disappointed, to go to rack and ruin, to endure, undergo or suffer failure, to experience misfortune, to be unfortunate.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն եւ նա յայս պատերազմ, եւ նմա՛ ձախողեցաւ, որպէս առաջնոցն. (Բուզ. ՟Դ. 34։)


Ձաղադէմ

adj.

shame-faced, ashamed, confused.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծ առնել զնոսա այնպէս դժմիտս եւ ձաղադէմս առաջի սիրելեացն իւրեանց. (Փարպ.։)


Ձայնարկու, աց

adj. s.

crying, uttering a cry;
crier, weeper, wailer, lamenter;
— գուսան, կին, mourner, mourning woman.

· Calfa

NBHL (1)

Մշտնջենաւոր ձայնարկու առաջի քո ա՛մենակալ։ Փողով ձայնարկու կոչման աշխարի. (Նար. ՟Ծ՟Դ. եւ Նար. գանձ եկեղ.։)


Ձգտեմ, եցի

va.

cf. Ձգտեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՁԳՏԵՄ կամ ՁԿՏԵՄ. παρεκτείνω, ἑπεκτείνω , προτείνω contendo, extendo, protendo եւ այլն. βάλλω mitto. որ եւ ՁԳՏԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Յոյժ տարածել կամ ծաւալել, յառաջ ձգել. ընդարձակել. կարի երկայնել պրկել. եւ Ձգձգել. ձիգ ձիգ քաշել, երկնցընել, մեծցընել.


Ձգտիմ, եցայ

vn.

to stretch, to extend, to spread;
to reach, to arrive;
to grow longer, to be prolonged, protracted;
to drive at, to tend to, to abut in;
to stretch oneself, one's limbs;
to endeavour, to strive, to try, to seek;
— աչօք զհետ ուրուք, to follow with the eyes;
— ընդ ումեք, to vie, to emulate, to rival, to strive with.

· Calfa

NBHL (2)

ՁԳՏԻՄ կամ ՁԿՏԻՄ. παρεκτείνομαι, ἑπιτείνομαι եւ այլն. extendor, intendo, attingo, feror. Յառաջ ձգիլ. բերիլ. նկրտիլ. գուն գործել հասանել. ձգնիլ. մրցիլ. երկայնիլ, յերկարիլ, ընդարձակիլ.

Յառաջիկայսն ձգտիմ. (Բրս. հց.։)


Ձեռագիր, գրաց

s.

manuscript, hand-writing;
bond, obligation, bill, note;
signature.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ քան զթագաւորին ձեռնագիրն արկանելոյ քարտէզ է (լոկ). (Սեբեր. ՟Գ։)


Ձեռակերտ, աց

adj. s. fig.

made with the hand, manufactured;
manufacture;
creature;
building, town built by oneself;
farm;
craft, calling;
— իւր, the work of his own hands.

· Calfa

NBHL (1)

Արագեա՛ զյառաջադրեալ ձեռակերտս. այսինքն զայս իմ գործ. (Նար. ՟Ձ՟Ե։)


Ձեռն, ռին, ռամբ, ձերբ, ձեռք, ռաց

s. fig. adv.

hand;
fist;
arm;
strength, might, power, force, main strength;
aid, succour, protection;
ի —, ընդ —, by, by means of, through the medium or channel of;
զձեռամբ, as much as one can, according to one's power;
ի ձեռանէ, coadjutor, assistant;
պաշտօնեայ ի ձեռանէ, subaltern functionary;
առ —, ready at hand, under one's hand, near, at hand;
առ — բառարան, portative dictionary;
— ի ձեռանէ, ընդ —, — ի —, from hand to hand, from one to another, from me to you, from you to him;
որ ընդ ձեռամբ է, subordinate;
հզօր ձեռամբ, with main strength, with a strong army;
— օտար, a strange hand;
յերկոցունց ձեռաց աջողակ, ambidexter, right-handed and left-handed person;
— հաւանութեան;
consent, assent;
ձեռս ի կապ, with one's hand tied;
with folded arms;
idle;
ձեռս յետս կապեալ, with one's hands tied behind;
—ք փապարեալք յաշխատութէնէ, hands hardened by toil;
մահահամբոյր ձեռամբ, with a deadly hand;
— տեառն, the hand, Spirit or Word of God;
ըստ ձեռին բաւականի, ըստ կարի ձեռաց իւրոց, according to one's strength, power or means;
ամբարձ զ— իւր ի տիրապետել, he formed the project of seizing the chief authority;
ձեռօք իւրեանց հայթայթէին զպէտսն, they lived by their labour;
ի ձեռանէ նորա վարէ իշխանութիւն, he governs under him;
ի ձեռս քո է, it is in your power, it depends on you;
չէր — նորա բաւական, he could not, he had not the means;
ահա — իմ ընդ քեզ, my hand shall be with you;
յամենայն տեղիս ուր միանգամայն հասանէր — իւր, every where he could;
եղեւ — տեառն ի վերայ իմ, the hand of God was on me;
— տալ իրերաց, to help or assist each other;
— տալ ի, to consent to;
— տալ անմեղութեան, to support, sustain or uphold innocence;
— տալ, to lend a hand to, to stretch out a helping hand, to aid, to succour, to assist, to help;
— արկանել, to lay hands on, to seize, to take possession of;
— արկանել, —ի գործ արկանել or առնել, to lay one's hand on, to put one's hand to, to set about, to undertake, to take in hand, to begin, to attempt, to try;
ի — տալ, to hand over, to deliver over, to give up;
ձեռս բառնալ, to lift up the hands;
ձեռս ամբարնալ, to raise one's hand against;
դնել զանձն ի ձեռին իւրում, to jeopard, to risk one's life;
— անձին հարկանել, to boast, to brag, to vaunt, to plume or pique oneself, to be proud of, to take to oneself the credit of, to avail oneself of, to deem it an honour;
ձեռն յանձին հարկանել, to oblige oneself to;
ձեռն դնել, to lay hands on, to ordain, to consecrate;
to put one's signature to, to sign;
— տալ աղջկան, to give one's hand, to consent to marry;
ընդ or զձեռամբ լինել, to be in the hands of, under the power, in subjection to;
ունել ընդ ձեռամբ, to have ready at hand;
ընդ ձեռամբ առնել, նուաճել, արկանել ընդ ձեռամբ, to bring under one's power, to subdue, to subjugate;
կալ ընդ ձեռամբ ուրուք, to put oneself under the protection of;
to submit, to yield;
to be submissive;
ընդ ձեռամբ անկանիլ, գալ ի ձեռս, ի ձեռս անկանել, to fall into the hands of, to be taken or seized, to get caught;
ի ձեռս բերել, to obtain, to procure, to entrap, to catch;
անկանել ի ձեռս ուրուք, to fall into the power of;
— օգնականութեան գտանել, to find a helping hand, to be sustained by, favoured with;
զձեռանէ առնուլ, ունել, ձգել, to take or lead by the hand;
ձեռամբ առնել, to indicate, to point to with the band;
զձեռամբ լինել, to be able, sufficient, capable;
զձեռօք ածել, to seize, to grasp;
to arrest;
ի — առնուլ, to obtain, to acquire;
to re-acquire;
to undertake, to begin;
տարածել զձեռս իւր առ ոք, to open one's arms to;
ճողոպրիլ ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to escape from the hands or power of;
— մխել, to meddle, to interfere;
to set a hand to, to undertake;
— մխել յոք, to raise the hand against, to lay violent hands on, to ill-treat;
to put to death;
ի բաց կալ, ապստամբել ի ձեռանէ ուրուք, to rebel, to throw off the yoke, to save or rescue from the hands of;
— or ձեռս ի գլուխ ելանել, դառնալ, to be confounded by shame or grief, to be greatly abashed, or cast down;
— զձեռամբ փոփոխելով քարշել զչուանն, to draw a cord, to tighten a rope hand over hand;
— արկանել զգանձիւն, to try to rob the treasure;
լուանալ զձեռս, to wash one's hands of, to clear oneself from;
— ունել, to be fortunate, to have a lucky hand;
ձեռին կատակ՝ գռեհկաց կատակ, rough play is bear's play, joking with hands are jokes of blackguards.

· Calfa

NBHL (1)

ԶՁԵՌԱՆԷ ՈՒՆԵԼ, ԱՌՆՈՒԼ, ՁԳԵԼ. որպէս Ըմբռնել, օգնել, տանել, առաջնորդել։ (Ծն. ՟Ժ՟Թ. 16։ Գծ. ՟Բ. 8. ՟Ի՟Բ. 1. եւ այլն։)


Ձեռնագիր, գրաց

s.

signature;
— արկանել, to put one's — or name to, to sign.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ ձեռնագրի պարտաւորացն զայս առաջի դնեմ անիրաւացն. (Եփր. աւետար.։)


Ձեռնադրեմ, եցի

va.

to lay hands on the head of;
to ordain, to confer the orders of the church;
to consecrate;
to anoint, to crown.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռնադրել յզեսու առաջնորդ իսրայէլի. (Նախ. թուոց.։)


Ձեռնասուն

adj. s.

nourished, brought up by hand;
nursling, pupil, scholar;
creature.

· Calfa

NBHL (1)

Զվայրենի անասունսն, զոր ձեռնասուն արարեալ էր։ Զմին թռչուն ձեռնասուն առնեն թագաւոռք եւ պատուեն, եւ զմին առաջի նորա թռուցանեն ըմբռնել. (Ճ. ՟Ա.։ Լմբ. ժղ.։)


Ձեռնարկ, ի

s.

enterprise, undertaking;
subscription, signature;
argument, reasoning.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր վկայութիւն եւ ձեռնարկ առաջնոյ օրհնութեանցն. (Ի գիրս խոսր.։)


Ձեռնարկութիւն, ութեան

s.

cf. Ձեռնարկումն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ է նախ առաջին ձեռնարկութիւն այնոցիկ։ Յայսմ ձեռնարկութեան՝ ըստ երկուց յեղանակաց պատահեմ ձեզ, եղծանելով զառաջին ձեռնարկութիւն. եւ այլն. (Անյաղթ սահմ. Անյաղթ պորփ. Անյաղթ պերիարմ.։)


Ձեռներէց

adj.

enterprising, bold, audacious, daring;
arrogant, insolent;
այր —, a fussy fellow;
meddling person;
— լինել, to undertake, to venture, to dare, to have the boldness to;
to presume, to encroach;
to take too much liberty;
— առնել, to embolden, to render insolent or presumptuous.

· Calfa

NBHL (1)

ՁԵՌՆԵՐԷՑ ԼԻՆԵԼ. (ըստ ձայնին նոյն է ընդ ռմկ. էլպաշի օլմագ. իսկ յն. պէսպէս ոճով). Յառաջել եւ ջանալ առաջին լինել յիմիք կարգի. իշխել ձեռնամուխ լինել. համարձակիլ ձեռնարկել. յանդգնիլ. առաջ նետուիլ.


Ձեռնունայն

adj.

empty-handed.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռնունայն առաջի իմ մի՛ երեւեսցիս. (Ել. ՟Լ՟Դ. 20։)


Ձեռնտու

adj.

lending a hand, helping, succouring, aiding, assisting;
contributing, favourable;
— լինել, to cooperate, to lend a help, to succour, to aid, to assist, to relieve, to contribute, to second, to favour.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ ձեռնտու եղէք ի թշնամի։ Աշխարհն ձեռնտու էր ի նոսա։ Հնդիկք յառաջագոյն ձեռնտու լիցին առ աստուած. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 26։ եւ ՟Թ. 24։ Սղ. ՟Կ՟Է. 32։)


Ձերբակալ

adj. s. taken, arrested, prisoner, captive.

· Calfa

NBHL (1)

Ձերբակալ կալեալ կապեալ՝ առաջի մատուցանել։ Զյանցաւորս օրինաց իւրեանց ձերբակալս ըմբռնեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 35։ ՟Գ. Մակ. ՟Է. 10։)


Ձեւանամ, ացայ

vn.

cf. Կերպարանիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Հարք որդեսէրք՝ երկիր եւս պագանել առաջի իւրեանց տան (զաւակաց), եւ ի ծառայութիւն ձեւանալ. (Խոսր.։)

Առաջի մարդկան ձեւանալ դիւրին է, այլ ոչ առաջի աստուծոյ։ Ձեւանային առ մարդկան՝ թէ արդարք իցեն. (Իգն.։)


Ձի, ոց

s.

horse;
մատակախազ, որձի —, stallion, stone -;
մալեալ, որձատ —, a gelding;
մատակ —, mare;
ռազմամուղ —, war horse, charger;
որսոյ —, hunter;
ասպարիզական —, race horse;
լծաբարձ, կառաձիգ —, draught horse, carriage or coach horse;
ազատ —, blood horse;
հեծելութեան —, riding horse, saddle horse;
պալարակապ —, prancer;
բեռնաբարձ —, led, packhorse;
սայլաձիգ —, cart horse;
— հեծանելի կամ կառայց, a — fit to ride or drive;
— մեքենական, horsepower;
մատաղ —, — փոքրիկ, (բռչոյ), nag, pony;
քուռակ ձիոյ, colt, foal, filly;
ահիպարանոց, աշխոյժ, խրոխտ, եռանդուն, աներկիւղ, ուժեղ, հլու, հնազանդ, փափկերախ —, fiery or superb, highmettled, prancing or frisky, spirited, bold, mettlesome, tractable, well-bitted or well-broken, easy upon the hand -;
խստերախ, ախտաւոր, անհլու, կատաղի or խենդ, կիցընկէց, խրչան —, hard-mouthed, vicious, untractable, furious or moon-eyed, restive or kicker, skittish horse;
անպիտան —, jade;
դեղձան, գորշ or մողոշիկ, պիսակ, ճանճկէն or ճանճաճերմակ, ճարտուկ, աշխէտ, ճարտուկ-ճանճկէն, շիկակարմիր or շառատ —, yellow-dun, grey, dappled, flea-bitten, piebald, chestnut or sorrel, roan, light-bay -;
միս ձիոյ, horse flesh;
գաւակ ձիոյ, rump, croup, hind-quarter;
բաշ ձիոյ, horsehair;
խար, կեր ձիոյ, forage, provender, horse-meat;
ջրարբ ձիոց, horse-pond;
աղբ ձիոյ, horse-dung;
պայտ ձիոյ, horse-shoe;
քերոց ձիոց, curry-comb;
ողնուլար ձիոյ, crupper;
տապճակ ձիոյ, horse-blanket or horse-cloth;
վարաւանդ, կազմածք ձիոյ, horse-trappings;
ընթացք ձիոյ, the paces of a -;
ճախր ձիոյ, caracol, wheeling about;
զբօսանք ձիոյ, a ride (on horseback);
դարմանել զ—, to groom, to curry, to comb a;
պայտել զ—, to shoe a -;
վարժել զ—, to break in a -;
սանձել զ—, to master a -;
ի — ելանել, վերելակել, աշտանակել, —ի ներքս տանել, առնուլ, to ride, to get or mount on horseback, to take horse;
երթալ ի —, to ride, to go on horseback;
զգնալ, զբօսնուլ ձիով, to take a ride, to go on a party of ride, to go out for a ride;
ճախր առնուլ ձիոյ, to caracole, to move in caracols, to wheel about;
արձակերասան զ—ն առնել, to give a — the bridle, to gallop, to run full speed;
խոպալ եւ ընդվղել ձիոյ, to prance, to rear;
կատաղել ձիոյ, to run away, to take the bit between the teeth;
իջանել, թափել զինքն ի ձիոյ, to dismount, to alight, to to get down;
շրջածել երախաձգութեամբ զ—, to lead a — hither and thither, to and fro;
լծեալ ի չորից ձիոց, drawn by four horses;
—ն զուլամբ չոգաւ, թալալեցաւ or նստաւ ընդ նովաւ, his horse fell under him, fell heels upwards;
խխնջէ, վրնջէ —ն, the — neighs;
որ ձրի էառ զ—ն՝ ոչ սպասէ սանձին, you must not look a gift — in the teeth.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս մեզ ձք են յերիվարս, նոյնպէս եւ նմա հողմք համարեալ են յերիվարս։ Որպէս ձիք երիվարք հեծելոց, սոյնպէս եւ հոգիք սրբոց երիվարք են աստուծոյ. (Սեբեր. ՟Ժ՟Ա.) իմա՛, ձի ընտիր ի պէտս քաջ յառաջ վարելոյ զընթացս։


Ձիախաղաց

s.

adv. adj. caracoling, wheeling about;
*horse-dancer.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիով յառաջ խաղացեալ կամ խաղալով.


Ձիահալած առնեմ

sv.

to pursue or hunt on horseback.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զմնացեալսն առաջի իւր տանէր փախստական ձիահալածք արարեալք. (Բուզ. ՟Դ. 32։)


Ձկնամորթ, ոյ

s.

fish-skin.

· Calfa

NBHL (1)

Բերեալ կալան իմ առաջի ձկնամորթս. (Պտմ. աղեքս.։)


Ձմերական, ի, աց

cf. Ձմերային.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ քան զձմերական փոփոխմունս լինելոյ. որ է ձմեռնամուտ. (Եւս. քր. ՟Ա։)