Definitions containing the research իմ : 10000 Results

Փշախիլ

See full entry →

adj.

extirpating briars;
— շրջել, to pull up, to root out thorns or briars.

NBHL (1)

Գուցէ թողեալ զսերմանելն՝ փշախիլ շրջիցիմք. յն. զփուշս խլիցեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Փշրեմ, եցի

See full entry →

va.

to grind to dust or powder, to pound, to bruise, to crush, to triturate, to pulverize;
to crumble.

NBHL (1)

Զորոգայթս զայս փշրել։ Նիգք երկաթիք անհնազանդութեան փշրեցան։ Անկան փշրեցան ունայնութեան պաշտամունքն. (Յհ. իմ. ատ.։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։ Ագաթ.։)


Փոթոթ, ի, ից

See full entry →

adj.

cf. Փոթոթային.

NBHL (1)

Հովոյն եւ չորոյն նոյնպէս, եւ փոթոթին՝ փոթոթ։ Նախ հով եւ փոթոթ հիւթ տայ յերկրէ. եւ զայդ իմանաս ի խակ պտղոցն։ Փոթոթ համ եւ կամ եւ հով սերկեւելի. (Ոսկիփոր.։)


Փոթոթահամ

See full entry →

adj.

cf. Փոթոթային.

NBHL (1)

Հովոյն եւ չորոյն նոյնպէս, եւ փոթոթին՝ փոթոթ։ Նախ հով եւ փոթոթ հիւթ տայ յերկրէ. եւ զայդ իմանաս ի խակ պտղոցն։ Փոթոթ համ եւ կամ եւ հով սերկեւելի. (Ոսկիփոր.։)


Փոթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

folding, plaiting, fold.

NBHL (1)

Լնլով որոշմամբ մեկնելոյ ի միմեանց զփութութիւնսն. (Նիւս. կազմ.։)


Փոխաբերեմ, եցի, րի

See full entry →

va.

to transfer, to transport;
to transpose;
to translate, to change;
to reward;
to succeed.

NBHL (4)

Զամենեսեան ի խաղաղութիւն փոխաբերեաց։ Առ յագեցութիւն երկնային բարութեանն զմեզ փոխաբերեաց։ Յընտանի սպիտակութիւն սրտի զկերպն փոխաբերէ։ Ի հնազանդութեան պայման զբանս իւր փոխաբերէ. (Սոկր.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Յհ. կթ.։)

Եւ այսպէս փոխաբերելով բազում անգամ յերկաքանչիւրս՝ անհալական առ ի յերկոցունցն գործէ. (Պղատ. տիմ.։)

Մի անկումն ինչ իմասցիս զԱստուածութեան. զի ոչ փոխաբերի տեղի տեղւոջէ որպէս մարմին. (Բրս. ծն., անցանել։)

Զայսորիկ քեզ Աստուած իմ եւ տէր՝ ընդ այսքանեաց բարեաց փոխաբերեցի. (Նար. ՟Ե։)


Փոխաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փոխաբերումն.

NBHL (1)

Որ զերկրաւս եւ երկնովքն բերին փոխաբերութիւնք. (Պղատ. տիմ.։)


Փոխաբերումն, ման

See full entry →

s. rhet.

transport;
translation, removal;
allegory;
metaphor.

NBHL (1)

Որ զերկրաւս եւ երկնովքն բերին փոխաբերութիւնք. (Պղատ. տիմ.։)


Փոխադարձեմ, եցի

See full entry →

va.

to recompense, to reward;
to return like for like.

NBHL (1)

Ողորմեա՛ ինձ.. . եւ ապա փոխադարձեալ, Պատրաստ է սիրտ իմ Աստուած. (Տօնակ.։)


Փոխադրեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.

NBHL (2)

Որք ի չարիսն են, երկընչին փոխադրիլ առ մեզ։ Բարբառին, եւ ոչ զարթնում. հնչեն, եւ ոչ փոխադրիմ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։ Նար. ՟Ժ՟Դ։)

Թերեւս ի մարդկանէ դեւ փոխադրեցայ. (Կլիմաք.։)


Փոխակերպեմ, եցի

See full entry →

va.

to transform, to metamorphose, to transmute, to change.

NBHL (1)

Ի նոյն պատկեր փոխակերպիմք փառաց ի փառս որպէս ի տեառն հոգւոյ։ Փոխակերպիմք ամենեքեան յախտացելոց անախտք։ Լինէր փոխակերպեալ առ մերձաւորսն. (Պրպմ. ՟Ի՟Ե։ Աթ. ՟Գ։ Նոննոս.։)


Փոխան

See full entry →

prep.

instead of, in the place of, for;
cf. Փոխանորդ.

NBHL (3)

Փոխան ձեր ի խաչ բեւեռիմ. (Տաղ.։)

Ես քո փոխան (կամ փոխանակ ) եղից. (Փիլիմ. 20։) յն. շահաւորիմ. այսինքն ի քո պտուղ վայելեցից. զի եւ ոնեսիմոս նշանակէ շահեկան, օգտակար։

Փոխան հայցեմ.. . Փոխան պաղատիմ։ Փոխան աղաչեմ. (Խոսր.։ Երզն. լս.։)


Փոխանակ

See full entry →

prep.

instead of, in place of;
in exchange or in return for, as a reward for;
— նորա, in his place;
— ընդ, instead of;
— զի, whereas;
for as much as, since, because;
անձն քո — անձին նորա, your life shall be surety for his;
ասել —ուրուք, to say in a person's name.

NBHL (12)

Ապա թէ փոխանակելով փոխանակեսցէ զայլ անասուն ընդ անասնոյ, եղիցի եւ այն փոխանակն սուրբ։ Եւ նա, եւ փոխանակն իւր եղիցին սուրբ։ Արարի փոխանակ քո զեգիպտոս եւ զեթէովպիա, եւ զսուհէն քեզ փոխանակեցի։ Զջուր մեր դնոյ արբաք, եւ փայտն մեր առանց փոխանակի եկն ի վերայ։ Առ ոտն կոխէիք զարդարն՝ առնելով փոխանակս։ Առի զեղբարս ձեր, փոխանակս տուեալ տեառն։ Նախատեցին փոխանակ (այսինքն զփոխանակն, կամ զերեւեցուցիչն ) օծելոյ քոյ, եւ այլն։ Հաւատարիմ բարեկամի ոչ գոյ փոխանակ։ (Սիր.՟Ղ. 15։)

Ուստի ՓՈԽԱՆԱԿԱՒ, իբր մ. որպէս Փոխանակելով զմիմեանս. փոխն ի փոխ, նեօպէթով.

Առաքէր զնոսա ի լիբանան տասն հազար յամսեան՝ փոխանակաւ. յն. որք փոխանակէին զմիմեանս. (՟Գ. Թագ. ՟Ե. 14։)

Ազգքն՝ զոր փոխեցեր, եւ նստան փոխանակաւ ի քաղաքս սամարեայ. իմա փոխանակ բուն բնակչացն։

Ո՛չ սպասք բազմամբոխ, եւ ո՛չ փոխանակ հանդերձից. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)

ՓՈԽԱՆԱԿ. նխ. ἁντί, ἁντ’, ἁνθ’ vice, pro. Ընդ. փոխան. ի տեղի այլոյ. ի փոխարէնս. ի սակս. վասն. ըստ. ի դիմաց. տեղը, համար.

Փոխանակ արեան նորա։ Փոխանակ իսահակայ։ Փոխանակ ական, կամ ատամանց նոցա։ Վարձ ձեր է այն՝ փոխանակ պաշտամանցն ձերոց։ Նա նստցի յաթոռ իմ փոխանակ իմ։ Հերիք էր յամս իմ՝ փոխանակ իմ, եւ եղբօր իմոյ։ Խօսեցաւ ի վերայ քո չարիս փոխանակ չարեաց։ Փոխանակ այնորիկ լուարուք հովիւք զպատգամս տեառն։ Փոխանակ այնր՝ զի փառաւորեցաք մեք զԱստուածս նոցա.եւ այլն։

Ասէ Երեմիա փոխանակ (այսինքն ի դիմաց ) ժողովրդեանն. (Մծբ. ՟Ե։)

Փոխանակ ընդ զիմ անձնս տայցեմ։ Մահու պատիժ փոխանակ ընդ վատութեան կրեն. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 23։ Եզնիկ.։)

Օրհնեսցին.. . փոխանակ զի լուտր ձայնի իմում. (Ծն. ՟Ի՟Բ. 18։ ՟Ի՟Ղ. 5։ տե՛ս եւ Օր. ՟Ը. 20։ Դտ. ՟Ժ՟Ա. 36։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 10։ Մաղ. ՟Բ. 9։ Երեմ. ՟Լ՟Ա. 20։)

Սովին հայկաբանութեամբ իմանայ Սարգիս եւ զասելն Յկ. ՟Դ. 15։

Փոխանակ զի ասէիք, եթէ տէր կամեսցի. որպէս այն թէ, որովհետեւ այսպէս ասէք յոչ ուղիղ միտս։ Բայց յայսմ վայրի պարտ էր իմանալ որպէս հելլենաբանութիւն. փոխանակ զի ասելոց էիք. (յն. փոխանակ ասելոյ ձեզ )։


Փոխանակ, ի

See full entry →

s. adv.

substitute;
lieutenant;
vicar;
successor;
exchange, barter, compensation;
—աւ, by turns, alternatively, reciprocally, mutually;
— արքայի, vice-roy;
— բդեշխի, vice-consul;
proconsul;
— հանդերձից, change of clothes, changes of raiment;
արարի — քո զեգիպտոս, have given Egypt as your ransom.

NBHL (12)

Ապա թէ փոխանակելով փոխանակեսցէ զայլ անասուն ընդ անասնոյ, եղիցի եւ այն փոխանակն սուրբ։ Եւ նա, եւ փոխանակն իւր եղիցին սուրբ։ Արարի փոխանակ քո զեգիպտոս եւ զեթէովպիա, եւ զսուհէն քեզ փոխանակեցի։ Զջուր մեր դնոյ արբաք, եւ փայտն մեր առանց փոխանակի եկն ի վերայ։ Առ ոտն կոխէիք զարդարն՝ առնելով փոխանակս։ Առի զեղբարս ձեր, փոխանակս տուեալ տեառն։ Նախատեցին փոխանակ (այսինքն զփոխանակն, կամ զերեւեցուցիչն ) օծելոյ քոյ, եւ այլն։ Հաւատարիմ բարեկամի ոչ գոյ փոխանակ։ (Սիր.՟Ղ. 15։)

Ուստի ՓՈԽԱՆԱԿԱՒ, իբր մ. որպէս Փոխանակելով զմիմեանս. փոխն ի փոխ, նեօպէթով.

Առաքէր զնոսա ի լիբանան տասն հազար յամսեան՝ փոխանակաւ. յն. որք փոխանակէին զմիմեանս. (՟Գ. Թագ. ՟Ե. 14։)

Ազգքն՝ զոր փոխեցեր, եւ նստան փոխանակաւ ի քաղաքս սամարեայ. իմա փոխանակ բուն բնակչացն։

Ո՛չ սպասք բազմամբոխ, եւ ո՛չ փոխանակ հանդերձից. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)

ՓՈԽԱՆԱԿ. նխ. ἁντί, ἁντ’, ἁνθ’ vice, pro. Ընդ. փոխան. ի տեղի այլոյ. ի փոխարէնս. ի սակս. վասն. ըստ. ի դիմաց. տեղը, համար.

Փոխանակ արեան նորա։ Փոխանակ իսահակայ։ Փոխանակ ական, կամ ատամանց նոցա։ Վարձ ձեր է այն՝ փոխանակ պաշտամանցն ձերոց։ Նա նստցի յաթոռ իմ փոխանակ իմ։ Հերիք էր յամս իմ՝ փոխանակ իմ, եւ եղբօր իմոյ։ Խօսեցաւ ի վերայ քո չարիս փոխանակ չարեաց։ Փոխանակ այնորիկ լուարուք հովիւք զպատգամս տեառն։ Փոխանակ այնր՝ զի փառաւորեցաք մեք զԱստուածս նոցա.եւ այլն։

Ասէ Երեմիա փոխանակ (այսինքն ի դիմաց ) ժողովրդեանն. (Մծբ. ՟Ե։)

Փոխանակ ընդ զիմ անձնս տայցեմ։ Մահու պատիժ փոխանակ ընդ վատութեան կրեն. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 23։ Եզնիկ.։)

Օրհնեսցին.. . փոխանակ զի լուտր ձայնի իմում. (Ծն. ՟Ի՟Բ. 18։ ՟Ի՟Ղ. 5։ տե՛ս եւ Օր. ՟Ը. 20։ Դտ. ՟Ժ՟Ա. 36։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 10։ Մաղ. ՟Բ. 9։ Երեմ. ՟Լ՟Ա. 20։)

Սովին հայկաբանութեամբ իմանայ Սարգիս եւ զասելն Յկ. ՟Դ. 15։

Փոխանակ զի ասէիք, եթէ տէր կամեսցի. որպէս այն թէ, որովհետեւ այսպէս ասէք յոչ ուղիղ միտս։ Բայց յայսմ վայրի պարտ էր իմանալ որպէս հելլենաբանութիւն. փոխանակ զի ասելոց էիք. (յն. փոխանակ ասելոյ ձեզ )։


Փոխանակաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to answer, to contradict, to gainsay.

NBHL (2)

ՓՈԽԱՆԱԿԱԲԱՆԵԼ. Փոխանակ ընդդիմաբանել. ի դէմս ածել.

Զոր պարսաւեալ այպանէին փոխանակաբանեալ, որք ի նմանէ յանդիմանեալ լինէին. (Խոր. ՟Գ. 31։)


Փոխանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to exchange, to make an exchange, to barter;
to substitute for, to fill the place of;
to succeed;
to permute, to alternate;
to compensate, to counterbalance;
— զտեղի, to take the place of, to substitute for;
— զանձն ի վերայ ճշմարտութեան, to give oneself for the truth;
— զոք ի վերայ ապահովութեան հասարակաց, to sacrifice a person for the public safety;
— զկեանս իւր ի վերայ ուրուք, to hazard one's life in defence of a person;
զմահ ընդ կենաց — քան, t o die rather than yield.

NBHL (1)

ἁλλάσσω, ἁνταλλάσσω, -ττω, μεταλλάττω, -σσω muto, commuto, transmuto. Փոխանակ տալ կամ առնուլ կամ գնել. փոխել զիմն ընդ իրիք կամ յայլ ինչ. տեղը կամ դիմացը ուրիշ բան տալ, կամ առնել, իրարու հետ փոխել.


Փոխանորդ, աց

See full entry →

s.

substitute, representative;
vicegerent, vicar;
successor;
compensation, equivalent;
— արքայի, vice-roy;
— պատրիարքի, patriarch's vicar general;
— բանալեաց, duplicate key;
false key.

NBHL (1)

Էր մեր ստացուածք բազում, իսկ ժառանգաւոր ոչ ոք երեւի եւ փոխանորդ. (Փիլ. իմաստն.։)


Փոխանորդեմ, եցի

See full entry →

va.

to substitute, to fill or take the place of, to succeed to;
— զկեանս, to die.

NBHL (4)

Փոխանորդէ զտիրան՝ եղբայր իւր տիգրան վերջին։ Կղաւդիոս, եւ յետ նորա աւրեդիանոս, հուպ ընդ հուպ փոխանորդելով զմիմեանս։ Վճարեցաւ ի կենցաղոյս՝ եղբօրն փոխանորդելով զտէրութիւն. (Խոր.։)

Զսա լիւսիմաքոս փոխանորդէ։ Որդի զհայր փոխանորդեալ։ Որք յետ նորա ի նորին սերմանէ փոխանորդեցին զթագաւորութիւն. (Եւս. քը։ Շ. վիպ.։ Յհ. կթ.։)

Որ յետ նորա փոխանորդեսցէ զեկեղեցին։ Քահանայք զմիմեանս փոխանորդէին վասն մահուն արգել լինելոյ։ Վնխճանի եւ փլաբիանոս. պորփիւր փոխանորդի ի տեղին. (Ճ. ՟Ա.։ Շ. բարձր.։ Սոկր.։)

Որ փոխանորդենն զնոսա հակակայքն։ Քանզի ուրախութեան փոխանորդի տրտմութիւն։ Ակնարկեա փախնուլ չարութեանցս՝ որ յիս, զի բարիդ քո եկեալ փոխանորդեսցէ. (Յհ. իմ. երեւ.։ Նար. ՟Հ՟Ը։)


Փոխանորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

substitution, succession;
vicarship, vicariate;
permutation, exchange;
compensation.

NBHL (2)

ՓՈԽԱՆՈՐԴՈՒԹԻՒՆ. փոխարինութիւն. փոխանակումն. փոխումն, եւ փոփոխումն յիմիք կարգի.

Սրինկ նորոգ՝ այլ իմն տասակաւ առեալ մեզ՝ ընդ հնոյն փոխանորդութեամբ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Փոխանցաբար

See full entry →

adv.

transitorily.

NBHL (2)

Շարժումն է գնդատեսակ, յորժամ փոխանցաբարնորգործէ. որպէս ի ջրոց ձկունք եւ թռչունք, եւ գնւնզանն մովսիսի յօձ, եւ այսպիսիքս։ Շարախառնապէս ներգործէ անձն, եւփոխանցաբար, յորժամ ընդ իմանալեաց իմանի. (Մաքս. ի դիոն.։)

Իրաւացի է առնուլ փոխանցաբար. . . իմանալի խորհրդով. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Փոխանցեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to transmit, to hand down;
to be converted, turned, changed or transformed;
cf. Փոխանագիր.

NBHL (4)

Սակայն պահել հայրն իմ ջանաց, զազգս եւ զերկիր յիս փոխանցեաց. (Հեթում ոտ.։)

ՓՈԽԱՆՑԵԼ. չ. μεταβαίνω transeo, migro եւ դիմազ. μετιτέον transeundum est. Անցանել յայլ տեղի կամ յիրս ինչ կամ ի բանս. անցնիլ.

Ի տնկոցն ի կենդանիս փոխանցելով՝ ոչ անդէն ի զգայուն եւ ի գնալուն դիմէ բնությունս. (Նիւս. բն.։)

Յաղագս էի.. . փոխանցելի է մեզ այժմյարդարեւ գոյ՛ն արդարեւ էին Աստուածաբանականն գոյանունութիւն։ Փոխանցելի է մեզ այժմ իմիջին զարդ երկնայնոցն իմացութեանց. (Դիոն. ածայ. եւ Դիոն. երկն.։)


Փոխատու, աց

See full entry →

s.

lender.

NBHL (1)

Փոխատուն եկն առնուլ զերկոսին զորդիս իմ իւր ի ծառայութեան։ Քննեսցէ փոխատու զամենայն ինչ նորա։ Երկու պարտապանք էին ուրումն փոխատուի.եւ այլն։


Փոխատրական, ի, աց

See full entry →

adj.

successive.

NBHL (2)

μεταδοτικός communicativus. Փոխադարձական. որ ինչ հայի ի տուրեւառ իմն.

Իսկ ի յերկրորդ մասինըն ժամք երկոտասան՝ տիւք եւ գիշերք միմեանց լինին փոխատրական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Փոխատրեմ, եցի

See full entry →

va.

to restitute, to requite, to recompense;
cf. Փոխադրեմ.

NBHL (1)

Համարե՞լ յաւէտ զբանին բնութիւն ի կնատս յայս եւ ի հւղեղէնս փոխատրիլ մարմին։ Քրիստոսիւ փոխատրիմք փառաց ի փառս. (Պրպմ.։)


Փոխատրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

restitution, restoration, retribution, recompense;
change, mutation;
lending.

NBHL (1)

Նկարեալ ապաւորեաց յորովայնի իմում զսարսափելի փոխատրութիւն ներմարդութեանն. (Ճ. ՟Գ.։)


Փոխարէն, րինաց

See full entry →

s. prep. adv.

recompense, compensation, retribution, remuneration, reward;
return, requital, satisfaction, revenge;
in exchange or return for, instead of, for;
reciprocally;
— վնասուն, amends, indemnity, reparation;
— այցելութիւն, return visit;
դարձ —րինի, condign recompense;
առնել զդարձ —րինի, to give like for like;
հատուցանել զ— վնասուն, to make up to, to indemnify for.

NBHL (4)

Զփոխարէնսն հատուցանել ծնողացն։ Արդ արարէք զդարձ փոխարինին ի նոյն։ Զդարձ փոխարինին յանձինս իւրեանց ընդունէին. (՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 4։ Եսթ. ՟Ժ՟Ղ. 9։ Հռ. ՟Ա. 27։)

Ձգենփութապէս ի փոխարէն նոցին ի տանջանսն. (Լմբ. իմ.։)

Թէ ապրիմք, փոխարէնս առնեմք ձեզ. (Զենոբ.։)

Փոխարէն հատուցանել։ Ո՞ փոխարէն թշնամանեսցէ։ Արժանի որոնց գործեցին՝ կրեն փոխարէն զտանջանսն. (Ածաբ.։ եւ Սարգ.։ Եզնիկ.։ Լմբ. իմ.։)


Փոխարինեմ, եցի

See full entry →

va.

to compensate, to return, to reward, to content, to satisfy, to acknowledge;
to indemnity, to requite.

NBHL (1)

Ըստ այնմ թէ փոխարկեալս ի միմեանց փոխարինին. (Խոր. ՟Գ. 29։)


Փոխարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to convert, to change, to turn, to transform.

NBHL (4)

Փոխարկելով զմեծութիւնն իւրաքանչիւր՝ եւ զտեղւոյն կայումնն փոխարկէ. (Պղատ. տիմ.։)

Զիմ շիջուոցէ ըղբոց տապին, փոխարկեսցէ ամպ ցօղագին. (Յիսուս որդի.։)

Փայտ խաչիս իմոյ զփայտ մահուն ի կեանս փոխարկէ. (Տաղ.։)

Մի փոխարկեր երկունս ցաւոց ընդ չարեաց իմոց։ Նոյնպէս ըզլոյս շնորհաց քոյին՝ փոխարկեցի ընդ խաւարին. (Նար. ՟Հ՟Ը։ Յիսուս որդի.։)


Փոխարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փոխարկումն.

NBHL (1)

Փոխարկութեան բանտ. (Նիւս. թէոդոր.) իմա փոխոդրութեան։


Փոխաւորեմ

See full entry →

va.

to borrow.


Փոխելանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to go mad.

NBHL (2)

Փոխիլ՝ անկանիլ՝ թափիլ ի խելաց կամ ի մտաց. անմտանալ. խելագարիլ. ցնորիլ. յիմարիլ.

Մի յիմարիր, եւ մի փոխելանար։ Մի փոխելանար եւ փոխիր յայնմ բարի խորհրդոցս. (Ճ. ՟Ա. Ճ. ՟Բ.։)


Փոխելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

mental alienation, madness, insanity.

NBHL (1)

Զի՞նչ այդ փոխելութիւնդ։ Եւ քո այդպիսի իմաստութիւն ի փոխելութիւն զառածեալ։ Սթափեաց ի փոխելութենէդ։ Զգաստացար ի փոխելութենէ յիմարութեանդ. (ՃՃ.։)


Փոխեմ, եցի

See full entry →

va.

to change, to convert, to transform, to modify;
to remove, to displace, to transfer, to transport;
to succeed;
to translate;
— զհրամանս or զիրաւունս տեառն, to transgress God's commandments;
— զհանդերձս, to change one's clothes;
— զշապիկ, to shift one's shirt or shift;
— զբնակութիւն, to shift one's quarters, to remove;
— զկարծիս, to alter or change one's mind;
— զպատիժ (ամոքել), to commute a punishment;
— զաչս յերկինս, to raise the eyes to heaven;
— ի հայ լեզու, to translate into Armenian;
cf. Լեզու.

NBHL (3)

Փոխեաց զվարձս իմ։ Փոխեցէք զպատմուճանս ձեր։ Փոխեաց զհանդերձ բանտին նորա։ Որպէս վերարկուս փոխեսցես զնոսա, եւ փոխեսցին։ Փոխեցին զփառս իւրեանց ի նմանութիւն որթու խոտակերի։ Փոխեցին զհրամանս նորա։ Փոխեսցեն զիրաւունս։ Փոխեաց ի նոցանէ զաւազանսն։ Մի փոխեր զսահմանս։ Փոխեսցուք զնա ի գործոյ անտի։ Այդի յեգիպտոսէ փոխեցեր, եւ այլն։

Ես եմ Տեր Աստուած ձեր, եւ ոչ փոխիմ։ Սիրտ նորա ի մարդկանէ փոխեսցի։ Եօթն ժամանակք փոխեսցին ի վերալ նորա։ Ցամաքայինքն ի ջուրս փոխէին։ Փոխեալ իցէ մազն ի սպիտակ, եւ այլն։

Ոչ ուրեք գտանէր, զի փոխեաց զնա Աստուած։ Փոխեաց զնա յերկիրն եմաթայ։ Սելեւկոս փոխեցաւ յաշխարհէ։ Զայս օրինակ յաշխարհէ փոխեցաւ։ Մեզ լաւ է՝ զի փոխիմք աստի ի մարդկանէ։ Ի դիցն պաշտօն փոխեցաւ։ Փոխեցաւ ի ճանապարհէն։ Փոխեցաւ ի գալիլէէ, եւ եկն ի սահմանս հրէաստանի։ Փոխեցաւ անտի ՞ եւ այլն։ Ի բա՛ց փոխեցիր. (Փիլ. իմաստն.։)


Փողական, ի, աց

See full entry →

adj.

pertaining to the trumpet.

NBHL (1)

Յաւելաւ փողականն, եւ յաղթէր տիմէոս հեղիացի. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Փողապատ, ից

See full entry →

s.

comfort, comforter.

NBHL (1)

Զհողաթափս հռիփսիմեայ եւ զփողապատն ներկեալ սուրբ արեամբ. (Արծր. ՟Ե. 12։)


Փողեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to trumpet, to announce with the trumpet, to sound the horn, to intimate or warn by sound of a trumpet;
to cause to march on to the sound of the trumpet;
cf. Հորդան տամ.

NBHL (4)

Այսօր զուարթունն ի վիմին փողէր ձայնիւ ցնծութեամբ։ Վերնական զօրացն պետ փողէ զբարբառ աւետաբեր. (Շար.։)

Փողեն, եւ ոչ գումարիմ։ Ո՛չ ի կոծելն ողբացի, եւ ոչ ի փողելն կաքաւեցի։ Ոչ յանկեան ուրեք փողէ. (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Կ՟Դ. ՟Ղ՟Բ։)

Յորժամ արածին ոչխարքն, մի դադարեսցէ հովիւ փողել բանիւք. (Կլիմաք.։)

Ամենայն ամբոխն զկնի նորա փողեալ՝ թնդէր երկիրն ի բազմութենէն. (Ագաթ.) իմա իբրեւ ի ձայն փողոյ, կամ հանգոյն անցից խողովակի խուռն հորդան տուեալ՝ զեղեալ։


Փողերգեմ

See full entry →

va.

cf. Փողեմ.

NBHL (1)

Զուարթուն սերովբէն ի վերայ վիմին փողերգէր, փողէր զաւետիս, տէր յարեաւ, դուք զո՞վ խնդրէք. (Շ. տաղ.։)


Փողոտումն, ման

See full entry →

s.

murdering.

NBHL (1)

Արգելցէ զփողոտումն. (Փիլ. իմաստն.։)


Փողոց, աց

See full entry →

s.

street;
մանր —, narrow-street, alley;
—ք վաճառաց, mercery, mercer's shops;
—ք գնացից ջրոյ, water-pipe, water-conduit;
ի —ի, in the open street;
— տալ, կտրել, կազմել, թողուլ, to open a way, to fray a way, to cut a road through the enemy.

NBHL (1)

Փողոց տուեալ սմբատ յաջ թեւն, եւ վարազ յահեակն։ Փողոցս տուեալ պատերազմին դրունս ութ։ Ի դիմի հարեալ՝ կտրեցին փողոց, անցին ի ներքս. (Մամիկ.։)


Փոշեզգած

See full entry →

cf. Փոշեխառն.

NBHL (1)

Փոխանակ ախորժելի հոտոյն փոշեզգածք լինիցիմք. (Ածաբ. մկրտ.) յն. բայիւ, փոշոտիլ. κονιορτούμαι pulveresco.


Փորածոյ

See full entry →

cf. Փորուածոյ.

NBHL (1)

Փորեալ. փորելով գործեալ. վիմափոր. կռածոյ.


Փորացուցանեմ, ուցի

See full entry →

sv.

to bend forward.

NBHL (1)

Գնեաց կտաւս ասուեայ. եդեալ ի ներքոյ իւր՝ նստաւ ի վերայ նորա. եւ ոմն մի կամէր դողանալ զասուին, եւ սպասէր յետուստ. եւ ծերոյն իմացեալ՝ փորացոյցլ զինքն, որպէս թէ ի կողմն առն՝ որում տայր զդրամն, եւ առեալ դողն գնաց. (Վրք. հց. ձ. հին.) (ի նորս եւ ի տպ. Կորացաւ)։


Փորափողոց

See full entry →

adj.

with hollowed streets.

NBHL (1)

Եւ ապա զաշտարակն, հիմն լայնամիջոց, սերտաշէն, աշտիճանաձեւ ելանելեօք, փորոփողոց, լուսանցոյց պատուհանօք. (Վրդն. ծն.։)


Փորեմ, եցի

See full entry →

va.

to dig, to hollow, to ditch, to excavate, to hollow out;
to sap, to undermine;
to engrave, to notch, to jag;
— զաչս, to tear out the eyes.

NBHL (3)

Եւ փորեցի զջրհորդ զայդ։ Ի շիրմի անդ՝ զոր փորեցի ես ինձ։ Փորեցի շուրջ զգետով ջուր հմպելոյ։ Ցից լինիցի, փորեսցես նովաւ։ Գուբն՝ զոր փորեաց նմա գերեզման։ Գուբ հնձան փորեցի ի նմա։ Ի դուբ հորոյն՝ յորմէ փորեցորուք (յն. զոր փորեցիք )։ Փորեցի (զծակ վիմին ), եւ առի զսփածանելին։ Փորեն իբրեւ զգանձս։ Փորեցի զորմն ձեռամբ իմով։ Եդ ի նոր գերեզմանի, զոր փորեաց ի վիմի. կամ զոր էր փորեալ ի վիմէ. եւ այլն։

Փորեցին զձեռս իմ եւ զօտս իմ. (Եփր. այլակերպ.։)

Կտցաւոր մրճօք փորեալ զհիմունս։ Գողք պատեալ զանկիւնդ տանդ փորեն։ Փոսել փորել զտեղիսն հանգստի սրբոցն։ Փորող պողոտային. (Խոր. ՟Գ. 28։ Մանդ. ՟Գ։ Ագաթ.։ Արծր. ՟Գ. 2։)


Փորձական, ի, աց

See full entry →

adj.

experimental;
empiric;
tried, proved.

NBHL (1)

Աստցեալ են փորձականքն։ Ասացին ոմանք ի փորձականացն։ Ոչ է պարտ զառաջին իմաստնոցն եւ փորձականացն խրատուցս զանց առնել, կամ հակառակիլ. (Վստկ.։)


Փորձանք, նաց

See full entry →

s.

temptation;
evil, tribulation, misfortune, disaster, mischance;
cf. Փորձան.

NBHL (3)

Զփորձանսն՝ որ ի մարմնի իմում էին։ Երանեալ է այր՝ որ համբերիցէ փորձանաց։ Զոր ինչ արար տէր ընդ ամենայն եգիպտացիսն՝ զփորձանս մեծամեծս. (Գղ. ՟Դ. 13։ Յկ. ՟Ա. 12։ Օր. ՟Բ. 19։)

Ոչ ծածկէր յառաջնորգէն զսատանայական փորձանսն։ Փրկեա ըղմեզ ի փորձանաց, ի խաւարի շրջօղ դիւաց։ Ի յոբայ փորձանացն է ուսանել. նաեւ իտէրունական իսկ ի փորձանացն իմանալի է, թէ չէ (սատանայ) կանխագէտ. (Ճ. ՟Ա.։ Ժմ.։ Եզնիկ.։)

Զյաւիտենական հրոյն զփորձանսն զմտաւ ածցուք. (Կլիմաք.)


Փորձապետ

See full entry →

s.

arch-tempter, the devil.

NBHL (1)

Պահեաց տէրն, եւ զփորձապեան յաղթահարեաց։ Պահելն Քրիստոսի եւ յաղթելն փորձապետն առ քեզ։ Ի բա՛ց հալածեա զփորձապետն յանձնէ իմմէ. (Մարաթ.։)


Փորձեմ, եցի

See full entry →

va.

to attempt, to try, to experiment, to make an experiment of;
to prove, to assay, to put to the test;
to tempt, to sound, to try;
to tempt, to allure, to entice.

NBHL (4)

(լծ. յն. փիրազօ. լտ. էքսփէրիօր, եւ այլն). πειράζω, πειράω tento, experior. Ի փորձ մատուցանել զոք կամ զիմն. կրթել, մարզել. մանաւանդ՝ զննել եւ լրտեսել արտաքին իրօք զսիրտ այլոց. զօր սրտագէտն Աստուած առնէ ի յայտնել զհանդէս լաւութեան կամ վատութեան մարդկան. իսկ սատանայ առնէ առ ի խարդաւանել զմարդիկ. իսկ մարդիկ մեղանչեն ի փորձելն զԱստուած թերահաւատութեամբ գաղտնեաց նորա.

Փորձեաց Աստուած զաբրաամ։ Փորձեցից զնոսա, եթէ գնայցե՞ն յօրէնս իմ, թէ ոչ։ Փորձեա՛ զիս տէր, եւ քննեա՛ զիս։ Զայս ասէր փորձելով զնա.եւ այլն։

Եկն փորձել զնա (զսողոմոն ) առակօք։ Փորձեցից միւս անգամ դզաթուն։ Ե՛կ եւ փորձեցից զքեզ յուրախութեան։ Զայս ամենայն փորձեցի ես իմաստթիւն.եւ այլն։

Ոսկի փորձեալ ի հրոյ։ Արծաթ ընտրեալ եւ փորձեալ յերկրէ։ Բան տեառն փորձեաց զնա։ Փորձեա՛ զերիկամունս իմ եւ զսիրտ իմ.եւ այլն։


Փորձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

temptation;
misfortune, calamity;
— ունել, to be tempted to;
ի — արկանել, տանել, to lead into temptation;
յաղթել փորձութեան, to resist temptation;
յաղթիլ, ընկճիլ ի փորձութենէ, to succumb to temptation.

NBHL (3)

Անուանեաց զանուն տեղւոյն այնորիկ փորձութիւն, վասն փորձելոյ նոցա զտէր։ Մի փորձեսցես զտէր Աստուած քո։ Որպէս փորձեցէք ի փորձութեանն։ Առնուլ իւր ազգ ի միջոյ ազգի փորձութեամբ եւ նշանօք։ Աբրահամ ապաքէն ի փորձութեան ի հանդիսի գտաւ հաւատարիմ։ Հասանէ երազ ի բազմութեան փորձութեանց։ Մի՛ տանիր զմեզ ի փորձութիւն։ Զի մի մտանիցէք ի փորձութիւն։ Կատարեալ զամենացն փորձութիւնս սատանայի։ Ի ժամանակի փորձութեան հեռանան։ Ցանգ կայիք ընդ իս ի փորձութիւնս իմ.եւ այլն։

Ո՞չ ապաքէն իբրեւ զփորձութիւն են վարք մարդոյ իվերայ երկրի։ Քրիստոսեւ փրկեցայց ի փորձութենէ, աստուծով իմով անցից ընդ պարիսպս. (Յոբ. ՟Է. 1։ Սղ. ՟Ժ՟Է. 30։)

Վասն մարմնականաց փորձութեանց։ Վասն օտար փորձութեանց՝ իւրական ստանան ցտրտմութիւնսն։ Ի պռիմիականսն անկաւ փորձութիւնս։ (Սահմ. Ը։)


Փորոտամ

See full entry →

vn.

cf. Փորոտեմ.