Definitions containing the research ուշ : 2500 Results

Յամր

adj. adv.

tardy, slow, long;
sluggish, dull;
slowly, tardily, leisurely;
sluggishly.

· Calfa

NBHL (1)

βραδύς tardus, segnis, lentus σπάνιος rarus βραδέως tarde, sero, segniter, cunctanter . (ի Յամ. եւ Ամ. ամանակ) Այն՝ որ յամէ կամ ժամանակ ծախէ շատ ի շարժման. մեղմընթաց. դանդաղ. տարտամ. անագանեալ. եւ Ցանցառ. դժուարագիւտ. եւ Անագան. յամով. յապաղմամբ. յերկարելով. ուշ, ծանտր,


Յայտ, ից

adj. adv. s.

evident, clear, manifest, plain, palpable, obvious;
evidently, obviously, plainly, clearly, manifestly;
cf. Յայտնութիւն;
— է, — իսկ է, it is evident, clear;
— իմն է, naturally, of course, certainly;
այս — է զի, it is certain that;
ապա — ուրեմն է, it is therefore clear that;
— or ի — գալ, to appear, to be manifested, made known, evident, to be discovered or disclosed;
— ածել, առնել, to declare, to make manifest, to display, to put or set forth, to show, to prove;
to signify, to name;
— առնել զընդունելութիւն, to acknowledge the receipt of.

· Calfa

NBHL (1)

շղ. ՅԱՅՏ Է ԹԷ. ՅԱՅՏ ԻՍԿ Է. իբր շղ. δηλονότι, δῆλον (ἑστι ) ὄτι patet quod, nimirum, quippe, omnino, profecto. Իբրեւ զի. այն է. այսինքն. ապաքէն. անշուշտ. ուրեմն.


Յայտնագոյնս

cf. Յայտնապէս.

· Calfa

NBHL (1)

προφανῆ manifesto. Առաւել յայտնի. յայտնապէս. երեւելի օրինակաւ. անշուշտ.


Յայտնապէս

adv.

evidently, manifestly, clearly, obviously, palpably, visibly;
notoriously, publicly, openly, overtly;
intelligibly, explicitly;
without disguise, frankly, freely, boldly.

· Calfa

NBHL (1)

φανερῶς, ἑν τῷ φανερῷ, ἑμφανῶς, μετ’ ἑμφανείας , σαφῶς, ῤητῶς manifeste, perspicue, certis verbis, diserte, plane. Յայտնի օրինակաւ. հրապարակաւ. անպատրուակ. եւ Աներկբայ. անշուշտ. յայտնի.


Յայտնի, նւոյ, նեաց

adj. adv.

evident, clear, manifest, notorious, recognisable, obvious, explicit, apparent, palpable, visible;
cf. Յայտնապէս;
— է, it is clear, it is evident, that is of course;
— լինել, to be manifest, to appear;
— առնել, to manifest.

· Calfa

NBHL (1)

Զանմեղութիւնն Շուշանայ զքեզ միայն յայտնի՝ ի ձեռն մանկանն Դանիէլի յայտնեցեր ամենեցունց. (Սարկ. աղ.։)


Յանգ, աց

cf. Յանկ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ կամ Հանդարտ. ուշիմ. վայելչական. զուարթ. προσηνής jucundus.


Յանդիմանաւոր

adj.

apparent, plain, visible, evident;
reproachful, reproving.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեալ ի մէջ ժողովրդեանն յուշ առնելով զյանդիմանաւոր եւ զհրապարակախօս վարդապետութիւնն իւր. (Ագաթ.։)


Յերկարաձգեմ, եցի

va.

cf. Յերկարեմ;
— օր ի յօր, to procrastinate, to postpone or defer from day to day;
—ձգեցան իրքն, that affair went on slowly.

· Calfa

NBHL (1)

παρατείνω protendo. Յերկար ձգել. յերկարել. կ. իբր ձ. յերկարիլ. երկնցընել, երկան ատեն պահել, դիմացենլ, ուշացնել, եւ երկննալ.


Յերկարանամ, ացայ

vn.

cf. Յերկարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἑγχρονίζω, παραμένω immoror, permaneo, duro. Յերկարիլ. յերկարաձգիլ. յամել. տեւել. երկննալ, դիմանալ, ուշանալ.


Յերկուացուցանող

adj.

causing doubt;
disheartening.

· Calfa

NBHL (1)

Եհաս ի վերայ իմ պատերազմաւ յերկուացուցանօղ դեւս այս։ Զգուշանան ի չարութեանց յերկուացուցանօղ դիւէս յայս. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Յիմար, աց

adj.

out of one's senses, foolish, senseless, mad, crazy, silly;
ծայրագոյն —, an arch-fool, an out-fool and out fool.

· Calfa

NBHL (1)

μωρός, ῤακά, ἠλίθιος stultus, fatuus, demens, amens, insanus. Անմիտ. շամբուշ. պակասամիտ. ախմար. տխմար. մորոս. ռակայ. խենդ, խեւ, անխելք


Յիշատակարան, աց

s.

memory, archives, annals;
sepulchre, monument;
album;
— մատենից, գրոց, brief epilogue.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԻՇԱՏԱԿԱՐԱՆ. μνημονικόν pars animi reminiscens, memoria. Յիշողականն. յիշողութիւն. պահարան ուշոյ.


Յիշեմ, եցի

va.

to bear in mind, to call to mind, to remember, to recollect;
to record;
յիշեա զիս, remember me;
don't forget me;
յիշե՞ս, do you remember ?
չյիշեմ զանունն, I don't remember his name, I have forgotten his name.

· Calfa

NBHL (2)

μνάομαι, μιμνήσκομαι, μνηονεύω, ἁναμιμνήσκομαι memini, recordor, commemoro, memor sum. Յուշ բերել. յիշատակել. զանցեալսն ածել զմտաւ. նորոգել զեղեալսն ի մտի.

Չյիշեցան նոցա. այսինքն ոչ յիշեցին նոքա, կամ չեղեն նոցա յուշ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Յիշեցուցանեմ, ուցի

va.

to put one in mind of, to remind, to recall to the memory of, to recollect, to remember, to bring to mind;
to admonish, to warn.

· Calfa

NBHL (2)

μιμνήσκω, ὐπομιμνήσκω, ἑπαναμιμνήσκω , προσυπομιμνήσκω in memoriam revoco, admoneo, commonefacio. Տալ յիշել. յուշ առնել այլում (որպէս եւ անձին). ի միտս արկանել. ազդ առնել. զեկուցանել. զգուշացուցանել. յիշեցնել, միտքը ձգել.

Այլոցն անկ է յիշեցուցանել զնա (այսինքն զգուշացուցանել)։ Պա՛րտ է զառաջնորդն յիշեցուցանել (այսինքն՝ իլ) յաւագաց եղբայրութենէն, եթէ երբէք սխալեաց. (Բրս. հց.։)


Յիշեցուցանող

cf. Յիշեցուցիչ.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԻՇԵՑՈՒՑԱՆՈՂ ՅԻՇԵՑՈՒՑԻՉ. ἁναμιμνήσκων, νουθετῶν in memoriam revocans, monitor, revelator. Որ յիշեցուցանէ. յուշարար. ազդ արարօղ.


Յիշեցուցիչ

s.

monitor, admonisher;
prompter;
cf. Գրապանակ.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԻՇԵՑՈՒՑԱՆՈՂ ՅԻՇԵՑՈՒՑԻՉ. ἁναμιμνήσκων, νουθετῶν in memoriam revocans, monitor, revelator. Որ յիշեցուցանէ. յուշարար. ազդ արարօղ.


Յիշոցատու

cf. Յիշոցնատու.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել զգուշացարո՛ւք ի պիղծ եւ յանօրէն յիշոցնատուէն. զի որդնալից լիցի բերան յիշոցնատուին յաւուրն դատաստանի. (Կիր. խր.։)


Յիշոցնատու, աց

adj.

using improper language, insulting, abusive, taunting, outrageous;
— լինել, to call names, to abuse, to insult, to outrage, to injury, to revile, to use like a blackguard.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել զգուշացարո՛ւք ի պիղծ եւ յանօրէն յիշոցնատուէն. զի որդնալից լիցի բերան յիշոցնատուին յաւուրն դատաստանի. (Կիր. խր.։)


Յիսնակ, աց

s.

fifty;
period or number of fifty;
Advent.

· Calfa

NBHL (1)

Երիս յիսնակք (թուոյ ձկանցն ըմբռնելոց, ՟Ճ՟Ծ՟Գ) զբազմութեան մեղացն գուշակէին ջնջումն. (Նանայ.։)


Յղփանամ, ացայ

vn.

to overflow with, to run over;
to gorge or glut oneself, to be filled, satisfied, crammed, stuffed;
to be loaded with, to swim in plenty, to wallow or roll in wealth.

· Calfa

NBHL (1)

Անուշահոտութեամբն Քրիստոսի յղփանալ. (Նիւս. կուս.։)


Յոլովագոյն

adj. adv.

more;
much more, in greater number;
often, very frequently, generally.

· Calfa

NBHL (1)

Յոլովագոյն բուրէ զՔրիստոսի զանուշահոտութիւն։ Յոլովագոյնս աշխատիս յառաջագոյն քան թէ գտցես. (Առ որս. ՟Դ. եւ ՟Գ։)


Յոյս, յուսոյ, ով, յոյսք, յուսից

s.

hope, hopes, expectation, longing;
confidence, trust;
դեռածին, հաւաստի, կենդանի, եռանդուն, մխիթարիչ, մեծ, կոյր —, renewed or reviving, well-grounded, lively, ardent, solacing, great, blind hope;
ընդունայն, տկար, անստոյգ, պատիր or խաբէական, սուտ, խուսափու, անմիտ —, vain, weak, uncertain, delusive or deceitful, false, fleeting, foolish hope;
նշոյլք յուսոյ, the rays of hope;
բառնալ զ—, to take away or put out hope;
զհետ գնալ սնոտի յուսոյ, to abandon oneself to chimerical hopes, to hunt a shadow;
սնոտի յուսով պարարել, ի սնոտի — կապել, to nourish oneself with vain hopes;
քաղցր յուսով պարարիլ, to hug oneself with the delightful hope;
գեղեցիկ յուսով պարարել, թարթափեցուցանել զոք, to feed or entertain one with flattering hopes or chimeras, to keep one in suspense;
to ridicule, to deride;
վհատիլ ի յուսոյ, to lose hope;
հատանել զ— իւր, to despair, to give up all hope, to be in despair;
յուսով կեալ, to live in hopes;
դնել զ— իւր ի վերայ ուրուք, to build on one's hopes;
— տալ, to cause to conceive hopes, to give hope, to inspire with hopes;
ի դերեւ հանել զ— ուրուք, to deceive one's hopes or expectations;
լնուլ, կատարել զ— ուրուք, to fulfil a person's hopes;
ծփել ընդ մէջ յուսոյ եւ երկիւղի, to hover between hope and fear;
— է ինձ, I have some hopes;
— մի այսպիսի է ինձ զի, I hope that, I am in hopes that;
— իմ է, that is my only hope;
փակեալ յամենայն յուսոյ ակնկալութեան, hopeless;
— եւս շիջեալ էր յիս, hope died within me;
բարձաւ ամենայն — փրկութեան, all hope of safety was lost;
պակասեալ յամենայն յուսոյ փրկութեան, despairing of life;
հատաւ — նրան, he despaired;
հատաւ — մեր, our hope is vanished;
դու ես միակ — իմ, all my hopes are in you;
cf. Հատանիմ;
արծարծել զ—, to revive hope.

· Calfa


Յորդորութիւն, ութեան

s.

cf. Յորդորումն;
cf. Յորդութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անսայթաք յորդորութեամբ Տէրունականն բան զգուշացուցանէ. (Կանոն.։)


Յորդորումն, ման

s.

exhortation, persuasion, incitement, stimulus, spur, incentive, encouragement.

· Calfa

NBHL (1)

Զգուշասցո՛ւք միմեանց յորդորմամբք սիրոյ գործոց բարեաց. (Եփր. ՟Ժ. 24։)


Յուսադրութիւն, ութեան

s.

giving hope;
comforting;
hoping.

· Calfa

NBHL (1)

Տո՛ւք մեծատանց ըզգուշութիւն, եւ աղքատաց յուսադրութիւն. (Շ. ոտ. Շ. հրեշտ.։)


Յստակ, աց

adj. fig. adv.

clear, clean, pure, limpid;
pure, sincere, candid;
manifest, evident, distinct;
clearly, cleanly, purely;
distinctly, evidently, manifestly.

· Calfa

NBHL (1)

Փառաց անճառ լինի գուշակ, որոց զԱստուած սիրեն յստակ. (Շ. այբուբ.։)


Նախագիտութիւն, ութեան

s.

cf. Կանխագիտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

πρόγνωσις, τὸ προεγνῶσθαι praescientia, praenotio եւ այլն. Յառաջագիտութիւն աստուծոյ. կանխագիտութիւն մարգարէական. եւ Գուշակութիւն մարդկային կամ սնոտի.


Նախախնամութիւն, ութեան

s.

Providence;
foresight, prevision, care.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ զարարածոց ասի որպէս Նախահոգութիւն. խնամարկութիւն. աչալուրջ զգուշութիւն. խոհականութիւն. կանխաւ դիտելն եւ կամելն զիմն.


Նախածին

adj. s.

created, born or produced first;
bearing young for the first time;
first-born;
նախածինք, cf. Նախնիք.

· Calfa

NBHL (1)

Նար ծառոյն կենաց աստուածատունկ դրախտին՝ ծաղիկ նախածին փթթեալ բուրմամբ անուշից՝ պտղաբերելով զսուրբըն ստեփանոս. (Շ. տաղ.։)


Նախաճառութիւն, ութեան

s.

prediction, prophecy.

· Calfa

NBHL (1)

πρόρρησις, προανάρρησις praedictio, vaticinium. Նախաձայնութիւն. կանխասացութիւն. գուշակութիւն.


Նախանկար

adj. s.

delineated or designed beforehand;
prototype, original.

· Calfa

NBHL (2)

Նախանկար օրինակաւ փութալ յառաջագոյն ի գուշակեալ հանդիսան. (Նախ. եբր.։)

Նախանկար հրաւիրանօք ըստ յառաջ գուշակելոյ հոգւոյն քրիստոսի. (Նար. խչ.։)


Նախասաց

cf. Նախասացիկ.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր մարգարէն Դանիէլ նախասացիկ բարբառովն գուշակէր. (Ոսկ. մտթ.։)

ՆԱԽԱՍԱՑ կամ ՆԱԽԱՍԱՑԵԱԼ ՆԱԽԱՍԱՑԻԿ. πρόρρητος praedictus. Կանխասաց. նախասական. իբր գուշակեալ, եւ նախաճառեալ. ի վեր անդր նշանակեալ.


Նախասացիկ

adj.

predicted, foretold.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր մարգարէն Դանիէլ նախասացիկ բարբառովն գուշակէր. (Ոսկ. մտթ.։)

ՆԱԽԱՍԱՑ կամ ՆԱԽԱՍԱՑԵԱԼ ՆԱԽԱՍԱՑԻԿ. πρόρρητος praedictus. Կանխասաց. նախասական. իբր գուշակեալ, եւ նախաճառեալ. ի վեր անդր նշանակեալ.


Նախատես

adj.

foreseeing, prescient;
— լինել, to be provident.

· Calfa

NBHL (1)

Նախատեսացն գուշակեալ մայր եւ կոյս. (Շար.։)


Նախատեսեմ, եցի

vn.

to foresee;
to prophesy.

· Calfa

NBHL (1)

προείδομαι praevideo. Կանխաւ տեսանել. նախատես լինել. մարգարէանալ. գուշակել.


Նախատեսութիւն, ութեան

s.

foresight, prevision;
prophecy.

· Calfa

NBHL (1)

προθωρία, πρόγνωσις, πρόνοια praevisio, praesensio, praescientia, provisio, providentia. Կանխատեսութիւն. նախադիտութիւն. նախագուշակութիւն. եւ Յառաջատեսութիւն. տեսչութիւն. տնտեսութիւն. նախահոգութիւն. դիտողութիւն.


Նախատորդ

cf. Նախատիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Յուշ առնէր եւ զեպերանս նախատորդոյն. (Ղեւոնդ.։)


Նախգիտականն

s.

cf. Նախագիտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Նախագէտ. գուշակօղ. եւ Յառաջգիտութիւն.


Նամակագիր, գրի

s.

letter-writer;
— լինել, to write a letter.

· Calfa

NBHL (1)

διαβάλλων, ἑνδεκτής deferens, delator, proditor. եւ այլն. Ամբաստանօղ գրով. գրօղ զնամակ ամբաստանութեան. բանսարկու. մատնիչ, գուշակ.


Նայիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

vn. fig.

to look at, to cast the eyes on;
to gaze at, to stare at;
to view, to gaze on, to behold;
to mind, to take care.

· Calfa

NBHL (1)

νοέω, κατανοέω, βλέπω specto, aspicio, inspicio, cerno, considero προσέχω (յորմէ պռոսխոմէն), attendo. սանս. նայանա, ակն։ Հայել (որպէս թէ ընհայել, ներհայել). նկատել. դիտել. ուղղել ղաչս. ակնարկել. ակնկառոյց լինել. ուշ ունել. անսալ. զգոյշ լինել. ... (իսկ յն. նօէ՛օ, նշմարել աչօք մարմնոյ կամ մտաց).


Նարդէս, դիսի

s. bot. giant-fennel, ferula.

· Calfa

NBHL (3)

Նարդոսն ծաղիկ է անուշահոտ, եւ ի տունս թագաւորաց գտանի. (Նիւս. եւ Նար. երգ.։)

Մանուշակք եւ վարդք, եւ քրքում եւ նարդէս. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

ՆԱՐԴԷՍ ՆԱՐԴԻՒՆ ՆԱՐԴՆԷՍ ՆԱՐԴՈՍ. եբր. նէրտ. յն. լտ. նարտօս, նա՛րտուս . νάρδος nardus, silex, oleum nardeum. իտ. spigo, naro. իտ. Ազնիւ բոյս, եւ ծաղիկ, եւ իւղ նորին. կրկին ասի լինել՝ իբրեւ բանջար, եւ թուփ. ծաղիկն ծիրանագոյն՝ անուշահոտ յոյժ. եւս առաւել իւղն փնջաձեւ հասկաց, եւ մշկահոտ տերեւոց.


Յապաղեմ, եցի

va.

to defer, to put off, to procrastinate, to prorogue;
to retard, to hinder, to stop, to protract, to delay;
to prolong, to lengthen;
to temporize;
cf. Յապաղիմ.

· Calfa

NBHL (2)

ὐπερτίθημι procrastino, differo ἁναβάλλω, ὐπερβάλλω , παρελκύω protraho παρείδω despicio. Յամեցուցանել. յերկարաձգել. առ յապա ժամանակ թողուլ. յետս ձգել. ապախտ առնել. երկնցնել, ուշացնել.

ՅԱՊԱՂԵՄ, եցի. չ. χρονίζω, μένω, ἁναμένω, ὁκνέω, βραδύνω, μέλλω moror, maneo, tardo, cunctor. որ եւ ՅԱՊԱՂԻՄ. Յամենալ. յամել. դանդաղիլ. յուլանալ. յետնիլ. տնտնալ, ուշանալ, ետ մնալ.


Յապաղիչ

adj.

delaying, prorogative, suspensive.

· Calfa

NBHL (1)

Զի նա ինքն է փուշն յապաղիչ նորա. (Եփր. համաբ.։)


Յաջողապէս

adv.

prosperously, happily, commodiously.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ զփուշսն ի բաց խլեաց, յայնժամ յարմարութեամբ եւ յաջողապէս արկանէր զսերմն բանին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)


Յառաջագրեմ, եցի

va. adj.

to write about or treat of antecedently;
—գրեալ, predicted, foretold;
aforesaid, above mentioned.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագրեալն Աշուշայ։ Ըստ առաջագրելոցն կարգի. (Փարպ.։)


Յառաջաձայնեմ, եցի

va.

to predict, to prophesy.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ Եսայիաս զսոյն յառաջաձայնեալ վասն իմ։ Մարգարէիւքն յառաջաձայնեաց ի սա եւ յիսրայէլ զանկումն ի դրախտէն մարդկային բնութեանս։ Զսա յառաջաձայնեցին մարգարէքն որ գուշակեցին զգալուստ բանին. (Յհ. իմ. երեւ.։ Արշ.։ Անան. ի յհ. մկ.։)

προφωνέω, προαναποφωνέω praeloquor, praedico, ante profero. Կանխաձայնել. նախաձայնել. գուշակել.


Յառաջամատոյց

adj. s.

standing forward, presenting or offering oneself, eager, forward, earnest, assiduous;
competitor;
— լինել, to advance, to present or offer oneself, to be forward, eager, warm.

· Calfa


Յառաջամուխ

adv.

in pushing forward, in advancing;
— երթալ, to open away through and advance before all.

· Calfa

NBHL (1)

Գունդն մուշեղեան յառաջեալ քան զայլ գունդսն՝ յառաջամուխ տագնապեալ երթային. (Բուզ. ՟Ե. 2։)


Յառաջապահ, աց

s. mar.

advanced post, sentry, sentinel;
out-post, out-picket;
— դիտաւոր, look-out man, sentry.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՊԱՀ ՅԱՌԱՋԱՊԱՀԵՍՏ. προφύλαξ excubitor, custos παρατήρων observans. Նախապահօղ. զգուշութեամբ պահօղ. պահապան. գիշերապահ. դէտ. պահանորդ. պարեկապան. եւ Դաւադիր.


Յառաջապահեստ

s. adj.

preservative, precaution;
preservative, precautionary.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՊԱՀ ՅԱՌԱՋԱՊԱՀԵՍՏ. προφύλαξ excubitor, custos παρατήρων observans. Նախապահօղ. զգուշութեամբ պահօղ. պահապան. գիշերապահ. դէտ. պահանորդ. պարեկապան. եւ Դաւադիր.