Definitions containing the research լոր : 2635 Results

Համաթոռ

See full entry →

adj.

co-reigning.

NBHL (1)

Յարարելոցս ոչ ոք է բոլորիցս թագաւորին համաթոռ եւ բարձակից. (Պիտառ.։)


Համակիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be affected, filled or covered with, immersed, sunk in;
to array, clothe or invest oneself with, to bury oneself in;
յոսկի — եւ ի քարինս պատուականս, to be completely covered with gold and precious stones;
ի թախծութիւն, ի խոր տրտմութիւն —, to give oneself up to melancholy, to be filled with sadness;
— ի սուգ, to dress in mourning;
cf. Թուխ;
պաճարք —կեալք ի գիրութեան, fatted cattle.

NBHL (1)

Համակ շուրջ պատիլ. բոլորովին ընկղմիլ, դեգերիլ, շաղիլ, զգածիլ. զգենուլ. թաթխուիլ.


Համահաւաքեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Համախմբեմ.

NBHL (1)

Դասք առաքելոցն սրբոց համահաւաքեալ ի վայրկեան ժամանակի առ ի բոլոր ազգաց, ուր էին վիճակեալք. (Դիոն. թղթ. ՟Ժ՟Ա։)


Համաճարակ

See full entry →

adj.

entirely consumed;
all-consuming, all-devouring, epidemic, epizootic, contagious.

NBHL (1)

Առ համաճարակ ամենաբոլոր ախտացեալ հոգիս վիրաւոր. (Նար. ՟Ծ՟Ե։)


Համանգամայն

See full entry →

adj. adv.

whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.

NBHL (1)

ՀԱՄԱՆԳԱՄԱՅՆ. մ.շ. ἄμα, ὄμως simul, una, aeque, pariter, tum;
tam, quam. Միանգամայն. ի միասին. զոյգ ընդ. նոյնպէս. եւ համայն. ընդ ամենայն, բոլորովին. իսպառ. իսկոյն. եթէ՛, եւ եթէ. ե՛ւ, եւ. մէկտեղ, մէկ անգամով, մէկէն.


Համաչափ

See full entry →

adj.

of the same measure, equal, proportioned, symmetrical;
commensurable.

NBHL (1)

Ուղիղն համաչափ իցէ աշխարհի, իսկ բոլորակն՝ որ զնովաւ շրջի, երկնի. (Արիստ. աշխ.։)


Համապայծառ

See full entry →

adj.

quite clear, bright, shining, luminous, resplendent.

NBHL (1)

Համակ պայծառ բոլորովին՝ կամ հանգոյ այլում, եւ սփռեալ պայծառութեամբ ընդ ամենայն կողմանս.


Համապարփակ

See full entry →

adj.

all-surrounding;
— վիհ, chaos.

NBHL (1)

Շուրջ պատօղ բոլորովին.


Կալանդեմ, եցի

See full entry →

va.

to bind, to reduce afracture.

NBHL (1)

Զմոլորեալն դարձո՛, զխորտակեալն կալանդեա՛. (Բրս. հայեաց.։)


Կակժիրակ, ի

See full entry →

s. med.

cassia;
conserve of cassia;
cassia-tree.

NBHL (1)

ԿԱԿԺԻՐԱԿ կամ ԿԱԿԾԻՐԱԿ Որպէս Կասիա ի պէտս դեղոյ. զի ի բառս Գաղիանոսի դնի որպէս յն. κάσσια σύριγξ cassia siliquae. ռմկ. խիարշէմպէ. այն է դեղ մաքրողական թթուաշ զովացուցիչ՝ ի պտղոյ ծառոյ, նման պտղոյ եղջերենւոյ, բայց բոլորշի երկայն։ ( ի Բժշկարանի կոչի եւ Սալիխա. եւ մեկնի.


Կահաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to prepare, to fit up, to provide with, to furnish, to stock.

NBHL (1)

Լծորդութիւնք շեշտոլոր բայից. իններորդ հոյիւ, զոր օրինակ կահեմ. (Երզն. քեր.։)


Կահեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Կահաւորեմ.

NBHL (1)

Լծորդութիւնք շեշտոլոր բայից. իններորդ հոյիւ, զոր օրինակ կահեմ. (Երզն. քեր.։)


Կահաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conveniency;
— համարել, to judge suitable.

NBHL (1)

Լծորդութիւնք շեշտոլոր բայից. իններորդ հոյիւ, զոր օրինակ կահեմ. (Երզն. քեր.։)


Կաճեայ

See full entry →

adj.

felt, made of felt.

NBHL (1)

Անարի ոմն սկայ վառեալ, եւ թաղեաւ (կամ թաղիւ) կաճեայ բոլորով ամենեւիմբ պարածածկեալ ... հարեալ նիզակաւ ճախր առնոյր կաճեայն (կամ կաճիւ). (Խոր. ՟Գ. 9։)


Կրկնեմ, եցի

See full entry →

va.

to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.

NBHL (3)

διπλασιάζω, διπλόω, ἑπιδιπλόω duplico δευτερόω secundo facio, intero ἑπικάμπτω, ἁνακάμπτω flecto, reflecto եւ այլն. Կրկին առնել զմիակն. երկպատկել զնոյն թիւ, կամ զիր. ծածել. ոլորել. բարդել. յաւելուլ. երկրորդել զնոյն զգործ. երկու խաթ ընել, վրայ բերալ, նորէն ընել կամ ըսել.

Հեղէք ի վերայ ողջակիզիդ. կրկնեցէք, եւ կրկնեցին։ Կրկնել զճանապարհս։ Կրկնեցան՝ ելին ընդ ճանապարհն ի բասան։ Անդրէն կրկնեսջի՛ք (կր), որպէս կթող յոճ իւր։ Ելանիցեն (յարգանդէ), եւ անդրէն ոչ կրկնիցին (իբր դարձ առնել)։ Ծունր կրկնել։ Ի կարմրոյ կրկնելոյ (այսինքն կրկին ներկելոյ, կամ ոլորելոյ)։ Դարձեալ կրկնէր՝ լինէր զօրաժողով (յն. յաւել)։ Մի՛ կրկնեսցին ի վերայ նոցա նոյն չարիք։ Յայն ձայն գոչման՝ առ հասարակ լերինք եւ հովիտք կրկնեալ բարբառով ընդդէմ հնչեցին. եւ այլն։

Զոր ջեռուցեալ՝ կրկնեաց, բոլորեալ որպէս պսակ. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Հագագ, աց

See full entry →

s.

breath, respiration;
throat, gullet, larynx;
aspiration;
pronunciation.

NBHL (1)

Առոգանութիւնք տեսականք երեք. ոլորակ, ամանակ, հագագ։ Հագագ երկու թաւ, սոսկ. (Թր. քեր.։)


Հազիւ, հազիւ թէ, — իմն, հազիւ հազ, — ուրեմն, — ուրեք

See full entry →

adv.

hardly, scarcely, barely.

NBHL (1)

Զմոլորեալն խնդրէ. եւ գտեալ հազիւ, ի վերայ ուսոց բառնայ. (Դիոն. թղթ.։)


Ղամբարափայլ

See full entry →

cf. Ղամբարանշոյլ.

NBHL (1)

Ղամբարափայլ լուսով ջահացուցանել ընդ ոլորտս տիեզերաց զյիշատակ սրբոցն. (Սիսիան.։)


Ղաշիկ

See full entry →

cf. Ղակիշ.

NBHL (1)

Ղաշիկ արարեալ յայնկոյս զվանտոսպ։ Ընդ մէջ փակեալ զղաշիկն։ Դարձուցին զղաշիկն։ Արատաքոյ ղաշիկ բանակին։ Ռազմ բոլորեալ ղաշիկ դիմացուածով զմարտն գրգռեալ, եւ այլն. (Արծր. ՟Գ. 17։ ՟Դ. 2. 5. 10։)


Ղեկավարեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to be steersman, to hold the helm, to steer a vessel;
to govern, to direct, to manage.

NBHL (1)

Այսոցիկ աստուածպետականացս հետեւելով, որք եւ զբոլորս զարդս երկնայնոցն իմացութեանց ղեկավարեն. (Դիոն. ածայ.։)


Ղուղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to swim;
to hide.

NBHL (1)

Դեռ տակաւին ի մոլորութեան ղուղին. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Ճախարակաձեւ

See full entry →

adj.

pulley-shaped, round, rounded, circular.

NBHL (1)

cf. ՃԱԽԱՐԱԿԱԳՈՐԾ. որպէս Ձեւացեալ ճախարակաւ, կամ ի ձեւ ճախարակի՝ բոլորշի.


Ճախարակեայ

See full entry →

adj. fig.

turned, formed or fashioned on a turner's wheel, in a lathe;
very well turned or made, well-finished, well formed.

NBHL (1)

cf. ՃԱԽԱՐԱԿԱՒՈՐ, ՃԱԽԱՐԱԿԱՁԵՒ, ՃԱԽԱՐԱԿԱԳՈՐԾ. որպէս Ճախարակեալ. բոլորշի. ողորկ. ջարխով բանած, կոկ.


Ճախարակեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to turn, to fashion in a turning lathe;
to turn elegantly, to round, to pollish, to beautify.

NBHL (4)

ՃԱԽԱՐԱԿԵՄ որ եւ ՇՈՒՐՋ ՃԱԽԱՐԱԿԵԼ. περιτορνεύω circumtorno. Ճախարակաւ հարթել, ողորկել, բոլորշի գործել. ջարխէ քաշել, կոկել, կըկլօր կամ բիւրիւզսիւզ ընել։ Նմանութեամբ՝ Սեթեւեթել.

Բոլորատեսակ զսա ճախարակեաց, ամենեցուն կատարելագոյն սորա ձեւ յօրինեալ. (Պղատ. տիմ.։)

Բոլորակօք ճախարակեցին զձեւ։ Ճշգրտապէս ճախարակեալ։ Ոչ ճախարակեալ ասեմ բանիւք. (Փիլ.։)

Զիա՞րդ ճախարակեցաք շրթունքն։ Բոլորակութիւն աչաց ճախարակեալ։ Ըստ շրջագայութեան ճախարակեալ փայտի։ Ճախարակեալ անօթք, կամ բանք. (Ոսկ. յադամ.։ Պրպմ. ձ։ Մագ. ՟Ը։ Նար. երգ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Ճակատագիր, գրաց

See full entry →

s.

destiny, predestination, fate, fatality;
doom, star, fortune;
դառն, վեհ —, fatal, high destiny.

NBHL (1)

Յաղագս աստեղաց ճակատագրին. (Նիւս. բն. ՟Լ՟Ե.) եւ այլն. ուր ճոխագոյն հերքէ զայդ մոլորութիւն։


Ճակատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ճակատեցուցանեմ.

NBHL (1)

Եւ այս իսկ սատանայի խարդախութեանն գործ է, ընդդէմ ճշմարտութեան զմոլորութիւնն ճակատել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 21։)


Ճակատեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to put or arrange an army in order of battle, to draw up, to marshal, to array.

NBHL (1)

Եւ այս իսկ սատանայի խարդախութեանն գործ է, ընդդէմ ճշմարտութեան զմոլորութիւնն ճակատել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 21։)


Ճաղպատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to twist, to twine.

NBHL (1)

Իբրեւ զճիւղ կամ զդալար ջիղ պատիլ, ոլորիլ. թեքիլ. ծեքիլ. դիւրաւ ծռմռկիլ.


Ճանակ, ի

See full entry →

s.

bezel or bezil.

NBHL (1)

Լիցի մատանին (պսակի) անկապ ի ճանակին՝ առանց գրի ... հաւասար բոլոր օղ, զի խորհուրդ է այսպէս լինել. (Մաշտ. ջահկ.։)


Հաւատամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to believe, to give credit to;
to confess;
to persuade oneself;
to commit oneself, to trust to, to confide in, to rely on;
չ-, to disbelieve;
— յաստուած, to believe in God;
— բոլորով սրտիւ, to believe firmly, with all one's heart;
— ամենայն բանի, to believe every thing;
— զոք, to side with, to second, to lend an ear to.


Հաւաքական, ի, աց

See full entry →

adj.

collective.

NBHL (1)

Հաւաքականաց յիրողութեանց։ Ըստ հաւաքականին միայն, եւ կամ ըստ բոլորին։ Ստոյիկեանքն ասէին մասն գոլ հաւաքականն՝ իմաստասիրութեան, իսկ արիստոտէլականքն գործի. իսկ պղատոնականքն ե՛ւ գործի ե՛ւ մասն։ Հաւաքականն նիւթ ունի զձայնս, իսկ կատարումն զապացոյցն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Հեթանոսական, ի, աց

See full entry →

adj.

heathenish, pagan, gentile.

NBHL (1)

Ի հեթանոսականէն ի բաց հեռացան ի մոլորութենէ։ Իմաստութեամբ հեթանոսականաւ. (Աթ.։)


Կոկոզանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow proud, puffed up;
to walk, to act or to talk in a-stately, boastful orimposingmanner;
to strut, to stalk.

NBHL (1)

Երկնային երաժշտութիւն բախեալ ընդ լսելեաց գործի՝ ո՞չ բռնադատէր մոլել եւ կոկոզանալ։ Իբրեւ զաստուածարեալսն եւ զմլորեալսն բարեաւն եւ զկոկոզացեալսն՝ աստուածարեալք աստուածազգեստք լինին։ Ինձ թուէր ըմբռնել զօրէն աստուածարելոց եւ կոկոզողացն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։ Եւ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. լիւս.։)


Կոկոզիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Կոկոզանամ.

NBHL (1)

Երկնային երաժշտութիւն բախեալ ընդ լսելեաց գործի՝ ո՞չ բռնադատէր մոլել եւ կոկոզանալ։ Իբրեւ զաստուածարեալսն եւ զմլորեալսն բարեաւն եւ զկոկոզացեալսն՝ աստուածարեալք աստուածազգեստք լինին։ Ինձ թուէր ըմբռնել զօրէն աստուածարելոց եւ կոկոզողացն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։ Եւ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. լիւս.։)


Կոկոն, աց, ից

See full entry →

s.

flower-hud.

NBHL (1)

κάλυξ calyx. նորափթիթ ծաղիկ թերաբաց՝ բոլորակ. որպէս բոլորք վարդից. կոճակ.


Մեց

See full entry →

s.

worm, wood-fretter;
maggot;
rottenness, putridity, corruption.

NBHL (1)

ՄԵՑ կամ ՄԷՑ. σῆψις, σηπιδών (ի σής . ցեց). putredo, putrefactio. Փտութիւն. նեխութիւն. եբր. ցեց. ուտիճ. (կա՛յ եւ յն. մի՛քսա. լտ. մուքուս. աղտ ընչաց. եւ լորձունք ժժմակաց)


Մէգ, միգի, գաւ, գով

See full entry →

s.

mist, fog, haze;
թանձր —, dense fog, thick mist.

NBHL (1)

Յանհաւատութեան միգի մոլորեալ. (Մագ. ՟Լ՟Թ։)


Միախումբ

See full entry →

cf. Համագունդ.

NBHL (1)

Եւ Միահեծան, տիրելով ըստ բոլորին։


Միահաղոյն

See full entry →

adv.

all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.

NBHL (1)

ἁθρόον, ἁθρόως confertim, universim, summatim, confestim, simul totus. Միանգամայն, եւ միահամուռ. բովանդակ ի միասին. խմբովին. եւ Անընդհատ. եւ Զոյգ ընդ. նոյն ժամայն. բոլորը մէկէն, միակտուր, մէկէնիմէն.


Միանգամայն

See full entry →

adv.

all at once, together, unitedly, all at the same time, altogether;
jointly, in concurrence, at the same time;
all, quite;
totally, entirely;
— եւ, yet, even, also;
— ասել, եւ — իսկ ասել, եւ զի — ասացից, upon the whole, after all, in a word, in short;
ոչ — առնել, to repeat several times, over and over again.

NBHL (1)

ἄμα, ὀμοῦ, ἀθροῶς simul ἑφάπαξ semel ἄδην penitus, prorsus συνολών, ἀπασαπλῶς simpliciter, ut semel omnia dicam. Համայն. համանգամայն. միահաղոյն. միահամուռ. ընդ ամենայն. բոլորն ի միասին. զոյգ ընդ նմին. նաեւ. մէկանգամէն, մէկէն, մէկտեղ.


Միանձնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to retire, to live in solitude;
to embrace a monastic life, to turn monk.

NBHL (1)

Միոյն վա՛յ տայ ի գլորելն. եւ զայս մի՛ մարմնով միանձնացեալ իմանաս, այլ յինքնահաճուծեան աշտարակն ելեալ. (Լմբ. ժղ.։)


Միլ, միլոն

See full entry →

s.

mile.

NBHL (1)

Մոլորեալ ուղին էր իբր ՟Ժ՟Բ միլոն։ Եւ էր հեռի սենեակ նորա ի սկիտոյ երկոտասան միլոնս։ Հեռի ի նմանղ տասն միլոն ... մի՛ աշխատեցուցից զնա տասն մղոն. (Վրք. հց. ՟Է. ՟Ը. ՟Ժ՟Ը։)


Մինչեւ

See full entry →

prep. adv.

until, till, as far as, to;
even to;
that;
— ցայժմ, till now, up to the present, up to this time, hitherto;
— ցայդ վայր, so far, as far as, to that place;
— ցայդր, so far, as far as that, to there;
— ցայս վայր, thus far, as far as this, to here;
— ուրանօ՞ր, how far?
— ցամպս, even to the clouds;
գայ ընդ իս — ի կարս, he goes with me as far as Kars;
կաց or մնա — եկեսցէ, wait till he comes;
— ցե՞րբ, how long?
ոչ ելից — դարձցիս, I will not go out until you return;
— ցբազում ամս, during many years;
— զի, so that, insomuch that;
այնպէս or այնչափ՝ զի, so that;
as well as;
— բազմաց իսկ ասել, so that several people said.

NBHL (2)

Ոչ բոլոր առանց մասանց ասի երբէք, մինչեւ որ ի մասանցն բոլորն բաղկանայցէ. (Ոսկիփոր.։)

Մինչեւ մեք ազյլս կամէաք հնազանդել, մեր՝ որ վարդապետք օրինացդ էին, զկնի նոցա մոլորութեանն խստորեցան. (Եղիշ. ՟Ը։)


Միշտ

See full entry →

adv. adj.

always, at all times, continually, at every turn, incessantly, for ever, for ever and ever, perpetually, eternally;
eternal;
որպէս —ն, as usual, as before, as formerly.

NBHL (1)

Միշտ մոլորեալ են։ Երկնչէիր միշտ զամենայն աւուրս։ Միշտ ի մահ մատնիմք։ Ելից եւ արարից, որպէս միշտն.եւ այլն։


Միջակէտ, կիտի

See full entry →

s. gr.

centre, central point;
point, full stop, period.

NBHL (1)

Շեշտն (ձայնի) յաւարտակէտին դնի, իսկ բութն ի ստորակիտին, եւ պարոյկն ի միջակետին. (զի որպէս միջակէտն՝ երկուցն է համեմատ, այսպէս եւ պարոյկն միջակ է բացոլորականացն. Երզն. քեր.։)


Միջասահման

See full entry →

adj. s.

middling, intermediate;
middle, centre.

NBHL (1)

Եղեւ տէր մեր միջասահման հաւատոց եւ անհաւատութեան, զմինն յարուցանելով զօրութեամբ, եւ զմիւսն գլորելով տկարութեամբ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Միջնանիւ, նւոյ

See full entry →

s.

centre, or middle part of a wheel;
middle wheel.

NBHL (1)

Երկիրս ամենայն տիեզերօք առ երկինս այնչափ համեմատութիւն ունի, որպէս առ (բոլոր շրջանակն՝) միջնանիւն. (Կոչ. ՟Զ։)


Պարեխ, ից

See full entry →

s.

rock, cliff, steep, precipice.

NBHL (1)

Կապեաց զինքն ի կանգուն ի պարեխ վիմին։ Զի մի՛ գիրացեալ (մարմինն՝) ի պարեխս մեղաց գլորեսցէ զնա (զհոգին)։ Շրջէր ի դժուարին փապարս, ի պարեխս, եւ ի կապանս. (Վրք. հց. ՟Ե. ՟Ղ. ՟Ը։)


Պարեմ, եցի

See full entry →

va.

to dance with, to dance in company, to perform a ballet;
— երգս, to sing and dance in a ring.

NBHL (1)

χορεύω salto. Պար առնուլ. պարս բոլորել կաքաւել բազմութեամբ. (իրօք կամ նմանութեամբ).


Պարծումն, ման

See full entry →

s.

vaunting, boasting.

NBHL (1)

Կամէր զաւելորդ պարծումնն (նոցա). ի բաց հատանել։ Ոչ եթէ ասելն՝ ես գիտեմ զնա, պարծումն ինչ էր։ Ոչ է պարծումն ասացեալն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8. 9. 38։)