Definitions containing the research գործ : 4939 Results

Դանդաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

slowness, tardiness, delay, frivolity, idleness, indolence.

NBHL (1)

Բազումս գիտէ փափկութիւնն գործել դանդաղութիւնս. (Լմբ. ատ.։)


Դուզնաքեայ, քէից

See full entry →

adj.

little, very little, moderate, small, light, thin.

NBHL (1)

Ասել դուզնաքեայ իմն թուի, բայց գործով հաստատել մեծ է։ Դուզնաքեայ գործ։ Կերպարանաց դուզնաքեայց։ Ի դուզնաքեայսն վարիցի խորհուրդսն։ Դուզնաքեայ զգեստ, նիւթ, շահ, պատճառք։ Դուզնաքեայք ոք։ Ոչ ի դուզնաքւոյ (ուստեք)։ Ո՛չ ի դուզնաքոյ ումեքէ։ Դուզնաքեացն՝ նուազք։ Դուազնաքեօքն շատին։ Դուզնաքեա՞յց լինի պատճառք չարեաց. (Փիլ.։)


Դուրգն, դրգան

See full entry →

s.

potter's wheel.

NBHL (2)

Բրուտ՝ որ նստիցի ի գործ իւր, շրջիցէ ոտիւք իւրովք զդուրգն. (Սիր. ՟Լ՟Ը. 32։)

Իջի ի տուն բրտին, եւ ահա նա գործէր ի վերայ վիմաց. ի լուսանցս դնի յոմանց, դրգան. (Երեմ. ՟Ժ՟Ը. 3.)


Դպիր, դպրաց

See full entry →

s.

lecturer;
scholar, one brought up at a seminary;
transcriber;
notary;
scribe, copyist;
արքունի or յիշատակաց —, chancellor;
հրովարտակաց —, secretary of State.


Դպրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

office of notary;
literature, letters;
book, register;
lecture, study;
order of lecturers;
այր առանց դպրութեան, an idiot, ignorant, unlettered, illiterate person;
գեղեցիկ —ք, the belles lettres, or polite literature.

NBHL (1)

Զի՞նչ դպրութիւն եւ գործ նորին։ Թէ ի դպրութեանն, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։ Կանոն.։)


Դռնակ, աց

See full entry →

s.

wicket;
door of a carriage, etc.

NBHL (1)

Դռնակ մի երկբացիկ քանդակագործ, յորում կայր խաչ մի արծաթեղէն. (Կաղանկտ.։)


Դռնչեմ, եցի

See full entry →

va.

to make ring, to resound, to toll, to ring.

NBHL (1)

ԴՌՆՉԵՄ կամ ԴՌՆՉԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, ցուցի. κρούω, κατακρούω repello Բախելով թնդեցուցանել, եւ Զխիստն կակղել.


Դռնչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Դռնչեմ.

NBHL (1)

ԴՌՆՉԵՄ կամ ԴՌՆՉԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. κρούω, κατακρούω repello Բախելով թնդեցուցանել, եւ Զխիստն կակղել.


Դսրովութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դսրով.


Դրական, ի, աց

See full entry →

adj.

positive.

NBHL (1)

θετικός positivus Յայտարար դնելոյ, եդելոյ, եւ դնելւոյ. իբր տեղական. եւ իրական, եւ անուանադրական. եւ Յետոյ եդեալ, ստացական. եւ Զոր պարտ է ի գործ դնել. եւ այլն.


Դրաստ

See full entry →

cf. Դրախտ;
cf. Դարաստան.

NBHL (2)

Փափկասուն եւ երանալից տնկագործիւր դրաստ. (Պիտ.։)

Ի ձեռն դրաստին տնկագործութեան։ Դրաստն յեղանակաբար ասացեալ է առաքինութիւն. եւ տեղի բուն եւ ընտանի դրաստին՝ եդեմ։ Յամենայնէ ուտել պատուիրէ ի դրաստոջացն. այսինքն յորոց ի դրաստին. (Փիլ. այլաբ.։)


Դրգալ, ի

See full entry →

s.

spoon;
— մի, spoonful;
խորոփիք —ի, bowl of a spoon.

NBHL (1)

ԴՐԳԱԼ կամ ԴԳԱԼ կամ ԴՔԱԼ կամ ՏԱՐԳԱԼ. Մի ի սպասուց ի վերայ սեղանոյ առ ըմպելոյ զթան կամ զօշարակ. գործի գոգեալ կիսաբոլոր կամ կէս ձուաձեւ, մեծ կամ փոքր.


Դրդեմ, եցի

See full entry →

va.

to incite, to solicit, to instigate, to induce, to raise.

NBHL (1)

Դրդել զբազմութիւն. զոք ի գործս. զկամս հօրն ի քաղցրութիւն։ Դրդեաց նախանձն զթշնամին։ Քնոյ զմեզ տալ դրդեն։ Զարթուցանէ զձեզ ի դրդել շիփորային. (Եղիշ. 2։ Վրք. հց. ՟Բ։ Լմբ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Ա.։)


Դրժեմ, եցի

See full entry →

va.

to fail, to infringe, to contravene.

NBHL (1)

ἑπιβουλεύω insidior, βλάπτω noceo (արմատն դրուժ. ոմանք գրեն Դժրել (զոր տեսցես), որպէս թէ արմատն իցէ դժ. դժուար) Դաւել ի մահ. դաւաճան, եւ ուխտազանց լինել. խարդախել. նենգել. ժխտել. դարանիլ. անիրաւիլ. վնասել.


Դրժողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դրժանք.

NBHL (2)

Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)

Իբր մահադեղօք դիւրաւ ներգործէ զդրժութիւն. (Պիտ.։)


Դրժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դրժանք.

NBHL (2)

Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)

Իբր մահադեղօք դիւրաւ ներգործէ զդրժութիւն. (Պիտ.։)


Դրժումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դրժանք.

NBHL (2)

Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)

Իբր մահադեղօք դիւրաւ ներգործէ զդրժութիւն. (Պիտ.։)


Դրօշեմ, եցի

See full entry →

va.

to sculpture, to make images.

NBHL (3)

Զփայտն խեղաթիւր եւ ոստովք վարակեալ՝ առեալ դրօշեաց մտադրութեամբ գործոյն իւրոյ. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 13։)

Դրով գործեաց, եւ դրօշեաց զնա ... Եւ դրօշեաց ի նմանութիւն պատկերի. (Ես. ՟Խ՟Դ. 12. 13։)

Նոցա ձեռագործքն յախտէ իմեքէ սկիզբն ընկալեալ դրօշեցան. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Եգիպտական, ի, աց

See full entry →

adj.

egyptian, of Egypt.

NBHL (1)

Եգիպտական նշանագործութեամբք. (Փարպ.։)


Եգիպտացի, ցւոյ, ցւոց

See full entry →

s. adj.

egyptian.

NBHL (1)

Մերթ որպէս Եգիպտական. յեգիպտոս գործեալ, այսինքն բանած.


Ելանեմ, ելի

See full entry →

vn.

to go out, to go from the inside to the outside;
to ascend, to go to a higher place;
to be horn, to take rise, to be produced, to proceed, to emanate, to flow from, to derive;
to attain, to arrive;
to agree, to be proper and suitable;
to surmount, to surpass, to go beyond, to overflow, to advance;
to stray;
ելանէ արեգակն, the sun rises or begins to appear on the horizon;
— ի վեր or ի վերայ, to reascend;
to leap over, to cross;
to gush out;
— աքաղաղի ի վերայ մարւոյն, to tread the hen;
— ի վերայ մատակի, to cover a mare, a bitch;
— ի ցամաք, to disembark;
— յորջոյ, to dislodge;
— զմիմեամբք, to concur;
to surpass;
յոգւոց —, to sigh;
ի գլուխ, ի լրումն —, to be ended, finished;
—ի գենաց, ի կենցաղոյս, to make one's exit from this world, to depart this life, to die, to decease;
to become defunct;
— ի հիւանդութենէ, to recover;
— ընդ սուր, զէնս, to commit suicide, to run one's self through with a sword;
ի պխտիւ —, to exalt or raise one's self to honour;
— յանկողինս ուրուք, to commit adultery;
to seduce;
անմասն, դատարկ —, to have no part, to be excluded;
— զհետ ուրուք, to pursue, to give chase;
յաչաց —, to render one's self hateful or odious, to fall in disgrace;
— ըստ չափ, to pass beyond, to exceed;
— կուսին ըստ չափ, to pass the flower of her youth;
— ըստ ձեռն՝ ընդ իշխանութիւն ուրուք, to revolt, to rebel, to rise up against;
— ըստ քաղաքն, ըստ դուռն քաղաքին, to leave the city;
— ի նաւ, to embark;
— ի կառս, ի ձի, to mount in carriage, on horseback;
— ընդ առաջ, to meet, to go out to meet;
— ի պատերազմ, to go to battle;
ի յորս —, to go hunting;
— յանկողինս մահճաց, to go to bed;
ընդ հակառակս —, to oppose one's self to, to resist;
— ընդ ինչ, to occupy one's self, to dedicate one's self to;
ի չարեաց ի չարիս ելին, from one perverseness they passed to another;
յայլոց յայլ ճառս —, to pass from one subjeet of discourse to another;
ընդ գին —, to buy, to traffic;
— ի սիրտ, to think, to conceive an idea;
to hope;
զարդարիլ եւ ընդ ոսկի —, to clothe or adorn one's self with golden apparel;
— իմիք յայդ, to remain, to rest over for the next day;
— յաջողութեան գորղացն ի ձեռս ուրուք, to progress, to succeed, to promote an affair by another persons means;
օրհնեալ լիցիս դու յ— եւ ի մտանել քում, (blessed be thy going out and coming in), God be with you, good luck to you.


Եղ

See full entry →

cf. Իւղ.

NBHL (1)

Ո՛վ նոր խառնումն սքանչելի, անեղ ընդ եղումն, կուսութիւն եւ ծնունդ ի քեզ ներգործի մա՛րիամ, ուրախ լեր. (Տաղ.։)


Եղականացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to create, to cause to exist.

NBHL (1)

Տալ եղանիլ. արարչագործել. ստեղծել. ընել.


Եղան, աց

See full entry →

s.

fork, pitch-fork.


Եղանակ, աց

See full entry →

s. mus. gr.

mode, modification;
form, formule, make, manner, way;
sort, kind, quality, condition, conduct;
means, expedient;
turn, trick;
air, tone, modulation;
time, measure;
mood;
— տարւոյ, season;
անգործ —, dead season.


Եղանիմ, եղէ, եղեայ

See full entry →

vn.

to be become, to be created;
to happen;
— ուրեք, to sojourn;
— ընդ կնոջ, to know a woman;
եղիցի լոյս եւ եղեւ լոյս, let there be light! and there was light;
եղիցի եղիցի, amen, so be it, be it so;
մի եղիցի, God forbid!

NBHL (1)

(էական եւ չ) γίνομαι fio, factus sum է՛ լինել. գոյանալ. ստեղծանիլ. ծնանիլ ի ժամանակի. իբր յն. γίγνομαι nascor, gignor եւ Լինել այս ինչ կամ այսպիսի. փոփոխիլ. առնիլ. գործիլ. հանդիպիլ. եղնիլ, ըլլալ.


Եղեռնական, ի, աց

See full entry →

adj.

flagitious, wicked, rascally;
bad, malicious;
enormous, atrocious.

NBHL (2)

Չար. չարագործ. թշուառական.

Եղեռնականք. լալոյ արժանի գործ»)։


Եղեռնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rascality, wickedness.

NBHL (1)

Եղեռն. եղեռնագործութիւն.


Եղերդ, ի, աց, ոյ, ոց

See full entry →

s.

wild lettuce;
succory, endive.

NBHL (1)

Բաղարջ ընդ եղերդի կերիցես։ Բաղարջն նշանակէ զսուրբ մարդկան զբարի գործսն, եւ եղերդնակն զդառնութիւն եւ զզեղջ դարձելոց. (Ոսկիփոր.։)


Եղծումն, ման

See full entry →

s.

cf. Եղծուած.

NBHL (1)

Նորոգութիւն եղծմանս։ Ընդ եղծման ջրողողն զազրագործաց։ Ի կեանս՝ որ ընդ եղծմամբ ոչ անկանի։ Եղծմունք, ցնդմունք, եւ հալմունք մեղացս սառնամանեաց պահեստի. (Նար.։)


Եղուտ, ի

See full entry →

adj.

substantial.

NBHL (1)

Առանց եղուտ եւ արարչագործ բանին եւ հոգւոյն իմանայք զաստուածութիւնն իբրեւ զհրէայս. (Ղեւոնդ.։)


Ենթադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to submit, to subdue, to subject;
to suppose, to presuppose.

NBHL (1)

Որպէս Ընթադրել, ներքոյ արկանել. նուաճել. եւ Ի վայր դնել. Ὑποτίθημι subjicio


Ենթամնայ, ի

See full entry →

s.

hyphen, mark of division of a word.

NBHL (1)

Ի ձեռագիր մատեանս դնի եւ ի վերայ տառիս ը, ի նշանակ սղելոյ, կամ որոշ հնչելոյ. որպէս թէ զօրութեամբ եւս լինի իմանալ զեդեալն ներգործութեամբ. զոր օրինակ հ՟ըզօր, հ՟ընարք, անն՟ըման։


Եպիսկոպոսակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

suffragan, companion of a bishop.

NBHL (1)

Արիստակէս հօրն էր գործակից եպիսկոպոսակից յամենայն ընթացս վարդապետութեանն. (Բուզ, ՟Գ. 2։)


Գահող, ոց

See full entry →

s. adj.

hunter's net.


Գաղատոս, աց

See full entry →

s.

stone-cutter.

NBHL (2)

Որպէս թէ Սալահատ. քարահատ. քարագործ. քարգործ. թաշճի, հէճճար, սէնքքէն.

Ի գործ կաւագործութեան գաղատոս որմաշէնս. (Բուզ. ՟Ե. 4։)


Գաղտակծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cheat, imposture.

NBHL (1)

Գաղտ կծողութիւն. նենգ. դաւ. դաւաճանութիւն. մեքենայագործութիւն.


Գաղտուկ

See full entry →

adv.

secretly.

NBHL (1)

Գաղտուկ եւ ի ծածուկ (յն. (մի բառ) գործին. Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Գամ, մոյ, մու

See full entry →

s. adv.

means, resources, remedy;
hold, crack, opening;
time, retaking;
ոչ կարել —ս գտանել, not to know where to put the hands or feet, to be without remedely;
—ս եւ հնարս գտանել, to find the way to do a thing;
ոչ կարացին — եւ մուտ գտանել, they could not do more;
— մի, once;
—ու, —ու, many times, successively, always;
— քան զ—, little at a time, more and more.

NBHL (1)

Գամու միոջ լեալ այն գործ. այսինքն մի անգամ, յայլում նուագի. (Բուզ. Ե. 3։ մ.)


Գամագիտ՞՞՞լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Գամագիծ՞՞՞գսանեմ.

NBHL (1)

Աղքատութեամբ ձգեաց նմա գործիս, եւ այնու կարծէր գամագիտ լինել։ Որում ոչ միայն ցեց, այլեւ ոչ մահ կարիցէ գամագիտ լինել։ Չլինիցի ինչ քեզ այնուհետեւ գամագիտ հուրն։ Չտայցէ գամագիտ լինել իւղն այն ի մկանունս մեր՝ ունելեացն նորա. (Ոսկ. մ. ստէպ։)


Գայթագղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be scanda-lized, offended, to take offence, to be in a passion;
to stumble, to slip, to trip.


Գայլախազ, ից

See full entry →

s.

pebble, flint.

NBHL (1)

Ամենայն նիւթ ընդ գործով արուեստից անկանի ճարտարաց. միայն գայլահազն անգործ մնայ. (Կամրջ. ՟Բ։)


Գանձապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

treasury.

NBHL (2)

Պաշտօն եւ գործ գանձապահաց.

Յուդա ոչ եղեւ արտաքաքսեալ ի գործոյ գանձապետութեան. (Մարթին.։)


Գանումն, ման

See full entry →

s.

bastinade;
torment.

NBHL (1)

Մինչ զի անհնար համարեալ զառ ի մարդ կանէ հարուածս այսպիսի իմն գանումն տանջանաց գործել. (Աթ. անտ.)


Գառնազգեստ

See full entry →

adj.

dressed in lambskins;
hypocritical.

NBHL (1)

Զգոյշ լերուք ի գառնազգեստ առնէ, եւ ի նորա աղանդագործ պղծուէ. (Ոսկիփոր.։)


Գարշանք, նաց

See full entry →

s. pl.

execration, abomination, horrour;
stain.

NBHL (1)

αἷσχος Turpitudo, foeditas, dedecus գարշութիւն. գործ գարշելի. ամօթ. ամօթալի ինչ.


Գարշեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Գարշիմ.

NBHL (1)

Գարշ համարել. խորշիլ իբրեւ ի պղծութենէ. յն. Տաղտկանալ. προσοχθύζω


Գարշումն, ման

See full entry →

s.

disgust;
abhorrence.

NBHL (1)

Կենցաղոյս գարշումն, եւ ատելութիւն նորա օծութեան է ներգործութիւն. (Լմբ. սղ.։)


Գաւազանաւոր

See full entry →

adj.

that carries a'stiek or sceptre;
cf. Գաւազանակիր.

NBHL (1)

Դառն կշտամբութեան գաւազանաւոր գործավար։ Եւ անպատսպար գաւազանաւոր, հոգեզրահ շնորհիւ զինաւոր. (Նար. ՟Ծ՟Ե. եւ Նար. մծբ.։)


Գաւառակալ, ի, աց

See full entry →

s.

cf. Գաւառապետ.

NBHL (1)

Կացոյց զնոսա ի վերայ ամենայն գաւառակալաց եւ գործակալաց. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Է.։)