Definitions containing the research լոյս : 753 Results

Աչալուրջ

See full entry →

adj.

alert, sprightly, vigilant, active, gay;
circumspect.

NBHL (1)

Ընդ այգանալ աչալրջացն, կամ աչալրջոցն, (Խոր. ՟Բ. 39.) իմա՛ կամ ընթերցի՛ր ըստ այլ ձ. ԱՇԱԼՐՋՈՑՆ, որ է արշալուրշ, արշալոյս։


Աչացաւ

See full entry →

adj. s.

that has bad eyes;
ophthalmy.

NBHL (1)

Կին մի աչացաւ լեալ՝ խաւարեցաւ լոյսն. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Ժ՟Զ.։)


Աչացու

See full entry →

cf. Զաչացու.

NBHL (1)

Աչացու (կամ աչացաւ) լեալ՝ խաւարեցաւ լոյսն. (Հ. կիլիկ.։)


Ապաքինեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ապաքինացուցանեմ.

NBHL (1)

Ապաքինեա՛ ի լալոյս։ Ապաքինեսցի ամօթն. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Ղ՟Ե։)


Անստուեր, աց

See full entry →

adj.

unshadowed, unclouded, clear, light.

NBHL (2)

Անստուեր լոյս արեգականն արդարութեան. (Եղիշ. ՟Բ։)

Մշտալոյս աներեկոյ. անգիշեր.


Անստուերափայլ

See full entry →

adj.

glittering, luminous, brilliant, bright.

NBHL (2)

Անստուերական լոյս. (Փէոդոր. խչ։)

Անստուերական երջանկացն։ Անստուերափայլ լոյս. (Նար. մծբ. եւ Նար. խչ.։)


Անտեսեմ, եցի

See full entry →

va.

to neglect, to abandon, to slight;
to connive at.

NBHL (1)

Յորժամ հայրն անտեսէ զարտասուսդ, եւ լոյս աչացդ պակասէ։ Անարգէ զօրէնսդիրն՝ որ զօրէնսն անտեսէ եւ արհամարհէ. (Մաշկ.։)


Անտեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

invisibility;
incomprehensibility;
blindness;
connivance.

NBHL (1)

Խաւարեալք անգիտութեամբ տգիտանան զբարւոյն ծանօթութիւն՝ որպէս յանտեսութենէ զլոյս։ Ոչ ի հակառակէն լուսոյ հարկանիմ անտեսութեամբ. (Պիտ.։)


Բազմազեղուն

See full entry →

adj.

cf. Բազմազեղ.

NBHL (1)

Ամենալոյս՝ աննախանձ եւ բազմազեղուն գովեալ արարչութեանդ զօրեղութեան. (Նար. ՟Լ՟Է։)


Խոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to despise, to contemn, to scorn, to slight, to disdain;
to undervalue, to depreciate.

NBHL (1)

կնիք շնորհեաց խոտելոյս. (Նար. ՟Ի՟Թ։)


Խորհրդակալ, աց

See full entry →

adj. s.

confident.

NBHL (1)

Ասացեալ ի հօրէ առ ցկալսն, լնել լոյս. (Ագաթ.։)


Խորհրդակատար, աց

See full entry →

adj.

accomplishing, performing.

NBHL (1)

Ասացեալ ի հօրէ առ խորհրդակատարսն համագործս լինել լոյս. (Ագաթ.։)


Խոցեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to wound, to pierce, to stab;
to prick, to smite;
to pierce or cut to the heart.

NBHL (1)

Եթէ տագնապաւ ոք տարակուսի ի սիրտ խոցիցի։ Խոցելոյս ի սիրտ եւ յոգի. (Նար. ՟Գ. ՟Ծ՟Գ։)


Խոցոտումն, ման

See full entry →

s.

act of wounding severely.

NBHL (1)

Խոցումն ի վերայ կարեւէր արկածից դնի՝ բնակելով դէմ յանդիման փափագելոյս (դրախտիս). (Պիտ.։)


Խռովեմ, եցի

See full entry →

va.

to trouble, to put into disorder, to agitate;
to perplex, to disconcert, to disquiet, to disturb;
to upset, to unsettle, to distract;
to alarm, to rouse;
to stir up, to excite to insurrection;
— զմիտս, to dispirit, to unhinge;
— զսիրտ, to dishearten, to unnerve.

NBHL (1)

Առ խռովեցելոյս իմ հանդարտութիւն։ Անդորրիչ խռովեցելոյս իմ հանդարտութիւն։ Անդորրիչ խռովեցելոյս. (Նար. լ. ՟Լ՟Բ։)


Խրախոյս, խուսի

See full entry →

s. adj.

shout of encouragement or incitement, encouragement, comfort, incitement;
encouraging, animating;
exhorting;
— տալ՝ մատուցանել, to encourage, to give heart to or inspirit, to rouse, to excite, to urge on;
— բառնալ՝ հարկանել, to shout encouragingly;
— առնուլ, to take heart, to cheer up, to take courage.

NBHL (1)

Առ վհատելոյս տէրունի պաշտելի բանին։ Ընդ վհատութեանն զխրախոյսն. (Նար. լ. ՟Ժ. ՟Ծ՟Գ։)


Խաւարումն, ման

See full entry →

s. ast.

darkening, offusca-tion;
tenebrse;
eclipse;
— արեգական՝ լուսնի, solar, lunar -;
— բոլորական, մասնական, մանեկաձեւ, total, partial, annular -.

NBHL (1)

Արգելեալ զլոյսն՝ խաւարումն գործէր երիս ժամուն. (Շ. բարձր.։)


Խաւարչտին

See full entry →

cf. Խաւարուտ.

NBHL (1)

Որ տայցէ լոյս ի խաւարչտին տեղւոջ. (՟Բ. Պետ. ՟Ա. 19։ Յհ. կթ.։)


Խափուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to hinder;
to shut;
to extinguish;
to blind;
— զճրագ, to put out the candle, to blow out the light;
— զհուր, to quench the fire, to extinguish the conflagration.

NBHL (1)

Զի թէ զնա խափուցանիցեմք՝ որով եւ այլ անդամքն լուսաւորին, ի՞ւ տեսանիցեմք զլոյս։ Սոքա աչօք խափուցելովք ... նոքա աչօք բացօք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։ ՟Բ. 7։)


Խելացնորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be out of one's senses, to rave, to be delirious, mad, crazy, insane;
to swoon or faint away, to fall into a swoon.

NBHL (1)

Յամենայն կողմանց տարակուսեալ լինէր, եւ խելացնորեալ, անլոյս աղջամուղջաւ նսեմացան միտք նորա. (Վրք. ոսկ.։)


Խիզախեմ, եցի

See full entry →

vn.

to hector, to swagger, to brave, to bully, to insult;
to laugh to scorn, to laugh at;
to advance fearlessly, to have the hardihood or boldness, to face, to brave;
to attempt, to risk;
to rush upon, to assault, to attack;
— ի վտանգս, to run risks, to seek perils, to brave or to face dangers;
— ի մարտ, to plunge into the thickest of the fight;
յաղօթս —, to confide in prayer.

NBHL (1)

Լրբութեամբ խիզախել։ Դեւք ի գիշերի առաւել խիզախեն։ Զանհետազօտելի լոյս արեգականն արդարութեան խիզախեսցէ (կամ խիզախեսցի) որոնել. (Ի գիրս խոսր.։)


Խիղճ, խղճի, իւ

See full entry →

s. adj.

scruple;
conscience;
doubt, distrust;
anguish, sorrow, affliction;
scrupulous, conscientious;
— մտաց, conscience;
scruple;
remorse, compunction;
խղճիւ մտաց, conscientiously, scrupulously;
ազատութիւն խղճի, liberty of conscience;
կշտամբանք խղճի մտաց, accusation, reproach of conscience;
— պահել, ի խղճի լինել մտաց ուրուք, to pretend to have scruples, to scruple to, to be conscientious;
լռեցուցանել զ— մտաց, to stifle remorse;
յազատութիւն խղճի մտացն, for conscience sake.

NBHL (1)

Կեանք մաշելոյս մտացս խղճիւ։ Գիտեմ զխիղճ մտաց իմոց, եւ միշտ տագնապիմ չարեօքս. (Նար. ՟Բ։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։)


Խլայ, ից

See full entry →

s.

robe of honour.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր առեալ (ռեբեկայ) զխլայն՝ արկաւ զիւրեաւ։ Նշանակ է խլայն թափանցանցալոյս առաքինութեան. (Փիլ. լին.։ եւ Վրդն. ծն.։)


Խլուրդ, լրդից

See full entry →

s.

mole.

NBHL (1)

Որպէս խըըրդան։ որ կայ զանլոյս խաւար մթան. (Շ. եդես.։)


Խլուրդն, լրդան

See full entry →

cf. Խլուրդ.

NBHL (1)

Որպէս խըըրդան։ որ կայ զանլոյս խաւար մթան. (Շ. եդես.։)


Խլրտեմ, եցի

See full entry →

va.

to move;
to stir;
to agitate, to shake.

NBHL (1)

Որ չեւ էր բնաւ ի լոյս եկեալ սաղմն, անդէն խլրտեալ յորովայնի մօրն մարգարէութիւն խօսէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)


Խնդալի

See full entry →

adj. adv.

joyful, cheer-ful, gay, merry;
gaily, cheerfully, merrily;
— լինել, to be transported with joy.

NBHL (1)

Եւ մարուգէի տեսեալ՝ յոյժ խնդալի եղեալ։ Խնդալի դիմօք։ Դուստր իմ սիրելի, եւ լոյս խնդալի աչաց. (ՃՃ.։)


Խնդրեմ, եցի

See full entry →

va.

to search for, to ask, to solicit, to implore;
to demand, to claim, to require, to run after, to pursue;
to ransack, to rummage;
— զանձն ուրուք, to seek one's life;
զարիւն նորա ի ձեռաց քոց խնդրեցից, I will require his blood at your hands;
զքէնս վրիժուց —, to revenge oneself, to be avenged;
— զերեսս Աստուծոյ, to seek God's face;
զշահս անձին եւեթ —, to have no other aim but self-interest.

NBHL (1)

Խնդրեսցէ կին ի դրացւոյ եւ յերգակցէ իւրմէ անօթս ոսկւոյ եւ անօթս արծաթոյ։ Խնդրեցինյեգիպտացւոցն անօթս, եւ հանդերձս։ Զի՞նչ խնդրէ ի քէն տէր աստուած քո, այլ երկնչել, եւ սիրել։ Ըստ ամենայնի՝ զոր խնդրեցեր ի տեառնէ աստուծոյ քումմէ։ Խնդրեա յինէն, եւ տաց քեզ։ Որում խնդրէ ի քան, տու՛ր։ Մարդ, ցոր խնդրիցէ որդի իւր հաց։ Ոչ գիտէք զինչ խնդրէք։ Խնդրեսցեն զբարաբբայն, եւ զյիսուս կորուսցեն։ Մատուցեալ առ պիղատոս՝ խնդրեաց զմարմինն յիսուսի։ Զի՞արդ յինէն ըմպել խնդրես ի կնոջէ սամարացւոյ։ Դու արդեօք խնդրէիր ի նմանէ, եւ տայրքեզ ջուր կենդանի։ Խնդրեաց լոյս, եւ դիմաց ի ներքս։ Խնդրեսցէ հաւատովք եւ այլն։


Ժամ, ուց

See full entry →

s. ast.

hour;
time, moment;
proper time, precise time;
loisure-time, opportunity, occasion;
canonical hours, divine service;
season;
horoscope, nativity, ascendant;
*church;
Վրան or Խորան ժամու, Tabernacle;
միջին —, mean -;
աստեղական —, sideral —;
արեւային —, solar -;
ճշմարիտ —, true -;
հնչել երկրորդ —ու, to strike two;
քանի՞ են —ք, what o'clock is it ? what's o'clock ? — է երկրորդ, it is two o'clock;
—ք երկու եւ վայրկեանք տասն, it is ten minutes past two (o'clock);
երկու —ք եւ քառորդ մի, it is a quarter past two;
—ք երկու եւ վայկեանք քսան, twenty minutes past two;
—ք երկու եւ կէս, half past two;
—ք երկու քառորդաւ ընդհատ, a quarter to three;
—ք երկու եւ վայրկեանք քառասուն, twenty minutes to three;
զերրորդ —ու, about three o'clock;
առաջին — եւ կէս, an hour & a half;
կէս —, half an hour;
քառորդ մի —ու, a quarter of an hour;
ի վեցերորդ —ու առաւօտուն, at six (o'clock) in the morning, or at six AM.;
յեօթն —ու յետ միջօրէի, at seven in the afternoon, or at seven PM.;
ի սմին իսկ —ու or պահու, just now, now;
յամենայն —ու, յորում եւ է —ու, every hour in the day, at every moment;
ի նշանակեալ —ու or պահու, at the appointed time;
ամենայն —ուց են նորա գործք, every hour of his time has its appointed task;
ի —ս պարապոյ իմոյ, in my leisure hours;
— առնուլ, գտանել, to take occasion, to find time, or opportunity;
— բարեպատեհ, favorable moment;
—ու, ի —ու, ի դէպ —ու, in time, in good time, at the proper time;
— առնել, դնել, տալ, to appoint an hour, a time, to fix a day, cf. Ժամադրեմ;
յորժամ — լինիցի, when the opportunity arrives;
— է, it is time, it is the fitting moment;
այլում —ու եւ ժամանակի սպասել, to wait better times, or for a more favorable occasion;
զում —ս ընդ իմն հանել, to stay some hours with;
— հարկանել, to ring the bell;
— առնել, to pray;
to say the mass;
յամենայն —, at all times, always;
— ի —, from hour to hour;
— ի — առնել, սահմանել, to put off from time to time, to spin out, to prolong;
— ի —է, —է ի —, at every moment, hourly, from hour to hour;
առ — մի, ընդ —ս, առ —ս, at present, for the moment, now, provisionally;
—ս —ս, ընդ —ս —ս, —ս ընդ —ս, from time to time, now and then, sometimes;
յառաջ քան զ—ն, out of time, before the time, too soon;
եկեալ հասանէր —ն, the moment had arrived;
— ճաշոյն, dinner-time, the dinner hour;
— ճաշոյն է, it is dinner-time;
ըստ —ուն պիտոյից, according to circumstances, seasonableness;
զօգուտ —ս, ի բազում —ս, —ս ձիգս, ցմեծ —ս, for hours together, whole hours, hours at a time, a long time;
ի —ու եւ տարաժամու, seasonably and unseasonably;
հասանել —ու կնոջ, to be near delivery or childbirth;
to be near her time;
յետին —, dying hour, hour of death, last moments;
time.

NBHL (1)

Չափ է, եւ թիւ ժամաց, աւուրց, եւ ամենայն ըստ մեզ ժամանակի՝ լոյսն. (Դիոն. ածայ.։)


Ժամանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to arrive;
to happen, to come to pass;
to ripen;
to be able;
to have time or leisure;
ոչ —, to have no time;
to be unable;
— ի գահ թագաւորութեան, to gain the throne, to succeed to the throne;
ժաշամեցին արդիւնքն՝ բանիցն, the words are realized.

NBHL (1)

Առ նախնի ժամն ժամանողաց։ Մատո՛ ժամանեա՛ (այսինքն ժամանեա՛ մատո՛) զաջդ կեցուցիչ, յօգնականութիւն ինձ սասանեցելոյս. (Նար. ՟Գ. ՟Գ. ՟Լ՟Ե։)


Ժապաւէն, ւինաց

See full entry →

s.

hem, border of a garment, trimming;
purl (of lace);
furbelow;
riband, string;
ferret;
galloon;
lace.

NBHL (1)

Լոյսն արեգական սակաւիկ իբրեւ ժապաւէն երեւի շուրջ գլխավարաւն.. . լոյսն արեգական (ի բոլորական խաւարման իւրում) իբրեւ ժապաւէն երեւեցաւ շուրջ զլուսնաւ. (Շիր.։)


Ժողովուրդ, վրդեան, վրդոց

See full entry →

s.

people, the multitude, the vulgar;
the mob;
assembly;
synagogue.


Ի (ini)

See full entry →

s.

the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.

NBHL (2)

Զի (ի) կամելն քո անդունդք երկի՛նք են, եւ երկիրս՝ երկնից երկինք, խաւարն՝ լոյս. (Բենիկ.։)

Էր լոյսն ճշմարիտ (որդի). ի բացեա՞յ է արդեօք ի գոլոյ ճշմարիտ լոյս հայր. (Կիւրղ. գանձ.։)


Իլ, ոյ

See full entry →

s.

spindle;
— փաթութեալ, — մի լի, spindle-ful;
իլոյ տալ զմատունս, to twirl the spindle.

NBHL (1)

(Յօրինակս ինչ գրի ի լոյս, կամ ի լոյ, որպէս թէ, Իլն ասիցի եւ Լոյ, լոյք, ի լոյս. է՛ որ դնէ ի լուսանցս՝ իլկոյ)։


Իմանալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

intelligible, comprehensible, perceptible, conceivable;
intellectual, intelligent;
—ք, spiritual intelligences;
— է, it is to be understood, it means.

NBHL (1)

հոգւոյ աչօքն տեսանէ զաներեւոյթ յստակ լոյսն ճառագայթից ցալի արեգական. (Եղիշ. ՟Ե։)


Իմաստ, ից

See full entry →

s.

signification, sense, meaning, substance, drift;
acceptation;
understanding, good sense, judgment;
notion, knowledge;
conception;
thought, idea, design, project;
maxim, axiom;
invention;
expedient, means;
intrigue, machination, plot, snare;
—ք ուղղութեան՝ առաքինութեան, sentiment of probity, of virtue;
մեծահրաշ —ք, mysteries;
զգայարանք —ից, the mind, intelligence;
ուշ —ին՝ —ից, spirit, thought;
յ— եւ ի բան հասանել, to arrive at the years of discretion;
գալ յ—, to return to one's self, to recover the senses;
to be known, understood;
ունել զիմաստս իրիք, յիմաստս իրիք երթալ, to understand, to seize the meaning, to comprehend;
—ս չարս իմանալ, cf. Իմանամ;
զ— խորհդեան կատարել, to execute the deliberation of council;
զիմաստս խաբէութեանն լուծանել, to frustrate a plot, to baffle an intrigue;
—քն գործք լինէին, the ideas were realized.

NBHL (1)

որք զարդարեցին անօրինաբար զիմաստսշ անեղին (այսինքն զիմաստութիւն աստուծոյ, կամ զգիտութիւն սուրբ գրոց եւ հարց)։ հաստատեցեր զեկեղեցիս հայաստանեայց՝ զլոյս իմաստից ի մեզ ծագելով (Շար.)


Լլկանք, նաց

See full entry →

s.

vexation, torment, oppression, ill usage;
anguish, sorrow, affliction, trouble.

NBHL (1)

Զցաւ քաղցոյս՝ լլկանաց նեղոյս նուաղեցելոյս. (Նար. ՟Խ՟Է։)


Լծակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s. gr.

bearing the same yoke, yoke-fellow, companion, fellow, colleague, partner;
husband, spouse;
— հարազատութիւն, consanguinity;
— լինել, to be united, accompanied;
to be married. (letters) of similar sounds.


Լուսաբեր, աց

See full entry →

adj. s.

luminous, bright;
window;
Lucifer, the Morning-star;
heavenly bodies, sun, moon, stars.

NBHL (1)

φωσφόρος, φωτοφόρος lucifer, -ra;
luminosus, -sa. Որ ինչ բերէ յիւրմէ կամ յինքեալ զլոյս. առիթ լուսոյ. լուսածին.


Լուսաբնակ

See full entry →

adj.

dwelling in light, celestial.

NBHL (1)

Բնակեալն ի լոյս, կամ ի լուսեղէն կայանս. եւ Լուսաճեմ. երկնային.


Լուսաբուղխ

See full entry →

adj.

that sheds light, luminous.

NBHL (1)

Որ բղխէ եւ զեղու յիւրմէ զլոյս.


Լուսագեղ

See full entry →

adj.

beautiful as light, lucid, clear, luminous, bright.

NBHL (1)

Գեղեցիկ որպէս զլոյս. գեղեցկեցեալ լուսով.


Լուսազգեաց, գեցից

See full entry →

adj.

clothed or surrounded with light, bright, luminous, radiant.

NBHL (1)

որ եւ ԼՈՒՍԱԶԳԵՍՏ. Որ կրէ յինքեան կամ լիւրեաւ զլոյս. Լուսազարդ. լուսափայլ. լուսեղէն, պայծառազգեաց. սպիտակազգեաց. եւ Սպիտակ յոյժ.


Լուսածագ

See full entry →

adj.

that sheds light, luminous, brilliant.

NBHL (1)

Որ ծագէ զլոյս, կամ որպէս զլոյս. լուսաճաճանչ.


Լուսածագիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to shine, to give light, to illuminate.

NBHL (1)

ծագել որպէս զլոյս. լուսափայլել.


Լուսակալ, աց

See full entry →

s.

light-bearing;
candlestick;
acolyte.

NBHL (1)

λαμπάδιον parva lampas. Որ կալեալ ունի յինքեան զլոյս ճրագի. որպէս ճրագարան. աշտանակ, գունդ, կանթեղ.


Լուսակիզն

See full entry →

adj.

of very white wool;
bright, shining.

NBHL (1)

Որոյ կիզն այսինքն գզաթն կամ բուրդն է սպիտակ փայլուն եւ պայծառ որպէս զլոյս.


Լուսակիր

See full entry →

adj.

that bears a light, luminous.

NBHL (1)

կրօղ կամ ունօղ յինքեան զլոյս. լուսազգեաց. լուսակիր։ Արփիաճաճանչ լուսակիրն ական արւու։ Մեծին սողովմոնի տաճար լուսակիր. (Երզն. լս.։)


Լուսաճաճանչ

See full entry →

adj.

resplendent, brilliant, sparkling, glittering, twinkling.

NBHL (1)

Որ ճաճանչէիբրեւ զլոյս. որոյ ճաճանչք են լուսապայծառ. լուսանշոյլ. ճառագայթարձակ.


Լուսամուտ

See full entry →

s.

any opening to admit light;
sky-light, window, casement, dormer-window.

NBHL (1)

Մուտ լուսոյ. լուսանցոյց. պատուհն, կամ երգ, ընդ որ լոյսն եւ շողն մտանէ ի ներքս ի տունն.