Definitions containing the research առաջ : 3936 results

Խառնախօսութիւն, ութեան

s.

idle talk, prating;
buffoonery, scurrility;
confused or impure language, barbarism;
obscene discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնախօսութիւն է՝ ըստ քաղաքականութեան եւ պատրանց յառաջ բերեալ։ Դիոգինեայ խառնախօսութիւն, որով զօտարսն ապշեցուցանէր։ Մի վարկանիմ զխառնախօսութեան, եւ զկարասին պատմութիւն. (Նոննոս.։)


Խառնակեցիկ

cf. Խառնակեաց.

· Calfa


Խառնապատում

adv.

related indistinctly, confusedly, without method.

· Calfa

NBHL (1)

Խառն կամ յետ եւ առաջ պատմութեամբ, եւ զոյգ ընդ բացատրութեան այլոցիրաց.


Խառնեմ, եցի

va.

to mix, to mingle, to blend;
to join, to incorporate, to unite;
to combine, to amalgamate;
to confound, to confuse, to perplex;
to mix up, to season;
to intermix, to intermingle;
to intertwine, to interweave;
to adulterate, to taint, to tinge;
— բարեկամութիւն, to knit in friendship;
սէր —, to fall in love with;
— զկերակուրս, to lay the cloth, to spread the table, to serve up;
— զօղս ընդ ճարմանդս, to button;
to buckle;
to unite;
— զձեռն իւր ընդ ձեռն ընկերի, to take one another by the hand;
խելս —, to exert all one's powers of ingenuity;
— ի ծով, to sail in the open sea;
զխորս —, to swim in the sea;
— զանձն, to meddle, to intermeddle, to interfere, to interpose, to intrude.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնեաց նմա բոռս փոխինդ։ Արկջիք առաջի նորա ի փոխնդոցն խառնելոց. (Հռութ. ՟Բ. 14. 16.) յն. կուտակեալ իբրեւ զբլուր։


Խառնուած, ոց

s.

mixture, composition, compound;
temper or tempering;
paste, luting;
complexion, constitution, temperament, nature;
junction;
consanguinity, relationship;
conjunction, union;
the sense of feeling, touch;
tie, bond;
concert, harmony

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ արար արժանի զաւակագործել զծնունդսն առաջին դարուց զխառնուածս ի բարի ստեղծմանէն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Խարդաւանք

s.

cf. Խարդաւանութիւն.

· Calfa


Խարխարումն, ման

s.

destruction, waste.

· Calfa

NBHL (1)

Այրումն ի վերայ այրման, եւ խարխարումն առաջի վիրաց. (Մամբր.։)


Խարխափ, — առ ou ընդ —ս

adv.

gropingly;
— շրջել՝ գնալ, to grope along, to feel one's way, to go groping;
— խնդրել, to grope about for;
cf. Խարշափ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ կուրաց ընդ խարխափս ընդ ոտս ինչ արկեալ գտանիցին։ ահա ընդ խարխափս գտանես, եւ ոչ եթէ աչօք ինչ յառաջագոյն տեսանիցես. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Խաւարագնաց

adj.

walking in the darkness.

· Calfa

NBHL (1)

Իգիշերի անկան յուղիս զառաջինն ընդ այլ խաւավարագնացն. (Սամ. երէց.։)


Ղեկավար, աց

s. fig.

steersman, helmsman;
director, governor, chief.

· Calfa

NBHL (1)

κυβερνήτης gubernator, dux. Վարիչ ղեկի նաւուն. ուղղիչ. եւ Նաւապետ. առաջնորդ.


Ղեկավարեմ, եցի

va. fig.

to be steersman, to hold the helm, to steer a vessel;
to govern, to direct, to manage.

· Calfa

NBHL (1)

եւ չ. κυβερνάω guberno, rego, dirigo διακυβερνάω moderor. Վարել զղեկ, կամ զղեկաւ զնաւն. ուղղել, առաջնորդել. բարեկարգել. նաւը շտկել, առաջ տանիլ, տիւմէնճութիւն ընել, կառավարել.


Ղեկավարութիւն, ութեան

s. fig.

steering a vessel;
government, direction, management.

· Calfa

NBHL (1)

κυβέρνησις gubernatio. Ղեկավարելն. ուղղչութիւն. ղեկավարական (արուեստ). առաջնորդութիւն. տիւմէնճութիւն, կառավարութիւն.


Ղօղակ, աց

s. adj.

swimmer;
aquatic animal, fish;
hidden.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմանային ձկունքն (ի նաւն պատրոսի). քանզի փութանային ղօղակքն՝ թէ ո՞վ յառաջագոյն սպասաւորեսցէ տէրունական հրամանին. (Ոսկ. ղկ.։)


Ճակատիմ, եցայ

vn.

to be drawn up in battle array, to be marshalled for fight;
to front the enemy;
to join battle.

· Calfa

NBHL (1)

Ճակատեցան ընդ նոսա ի պատերազմ։ Ճակատեցաւ յանդիման ամաղեակայ։ Յերկնից ճակատեցան աստեղք։ Ճակատել առաջի տեառն ի վերայ ամաղեկայ։ Պատրաստեցաւ եւ ճակատեցաւ ամենայն զօրութեամբ իւրով ի վերայ արփաքսադայ արքայի։ Ճակատեցան պատերազմն ի ձորն։ Ճակատեցան դէմ յանդիման միմենաց։ Ճակատեսցին զնովաւ։ Ճակատեցարո՛ւք շուրջ զբաբելոնիւ.եւ այլն։


Ճակնդեղ, աց

s.

beet, beet-root;
cf. Բազուկ.

· Calfa

NBHL (1)

σευτλίον, -τλον, τευτλίον, -λον beta rubra . վր. ճակունտէլի. Բոյս, որոյ արմատն է գնդակ կարմիր՝ անոյշ. իսկ որոյ արմատն է տկար, տերեւքն են պարարտագոյն. առաջինն կոչի եւ Բանջար. բանճար .... իսկ երկրորդն՝ Բազուկ. պազուկ .... Ըստ առաջնոցն առաւել ասի.


Ճահ

adj. s. adv.

fit, proper, decorous, suitable, becoming, seemly, decent, befitting, convenient;
fitness;
ի —, properly, fitty, suitably, opportunely, conveniently, to the purpose;
v. imp. ի — է, it is fit, expedient, suitable, becoming;
ի — լինել, գալ, պատահել, to suit, to be proper and suitable, to become, to be beseeming or seemly, right, proper, advisable;
ի — առնուլ, to avail oneself of, to profit by;
to improve, to turn to account, to the best account;
չիցէ՞ի —, is it not suitable ?
ի — թուէր նմա, ի — համարէր, he thought fit to;
առաւել ի — գայ, it would be better, it would be more suitable, expedient, convenient;
ոչ ի — թուեցաւ, it did not seem fitting or becoming;
ոչ ի — պատահէին ակնկալութեան նորա ելք գործոյն, his success did not answer his expectations, he was disappointed in his hopes.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ճահ եւ ի դէպ յառաջիկայն ունելով։ Իբրու անօթ իմն՝ թագաւորական գործոյ ի ճահ եւ ի դէպ զբնութիւնս մեր արար. (Նիւս. կազմ. ՟Դ. եւ ՟Ե։)


Ճահողակի

cf. Ճահողապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Դիպեցուցանէր զգեղարդն ճահողակի առաջի կացեալ նպատակին. (Ճ. ՟Ա.։)


Ճահողապէս

adv.

cf. Ի ճահ.

· Calfa

NBHL (1)

Դիպեցուցանէր զգեղարդն ճահողակի առաջի կացեալ նպատակին. (Ճ. ՟Ա.։)


Ճանապարհ, աց

s. adv. fig.

way, road, route, street, path;
issue;
journey;
mediation;
means, way, manner, method, process;
—ք մարմնոյ, the senses;
— արքունի, highway, public road, thoroughfare;
վարուն —, great thoroughfare;
կիցք —աց, cross-road;
անկոխ, ղարտուղի —, by-way, by-path;
— անգնաց, անկոխ, impassable road;
տըղմալից —, dirty or muddy road or street;
— երկնից, the way of heaven, the path of virtue;
աւուր միոյ —, a day's journey;
— երից աւուրց, three day's journey;
զ—այն, ի —ին, առ —աւ, զ—աւ, on the road, by the way, on a journey, during the journey;
— արարեալ, on or by the way;
— առնել, to go along, to travel, to undertake a journey;
to open, to prepare a way;
ի — անկանել, to set out on, to begin a journey, to start;
— ունել, to advance, to go forward, to get on;
անցանել զ—աւ, to take a wrong course, to go astray, to err;
թիւրել զ—ս ուրուք, to mislead, to lead astray, to put out of the right way, to cause to err;
արգելուլ, փակել, խափանել զ—, to interrupt or block the way, to stop up, to obstruct;
դնել ի —, to see off on a journey;
յաջողել զ—ս իւր, to prosper, to get on prosperously, to thrive;
ի —ի իւրում երթալ, to go one's own way;
to pursue one's point;
գնալ զ—ս or զ— ուրուք, to go by the same way as, to tread in the same steps;
to follow, to imitate;
ընդ ո՞ր —, by what road ? by what way ? which way ?
ընդ ուղիղ —ն, straight forward;
այս — հանէ ի գիւղ մի, this road leads to a village;
զրուցատրութեամբ կարճի —ն, company shortens distance.

· Calfa

NBHL (1)

Անհնարին է՝ որք յառաջնումն լծակռուին, կարել ճանապարհաւ եւ կարգաւ յառաջ երթալ ի կատարածն. (Բրս. սղ.։)


Ճանապարհագնացութիւն, ութեան

s.

travelling.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջի դրացն անսայր առաջնորդ աստղն՝ զճանապարհագնացութեան նոցա ցուցանելով զփոյթութիւն. (Թէոդոր. կուս.։)


Ճանապարհացոյց, ցուցի

s.

guide, conductor;
— լինել, to direct, to show or indicate the way, to guide.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԱՆԱՊԱՐՀԱՑՈՅՑ ԼԻՆԵԼ. Ցուցանել զճանապարհ. ճամբա ցըցնել. յն. առաջի դնել զճանապարհ.


Ճանապարհորդեմ, եցի

vn.

cf. Ճանապարհորդիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ὀδεύω, διοδεύω, ὀδοιπορέω viam vel iter facio, gradior, permeo, transeo. Գնալ ի ճանապարհ ուրեք. ուղեւորիլ. ուղի հատանել. անցանել. երթալ՝ յառաջ խաղալ.


Ճանապարհորդիմ, եցայ

vn.

to travel, to make a journey;
to set off, to start, to take the road, to begin one's journey, to walk, to go.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն ճանապարհորդեսցի, եւ փափագեսցէ յառաջադիմութեամբ. (Ածաբ. աղք.։)


Ճաշ, ոյ, ոց

s.

dinner, noon-day meal;
repast, entertainment, feast;
—ոյ ժամ, the three canonical hours, Third, Sixth and Ninth;
cf. Ճաշաժամ;
սպասք, սեղան, զանգակ —ոյ, dinner-service, dinner-table, dinner-bell;
— անպաճոյճ;
frugal meal or table;
— գործել, to get dinner ready;
— առնել, to give a dinner;
— մեծ գործել, to give a grand dinner-party;
պատրաստ է —ն, dinner is on the table;
—ք զ—ս մղեն եւ ընթրիք զընթրեօք անցանեն, dinners follow dinners and suppers follow hard on suppers;
cf. Ժամ.

· Calfa

NBHL (1)

ἅριστον prandium. լայնաբար՝ ἅρτος, φαγεῖν , πότος, συμπόσιον panis, comedere, convivium. պ. ջաշէկ, շաշթի. Կերակուր կամ սեղան ի միջօրէի. եւս եւ յառաջն. եւ ամենայն կոչունք. օրհարսակի, որպէս եւ խուզլուխի՝ կերակուր.


Ճաշակ, աց

s.

taste, flavour, savour;
foretaste, prelibation, proof, gustation;
drinking-vessel, cup, mug, glass, tumbler;
measure of gallons;
դուզնաքեայ —, weak or slight effort;
առնուլ զ—, to try, to taste, to relish;
առնուլ զ— քաջասրտութեան նորա, to prove his courage;
—աւ զծով չափել, to empty the sea with a tea-spoon.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ քաղցրաւենեաց ճաշակաց։ Ընդ քաղցրութեանն ճաշակ։ Ճաշակն պտղոյ առաջին փայտին։ Ճաշակ հեշտալի։ Ճաշակդ լուսոյ. (Շ. մտթ.։)

Այդ դեռ եւս սակաւ ինչ ճաշակ է առաջիկայ տանջանացն։ Ուսոյց դժոխոցն զճաշակս ձայնի իւրոյ. (Ճ. ՟Բ.։ Բրսղ. մրկ.։)


Ճառ, ից

s. adv.

discourse, harangue, oration, sermon, allocution;
dissertation;
history;
treatise;
narration, recital;
— բարոյական, homily;
— խրատական, parenesis;
առ —ն, ըստ —ին, literally, to the letter;
— արկանել, to deliver an oration or harangue, to make a speech, to preach a sermon;
ի — առնուլ, to discourse, to speak, to talk;
to write;
— արկեալ խօսել, to descant, to hold forth, to converse, to talk, to discourse, to spout, to speechify;
գրել զ—ս պատմութեանց ուրուք, to write a biography.

· Calfa

NBHL (2)

Ի միտ առցէ ... զճառս իմաստնոց, եւ զառակս նոցա։ Որդի՝ որ թողուցու պահել զխրատ հօր ... խորհի զճառս չարեաց։ Ծերք ի հրապարակս նստէին, ճառ արկեալ զբանից բարութեան։ Զճառս մատենին յառաջագոյն երկայնել։ Ահա գրեալք են ի ճառս ողբոց։ Ի ճառս (այսինքն ի գլուխս) գրոց գրեալ է վասն իմ։ Ճառ խաչին.եւ այլն։

Իմաստութեան ճառս եւ զրուցատրութիւնս։ Ի բազում ճառս կոտորեցաք։ Վերջին ճառս։ Յիշատակեցաք յառաջագոյնս ճառիցն. (Խոր.։)


Ճառագայթ, ից

s. geom. ast.

ray, beam, radiation;
light, splendour, brightness, brilliancy;
radius;
— տանելի, vector radius;
—ս արձակել, to irradiate, to beam, to emit rays.

· Calfa

NBHL (1)

(Որդին ի հօրէ) որպէս յարեգակնէ առաքեալ ճառագայթ՝ գայ յառաջ ի նմանէ. եւ այլ ոմն է քան զնա՝ մի ըստ բնութեան գոլով, ոմն արեգակն, եւ ոմն ճառագայթ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ճառեմ, եցի

va.

to discourse, to make a discourse;
to treat;
to narrate, to relate;
to recount, to tell, to recite, to speak.

· Calfa

NBHL (1)

Ճառեա՛ երկրի, եթէ խելամուտ արասցէ զքեզ։ Բան ճառէր յառաջինս. (Յոբ. ՟Ժ՟Բ. 8։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի. 18։)


Ճարտարախօս, աց

adj. s.

speaking well, eloquent, fluent;
good speaker, orator, declamer.

· Calfa

NBHL (1)

Այր ճարտարախօս արդարանալ ոչ կարէ առաջի նորա. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Ճարտարեմ, եցի

va.

to exercise one's wits, to seek expedients, to devise means, to invent;
to make use of stratagems, to use artifices, wiles, shifts;
to pretend to be learned, to affect learning;
մի՛ ճարտարեր առաւել, զի մի՛ թիւրեսցիս, let the cobbler stick to his last.

· Calfa


Ճիգն, ճգունք, ճգանց

s. adv.

effort, endeavour, attempt, study;
labour, work, pains, suffering, hardship, toil, fatigue;
danger, hazard, jeopardy;
crisis;
conflict, contest, combat, fight;
cf. Ճգնութիւն;
— ի —, close or hard by, one after the other, without intervals;
ամենայն ճգամբք, with all one's strength or ability;
ճգունք մարտի, the toils of war;
տանել մեծամեծ ճգանց, to bear or sustain great hardships;
զամենայն յանձին ունել, թափել, ի մեջ առնուլ, բազում ճգունս առնել, to strive or struggle hard, to do one's best or utmost, to redouble one's endeavours, to make superhuman efforts;
— դնել, to make an effort, to strive, to endeavour;
— դնել զյետին —, յետին ճըգամբք գուն գործել, to make a last effort, or final efforts.

· Calfa


Ճշգրիտ, րտի

adj. adv.

exact, just, punctual, precise, categorical, strict, effective;
—, ճշգրտիւ, cf. Ճշդիւ;
— ասել or ասելով, properly speaking.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշգրիտ յառաջին ժամանակսն նայիցի. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ճշդեմ, եցի

va.

to spare, to be saving, to economize, to be parsimonious, stingy;
to settle, to adjust;
cf. Ճշգրտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զճշդելն եւ զճշմարտելն՝ զայն առաջնոյն թողաք. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 29։)


Ճշդիւ

adv.

justly, exactly, strictly, precisely, punctually;
rigorously, austerely, scrupulously, sparingly, savingly, stingily, niggardly, scantily, frugally, meanly, miserably;
— գտակաւ, exactly, to a little, to a farthing, to the point, rightly, accurately, punctually, in all its details.

· Calfa

NBHL (1)

Ողորմութիւնք ճշդով սերմանեալ՝ ոչ պայծառ վառմամբ առաջի. (Նար. ՟Հ՟Թ։)


Ճշդով

cf. Ճշդիւ.

· Calfa

NBHL (1)

Ողորմութիւնք ճշդով սերմանեալ՝ ոչ պայծառ վառմամբ առաջի. (Նար. ՟Հ՟Թ։)


Ճշմարտագոյն

adv.

cf. Ճշմարիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Զճշմարտագոյնսն առաջի եդեալ։ Ոչինչ ճշմարտագոյն ունիմ պատմել։ Ճշմարտագոյնք են սողոմոնեանքն (բանք). (Ագաթ.։ Խոր. ՟Ա. 30։ Արծր. ՟Դ. 2։)


Ճողոպրեմ, եցի

va.

to deliver, to take away, to save, to free, to disengage, to set at liberty.

· Calfa

NBHL (1)

Անսահմանութիւն աստուածային բնութեանն, որ նախ քան զունելն ճողոպրէ, եւ յառաջ քան զիմանալն ի բաց փախչի. (Լծ. ածաբ.։)


Կերպարան, ի, աց

s.

form, figure, visage, countenance, face, aspect, look;
presence, appearance, mien, bearing, deportment;
attitude, posture;
image, effigy;
semblance, representation;
state, condition;
character, temper, comportment;
rudiment, first element, idea;
idle fancy, whim, crotchet;
feint, pretext;
coat, dress;
cf. Կենդանագիր;
—ք բանից, sense, meaning or interpretation of a word;
անպաճոյճ —ք, a simple exterior;
անյողդողդ, աղաչաւոր —, firm countenance;
supplicating posture;
մեղկ —, an effeminate manner;
— լուրջ անժպիտ, cold, frigid, reserved, constrained air;
լուրջ եւ խիստ —, serious air, severe manner;
— սէգ եւ սպառնական, haughty, disdainful, proud, threatening air or manner;
ի —ս ծառայի, in the form of a servant;
առնուլ զ—ս ուրուք, to counterfeit the character of;
ունել զ—, զ—ս իրիք բերել յանձին, to appear like, to seem, to resemble;
ածել ի —ս, to shape, to form;
to figure;
զկերպարանս ճշմարտութեան ի ներքս բերել, to be probable, to have some truth in it;
կերպարանս տալ մտացածինս, to give false a idea of, to create an erroneous or exaggerated impression;
ընդունել զ—ս վանականութեան, to take the crowl.

· Calfa

NBHL (1)

Զբարբառն լսէին, եւ զկերպարանսն ոչ տեսանէին։ Կերպարանք իւրոց։ Տեսի, եւ ոչ էին կերպարանք առաջի աչաց իմոց, բայց միայն օդ եւ սօսափիւն լսէի։ Ոչ զկերպարանսդ ձեր զիւրաքանչիւր ես նկարեցի։ Այր բարկացօղ տգեղ է կերպարանօք։ Երեւեցաւ այրով կերպարանաւ։ Որ ի կերպարանս աստուծոյ է։ Զկերպարանս ծառայի առեալ։ կերպարանօք տտեալ իբրեւ զմարդ։ Նմանութիւն կերպարանաց մարդոյ։ Կերպարանք չորից կենդանեաց։ Կերպարանք երեսաց նոցա. կերպարանք մարդոյ, եւ կերպարանք առիւծու, եւ այլն։


Կերպարանափոխ

adj.

transformed, metamorphosed;
transmuted;
— լինել, to be transformed, metamorphosed, to change from, to bear another aspect;
— առնել, to counterfeit, to disguise, to transform, to metamorphose;
to change the aspect or appearance;
– զաշխարհ, to change the face or state of the world;
— եղեն իրքն, things bear quite another aspect;
the tables are turned.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԵՐՊԱՐԱՆԱՓՈԽ ԼԻՆԵԼ. μετασχηματίζομαι transfiguror. Փոխել զկերպարանս. փոխիլ յառաջին կերպարանաց.


Կերպացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կերպարանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Վերստին կերպացուցեալ զմեզ ի սրբութիւնն առաջին։ Վերստին կերպացոյց զմեզ յանապականութիւն. (Պրպմ. ՟Ի՟Է։)

Շրթունք զբանն կերպացուցեալ յառաջ բերէ։ Ունկն զձայնն կերպացուցանէ ի սիրտս, եւ այլն. (Լմբ. սղ.։)


Կէտ, կետի ou կիտի

cf. Կետոս;
point, period, full stop;
moment, instant;
end, aim;
— նպատակի, aim, end, scope, object, goal;
ի — մահում, at the point of death.

· Calfa

NBHL (4)

Կորովակի նետաձգութեամբ հարկանել զառաջի եդեալ ինչ կէտ. (Պիտ.։)

Կէտ եդեալ մեր՝ ցուցանել վասն յովսեփու։ Որոց կէտ առաջի եդեալ է, զի նմանօղ լինիցին. (Եւս. պտմ. Ա. 7։ Վրք. հց. ԻԶ։)

Կէտ եդեալ ինքեան՝ Խ Խ օր պահովք ձգտեալ։ Ի լնուլ կիտին եդելոյ պահոցն կատարելոյ։ Առ ի յառաջադէմ ընտրութիւն պսակահամբար քրիստոսադիր կիտին. (Ագաթ.։)

Արդ ահա հասաք ի կէտ միջին, որ է սկիզբն վերջին, եւ կատարումն առաջին. (Եղիշ. մատն.։)


Կթեմ, եցի

va.

to milk;
to gather, to reap, to get in, to harvest, to get in the harvest, to collect the fruits;
to win at play;
— զկովն, to milk the cow;
— զայգի, to gather the grapes;
ի քարէ կաթն —, to skin a flint.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ առաջնոյն. ἁμέλγω mulgeo


Կին, կնոջ, կնաւ, կանամբ

s.

woman;
wife, spouse;
ազգ կանանց, womankind, women, the fair sex;
թշնամի կանանց, woman-hater;
cf. Կնատեաց;
— առնակին, married woman, wife;
մանկահասակ — գեղեցիկ, a young beauty;
— այրասիրտ, heroine, courageous woman, championess;
գեղեցիկ՝ նազելի՝ առաքինի՝ բարեպաշտ՝ ամօթխած՝ ողչջախոհ՝ հաւատարիմ —, pretty, charming, virtuous, pious, modest or bashful, chaste, faithful -;
տգեղ՝ սոսկալի՝ զարդասէր՝ թեթեւամիտ՝ կամագնաց՝ փոփոխամիտ՝ անհաւատարիմ՝ լկտի՝ տռփոտ —, ugly, frightful, coquette, giddy or volatile, capricious, fickle, faithless, immodest, lewd -;
հարկանիլ ի սէր կնոջ, to be enamoured, smitten, in love with a -;
— առնել՝ առնուլ, to take a, wife, to wed, to marry, to take in marriage;
— լինել ումեք, to get married, to be spouse of;
— ածել զդուստր ուրուք, to marry the daughter of;
կեալ ընդ կնոջ, to live with a —;
պատրել՝ մոլորեցուցանել զկին, to deceive or seduce a -;
բռնադատել, ապականել զ—, to force, to dishonour a -;
ծանր նստել կնոջ, to be with child, pregnant, in the family way;
եւ առ նմա մայր նորա — յերկրէն եգիպտացւոց, & her mother gave him an Egyptian wife;
եւ եղեւ ինձ —, & I took her to wife;
կամաց տուն cf. Կանանոց.

· Calfa


Կիսաբոլոր

s.

hemicycle, semicircle, half-circle.

· Calfa

NBHL (1)

Զերրորդն՝ կիսաբոլոր երկրորդին, եւ եռապատիկ առաջնոյն. (Պղատ. տիմ.։)


Կիսաժամ, ու

s.

half an hour.

· Calfa

NBHL (1)

Կիսաժամու յառաջ մատուցեալ. (Խոր. աշխարհ.։)


Կիր, կրոյ, ով

s. chem.

lime;
calx.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ վեց աւուր, եւ միւսն՝ եթէ յետ ութ աւուր. սա զառաջինն ոչ առնու ի կիր, իսկ միւսն զբովանդակն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Կիր, կրի

s. med.

wooden bowl, vat, trongh;
albura, morphew (a malignant itch). the suffering, passion, any exterior influence;
—, ի — արկումն, use, usage, common practice;
ի — ածել՝ առնուլ՝ արկանել, to put to use, to make use of, to employ, to use;
to practise, to put into practice;
to exercise;
չարաչաբ ի — արկանել, to abuse, to misuse.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ վեց աւուր, եւ միւսն՝ եթէ յետ ութ աւուր. սա զառաջինն ոչ առնու ի կիր, իսկ միւսն զբովանդակն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Կիրք, կրից

s.

passions;
movement of the soul, emotion, sentiment, feeling;
animal passions, sensuality, vice;
suffering, pain, torment;
accident;
attributes, properties;
— լուսնի, phases of the moon;
յոյզ կրից, transports, fits of passion;
զաչացու՝ խօլական՝ նորածին՝ մոլեգին —, blind, extravagant, furious, outrageous passion;
յուզել զկիրս, to stir up, to provoke or excite the passions;
գգուել զկիրս, to flatter, to soothe one's passions;
անձնամատն լինել ի կիրս իւր, to give oneself up, to abandon oneself to one's passions, to indulge, to let loose, to gratify one's passions;
ի դժուարին կիրս գտանել, to find oneself in a painful, embarrassing or awkward position;
նուաճել զկիրս, to rule, to subjugate or control one's passions, to bring one's passions under subjection.

· Calfa


Կից

adj. adv.

united, joined, conjoined, connected, annexed;
contiguous, adherent, adhesive, sticking;
adjoining, abutting, lying close to;
conjointly, together, at the same time;
— ընթանալ, to run together;
to concur with, to cooperate;
to compete;
— լինել, to be annexed;

· Calfa

NBHL (1)

Կից ընթանան ժամանակքն ի կանոնս՝ որ առաջի կայ. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Կղկղանք, նաց

s. fig.

excrements, evacuation, ordure;
scum;
waste, loss;
— հրահալեաց, scoria, dross, slag.

· Calfa

NBHL (1)

Զկղկղանացան զսովորութիւն յառաջ բերես, զհնացեալ եւ զծերացեալ օրինացն դաստիարակութենէն դարձեալ բուռն հարկանես. (Լմբ. պտրգ.։)