Definitions containing the research շէն : 228 Results

Վահանակ, աց

See full entry →

s.

small shield, target;
shield-shaped clasp;
tinsel, spangle;
— երեսաց, visor.

NBHL (1)

(Բանսարկուն) զթագաւորն անօրէն իբրեւ զվահանակ երեսաց գտեալ, նովաւ մարտուցեալ ընդ աստուածաշէն եկեղեցիս. (Ագաթ.։)


Նաւակատիք, տեաց

See full entry →

s.

inauguration, dedication, consecration;
feast, festival, rejoicing;
cf. Խթումն;
առնել զ—իս շինուածոյ, to inaugurate a building;
—իս առնել սեղանոյն, to dedicate or consecrate an altar.

NBHL (1)

Կատարեցաւ տաճարն, եւ արարին նաւակատիս տանն տեառն մեծաւ ուրախութեամբ։ Ի նաւակատիս տանն տեառն։ Եղեն յայնժամ նաւակատիքն յերուսաղէմ։ Ի նաւակատիս սեղանոյն։ Այս է օրէն նաւակատեաց սեղանոյն՝ յաւուրն, յորում օծ զնա։ Շինեալ իցէ տուն նորաշէն, եւ ոչ արարեալ իցէ նմա նաւակատիս։ Գալ ի նաւակատիս պատկերին, զոր կանգնեաց արքայն նաբուքոդոնոսոր։ Երթիցուք ի գաղգաղա, եւ արասցուք նաւակատիս թագաւորութեան.եւ այլն։


Յարկ, աց

See full entry →

s. fig. adv.

roof;
ceiling;
story;
roof-tree, roof, home, house;
shelter, refuge, cover;
— բնակութեան, abode, dwelling;
ընդ —աւ, under shelter, under cover, in security, secure or sheltered from;
— ի վիմի, tomb, sepulchre;
բառնալ զ—ն, to unroof.

NBHL (1)

δίαιτια habitatio, domicilium στέγη (լծ. դստիկոն, եւ ձեղուն) tectum, tegmen ὅροφος, ὁρόφημα tectum, camera (լծ. շէնք), σκήνωμα scena, tabernaculum, tentorium σκέπη tegumentum, operimentum եւ այլն. Շինուած ի վերայ արկեալ բնակչաց. բնակարան. տուն. տաղաւար. խորան. ապարանք. տաճար. եւ Ծածկոյթ տան, ձեղուն. եւ Իւրաքանչիւր դստիկոն եւ սենեակ տանց մինչեւ ի վերնայարկս. շէնք, տուն, տան ծածք, տանը խաթ.


Յաւելուած, ոց

See full entry →

s.

addition, increase, overplus, surplus, accession, augmentation;
rest, residue;
— գրոց, մատենից, addition, supplement, appendix;
— չարեաց, redundant malice;
—ք որովայնի, excrement;
թափել զ—ս որովայնի, to ease oneself, to go to stool.

NBHL (1)

Ի նոսա թողլով զշէնս ամենայն՝ հանդերձ յաւելուածով մտից առանձինն, եւ ռոճկաց կարգելոց յարքունուստ. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Մարդախիտ

See full entry →

adj.

densely inhabited, crowded with inhabitants;
cf. Մարդալից.

NBHL (1)

Շինել քաղաքս բազմաբնակս, եւ շէնս գլխաւորս եւ մարդախիտս. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Մարմարակուռ

See full entry →

cf. Մարմարաշէն.


Հովանի, նւոյ, նեաւ

See full entry →

s. fig. adv.

shadow, shade, umbrage;
auspice, conduct, shield, defence, guard;
— ընդ —նեաւ, in the shade, under the shadow of;
with the protection or under the auspices of;
— լինել, առնել, cf. Հովանաւորեմ;
աւուրք իմ որպէս — անցին, my life has passed away like a shadow.

NBHL (1)

Արար իւր հովանի, եւ նստաւ ընդ հովանեաւն. իմա՛ որպէս յն. սքինի՛. (լծ. հյ. շէնք), այսինքն տաղաւար.


Հովտաձեւ

See full entry →

adj.

valley-shaped, valleyed;
concave.


Ճօշ

See full entry →

cf. Ճաւշ.

NBHL (1)

ՃՕՇ. որ եւ ՃԱՒՇ, ՋԱՒՇ, ՃՕՇԱՆ կամ ԶԱՒՇԱՆ. պ. ճէվշէն, ճիւշիւշ. յոքն՛՛. ճիւվէզ, ճէվաշին (որ է սիրտ, եւ լանջք) Լանջապանակ. լանջանոց զինուորական. զրահ. վերտ.


Մանգղիոն, աց

See full entry →

s.

engine of war, machine.

NBHL (1)

ՄԱՆԳՂԻՈՆ ՄԱՆԳՂՈՆ. μηχανή machina, praesertim bellica. Նոյն է ընդ Մենքենայ. մեքենայ. յն. միխանի՛. լտ. մա՛քինա. պ. մէնճէյնիք. Գործի արուեստական՝ մանաւանդ պատերազմական, որպէս բաբան, նետակալ, սանդուղք, էշք փայտաշէնք, եւ այլն.


Նորակերտ, աց

See full entry →

adj.

newly built or constructed;
strange, stupendous;
newly ordained.

NBHL (2)

Նորոգ կերտեալ՝ կազմեալ. նորաշէն. նորագործ. նոր. նորահրաշ. հրաշափառ. (յն. պէսպէս).

Բան նորա արարիչ է բնութեանց, եւ ճարտարապետ իրաց նորակերտաց։ Լինիցի քաղաքդ ձեր՝ նորաշէն նորակերտ իբրեւ զանօթ ինչ նոր։ Եւ զայն զի՞ զարմանս, ուր այնպիսի սքանչելի եւ նորակերտ իրք գործէին. (Ոսկ. ես.։)


Նպաստ, ից

See full entry →

s. adv.

aid, assistance, succour, help, favour, subsidy, support, relief, resource, means;
ի —, in support of, on behalf or in favour of;
— մատուցանել, to aid, to succour, to help;
to care, to take care;
— լինել, cf. Նպաստեմ.

NBHL (1)

(լծ. ապաստան, եւ հուպ աստ). σύμβλημα (հանգանակ). commissio χρεία (պէտք). opus ἑπιτήδευμα studium, diligentia. եւ բայիւ παρέχω (լծ. պարգեւել). adhibeo, praesto συμβάλλω confero եւ այլն. Օգնութիւն՝ մասամբ իւիք յանձնէ իւրմէ ինչ մի հանգանակելով, կամ ճգնելով. ձեռնտուութիւն. գործակցութիւն. սատար. օգուտ. շահ. պէտք, եւ ջան. փոյթ. հայթայթանք. պիտանութիւն. կամ սատար՝ որպէս օգնական, ձեռնտու, գործակից. քովէն՝ քսակէն՝ իր կողմանէն օգնութիւն մը ընելը .... (իսկ պ. նէվաստեն, նէվաշէն, ջանալ ճգնիլ).


Շ (cha)

See full entry →

s.

the twenty third letter of the alphabet, and the eighteenth of the consonants;
five hundred, five hundredth.


Յագեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to satisfy, to satiate, to sate;
կշտապինդ —, to surfeit, to cloy, to glut, to stuff, to gorge;
— զցասումն իւր, to vent one's wrath.

NBHL (1)

Ի վիմէ մեղր յագեցոյց զնոսա։ Յագեցոյց զանձինս քաղցեալս։ Յագեցուցանել զդոսա հացիւ։ Ի պտղոյ բերանոյ այր յագեցուցանէ զորովայն իւր։ Արդարն յուտել իւրում յագեցուցանէ զանձն իւր, եւ անձինք ամբարշտաց կարօտեալք։ Յագեցուցանել զանկոխն եւ զանշէն (անձրեւօք) եւ այլն։ Զքաղցեալս յագեցո՛. (Տէր Իսրայէլ.։)


Շամփրակ, ի, աց

See full entry →

s.

crown, diadem;
small spit.

NBHL (1)

διάδημα diadema στέφανος, στέμμα corona. Պսակ հիւսեալ։ թագ. թաճ, շէնկեար, շիանկեար, էֆսէր։


Շատամարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Բազմամարդութիւն.

NBHL (1)

Կարաց շէն պահել զերկիրն շատամարդութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 11։)


Շինագահ

See full entry →

adj.

avaricious, covetous, grasping.

NBHL (1)

Որ ագահէ ի շէնս եւ կողոպտէ.


Շինած

See full entry →

cf. Շինուած.

NBHL (1)

οἱκοδομή, οἱκοδόμημα structura, aedificium. cf. ՇԻՆՈՒԱԾ, ՇԻՆՈՒԹԻՒՆ. շինուածք, շէնք, շինած բանը. եւ բարի օրինակ.


Շինանիստ

See full entry →

adj.

inhabited, peopled;
flourishing, prosperous.

NBHL (1)

Շէ՛ն ըստ նստի կամ բնակութեան եւ վիճակի. մարդաշատ եւ բարեշէն տեղի՝ քաղաք.


Շինաւան, աց

See full entry →

s.

habitable place, inhabited town;
the universe, the world.


Շինեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to found, to build, to erect, to construct, to make;
վերստին —, to rebuild, to build up again or anew;
to renew, to restore;
to edify, to instruct, to set a good example.


Շինուած, ոց

See full entry →

s. fig.

building, edifice, fabric;
edification;
— մարդկեղէն, human work.

NBHL (1)

οἱκοδομή aedificium, structura եւ այլն. Շինումն. շինութիւն. շէն. կազմութիւն. կառուցումն. եւ Կազմած. կերտուած. յօրինուած. եւ Բարեկարգութիւն. որ եւ անխտիր գրի Շինած. շէնք.


Շինութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

construction, building;
edification, moral profit;
abundance, ease, prosperity;
peace, tranquillity;
good regulations.


Պատշէկ

See full entry →

s.

ray, brightness.

NBHL (2)

Քանզի ճաճանչ է աստուծոյ զօրութեան, եւ ծագումն ճշմարիտ փառաց ի լս. (հին ձ. դնի պատշէկ, կամ պատշէն) (որպէս ճաճանչ)։

Իբրեւ պատշէն իմն եւ ճանաչ անեղին զօրութեան կաթեցեալ յարարածս։


Տրապիզ, աց

See full entry →

s. geom.

trapeze, table;
trapezium.

NBHL (1)

Սրբաշէն տրապիզս։ Ի քրիստոսական տրապիզին եդեալ։ Իբր ի քառեակ տրապիզիս. (Ուռպ.։ Յհ. կթ.։ Թէոդոր. խչ.։)


Ցան, ի, ից

See full entry →

s. adj. adv.

sowing;
dispersion;
cf. Ցռօտ;
scattered, disseminated, spread;
— եւ ցիր, ցիր եւ —, scattered about, dispersed every where;
here & there;
— եւ ցիր առնել, կացուցանել, սրփել, to scatter here & there, to disperse;
— աստ անդ հարցանել, to interrogate (a scholar) promiscuously.

NBHL (1)

Բնակէին առանց պարսպաց ի շէնս ուրեք աստ անդ ցան ու ցիր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Վերանորոգեմ, եցի

See full entry →

va.

to renew.

NBHL (1)

Յառաջինն վերանորոգել գեղեցկութիւն զքաղաքն աստուածաշէն զաւերեալն ի հակառակէն. (Սկեւռ. ես.։)


Վիմակերտ

See full entry →

adj.

built of stones.

NBHL (1)

Կերտեալ ի վիմէ. վիմաշէն.


Փորափողոց

See full entry →

adj.

with hollowed streets.

NBHL (1)

Եւ ապա զաշտարակն, հիմն լայնամիջոց, սերտաշէն, աշտիճանաձեւ ելանելեօք, փորոփողոց, լուսանցոյց պատուհանօք. (Վրդն. ծն.։)


Ռոշնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

artlessness, ingenuousness, simplicity, candour, sincerity.

NBHL (1)

Ի պրս. ռուշէն. ուստի թ. ռուշանլըգ. Լուսաւորութիւն. պայծառութիւն. յոտակութիւն սրտի. պարզութիւն. պարզմտութիւն.


Տնապան, աց

See full entry →

s.

guardian, door-keeper, porter;
a stay-at-home.

NBHL (1)

Պահապան տան. եւ ըստ յն. ոճոյ՝ Տնարար, տնաշէն (կին).


Տնարար, աց

See full entry →

s. adj.

housekeeper;
housewife;
thrifty, housewifely, frugal.

NBHL (1)

οἱκουρός domus curam habens, domi manens. Բարեկարգիչ եւ հոգացօղ տան. տնաշէն. տանտիկին ժրագլուխ.


Տաղաւար, աց

See full entry →

s.

tabernacle, tent, booth;
hut, lodging, cabin, vine-arbour;
scene, stage;
— մրգապահաց, fruit-house.

NBHL (1)

Տեսի ի մերձաւոր կենացս տաղաւարս զողբոցն երգս. (Նիւս. կուս. (յն. լտ. նոյն է ընդ հյ. ձայնս՝ շէնք)։)


Վաներ, ոյ

See full entry →

cf. Վաներայք.

NBHL (1)

Լնոյր լերկիրն աղձնեաց վաներով։ Լնոյր զամենայն շէնս վաներաւ. (Բուզ. ՟Ե. 27։ ՟Զ. 15։)


Վաներ

See full entry →

cf. Վաներայք.

NBHL (1)

Լնոյր լերկիրն աղձնեաց վաներով։ Լնոյր զամենայն շէնս վաներաւ. (Բուզ. ՟Ե. 27։ ՟Զ. 15։)


Փայտակերտ

See full entry →

adj. s.

built of wood, wooden;
wooden building, scaffolding, plank.

NBHL (2)

ξύλινος ligneus. cf. ՓԱՅՏԱԳՈՐԾ. Ի փայտէ կերտեալ. փայտաշէն. փայտեղէն. փատէ.

ՓԱՅՏԱԿԵՐՏ. գ. ξύλον lignum. Կերտուած եւ շինուած ի փայտէ. փատէ շէնք.


Փարախ, ից

See full entry →

s. fig.

fold, sheep-fold, pen, cattle-shed;
church, convent, hotel;
ժողովել ի —, to bring back to the fold.

NBHL (1)

Քո աստուածաշէն տաճարն՝ ահա է փարախ բարբարոսաց, մեք ո՞ւր տօնեսցուք զտօնս անտէր անտունքս եւ գերութեամբ անյոյսք. (Տաղ.։)


Աճիւնանամ, ացայ

See full entry →
NBHL (1)

Արքունաշէն սրահք աճիւնացեալք. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Ամենալից

See full entry →
NBHL (1)

Ամենայն բարեօք լցեալ, եւ լցուցիչ. բազմածախ եւ առատ. շէն. ὀ πλήθων, πολυτελής. repletus, refertus, omnino plenus, et lautus, sumtuosus եւ այլն. եւ ըստ յն. ամենալաւ. կատարեալ. բարեբեր. եւ այլն։


Ամենակազմ

See full entry →
NBHL (1)

Ամենայն յօրինուածովք գեղեցիկ կազմեալ եւ յարդարեալ. հանդերձանօք յօրինեալ. եւ գեղեցկայարմար. շէնքով շնորհքով օրինած. փէք տիւզկիւն՝ տիւզէնլի.


Քառասնօրեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

of forty days.

NBHL (1)

Երկնաչափքն քառասնօրեայ գնացք ասացին զայրեալ գօտին անշէն. (Մխ. այրիվ.։)


Քարագործ, աց

See full entry →

adj. s. med.

stony, of stone, made of stone;
cf. Քարակոփ;
gravel, stone.

NBHL (1)

ՔԱՐԱԳՈՐԾ. ա. Գործեալ ի քարանց. քարաշէն.


Քարակերտ

See full entry →

adj.

stone, build to stone;
— տուն, stonehouse.

NBHL (1)

Քարամբք կերտեալ. քարաշէն.


Քարակիր

See full entry →

s.

stone-carrier;
cf. Քարուկիր.

NBHL (1)

Թէ քարակիր առնես (զամբարանոցն), եւ թէ այլ ցեղ շէնք. (Վստկ.։)


Քարակուռ

See full entry →

s. adj.

cf. Քարակոփ.

NBHL (1)

որ եւ ՔԱՐԿՈՒՌ. Կռեալ ի քարանց. կոփածոյ. քարաշէն. քերած


Քարակոփ, ի, ից, աց

See full entry →

adj. s.

made or built of stone;
stone-cutter, stone-mason;
sculptor, carver.

NBHL (1)

մ. λατομητός excisus e lapide ξυστός rasus, politus. Կոփեալ ի քարանց. քարկոփ. քարակուռ. քարաշէն. կոփածցոյ. տաշեայ.


Քարանձաւ, աց

See full entry →

cf. Քարայր;
cf. Քարաժայռ.

NBHL (1)

Ամրանային ի քարանձաւս ամրաշէն բերդից։ Շինեաց եկեղեցի միյամրական քարանձաւին ի կատար քարանձաւին. (Արծր. ՟Բ. 1։ ՟Դ. 11։)


Քարապատուար

See full entry →

adj. s.

stone-walled, fortified;
stone-wall.

NBHL (1)

Ոյր պատուարն կամ պարիսպն է քարաշէն. քարամբք պատեալ. եւ Նման քարեղէն պատուարի.


Քարկոփ

See full entry →

cf. Քարակոփ.

NBHL (2)

(իբր կր) ա. Կոփեալ կամ կոփածոյ քարամբք. քարաշէն։ cf. ՔԱՐԱԿՈՓ.

Զքարկոփ եկեղեցին ... ընդ բեմաւն դարանս գործեալ քարկոփս ... Տեսին ի ներքոյ եկեղեցի քարկոփ չքնաղաշէն. (Ուռպ.։)


Քարուկիր

See full entry →

s. adj.

(wall of) cemented stones;
cf. Տուն.

NBHL (1)

Քարուկըրով կալան (ամրացուցին) զդուռն քաղաքին. (Ուռհ.։ Այսպէս լինի ընթեռնուլ եւ զբանն Կաղանկտ. Ներբովթ սկսայ զբոլորս հրապուրէր ազինս աշտարակաշէն առնել կարիկարս։)