Definitions containing the research ձեռն : 1609 Results

Վերանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to rise, to soar, to ascend, to mount;
to vanish, to disappear;
to go away, to leave, to escape;
վերացեալ հպարտացեալ կալ, to swell with pride, to be puffed up, to become presumptuous.

NBHL (1)

Վերացաւ աստուած յաբրաամէ։ Վերանայր ամպն ի խորանէ անտի։ Վերացաւ սիւն ամպոյն յերեսաց նոցա։ Վերանայր յերկինս։ Այս յիսուս՝ որ վերացաւն ի ձէնջ յերկինս։ Ի վերանալ գազանացն յերկրէ՝ վերանային եւ անիւքն։ Գոռոզութիւն նոցա ի պարանոցէ ձերմէ վերասցի։ Գուցէ ոչ վերանայցէ ձեռն նորա ի ձէնջ։ Հոգի տեառն վերացաւ ի սաւուղայ։ Դու միայն վերացեալ հպարտացեալ կաս ի վերայ մեր.եւ այլն։


Վերապատուեմ, եցի

See full entry →

va.

to revere, to honour, to respect.

NBHL (1)

Գթասցի՛ս ի մեզ ... ի կարապետիդ քո ձեռն, զոր վերապատուեմք այսօր. (Տաղ.։)


Վերառաքեմ, եցի

See full entry →

va.

to send on high.

NBHL (1)

Ո՛չ բան ի ձեռն ձայնական գործեաց վերառաքեալ. (Աթ. ՟Թ։)


Վերատեսուչ, սչի

See full entry →

s.

director;
bishop.

NBHL (1)

Փոխանակ նորա զայլ ոք ձեռնադրեսցեն վերատեսուչ հոգւոց նոցա։ Վերատեսուչ հիւսիսական ազինդ. (Վրք. ածաբ.։ Փոտ. առ զքր. կթ.։)


Վերարկու, աց

See full entry →

s.

over-coat, mantle, cloak;
coverlet, quilt;
— ձիոյ, horse-cloth;
caparison.

NBHL (1)

Ի բաց հրամայէ առնուլ զոսկեհուռ վերարկուն, եւ ձեռն ի ներքս տարեալ՝ զննէ զամենայն մարմինն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Վերացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to raise, to lift on high, to set up;
— մտօք, to abstract.

NBHL (1)

Բազմացաւ ջուրն, եւ վերացոյց զտապանն։ Վերացուցեալ զգաւազանն՝ եհար զջուր գետոյն։ Վերացոյց սաւուղ զգեղարդն ի վերայ յովնաթանու։ Ի վերացուցանել տեառն զեղիա շարժմամբ յերկինս։ Վերացոյց զպսակն ի գլխյ իմմէ։ Վերացուցանիցե՞ս զվիշապն կարթիւ։ Եթէ վերացուցի ձեռն ի վերայ որբոյն։ Որ վերացոյց աջով իւրով զմովսէս։ Հոգի տեառն վերացոյց զիս եւ բարձրացոյց.եւ այլն։


Վերլուծական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

analytic, analytical;
—ք, analytics.

NBHL (1)

Դաւթի անյաղթ փիլիսոփայի մեկնութիւն ժդ գլխոցն արիստոտէլի վերլուծականաց։ Դիտաւորութիւն արիստոտէլի ի վերլուծականսն՝ են բուռն հարկանել զպարզ հաւաքմանէ (այսինքն զձեռնարկութենէ ի կազմել զեզրակացութիւն ապացուցական). (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Վերջ, ից, ոց

See full entry →

s. fig.

end, finish, conclusion, close;
end, extremity, bound, limit;
tail;
back;
the rear of the army;
cadence, fall;
—ք, cf. Վերջաւոր;
ի —, ի —է, ի —ոյ, after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly;
ի — կոյս, backwards, back, behind;
ի — նահանջել, to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain;
ի — հասանել, to have already one foot in the grave;
ի — կոյս գնալ, to go backwards;
ի —ի թեւոյն անկեալ, assailed the army in the rear;
հասէք ի —ս նոցա, destroy the enemy's rear;
ի — or ի —է եկեալք, survivors, posterity;
ժամանակաւ ի —է, latest or nearest;
ի —ոյս երթեալ զօրէն չար գազանի, given to perversity as a beast;
— բանիս այս, the pith of my discourse is this;
եկն ի —ն, he was at his life's end.

NBHL (1)

Յորս իւրաքանչիւր ոք ի վերջէ զփոյթն գործոյն ունէր, յայսոսիկ եղեւ ի ձեռն երազոյն կարծեցեալ։ Որք ի վերջէ լինին աստուածերեւութիւնք։ Երկմտեալ յառաչս տեսիլն՝ ի վերջին փութով հոգացելոցն երեւութանայ. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Ե։)


Վիզ, վզի

See full entry →

s.

neck, crag;
— ամբառնալ, to become rebellious, proud, insubordinate.

NBHL (1)

Ի ձեռն վիզն ուլան. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Գ։)


Վիճաբան, ից

See full entry →

adj. s.

contentious, quarrelsome, disputatious, wrangling;
litigant, controvertist.

NBHL (1)

διαλεκτικός argutator. Որ վիճի բանիւ կամ տրամաբանելով. ձեռնարկու. հակաճառօղ. դիմախօս. բանակռիւ.


Վիճակ, աց

See full entry →

s.

lot, chance, destiny, fate, fortune;
ballot, suffrage, vote, voice;
lot, state, condition;
lot, portion, share;
lottery;
sorcery;
inheritage, possession;
fief, farm;
department, district, liberties, precinct, extent of jurisdiction, territory;
diocese;
clergy;
situation, condition, fortune, rank, quality, dignity, office, employment, profession;
—ս արկանել, to draw or cast lots, to ballot, to vote;
to practise witchcraft;
— արկանել ի վերայ իրիք, to cast lots or to draw for anything;
—աւ տալ, to give through lottery;
ետուն —ս նոցա, they drew their names by lot;
եւ ել վիճակն մատաթեայ, and the lot fell upon Matthias.

NBHL (1)

κλῆρος (յորմէ գղեր, կղեր). sors μέρος (յորմէ միրաս ). pars, portio λόχος, σύμβολον symbolum եւ այլն։ Որոշումն իրաց անկելոց ընդ վիճմամբ՝ ի ձեռն վիգի կամ քուէի. ... լայնաբար՝ Բախտ. կարգաւորութիւն աստուծոյ. ... եւ Բաժին. բաշխ չափեալ. ժառանգութիւն բաժանեալ եւ սեպհականեալ.


Վիճակընկալ

See full entry →

adj. s.

diocesan.

NBHL (1)

Նա միայն ունի ընդհանրական իշխանութիւն ի վերայ ամենայն վիճակընկալ իշխանաց։ Ո՛չ ամենայն՝ որ քահանայ է, նա եպիսկոպոս է եւ վերատեսուչ ժողովրդեան, եւ վիճակընկալ, եւ ձեռնադրութեան ներգործօղ. (Մխ. ապար.։)


Վին, վնաց

See full entry →

s.

lute;
— հարկանել, to play the -.

NBHL (1)

Զի արկցէ զնա ի ձեռն այլազգեաց ի հարկանել վինի։ Ի հարկանել վինին փարատէր ի նմանէն զտենտ տապոյ. (Եփր. թագ.։)


Փարթամաշնորհ

See full entry →

adj.

generous, liberal.

NBHL (1)

Փարթամ շնորհօք, կամ ի բաշխել զշնորհ եւ զձիրս. առատաձեռն. մարդասէր.


Փիլիսոփոս, աց

See full entry →

cf. Փիլիսոփայ.

NBHL (1)

Արիստաբուլոս հրէայ եւ փիլիսոփոս։ Եթէ տգետ, եթէ խորին փիլիսոփոս։ Փիլիսոփոսք ոմանք ձեռնարկեցին փորձել զկրօնաւորսն. (Նախ. ՟բ. մակ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե։)


Փոխադրեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.

NBHL (1)

Զիսրայէլ հայրականաւ մարդասիրութեամբ ի ձեռն խրատու ի լաւագոյնն փոխադրելով. (Դիոն. երկն.։)


Փոխանակ

See full entry →

prep.

instead of, in place of;
in exchange or in return for, as a reward for;
— նորա, in his place;
— ընդ, instead of;
— զի, whereas;
for as much as, since, because;
անձն քո — անձին նորա, your life shall be surety for his;
ասել —ուրուք, to say in a person's name.

NBHL (1)

Ի ձեռն Անանիայի փոխանակի աղքայի։ Որ էր ՟Ը (այսինքն ի միասին ընդ ) փոխանակի բդեշխին։ Խնդրէր շրջել զփոխանակ բդեշխին ի հաւատոց։ Առ դաղիովնաւ փոխանակաւ բդեշխին աքայեցւոց. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի ՟Ղ. 11։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 7=12։ ՟Ժ՟Ը. 12։)


Փոխանակ, ի

See full entry →

s. adv.

substitute;
lieutenant;
vicar;
successor;
exchange, barter, compensation;
—աւ, by turns, alternatively, reciprocally, mutually;
— արքայի, vice-roy;
— բդեշխի, vice-consul;
proconsul;
— հանդերձից, change of clothes, changes of raiment;
արարի — քո զեգիպտոս, have given Egypt as your ransom.

NBHL (1)

Ի ձեռն Անանիայի փոխանակի աղքայի։ Որ էր ՟Ը (այսինքն ի միասին ընդ ) փոխանակի բդեշխին։ Խնդրէր շրջել զփոխանակ բդեշխին ի հաւատոց։ Առ դաղիովնաւ փոխանակաւ բդեշխին աքայեցւոց. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի ՟Ղ. 11։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 7=12։ ՟Ժ՟Ը. 12։)


Փոխանորդ, աց

See full entry →

s.

substitute, representative;
vicegerent, vicar;
successor;
compensation, equivalent;
— արքայի, vice-roy;
— պատրիարքի, patriarch's vicar general;
— բանալեաց, duplicate key;
false key.

NBHL (2)

Իսկ սրբոյն Թադէի զադդէ ոմն խոյագիր ձեռնադրեալ, եւ փոխանորդ իւր թողեալ յեդեսիա. (Յհ. կթ.։)

Զտիրան առ իւր պահէ փոխանորդ իւր, զի որդի ոչ գոյր նորա։ Փոխանորդ մեռելոցն ոչ տայրթոյլ ձեռնադրել. (Խոր. ՟Բ. 58։ ՟Գ. 66։)


Փոկոտն

See full entry →

adj.

web-footed.

NBHL (1)

Սինէցւոցն գազանք անծանօթք, վեցձեռնիք, փոկոտունք, վիշապատտունք։ Արք վեցոտնեայք, եւ փոկոտունք, եւ այլ շատ ազգ կենդանեաց. (Խոր. աշխարհ.։ Պտմ. աղեքս.) (ուր կարծի գրեալ ἁντίποδες adversipedes. ներհակոտունք. այլ ըստ հյ. σκυτόποδες ).


Փողոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut the throat, to behead, to slaughter, to kill;
— զմիմեանս, to cut each other's throats.

NBHL (1)

Սով մեծ լինէր.. . ապա ձեռնամուխ լինէին ի հարճս եւ ի ծառայս՝ փողոտել եւ ուտել. (Ղեւոնդ.։)


Փոյթ, փութոյ, փութի, փութով

See full entry →

s. adj. adv.

care, solicitude, study, attention, entreaty;
diligence, promptitude, activity, celerity, hast, hurry;
active, diligent, careful, prompt, vigilant, assiduous;
— պնդութեան, eagerness, assiduity, interest, care;
—, ընդ —, — ընդ —, — —, — ի փութոյ, diligently, soon, promptly, hastily;
փութոյ պնդութեամբ, eagerly, carefully, earnestly, ardently, passionately;
— առնել, ունել, դնել, — ի մէջ առնուլ, — յանձին ունել, to be or zealous about, to apply oneself with diligence to, to take to heart, to be warm about, to endeavour or strive to;
— տանել, to take care of, to care, to solicit, to watch;
— ի մէջ առեալ, seriously, earnestly;
մեզ չէ —, that is no matter to us, what is that to us ?
;
չէ —, չէ ինչ —, no matter, never mind, it is nothing;
ոչ զի զաղքատաց ինչ — էր նմա, not that he cared for the poor;
— մեծ էր նորա այսմ, he took great care of that;
ոչ — ինչ առնեմ, I don't c are, it is no matter to me;
ամենայն — նոցա, all their care, effort or thought;
զի՞ — է, what does that matter ? what does it signify ? what of that ?
զի՞ — է քեզ, what is that to you ? what does it matter to you ?
զի՞ — է ինձ, what does it concern me ? what does it matter to me ? nonsense !
— ինչ չառնէր, he did not take it into account, he took no heed of it;
չէ — ինձ, it is no matter to me, it is all the same to me, I don't care about it, I am indifferent about it;
չառնեն ինչ — զիմեքէ, they care for nothing;
վաղ ընդ փոյթ, cf. Վաղ.

NBHL (3)

Ի ձեռն փութոյն Աստուածայ։ Փութովն Աստուածայ. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 42։ ՟Ե. 30։)

Փոյթ եւ առ ձեռն մեղք է լեզուին ներգործութիւն. (Մաշկ.։)

Փոյթ ընդ փոյթ ձեռնամուխ եղեն աւերել։ Զի մի փոյթ ընդ փոյթ ի նմանէ ի բաց դարձցուք։ Փոյթ ընդ փոյթ զգացումն եղեւ դրանն արքունի։ Փոյթ ընդ փոյթ ածել զառաջեաւ. (Արծր. ՟Բ. 1։ Խոսր.։ Ուռպ.։ Ճ. ՟Բ.։)


Փորձիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be tried, tempted;
to try, to endeavour, to seek;
to be purified, refined.

NBHL (1)

Փորձեցայց ի ձեռն սակաւուց. (Պորփ.)


Փորուած, ոց

See full entry →

s.

hollow, cavity, excavation;
notch, score, hole;
— խելաց, the ventricles or cavity of the brain.

NBHL (1)

Ցանկանելն քո ի փորուածս չարութեան այսորիկ՝ ձեռն կարկառեցաք. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Տապար, աց

See full entry →

s.

hatchet, axe;
դնել զ— առ արմին, to lay the axe to the tree.

NBHL (1)

Ա՛ռ աբիմելէք տապար ի ձեռն իւր, եւ կոտորեաց բեռն մի փայտի։ Տապար առ արմին ծառոց դնի.եւ այլն։


Տարալսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disobedience.

NBHL (1)

Զի փայտին տարալսութիւն ի ձեռն փայտին հլուութեան բժշկեալ. (Իրեն. առ Լեհ.։)


Տարակորզեմ, եցի

See full entry →

va.

to pull up, to root out, to pluck up.

NBHL (1)

Զբազմազան տարազս՝ դժնդակարմատն շառաւեղօք՝ տարակորզեսցես ի ձեռն ձեռինդ ամենակալի. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Տարակուսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Տարակուսումն.


Տարակուսումն, ման

See full entry →

s.

cf. Տարակոյս;
argument, objection.


Տարահաճելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

disagreeable.

NBHL (1)

Ի ձեռն տարահաճելի եւ անառակ կենաց. (Մաքս. եկեղ.։)


Տարամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

foolishness.

NBHL (1)

Ի ձեռն սոցա՝ ամենայն մարդկան ազգի ահա զտարամտութենէն ամբաստան լինելով. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Տեղեկադիրք

See full entry →

s. mus.

finger-board, keys.


Սիմոնացի

See full entry →

s.

Simonian.

NBHL (1)

Ձեռս վաղվաղակի դնէք ի վերայ տգիտաց. թողում ասել զսիմոնեանն ախտ ախտանալոյն, դատեսցին տուօղքն եւ առօղքն։ Թէ առեր մամոնայ եւ ձեռնագրեցեր զոք, զյուգայեան եւ զսիմոնեանն ախտացայք զախտ. (Խոսր.։)


Սիմոնեան ախտ

See full entry →

sn.

Simony.

NBHL (1)

Ձեռս վաղվաղակի դնէք ի վերայ տգիտաց. թողում ասել զսիմոնեանն ախտ ախտանալոյն, դատեսցին տուօղքն եւ առօղքն։ Թէ առեր մամոնայ եւ ձեռնագրեցեր զոք, զյուգայեան եւ զսիմոնեանն ախտացայք զախտ. (Խոսր.։)


Սկզբնալոյս, լուսի

See full entry →

s.

primitive light, origin or author of light.

NBHL (1)

Սկզբնալոյսն հայր։ Հայելիս ընդունելիս սկզբնալուսին եւ աստուածպետականի ճառագայթին։ Ի ձեռն սկզբնալուսի եւ լուսատուի աստուածածնելութեանն (մկրտութեան)։ Սկզբնալոյս գերալոյս. (Դիոն.։)


Սկզբնապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

supreme hierarchy.

NBHL (1)

Սուրբս եւ թագաւորս եւ տեարս եւ աստուածս կոչեն ասացեալքն (սուրբ գիրք) զորս յիւրաքանչիւրսն սկզբնապետութիւնս զարդս. ընդ որոց ձեռն երկրորդքն աստուծոյ պարգեւացն հաղորդեալք. (Դիոն. ածայ.։)


Սկզբնաւոր

See full entry →

adj.

commenced, created, primitive, first.


Սկսանիմ, սայ

See full entry →

vn.

cf. Սկսնում.


Սկսումն, ման

See full entry →

s.

beginning, start, debut, first appearance or performance;
prelude.

NBHL (1)

Սկիզբն արար քարոզել զսկսումն առաջնորդութեան նորա, որ ի ձեռն մարմնոյ էր. (Եփր. համաբ.։)


Սնուցանող

See full entry →

cf. Սնուցող.

NBHL (1)

Ոչ է հաճոյ աստուծոյ ձեռն ձգել սնուցանողակացն յինչս որբոյն. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)


Սնուցիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Սնուցող.

NBHL (1)

Ոչ է հաճոյ աստուծոյ ձեռն ձգել սնուցանողակացն յինչս որբոյն. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)


Սնուցող

See full entry →

adj. s.

nutritious, nutritive;
nurse, fosterer.

NBHL (1)

Ոչ է հաճոյ աստուծոյ ձեռն ձգել սնուցանողակացն յինչս որբոյն. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)


Սողոսկեմ, եցի

See full entry →

va.

to cause to glide in, to instil, to insinuate, introduce or bring in cleverly, to foist.

NBHL (1)

Սովոր է չարն ի ձեռն այլոց սողոսկել զայսպիսի սպրդումն բանից։ Խորագէտն սուզեալ կորուսանէ զիւր վնասն, եւ ճարտարութեամբ բանին սողոսկէ զմիտս լսողացն ի վերայ վնասուն դիւրին պատճառաւ. (Մագ. ՟Ծ՟Դ։ Լմբ. առակ.։)


Ռիշտ, ռշտաց

See full entry →

adj.

niggardly, penurious, sordid, parsimonious, mean.

NBHL (1)

Առատաձեռն ի տուրս, եւ ոչ ռիշտ. (Ասող. ՟Գ. 5։)


Ռնգունք, գանց

See full entry →

s.

nostrils;
cf. Ընդաղոտ.

NBHL (1)

Ի ձեռն ռընգաց օդս (ձգի)։ Ռընգամբք ոչ շնչելով եւ ոչ հոտոտելով։ Ռընգամբքն որսալ եւ հետավարել (շան)։ Որ ինչ երեսք (այսինքն աչք) այլոց, ա՛յս ռընգունք շանց որսականաց եւ հետախուզից. (Փիլ.։)


Սադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to persuade, to advise, to excite, to suggest, to insinuate, to stir up, to provoke, to induce;
to help, to contribute;
to be the means of, to procure;
to contrive, to invent, to form;
to betray, to give up, to deliver.


Սալայատակ, աց

See full entry →

adj. s.

paved with flagstones;
pavement;
foot-pavement, foot-path.

NBHL (1)

Ի ձեռն որոյ հոգեւոր ճանապարհն սալայատակ յարդարի։ Հաստակառոյց սալայատակ կարծրութիւն գետնոյս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ. եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Է։)


Սակաւ, ու, ուց

See full entry →

adj. adv.

few in number, inconsiderable, moderate, small, slender;
"somewhat, less;
—, առ —, little by little, by degrees, by little and little, insensibly;
— անգամ, — երբեք, rarely, seldom;
ոչ —, many, much, not less;
— ինչ, —ս, առ — մի, few, not very, somewhat, rather, a little, cf. Փոքր մի, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի;
առ — մի, ի — ժամանակի, յետ —ուց, shortly, in a short time, for a moment;
յետ — միոյ, shortly after;
—ուք, with few attendants;
in few words, briefly, in short;
ոչ —ք ի նոցանէ, many of them;
ճաշակեցի — մի մեղր, I ate some or a little honey;
մարթի եւ ի —էն՝ — տալ, a little may be offered even of a little;
cf. Շատանամ."

NBHL (1)

Ի ձեռն այսոցիկ ամենայնի իբր դրան բացելոյ՝ ըստ սակաւ սակաւ մտանէ ի բանն, որ վասն յարութեանն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 40։)


Սակաւաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

concise discourse, brevity of speech, pauciloquy.

NBHL (1)

Գօսացեալ էր քո ձեռնդ սակաւաբանութեամբ. (Ածաբ. մկրտ.։)


Սակաւամասնեայ

See full entry →

adj.

summary, concise, brief, short, abridged.

NBHL (1)

Ուր կամ ոյր սակաւ են մասունք. սակաւաձեռն. դուղնաքեայ, սուղ.