Definitions containing the research ալի : 3180 Results

Անընդունակ

See full entry →

adj.

incapable, unqualified, insufficient.

NBHL (1)

ἅδεκτος, ἁμέτοχος. incapax, expers. Որ չէ՛ ընդունակ. անկցորդ. անբաժ. անտեղի տալի. տեղիք չտուօղ, անյարմար. գապուլ էթմէք. կէօթիւրմէզ. գապիլիյէթսիզ. իսթիտատսըզ.


Անընթեռնլի

See full entry →

adj.

illegible, unreadable.

NBHL (1)

Զոր չէ մարթ ընթեռնուլ. անվերծանելի. անկարդալի, գաղտնի. օգունմազ.


Անթատակ

See full entry →

s.

arm-pit.

NBHL (1)

մեռաւ ոմն իշխան՝ եւ ի լուանալն գտին բանալի մի յանթատակն. (Ոսկիփոր.։)


Անթաց

See full entry →

adj.

dry.

NBHL (1)

ἅβροχος, ἅνικμος. immadidus, homuris expers. Առանց թացեալ լինելոյ. անթանալի. անխոնաւ. չիթրջած. ըսլանմամըշ.


Անժուժելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

intolerable, insupportable.


Անժուժկալ

See full entry →

adj.

impatient;
incontinent, intemperate.

NBHL (3)

Ի վերայ ժուժկալին եւ անժուժկալին։ Յաղթեալ ժուժկալիւքն, եւ պարտեալ անժուժկալիւքն. (Նիւս. բն.։)

Զանժուժկալիցն զկորուստ. (Արշ. ՟Ի՟Է։)

Երեւի տակաւին ի գէջ անձինս անժուժկալիցն. (Տօնակ.։)


Անիմաստ, ից

See full entry →

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

NBHL (1)

իբր անիմանալի. ի վեր քան զմիտս.


Անիմաց

See full entry →

adj.

incomprehensible;
insensible.

NBHL (1)

Անիմանալի. որ ի վեր է քան զմիտս.


Անհոգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be neglectful, inattentive, indifferent.

NBHL (1)

Ես ոչ գիտէի՝ անհոգացեալ, զիմանալի չարին մախանս. (Պիտ.։)


Անհոլով

See full entry →

adj.

indeclinable.

NBHL (1)

ԱՆՀՈԼՈՎ. Որ չհոլովի, չթաւալի, ոչ հակամիտէ յիրս ինչ. որ եւ ԱՆՀՈԼՈՎԵԼԻ.


Անհոտ

See full entry →

adj.

without smell.

NBHL (1)

Որ ինչ չունի հոտ զգալի, կամ չէ հոտեալ. հոտ չունեցօղ, չհոտած. գօգուսուզ.


Անհպելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհուպ.

NBHL (2)

որ եւ ԱՆՀՈՒՊ, ԱՆՀՊԱԿԱՆ. ἅψαυστος, ἁέπαφος. intangibilis, intactus. եւ այլն. Անմերձենալի. անմատոյց. անշօշափելի. արգելեալ կամ անհնարին ի հպիլ.

Իմաստասիրաց անձինք անհպելիք եւ անմերձենալիք. (Մագ. ՟Լ։)


Անձանձրոյթ

See full entry →

cf. Անձանձիր.


Անձեռնարկելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.

NBHL (1)

Ամենեւին անհասանելին՝ անյուսալի է, եւ անձեռնարկելի. (Ածաբ. ծն.։)


Անձեւ, ի, ից

See full entry →

adj.

unformed.

NBHL (1)

Կամ չեւ եւս ձեւացեալ. ձեւանալի այլով իւիք. կամ անձեւ ըստ ինքեան. ἁσχήματος. nonfiguratus.


Անձկական, ի, աց

See full entry →

cf. Անձկալի.


Անձկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be narrow;
cf. Անձկամ.

NBHL (1)

Ընդ նեղ դուռն անձկացեալ ճանապարհին, (Շար.) է երկդիմի, այս ինքն նեղ, անձուկ. կամ ցանկացեալ, ցանկալի։


Անձն, ձին, ձամբ, ձանց

See full entry →

s.

person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.

NBHL (2)

Անձամբ անձանց ամօթալից առնել զերեսս իւրեանց. (Ագաթ.։)

Բժիշկ փորձեալ է՝ որ զայն առնու զանձամբ ի հիւանդաց՝ որք յամենեցունց անյուսալիք իցեն. (Ոսկիփոր.։)


Անձնական, ի, աց

See full entry →

adj.

personal;
hypostatical;
own.

NBHL (1)

ψυχικός. animatus, animalis, ceu animae, vitalis, πνευματικός, spiritualis. Հոգեկան. հոգեւոր. իմանալի, բանաւոր. շնչաւոր. կենդանական. րուհանի.


Անձնապանծ

See full entry →

adj.

boastful, full of vanity;
— լինել, to be extolled.

NBHL (1)

Պանծացեալ յանձն իւր. եւ որ ինչ է պանծալի անձին. փառացի. շքեղ.


Անձնապուր

See full entry →

vn.

to escape, to fly, to have a narrow escape, to run away.

NBHL (1)

Բաղձալի էր անձնապուր միայն լինել. (Ոսկ. ես.։)


Անձնաւոր, աց

See full entry →

adj.

animated, alive, rational;
personal;
hypostatical.

NBHL (1)

որպէս յն. ἕμψυχος, ἑμψυχώμενος. animatus, anima praeditus. Հոգիաւոր. շնչաւոր. բանաւոր. հոգի ունեցօղ. ճանլը. եւ հոգեւոր. հոգեկան. իմանալի. րուհանի.


Ագահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

avarice, niggardliness, stinginess.

NBHL (1)

Եւ Անյագութիւն անկարգ յօժարութիւն ի կերակուրս կամ յայլ հեշտալիս. աջ կէօզլիւլիւք.


Կամակար

See full entry →

adj. adv.

voluntary, willing, free, spontaneous;
-, — մտօք voluntarily, spontaneously, freely;
willingly, at one's will or pleasure, of one's own accord or free will.

NBHL (1)

ԿԱՄԱԿԱՐ. մ. ԿԱՄԱԿԱՐԱԲԱՐ. ἐκούσιως sponte, voluntarie. Կամակար մտօք. ի կամակար մտաց. ըստ կամս անձին կամ այռոց. կամակ եւ հեշտալի օրինակաւ. աջողակի. ուզելով, սրտանց, ուզածին պէս, աղէկ մը.


Կամակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pleasure, contentment.

NBHL (1)

Հեշտ կանակութիւնք. հեշտալիք մարմնոյ. փափկութիւն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 230։)


Կամեցող

See full entry →

adj.

willing, desirous.

NBHL (1)

Հաւաստեալ ունի հեշտալի կամեցողս զընդհանուրս երկնաւ ազնս կենդանեաց. (Պիտ.։)


Կամուրջ, մրջաց

See full entry →

s.

bridge;
պսակ կամրջի, parapet —.

NBHL (2)

Իմանալի կամուրջ. քանզի ի մահուանէ ի կեանս զմարդիկ ածեալ անցուցեր. (Անյաղթ բարձր.։)

Կամուրջ կենդանութեան, կամ կենցաղոյս. խախտեցեալ, ցանկալի. (Նար.։)


Կամք, մաց

See full entry →

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

NBHL (2)

Յօրէնս տեառն են կամք նորա։ Կեանք են ի կամաց նորա։ Տէր ի կամս քո (այսինքն կամօք կամ ի կամիլդ քո) ետուր գեղոյ իմոյ զօրութիւն։ Առնել զկամս քո աստուած իմ կամեցայ։ Զկամս երկիւղածաց իւրոց առնէ տէր։ Առնէր ըստ կամաց իւրոց։ Արասցէ ըստ կամս իւր։ Զկամս շրթանց նորա ոչ արգելեր ի նմանէ։ Ընդ կամս բերանոյ իմոյ հաճեաց տէր։ Ամենայն կամօք խնդրեցին զնա։ Կամօք իմովք կամ իւրովք. (յն. կամաւորապէս։) Անձրեւ կամաց (այսինքն յօժարակամ)։ Եղիցիք դուք ինձ երկիր կամաց. այսինքն կամեցեալ, ցանկալի. եւ այլն։

Կէին հեշտալիր խաղաղականօք ըստ կամի ախորժակաց. (Արծր. ՟Ա. 12։)


Կայարան

See full entry →

mar.

cf. Կայան;
station, rail-way station;
terminus;
wharf;
landing place;
— կառաց, coach-stand;
— ելից, մտից, departure;
arrival.

NBHL (1)

Իսկ ՃՃ. ի վարս կալիստր.


Կայեան, ենից

See full entry →

cf. Կայան.

NBHL (1)

(Եղիա) ի ցնծալի կայեանն՝ օդագնաց լինելով՝ ամբարեցաւ. (Պիտ. ուր եւ դրախտն կոչի կայեանք ադամայ։)


Կայծակնամաքուր

See full entry →

adj.

purified by fire.

NBHL (1)

Մաքրեալն իմանալի կայծակամբ հրոյ. մակդիր եսայեայ մարգարէի ըստ տեսլեան իւրում.


Կայսր, սեր, սերք, սերաց

See full entry →

s.

emperor, caesar;
Վեհափառ —ն, His Imperial Majesty.

NBHL (1)

Բառ լտ. չ՛էսար. յորմէ յն. գէ՛սար. καῖσαρ, αὑτοκράτωρ caesar, imperator μονάρχης, μόναρχος monarcha βασιλεύς rex. Յանուանէ յուլիոսի կեսարու առաջին ինքնակալի առեալ, վարի ի մեզ որպէս Ինքնակալ հռովմայեցւոց. արքայ արքայից. միահեծան թագաւոր. քաջ արանց. cf. ԿԵՍԱՐ, որպէս գահակից կայսեր.


Կանաչագեղ

See full entry →

adj.

painted green, of a fine green colour;
greenish.

NBHL (1)

Դրախտ կանաչագեղ տերեւալից. (Լաստ. ՟Ժ։)


Կանացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. s. pl.

female, feminine, womanly, womanish;
effeminate;
— սեր, ազգ —, womankind, the fair sex;
— ձայն, womanish voice;
— զգեստ, woman's garments;
— զարդ, female attire or ornaments;
զգենուլ —, to dress oneself in female attire;
մտանել զմուտ —, ննջել զգործ —, to lie with mankind;
—ք, women;
the menses.

NBHL (1)

Ոչ ունէր կակուղ փետրալից անկողինս՝ թուլացուցանողս եւ լուծանողս զկանաչեաց զմարմին. (Բաբիղ. ի յհ. մկ.։)


Կանխագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

foreknowledge, prescience, gift of prophecy.

NBHL (1)

Լցեալ լինէի վարդապետական շնորհալից իմն կանխագիտութեամբ. (Պիտ.։)


Կանխակալ, ոյ

See full entry →

adj.

ancient, of antiquated date or observance, old, inveterate;
— կարծիք՝ սովորութիւն, prejudice, prepossession, preoccupation;
— գիտութիւն, prescience, foreknowledge.

NBHL (1)

Ոչ եթէ առ կանխակալին սովորութեան էր սէր սրբոյ առ նոսա. (Ոսկ. փիլիպ.։)


Կանխակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ancient custom or usage, ancientness;
prejudice, prepossession.

NBHL (1)

Ոչ եթէ առ կանխակալին սովորութեան էր սէր սրբոյ առ նոսա. (Ոսկ. փիլիպ.։)


Կապար, աց

See full entry →

s. bot.

lead;
caper;
caper-bush.

NBHL (2)

Եւ ցրուեսցի կապարն, այսինքն է փշալից անօրէնք. (Կոչ. ԺԵ։)

Տարածեսցի կապարն, որ են մեղաւորք փշալից ժահահոտ. եւ զի խոտն կապար տարածանի ընդ երկիր եւ ոչ բարձրանայ. այսպէս եւ մեղաւորքն առ երկիրս նման. (Տօնակ.։)


Կապարճադարձոյց

See full entry →

adj.

deserting, fugitive;
rebellious.

NBHL (1)

Որ դարձուցանէ զկապարճս եւ զզէնս իւր յետս. դասալիք. ապստամբ.


Կապեմ, եցի

See full entry →

va. fig. gr.

to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.

NBHL (1)

Ընդ զգալի ձայնիս եւ զմտացն յօժարութիւն պարտ է կապել. (Ի գիրս խոսր.։)


Կապուտակ, աց

See full entry →

adj. s.

bluish, rather blue, sky-blue;
livid;
bluish, light blue;
— կամար, the roof or canopy of heaven, the cerulean vault;
—ն երկնից, sky-blue;
— ծովու, ultra-marine;
բրուսիական —, Prussian blue.

NBHL (1)

Կապուտակ ծով, կամ ալիք. (Արծր. ՟Ա. 11։ Շար.։ Երզն. լս.։)


Կառավարեմ, եցի

See full entry →

va.

to drive a coach;
to conduct, to direct, to guide, to govern, to rule, to regulate;
սրարշաւ —, to drive, to rattle along at full speed;
—իմ ի թեւս հաղմոց, to be borne on the wings of the wind.

NBHL (1)

Իմանալիք եւ զգալիք նովին եւ ի նորին ակնարկելոյ եղեն եւ կառավարին. (Գր. հր.։)


Կասկածաւոր

See full entry →

adj.

suspicious, distrustful, diffident, doubtful;
— լինել ումեք, to become suspicious of.

NBHL (1)

Ուր գուցէ կասկած. կասկածելի. երկիւղալի. խիթալի. զգուշալի.


Կատականք, նաց

See full entry →

s.

pleasantry, jesting, foolery;
mockery, jeering, jeer, scoff, taunting;
opprobrium;
ծաղր եւ այպն կատականաց առնել, to laugh, to scoff or jeer at, to cover with ridicule;
— լինել or — ծաղր եւ այպն կատականաց լինել, to make oneself ridiculous, to render oneself an object of derision;
to be the sport or laughing-stock of.

NBHL (1)

Կատականք եղեաք հոթանոսաց, խաղալիք դիւաց. (Ոսկ. եբր.։)


Կատաղի, ղւոյ, ղեաց

See full entry →

adj.

furious, impetuous, fierce, frantic, fiery, passionate, violent, unruly, wild, untamed, ferocious.

NBHL (1)

Կատաղի գազան կամ գազանք, լեզուանութիւն, զայրացումն, ցասումն, ալիք կամ գնացք ցանկութեան, զազրագործութիւն. (Պիտ.։ Խոր. ՟Բ. 89։ ՃՃ.։ Սկեւռ. աղ.։ Սարգ. եւ այլն։)


Կատարելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

perfection, integrity;
crowning, perfecting;
completion, accomplishment, consummation;
martyrdom;
consecration;
initiation;
—դ or քո —, your Holiness.

NBHL (1)

Յալիս գտար ահաս մտօք. (եւ անկատար յաւուրս կատարելութեան. Մաշկ.։)


Կարակն, ից

See full entry →

cf. Կարակին.

NBHL (1)

Ուռանց եւ սալից, եւ գրոցաց, եւ գրոցաց, եւ կարակնաց, եւ այլոց գործեացն, ի ձեռն որոց կերպարանացան նիւթքն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Կարապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

office of precursor;
fore-running.

NBHL (1)

Զմեծի պասեքին զճրագալոյցն կարապետութիւն ասէ զգալի պայծառութեամբ. եւ զաստուածայայտնութեան ճրագալոյցն նախատօնակ կարապետութիւն ոթօրեայ աւուրցն պաշտաման. (Կամրջ.։)


Կողոփոց

See full entry →

s.

knee-pan;
rattle, toy.

NBHL (1)

Որպէս յն. κεφαλή . Գլուխ. ըստ որում կունտ ծայր ոսկերաց՝ խաղալիկ տղայոց. extremum ossis, crassius illud rotundumque.


Կոյանոց, աց

See full entry →

s.

cloaca, sink, commonsewer, cess-pool.

NBHL (1)

Աղբանոց. լուսալիք.