Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Դեղատու, աց

See full entry →

s.

that gives medicaments;
poisoner;
sorcerer, bewitcher.

NBHL (3)

φαρμακεύς confector medicamentorum եւ veneficus, facinator Տուօղ զդեղ, մանաւանդ զմահադեղ, կամ զկախարդական բժժանս. կախարդ. ամոքիչ.

Դեղատուին եւ դեղառելոցն։ Զդեղատուացն եւ զդեղառելոցն. (Աբր. մամիկ.։ եւ Սարգ.։)

Ո՞վ է թովիչն, կամ ո՞վ է իմաստուն դեղատուն. թովիչ իմաստուն քահանայն է, եւ ճարտար դեղատու՝ աստուած. (Եփր. քրզ.։)


Դեղատուեմ, եցի

See full entry →

va.

to physic, to cure;
to poison.

NBHL (1)

Եւ զխոցեալն ի թշնամւոյն դեղատուեա՛. (Եփր. քրզ.։)


Դեղատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դեղատութիւն.

NBHL (3)

Երկակի գոլով այսպիսի չարաչար դեղատուութեանս (կամ դեղատութեանս) ... Այս ինչ օրէն յաղագս այսպիսի դեղատուութեանս. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)

Աղեքսանդր դաղատուութեամբ մեռաւ ի բաբելոն. (Միխ. աս.։)

Կենցաղական դեղատուութեանցն։ Հեշտութիւն է մեծամեծ չարեաց դեղատուութիւն. (Բրս. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Դ։)


Դեղեմ, եցի

See full entry →

va.

to poison;
to infect with poison;
to physic;
to dye.

NBHL (4)

ԴԵՂԵԼ. φαρμακεύω veneficio utor, veneno adficio Թունաւորել. կամ Բժժանօք կախարդել.

Մտամոլորն չարութիւն զանզգամացն դեղելով զբնական բարսն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Ի պօղոսէ սամոստացւոյ դեղեալ. (Մագ. ՟Ա։)

Կենդանագրացն ոչ կատարած ունել իրողութիւն՝ թուի առ ամենայն կենդանիս, դեղելոյն, եւ ոչ դեղելոյն. այսինքն ներկով կամ աններկ նկարելոյն. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Դեղձան

See full entry →

adj.

yellowish, light.

NBHL (2)

Դեղձան հերք (կամ հիւսք). (Խոր. ՟Բ. 6։)

Դեղձան գոյն, կամ մազ, մորուք, անձն. (Ախտարք.։)


Դեղձուկ

See full entry →

s.

small peach.

NBHL (1)

Դեղձ կամ դեղձի փոքրիկ, փափուկ.


Դեղնախունկ

See full entry →

s.

ochre;
yellow incense.

NBHL (2)

Իսկ ըստ Բժշկարանի ՝ Դեղնախունկ կամ Դեղնդեղ ասի Դեղին դեղ ինչ, այսինքն ներկ ի փայտէ.

Եւ առանձին, Բրածոյք կամ մետաղ ինչ.


Դեղնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become yellow;
to become fair;
to grow red;
to become pale.

NBHL (1)

Դաղնեալ է վախելով միշտ։ Որ ամաչէ, դեղնի. (Վրդն. ծն.։)


Դեղնոտ, աց

See full entry →

adj.

become yellow, grown pale.

NBHL (1)

ὡχρίος pallidus Որոյ դեղնութիւնն է ի բնէ, կամ տարացեալ.


Դեղնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

yellow colour;
jaundice;
paleness.

NBHL (1)

Ցաւ, դեղնութիւն երեսաց, եւ այլոց անդամոց. (Մխ. երեմ.։)


Դեմետր, ի

See full entry →

s.

earth, ground, soil.

NBHL (2)

Բառ յն. տիմի՛դիր. Δημήτηρ, δήμητρα Ceres Երկիր մայր. հող՝ մայր համարեալ հողածնելոց. ըստ քերթողաց չաստուածուհի ստորերկրեայց. սանդարապետ.

Այլպէս իմն համբաւեն, եթէ դեմետէր երկրի ի թիկունս իցէ ... Եւ ոչ այսչափ միայն, եթէ դեմետէր թիկունք երկրի. (Ոսկ. ես.։)


Դեմետրածին

See full entry →

adj.

sprung from, earth, terrestrial.

NBHL (1)

Դեմետրածին ռամիկ. (Սկեւռ. աղ.։)


Դեռ, — եւս

See full entry →

adv.

still, yet, to this hour;
newly, recently.

NBHL (5)

ἕτι, ἥδη adhuc, jam, τέως interim որ եւ ԴԵՌ ԵՒՍ. Տակաւին. ցարդ. այժմ. արդ եւս. առ ժամս.

Դեռ մարմնաւոր էք։ Ջուր դեռ ունէր զամենայն երեսս երկրի։ Անօրէնութիւն իմ դեռ ընկղմէր զիս. (՟Ա. Կոր. ՟Գ. 2։ Ծն. ՟Ը. 9։ Ես. ՟Ի՟Ա. 4։)

Կամ Նորոգ. արդ իսկ. դեռադեռ.

Համարեսցուք, թէ առաջի նորա կամք եւ լսեմք դեռ. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

Մարմնոյդ հասակդ առոյգ եւ գործասէր, մինչչեւ է ի դեռ ծերութեան հասեալ. (Լմբ. ժղ. ՟Ժ՟Բ. 1.) իմա՛ ի տարիս կամ ի տիս, ի ժամանակ։


Դեռաբողբոջ

See full entry →

adj.

born, grown or produced recently;
young, new.

NBHL (1)

Դեռաբողբոջ զարմ, կամ հասակ, տղայք. (Պիտ.։ Սիսիան.։ Վրդն.։)


Դեռաբոյս

See full entry →

cf. Դեռաբողբոջ.

NBHL (1)

Բանջարքն ո՛չ դեռաբոյսք (ստեղծան), այլ՝ հասեալք. եւ ծառխն կատարեալք եւ պտղալիցք, եւ մարդն երեսնամեայ հասակաւ, թէպէտեւ միոյ աւուր կենդանի. (Շիր. զատիկ.։)


Դեռադեռ

See full entry →

adj. adv.

recent, new;
recently, newly.

NBHL (2)

Դեռադեռ սկզբմամբք ի մատաղութեան բուսոյն. (Պիտ.։)

Եգիտ ապա հնարս. եւ մի՛տ դիր դեռադեռ եւս չարապէս. յն. որպէս խիստս (կամ չարս). (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Դեռախօս

See full entry →

adj.

that has recently begun to speak.

NBHL (1)

Դեռախօս լեզուոյն գովութեամբ. (Խոսր.։)


Դեռածաղիկ

See full entry →

adj.

recently blossomed.

NBHL (1)

Իմածին դեռածաղիկն համբակի. (Պիտ.։)


Դեռածին

See full entry →

adj.

recently born or produced;
that has recently engendered.

NBHL (1)

Եւ իբր Արդ իսկ ծնօղ լեալ, կամ ծնեալ զզաւակ.


Դեռակիրթ

See full entry →

adj.

new, inexperienced.

NBHL (2)

Նորակիրթ. համբակ.

Դեռակրթիցն եւ նորածնելոցն աւազանին լուսով կարեւոր ժաման վարկանի. (Համամ առակ.։)


Դեռահասակ

See full entry →

adj.

young, junior.

NBHL (1)

Անուտելի կարծրութեամբ դեռահասակացն գոլով. (Սկեւռ. լմբ.։)


Դեռահաւակ

See full entry →

adj.

new, recently begun.

NBHL (1)

Դեռահաւակ ժամանակն ստիպէր առնել այնպէս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Դեռավարժ

See full entry →

cf. Դեռակիրթ.

NBHL (1)

Նորավարժ. համբակ, եւ որ ինչ ա՛նկ է նմին.


Դեռընտիր

See full entry →

s.

conscript, recruit.

NBHL (1)

τυρόν tyro, novellus Նորընտիր. համբակ ի զինուորութեան. նորեկ. նորակարգ. նորակերտ. եւ յն. բառիւ, տիւռիոն, տիւռոն։ (Նիւս. թէոդոր.։)


Դեսպանագնաց լինիմ

See full entry →

sv.

to go on an embassy.

NBHL (1)

ԴԵՍՊԱՆԱԳՆԱՑ ԼԻՆԵԼ. Գնալ դեսպանութեամբ.


Դեսպանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

embassy, message;
legation;
nunciature.

NBHL (2)

Պատգամաւորութիւն. հրեշտակութիւն.

Երթիցէ առ թագաւորն վաղէս դեսպանութեամբ. (Ուռհ.։)


Դերայ, ի

See full entry →

s.

antichrist;
priest.

NBHL (1)

Փոխանորդ սուտ. որպէս դերաքրիստոս, կամ անարժան քահանայ. (որպէս եւ ռմկ. տէրայ կոչի յոմանց երէցն, զի եւ տէյր, ըստ պրս. է տաճար).


Դերանդերձապետ

See full entry →

s.

vice-prefect;
treasurer.

NBHL (1)

Փոխանորդ կամ օգնական արքունի հանդերձապետի.


Դերանիկ

See full entry →

s.

first-born granted through a vow.

NBHL (1)

Յատուկ անուն կամ մականուն, կարծեալ Տէրունիք. եթէ չիցէ համառօտեալն բառիս Անդրանիկ.


Դերանուն, նուանց

See full entry →

s.

pronoun.

NBHL (3)

ἁντωνομία pronomen Փոխանուն. փոխանունութիւն. ձայն եդեալ փոխանակ անուան՝ հանդերձ որոշմամբ դիմաց. որպէս Ես, դու, նա, ինքն, այս, որ, եւ այլն. զամիր.

Դերանունդ՝ դերանուն, կամ տիրանուն կամ փոխանուն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)

Դերանուամբն վարեցաւ (ինքն, կամ նա ասելով), նազաբանելով ըստ պիթագորականացն. (Վրդն. ծն.։)


Դերանունութիւն, ութեան

See full entry →

s.

antonomasia.

NBHL (4)

Ընդ անուամբ (անկանի), իբր թէ դերանունութիւն, եւ մակբայ. (Անյաղթ պերիարմ.։)

Զառ ի կողեալ կամի յուղղոյ դերանունութենէն յինքնէ. յորժամ իշխանն եկեսցէ. զինքն անուն ձայնեն նմա։ Դերանունութեան խոտորումն ի պատիւ առեալ ընկալաւ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 99։)

ԴԵՐԱՆՈՒՆՈՒԹԻՒՆ. Ըստ հռետորաց՝ ἁντωνομοσία pronominatio Դնելն զհասարակ անուն իբրեւ սեպհականեալ ումեք, կամ զյատուկն իբրեւ հասարակ.

Ոչինչ են պէտք դերանունութեամբ զայնոսիկ, յաղագս որոց բանս ընթանայր, նշանակել (այսինքն զթոնդրակեցի աղանդաւորս՝ պաւլիկեանս կոչել). զի համագործութիւն իրի յանդիմանակաց եղեալ՝ ոչ կարօտանայ անուանակոչութեան. (Յհ. իմ. պաւլ.)


Դերաքրիստոս, ի

See full entry →

s.

antichrist.

NBHL (1)

Որ անուամբ միայն որիշ են ի դերաքրիստոսէն. (Փոտ. առ աշոտ.։)


Դերբուկ, բկաց

See full entry →

adj. s.

rough, stiff, rude;
scabrous place.


Դերեւացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

"cf. Դերեւ առնեմ."

NBHL (1)

Անտած խնամով զերէզն դերեւացուցանիցէ անդաստան։ Զամենիցն բարեկարգութիւն անհմտութեամբ դերեւեցուցանէ (կամ դերեւացուցանէ). (Պիտ.։)


Դերեւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

"cf. Դերեւ առնեմ."

NBHL (1)

Անտած խնամով զերէզն դերեւացուցանիցէ անդաստան։ Զամենիցն բարեկարգութիւն անհմտութեամբ դերեւեցուցանէ (կամ դերեւացուցանէ). (Պիտ.։)


Դերեւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Դերեւ լինիմ.

NBHL (1)

Թէ դոյզն դերեւ ի դարմանոյ։ Եթէ վնասակար խամութեամբն դերեւեսցի. (Պիտ.։)


Դերեւումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դերեւանք.

NBHL (1)

Որում հետեւի փարթամութեան ընչից տանն դերեւումն։ Զտանն ի բարեփառութենէն զդերեւումն. (Պիտ.։)


Դէզադէզ

See full entry →

adj. adv.

much heaped up;
in great quantity.

NBHL (1)

Ջուրք դէզադէզ յեղեղմամբ կուտակեալ ծովանային. (Պրոկղ. յայտն.։)


Դէմք, դիմաց

See full entry →

s. pl.

aspect, sight, visage, front;
face, presence;
air, mien, countenance;
manner, fashion, form;
regard, consideration;
person, hypostasis;
— բայից, the persons of verbs;
— գերանուանց, the persons of pronouns;
ի դիմաց, in front, before;
ասա նմա ի դիմաց իմոց, tell him from me;
ի դէմս ածել, to represent, to remonstrate;
to reproach, to object;
դեղնեալ or այլագունեալ՝ առոյգ տխուր՝ զուարթ ou զուարթատեսիլ՝ խոժոռ՝ խորշոմ —, pale, florid, sad, serene, severe, wrinlded, livid, disfigured countenance;
դիմիւ ելանել, to run up to one;
յամենայն դէմս, thoroughly.


Դըդըչիւն

See full entry →

cf. Դդըչիւն.

NBHL (1)

Գետն երասխ անցանէ ընդ խոխոմս ձիգս եւ նեղս, ահագին դընդըչմամբ իջանէ ի դաշտն. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Դժաբան

See full entry →

adj.

having a tart tongue.

NBHL (1)

Դժնեայ եւ ժանտ բանիւք եւ արդեամբք.


Դժար

See full entry →

cf. Դժուար.

NBHL (1)

Իբրեւ ի դժար եղեւ (այսինքն ծանրացաւ հիւանդն, կամ եհաս ի հոգեվարս), յափշտակեցաւ. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Դժգոհ, աց

See full entry →

adj.

discontented, dissatisfied.

NBHL (2)

ԴԺԳՈՀ ԼԻՆԵԼ. ἁχάριστος εἵμι ingratus sum Անգոհ եւ ապաշնորհ կամ անշնորհակալու լինել. տրտնջել. դժկամակ լինել. տժգոհ ըլլալ. ճշգոհալ.

Յատուկ է փոքրահոգութեան՝ ողբալ յամենայնի, եւ դժգոհել. (Արիստ. առաք.։)


Դժգոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

complaint, discontent.

NBHL (1)

Տրտունջ. դժկամակութիւն. ապաշնորհութիւն. տժգոհանք, ճշգոհութիւն.


Դժխեմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

obstinacy, stubbornness, insolence.

NBHL (3)

ԴԺԽԵՄՈՒԹԻՒՆ գրի եւ ԴԺԽԻՄՈՒԹԻՒՆ, ԴԺԽՄՈՒԹԻՒՆ. Չարաբարոյութիւն. անզգամութիւն. ժանտութիւն.

Համակ ընդ ձեզ նենգաւ է գնացեալ, երկմտութեամբ եւ դժխեմութեամբ. (Բուզ. ՟Ե. 35։)

Թէ միւսանգամ դժխիմութեամբ թագաւորել կամիցի. (Եփր. թագ.։)


Դժմիտ

See full entry →

adj.

malignant.

NBHL (1)

որ եւ Դժնամիտ. Դժնեայ մտօք. դառնացեալ, խայտառակ. ծաղածանակ.


Դժնդակագոյն

See full entry →

adj.

very troublesome, very harsh, haughty, wicked.

NBHL (3)

ἁργαλεώτερος, δυδυχέστερος, δεινότερος, χαλεπότερος, -τατος molestior, pejor, pejus, gravissimus;
miserior, -ius Առաւել կամ կարի դժնդակ. վատթարագոյն. խստագոյն.

Դժնդակագոյն է քան զամենայն դեւս։ Այս է քան զամենայն դժնդակագոյն մեզ ի նոցանէ վտանգ. (Յհ. իմ. եկեղ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)

Զնոյն սատակումն կրել, նաեւ դժնդակագոյնս եւս, որչափ դժնդակ՝ քան որ արհամարհեն զօրէնս մովսէսի, արհամարհել զտէրն. (Բրս. հց.։)


Դժնդակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

atrocity, enormity;
cruelty, inhumanity, inclemency;
bittorness;
harshness;
intemperateness.

NBHL (3)

δεινότης, ἁηδία acerbitas, molestia, gravitas Դաժանութիւն. դառնութիւն. խստութիւն. դժուարութիւն. նեղութիւն. վիշտ. չարիք. անզգամութիւն.

Դժնդակութիւն օդոց կամ սառնամանեաց, վշտաց, ճանապարհի. (Մագ.։ Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Լուծիչ ամենայն դժնդակութեանց ի վերայ եկելոց։ Զդժնդակութիւնսն ամենայն ատել եւ ի բաց ընկենուլ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ը։)


Դժնեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be angry, haughty, to become atrocious or fierce.

NBHL (1)

ԴԺՆԻՄ կամ ԴԺՆԵՄ. Դժուարիլ. խոժոռիլ. դառնանալ.


Դժնէատեսիլ

See full entry →

adj.

of a horrible aspect.

NBHL (1)

ԴԺՆԷԱՏԵՍԻԼ կամ ԴԺՆԵԱՏԵՍԻԼ. Դժնեայ տեսելեամբ. խորշելի. տխուր.