Definitions containing the research ուշ : 2500 Results

Հանճարեղ, աց

adj. s.

full of wit, of ingenuity, of sense, witty, ingenious, intelligent, wise, sensible, clever, clear-sighted, judicious, prudent, right-minded;
—եղ այր, a genius, man of great parts, of rare talent;
—եղք, men of wit.

· Calfa

NBHL (1)

συνετός, συνίων, φρόνιμος , ἑπιστημῶς intelligens, sapiens, prudens, scientia praeditus, peritus. Ունակ հանճարոյ. քաջահանճար. իմաստուն. գիտնաւոր. զգօն. ուշիմ. հնարագէտ. խոհական. ճարտար. խելացի, բանիբուն.


Ծածկաբար

adv.

in secret, by stealth, secretly, stealthily.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս եւ ծածկաբար խորհուրդն, զոր գուշակէր աստանօր. (Նանայ.։)


Ծածկատես, աց

adj.

that sees secrets.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զմարդոյ՝ որպէս Ձեւացեալ գուշակ գաղտնեաց. եւ Իրագէտ անձին խղճի մտօք. եւ Հոգետես.


Ծակոտկէն

cf. Ծակոտկեան.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱԿՈՏԿԷՆ. գ. Ազգ հալուէի, որ կարծի լինել խեցեմորթ անուշահոտ, իբր Եղունգն, կամ Կնդրուկ երեւելի (այսինքն թափանցիկ) ասացեալ ի սուրբ գիրս.


Ծաղիկ, ղկան, ղկի, ղկանց

s. med. fig.

flower;
small-pox;
beauty, youth, bloom;
flower, choice, best;
— գինւոյ, mother or floating lees of wine;
— պղնձոյ, verdigris;
արանց —, cf. Լօշ;
— գունոց, splendour, vivacity of colour;
ցոյցք ծաղկանց, — show;
նկարիչ ծաղկանց, — painter;
աման ծաղկի, — pot;
— մանր, floweret;
գեղեցիկ՝ հոտաւէտ՝ քաղցրահոտ՝ անհոտ՝ դեռափթիթ՝ գեղափթիթ՝ գեղափայլ՝ թարշամ՝ սիրուն՝ երփներանգ՝ կարմրագեղ՝ —, beautiful, sweet, fragrant, inodorous, fresh-blown, splendid, faded or withered, lovely, variegated, scarlet -;
ծաղկէ ի —, from — to -;
քաղցրաբոյր հոտ ծաղկանց, the sweet perfume of flowers;
ծածկել զերկիր ծաղկօք, to cover the earth with flowers;
ծաղկունս ոփռել, to strew with flowers;
փթթին, թարշամին ծաղկունք, the flowers are blooming;
— fading;
ի — մանկութեանն, in his earliest years;
ի ծաղկի լինել, to be about to blossom;
to be in the bloom of youth;
ի ծաղկի or ի — հասակին, in the prime of life;
in the — of manhood;
cf. Թօթափեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἅνθος flos. (որպէս թէ ծիծաղիկ. որպէս վարդն յայլ լեզուս է իբր ծաղրիկ) Ծնունդ բուսոց, որպէս եւ տնկոց՝ նախ քան զպտուղն կամ սերմն, բազում մասամբ անուշահոտ, երփնագեղ, զուարթ, փափուկ.


Ծաղկաբեր

adj.

floriferous, flowering, bearing flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղկաբերք լինելով շուշանօք բանին. (Նիւս. երգ.։)


Ծաղկահամ

adj.

fragrant, perfumed with flowers;
—հոտ ըմպելի, perfumed drinks;
— գինի, fragrant wine.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զհամ անուշահոտ ծաղկանց.


Ծաղկահոտ

cf. Ծաղկահամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ւոնակ անուշահոտութեան ծաղկանց. որ եւ ԾԱՂԿԱՀԱՄ.


Ծաղկաձեւ

adj.

floriform, flower-shaped;
ընդ — ալիս ընդխառնիլ, to sail on placid waters.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղկաձեւ իցէ, կամ անուշահոտ. (Ագաթ.։)


Ծաղկեմ, եցի

vn. fig. med.

to blossom, to bloom, to flower, to put forth flowers, to be in flower;
to flourish, to prospere, to thrive;
to be pitted with small-pox;
— ալեաց, to become grizzled, to grow grey;
ծաղկեն տակաւ հերք նորա, my hair begins to grow grey.

· Calfa

NBHL (3)

Ծաղկեցէ՛ք որպէս զվարդենի բուսեալ ի գնացս ջուրց։ Ծաղկեցէ՛ք ծաղիկ իբրեւ զշուշան. (Սիր. ՟Լ՟Թ. 17. 19։)

Որպէս ծաղիկ վայրի այնպէս ծաղկէ։ Մի՛ ծաղկեսցեն բարունակք նորա։ ծաղկեսցէ յամառն, կամ իբրեւ զշուշան, կամ իսրայէլ։ որթք մեր ծաղկեսցեն. (Սղ. ՟ճբ. 15։ Յոբ. ՟Ի. 21։ Ես. ՟Ժ՟Է. 11։ ՟Լ՟Ե. 1։ ՟Ի՟Է. 6։)

Նշին ծաղկէ գուշակ գարնան. (Շ. յիշատ.։)


Ծաղկերանգ

adj.

party-coloured;
embroidered with flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Ու՞ր շուշանաց ծաղկերանկին՝ տանց եւ յարկաց զոր կազմեցին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Ծանակութիւն, ութեան

s.

cf. Ծանականք.

· Calfa

NBHL (1)

Զխաչիւ մեռանիլն յուշ արար, եւ զծանակութեան մահն. (Խոսր.։)


Ծանօթ, ից

adj. s.

knowing, known, manifest;
recognizable;
connoisseur, good judge of;
acquaintance;
friend;
indication, token, sign;
disciple, scholar;
—ս տալ, to make known, manifest, to disclose, to reveal;
to make acquaintance with;
—ս տալ զանձնէ, to make oneself known, to manifest or reveal oneself;
ի —ս գալ, to be known, manifest or revealed;
— լինել, to know, to be acquainted with;
—ք մեր, our acquaintances, friends, the people of our acquaintance.

· Calfa

NBHL (1)

Յիւրեանց ուշի պահել, եւ այլոց ծանօթս տալ։ Սէր ընդ աստուծոյ եւ ընդ մարդկան միաւորէ, եւ քրիստոսի աշակերտութեան տայ ծանօթս. (Խոսր.։)


Ծառացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to mount up in tree-like masses.

· Calfa

NBHL (1)

Զբուրումն անուշահոտութեան յերկինս ծառացուցանէ. (Լմբ. սղ.։)


Ծեր, ոց

adj. s.

old, aged, stricken or advanced in years;
old man, elder;
—ք ժողովրդեան, քաղաքին, the senate, seniors, elders;
the ancients;
եթէ —ն էր ուժեղ, կամ մանուկն էր ուշեղ, if young folks had experience, and old ones strength;
if youth knew & old age could.

· Calfa


Ծեքեմ, եցի

va.

to overstrain, to distort the sense of a passage, phrase or word, to parody.

· Calfa

NBHL (1)

զանունն իմ տէր՝ ոչ ցուցի նոցա. ծաքելով է ընթեռնելի (թերեւս պարուկաւ, կամ զիմաստն գուշակելով), փոխանակ ասելոյ՝ թէ ցուցի. (Կիւրղ. ել.։)


Ծիտ, ծտի

s. ornith. sparrow;
ճճուէ —, the chirrups.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծայրս երգից ծտից լինել գուշակեն. (Մագ. լ։)


Ծիրանի, նւոյ, նեաց

adj. fig.

s. zool. purple-fish, Venus-shell;
purple;
purple clothes, stuffs;
imperial dignity;
cf. Ծիրանագոյն, — Տիւրոսի or Ծուրայ, Tyrian purple;
—ս արկանել, to be clad or clothed in purple, to assume the purple;
to assume the imperial dignity.

· Calfa

NBHL (3)

Իբրու գոյն պտղոյ, կարմրերփեան՝ ոսկեփայլ՝ դեղին կանաչախառն. (լծ. եւ թ. զէր, զէրտալի, եւ սարը ). կամ որպէս գոյն ծիրանի (ծիրանի գօտւոյ), յորում է ամենայն ազգ փայլուն գունոց. քանզի եւ ծիրանի ասի ո՛չ միայն վարդագոյնն, եւ ոսկեգոյնն, այլեւ փայլուն մանուշակագոյնն, կանաչն, եւ կապուտակն, ծովագոյն, երկնագոյն. (յն. բօրֆի՛րա. լտ. բու՛ռբուռա լծ. հյ. փրփուր). եբր. էրկիւվան, արկէվան, արկասման. թ. պ. քըրմըզ, իւկէրլէթ, փարանղուն, ֆիրֆիր, պիրֆիր։

Միագոյն եւ նոյն անձրեւ մատուցեալ ի վարդ կարմիր երփն հարկանէ, եւ ծիրանի զմանուշակն երեւեցուցանէ. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)

ԾԻՐԱՆԻ. իբր ա. πορφύρεος, -ους, ἁλουργός, -οῦν marinae purpurae colore tinctus, purpureus, -um, violaceus. ծիրանական. ծիրանեգոյն. կարմրերանգ, բոցագոյն, վարդագոյն. եւ Մանուշակագոյն. եւ Ծովագոյն. եւ երփն երփն.


Ծխանելիք, լեաց

s.

perfumes, aromatic or odoriferous drugs, pastils.

· Calfa

NBHL (2)

Գեհոն բերէ անուշահոտ ծխանելիս, եւ բանջարս խոտոյ՝ որ խառնի ընդ մուշկն։ Գնացին ի հնդիկս, եւ առին հարկս՝ մուշկս եւ ամբարս եւ ծխանելիս. (Պտմ. վր.։)

Ա՛ռ մազտաքէ, եւ ծխանելիք, եւ անուշ ջրով եփէ՛. (Մխ. բժիշկ.։)


Ծխեմ, եցի

va.

to burn incense;
to send forth, to emit smoke;
to smoke-dry;
to smoke (tobacco);
— խունկս անուշից, to incense, to offer incense, to burn perfumes;
— ծխելիս, to smoke the chibook or narghileh.

· Calfa


Ծխիչ

adj.

exhaling.

· Calfa

NBHL (1)

Ծխօղ զխունկ. բուրիչ. Անուշահոտ խնկոցն ծխիչ. (Գանձ.։)


Լինիմ, եղէ, լեր, եր, լեալ

v. aux. to be;
to exist, to live;
to consist;
to become, to turn, to make one's self;
to happen, to take place, to occur, to chance;
to come to pass;
— առն, to marry, to be married, cf. Ամուսնանամ;
— ընդ կնոջ ընդ միմեանս, to have commerce with, to be in intimate relation with;
— ընդ ումեք, to stay with, to live together;
— ուրեք, to sojourn;
to dwell;
— բերկրութիւն ուրուք, to be the joy or happiness of;
— այր, to become a man, to arrive at man's estate;
— քահանայ, to be ordained priest;
զի՞նչ լինիցի ընդ իս, what shall I do ? what will become of me ? ի ցնծութիւն եւ ի հիացումն եղեւ աշխարհի, he was the glory and admiration of the whole world;
են նորա երկու որդիք, he has two sons;
իցեն այսոքիկ որպէս եւ են, whatever it may be;
քաւ եւ մի լիցի, God forbid ! արանց եւ կանանց լինէին, they married and were given in marriage;
որ ինչ լինելոց է եղիցի, happen what may ! ողջ լիք or լերուք, adieu! good bye! farewell!

· Calfa

NBHL (1)

Սա զաստուած գուշակեալ լինի. (Շար.։)


Լիութիւն, ութեան

s.

plenty, abundance, fulness;
repletion;
riches;
կեալ ի լիութեան, to live in abundance;
ի —, in abundance, profusely;
ի — բաւականի, sufficiently, enough.

· Calfa

NBHL (1)

Շրթունք նորա շուշանք՝ բուրեն զմուռս լիութեան. (Երգ. ՟Ե. 13։)


Լծորդեմ, եցի

va. gr.

to join, to conjoin;
ի մի —, to unite in one;
— զզգաստութիւն պարկեշտութեան ընդ գեղոյ, to unite chastity with beauty;
to conjugate a verb.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյնպէս լծորդին շա եւ սէ. որպէս՝ անգոսնեացն, եւ անգուշեաց. որպէս թարշիչ նոցա, եւ մեզ թարիս. (Երզն. քեր.։)


Լուսազարդեմ, եցի

va.

to furnish with light, to illuminate

· Calfa

NBHL (1)

Զմարգարէութեանց նախագուշակումն արտափայլեալ լուսազարդեալ զքո առ ի յաստուածածնէնբնութիւն առժամեայն առաւել քան զարեգակնային ճառագայթ. (Գանձ.։)


Լուսաշաւիղ

cf. Լուսագնաց.

· Calfa

NBHL (1)

Զլուշաւիղ թողեալ ճանապարհ՝ հետեւեցան կուրաշաւիղ գնացիւք. (Մագ. ՟Ա. ՟Կ՟Ե։)


Լուսատեսիլ

adj.

cf. Լուսատեսակ.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսատեսիլ շուշան ողջախոհութեան. (Երզն. լուս.։)


Լուրջ, լրջաց

adj. adv.

gay, joyful;
sprightly, lively;
sober, grave, imposing, serious;
— երեսօք, seriously;
ի բարբառ —, with a serieus voice;
ի լրջեաց, ի լրջէ, in a waking state. cf. Լուրթ.

· Calfa

NBHL (1)

Ասմաղուն (այսինքն երկնագոյն), լուրջ շուշան. սուսամ։ (Գաղիան.։)


Լսեմ, լուայ, լուր, լուեալ

va.

to hear;
to give audience to, to listen to;
to grant, to hearken to the prayer of;
to understand;
— զչար հոտ, to perceive the odour;
չլսելոյն, չլուելոյն առնել, to turn a deaf ear to;
լուայ զի, I have heard it said that;
լուարուք ինձ, listen to me, hear me;
լուր մեզ, hearken to us, grant our prayer;
ոչ լսեն ինձ, they do not listen to me.

· Calfa

NBHL (1)

ԼՍԵԼ. տր. խնդրով. Ունկնդիր լինել յոժարութեամբ. եւ Անսալ. հնազանդիլ. ընդունել զասացեալն, կամ զխնդիրն. անկարճ՝ ուշ դնել, մռել.


Լրբենի

cf. Լիրբ;
— երեսք, brazen-face, bare-face;
— սէր, illicit love.

· Calfa

NBHL (1)

Անձին լրբենոյ մի՛ մատներ զիս։ Զկնի լրբենի աչաց զգուշութիւն արա՛. (Սիր. ՟Ի՟Գ. 6։ ՟Ի՟Զ. 14։)


Խոնարհեցուցանեմ, ուցի

va.

to humble, to abase, to subject;
to bring down, to lower, to abate, to depress;
to bow or bend down, to incline;
— զունկն, to lend an ear to, to listen to;
— զանձն, to humble oneself;
to do penance, to mortify oneself, to fast;
— զամբարտաւանութիւն ուրուք, to lower, to abase, to bring down the pride of;
— զաստուած առ մարդիկ, to move God to compassion, to implore divine mercy;
Աստուած խոնարհեցուցանէ զամբարտաւանս, God humbles the proud.

· Calfa


Խոշորութիւն, ութեան

s.

coarseness, rudeness, want of politeness;
bigness.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն զգուշութեամբ գիտել զխոշորութիւն բանիցս. (Նախ. յոբ.։)


Խոչ, ից

s.

obstacle, opposition;
embarrassment, inconvenience, difficulty, hitch, hinderance, clog;
the spines of the hedgehog;
— խափանարար, great obstacle, impossibility;
ահա — անկոխելի, there is an insurmountable difficulty;
— եւ խութ լինել, to hinder, to clog, to embarrass, to prevent, to be a bar to;
տապալել զամենայն զխոչ եւ զխութ, to surmount the greatest obstacles;
cf. Խութ.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՈՉ. Փուշ ոզնւոյ, եւ որ ինչ մնան է նմին.


Խոպան, ի

adj. s.

uncultivated;
waste land, desert;
ի —ի, waste, fallow.

· Calfa

NBHL (1)

Բուսցի ի նմա փուշ իբրեւ ի խոպանի։ Եղիցի ի խոպանէնեւ իփչոյ յարօտ գառին. (Ես. ՟Ե. 6։ ՟Է. 25։)


Խոպանացուցանեմ, ուցի

va.

to let lie fallow, to leave uncultivated;
to lay waste, to spoil, to ruin.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ի բարի ուսմանէ անխրատ է միտքն, խոպանի. եւ որպէս խոպան երկիր փուշս եւ անպիտան բերս բուսացանէ. (Երզն. խրատ.։)


Խոպանեմ, եցի

va.

cf. Խոպանացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ի բարի ուսմանէ անխրատ է միտքն, խոպանի. եւ որպէս խոպան երկիր փուշս եւ անպիտան բերս բուսացանէ. (Երզն. խրատ.։)


Խոստաբանութիւն, ութեան

s.

promise

· Calfa

NBHL (1)

Յուշ լիցի քեզ սպառնալիք եւ խոստաբանութիւնք փրկչին. (Ճ. ՟Ա.։)


Խորամանկիմ, եցայ

vn.

cf. Խորամանկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Գաբաւոնացիք խորամանկեցան պաշարաւն եւ խաբեպատիր զգեստիւք։ Այն որ զգուշութեամբ սրբութեամբ տարածանել ընդ աշխարհս ամենայն հանդերձեալ էր, որդին դաւթի (սողոմոն) սիրովն բազում կանանց խորամանկեցաւ առնել զնա. (Եփր. յես. եւ Եփր. թագ.։)


Խորհիմ, եցայ

vn.

to think, to meditate, to consider, to cogitate, to study;
to reason, to reflect;
to suppose, to judge, to imagine, to fancy;
to bring to memory, to call to mind, to recollect;
— ընդ միմեանս, to consult, to advise together, to deliberate, to concert;
— ի սնոտիս, to meditate on trifles;
ի խորհելն անգամ սոսկամ, the mere thought of it makes me shudder;
յայն խորհէր հանապազ, he thought of nothing else.

· Calfa

NBHL (2)

ԽՈՐՀԵԼ. Հոգ տանել. ուշ ունել. խնամ տանել կամ ունել. խելք տալ, ուշ դնել.

ԽՈՐՀԵԼ. որպէս Կարծել կամ գուշակել ընդ միտս. համարել. ճանաչել.


Խորհրդածու, աց

s.

thinker;
counsellor;
the initiated;
minister, priest.

· Calfa

NBHL (1)

Աւանդութեան տիեզերաց խորհրդածուացն։ Զգուշացուցանեն զանձինս մեր երանելիք խորհրդածուքն. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ. եւ Կիւրղ. թղթ. առ միայնակեացս։)


Խորհրդածութիւն, ութեան

s.

thought, reflection;
deliberation;
secret;
mystery;
administration of the sacraments;
celebration of mass.

· Calfa

NBHL (1)

Պետրոս խորհրդածութեամբ զտաղաւարացն եւ զերրորդութեանդ քո խորհուրդ գուշակէր. (Գանձ.։)


Խորհրդական, ի, աց

adj. s.

mystical;
mysterious;
sacramental;
emblematical, symbolical;
rational, thinking, prudent;
adviser, counsellor;
— իմաստ, rhapsody, religious rapture.

· Calfa

NBHL (1)

Խորհրդական ազդեցութիւն, կամ զգուշութիւն, կամ գործ. (Եզնիկ.։ Նիւս. կազմ.։)


Խորհրդականութիւն, ութեան

s.

deliberation, council, consultation;
mystery, sacrament;
mysticalness, mysteriousness;
wisdom, prudence, wariness, cautiousness.

· Calfa

NBHL (1)

Որում արթնամիտ խորհրդականութեամբ ուշադրեալ այսմ ամենայնի մտաւոր եւ քաջ այրն վահան. (Փարպ.։)


Խորշիմ, եցայ

vn.

to feel an aversion to, to loathe, to turn from with disgust, to avoid, to shun, to eschew, to flee;
to be shy, to beware, to show or pay regard to;
to ho respectful;
— յումեքէ, to take a dislike to, to avoid of.

· Calfa

NBHL (1)

στέλλομαι, ὐποστέλλω, -ομαι subduco me, vito, caveo ἑκκλίνω declino εἵκω cedo παραλάττομαι fugio եւ այլն. Որպէս թէ ի խորշ մի ամփոփիլ. Ի բաց մեկնիլ. խրտչել. գարշիլ. խուսափել. թիկունս դարձուցանել. հեռանալ. օտարանալ. անձնապահ լինել. զգուշանալ. խղճել. թանգուզել. երկնչել. ետ քաշուիլ.


Խորշումն, ման

s.

aversion, repugnance, dislike, reluctance;
reserve, caution;
regard, respect.

· Calfa

NBHL (1)

ὐποστολή contractio αἱδώς verecundia εὑλάβεια, θεραπεία reverentia, cautio, officium, cultus. Խորշիլն. յետս կասումն. զգուշութիւն. եւ Պտտկառանք. ակնածութիւն, յարգանք.


Խուզեմ, եցի

va.

to search, to inquire, to seek diligently, to hunt after, to pry into;
to shear, to shave;
to cut off;
to strip off.

· Calfa

NBHL (1)

Պա՛րտ է ոչ խուզել զանօրէնութիւն առաջնորդին, այլ իւրոյ գործոյն ուշ դնել։ Մի՛ ինչ զառաջնորդին զանօրէնութիւնն խուզել. (Բրս. հց.։)


Խուռներամ

adj.

in many flocks;
in vast numbers;
— փունջ, nosegay of various flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Անթառամ ծաղիկ, շուշան վայրենի, փունջ խուռներամ՝ գարնանոյ. (Տաղ.։)


Խստամբերութիւն, ութեան

s.

cf. Խստակրօնութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Յուշ առնելով զխստամբերութիւն առաքինութեանցն, եւ եպթէ բազում են նոր ջանք աշխատութեանց. (Աթ. անտ.)


Թնդամ, ացի

vn.

to tremble, to quake, to agitate;
to move, to disturb, to get angry;
to beat, to palpitate.

· Calfa

NBHL (1)

Թնդաց սիրտն, վերացաւ ուշն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Թոշակ, աց

s.

provision;
viaticum;
pay, wages, hire, salary, stipend;
pension;
— եկեզեցական, benefice;
ուսանել —աւ, to be in a boarding-school;
— յետին, վերջին, viaticum;
տալ, պաշտել ումեք զյետին —, to administer the viaticum.

· Calfa

NBHL (1)

ԹՈՇԱԿ գրի եւ ԹՕՇԱԿ. պ. թուշէ, թուսէ՛ի ռահ. ἑφόδιον, ἑπισιτισμός commeatus, cibaria Պաշար. պարէն ճանապարհի. կերակուր ի պէտս ուղւոյ. խումանիա.