cf. Ողողեմ.
Եղիցին հեղեղատք յողողանել։ Եկեսցէ անձրեւ ողողանել բարկութեամբ իմով. (Երեմ. ՟Խ՟Է. 2։ Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 11։)
to inundate, to cover with water;
to immerse, to plunge, to dive;
to rinse, to wash.
Յառաջնումն ջրով ողողեցաւ երկիր. նոյնպէս յերկրորդումն հրոյ գանձեալ պահի, որ ողողեալ սատակէ զամպարիշտս. (Լմբ. իմ.։)
inundating;
bathing, immersing.
Անիմաստիցն այրիչ վտակքն (հրեղէնք), եւ ողողիչք եւ հրդեհիչք։ Ընկեցեալ ի վտակն վայրկենական ողողիչ. (Ագաթ.։ Նար. ՟Ծ՟Դ։)
inundation, submersion;
rinsing.
Զերկրի ողողումն յիշէք դուք մի». այսինքն զմի ջրհեղեղ գիտէք. (Պղատ. տիմ.։)
sleek, glossy, smooth, terse, polished;
level, plane;
refined, sweet, affable, agreeable;
artful, cunning, crafty;
elegant, polite.
Ողորկ, եւ առանց խոշորութեան։ Ողորկ, եւ խոշոր. (Պղատ. տիմ.։)
Անդայտն՝ եւ հոծն, եւ խոշորն՝ եւ ողորկն։ Ողորկն՝ վասն դէպուղիղ մասնկացն գոլ։ Սեռ է ողորկից ըստ շօշափման։ Ի ձեռն կակղոցն եւ խստից, եւ խոշորիցն եւ ողորկից. (Արիստ. որակ.։ Նիւս. բն. ՟Ը։ Փիլ. իմաստն.։)
Արեան ծառայից քոց ի վերայ ուղորկ վիմին։ Որպէս ձէթ օծեալ զնահատակսն՝ ողորկ առնէ, եւ զձեռս հակառակորդացն լպրծէ. (Շ. յկ. ՟Լ։)
cf. Ողորկատեսիլ.
Հոծ եւ ողորկատեսակ. (Պղատ. տիմ.։)
Ողորկատեսիլ ապակատարազ, որ զօրէն զակոնացի վիմացն սահեալք լպրծին փայառական. (Մագ. ՟Ի։)
cf. Ողորկատեսիլ.
Հոծ եւ ողորկատեսակ. (Պղատ. տիմ.։)
Ողորկատեսիլ ապակատարազ, որ զօրէն զակոնացի վիմացն սահեալք լպրծին փայառական. (Մագ. ՟Ի։)
smooth, glossy, bright.
Հոծ եւ ողորկատեսակ. (Պղատ. տիմ.։)
Ողորկատեսիլ ապակատարազ, որ զօրէն զակոնացի վիմացն սահեալք լպրծին փայառական. (Մագ. ՟Ի։)
of cut stone.
Ըստ հնգից ողորկաքար վիմացն դաւթի. (Ասող. ՟Գ. 21։)
to smooth, to level, to plane;
to curry, to polish, to set a gloss upon, to make smooth or polished;
to smoothen;
to iron, to hot-press, to satin;
cf. Շողոմեմ.
Սկսանի դարձեալ ողորկել, եւ կակղագոյն հեշտալի իմն զբանն ի լսելիս արկանէ։ Զի ծանրագոյն իմն էր նոցա մեղադրութիւնն, դարձեալ ողորկէ, եւ ասէ, ո՛չ ի դատապարտութիւն ինչ ասեմ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
Ողոքելով եւ ողորկելով սիրելի համբուրիւք ողջունի. (Փիլ. իմաստն.։)
smoothness, polish, sleekness, glossiness;
softness;
delicacy.
Առ սոքօք վարիլ մանաւանդ քան զայլս խոշորութեամբ եւ ողորկութեամբ. (Պղատ. տիմ.։)
between the teeth;
muttering;
murmuringly.
Դուռն իմ նոցա է յոյժ փակած, որք շնչախառն ասեն թէ բա՛ց. (Կրպտ. ոտ.։)
respiratory;
cf. Շնչաւոր.
Ի շնչականացն որոշեցեր, հոգւով իմանալեաւ խառնեցեր։ Ո՛վ շնչականդ ի բանականաց. (Նար. ՟Ե. ՟Ը։)
Վասն մեր յիւր շնչական եւ ի մարմնական մարմին ընդունի զհոգին զիմաստութեան եւ զհանճարոյ. (Ոսկ. ես.։)
breathing together;
of the same mind or feeling, unanimous.
Չունիմ զոք ի սոցանէ՝ որ ընդ իս են, շնչակից. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Ե։)
air-hole, vent-hole, draft-hole.
Մին (ի գազանացս) հանապազ հուր շնչէ, որոյ ետ աստուած բնութիւն միշտ ընդ երկիր շնչալ. (Լմբ. իմ.։)
suffocating, stifling.
Ապրեցան բազմութիւնք հաւատացելոց ի շնչահեղձոյց մեղացն ծովէ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
respiring, breathing, living, animal;
carnal, sensual, gross;
spiritual;
— գործիք, wind instruments.
Կարասցես նուիրիլ աստուծոյ, եւ օրինակ իմն՝ տաճար շնչաւոր լինել հօրն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 51։)
առաքեցաւ գաբրիէլ առ շնչաւոր արքայարանն թագաւորին հրեշտակաց։ Ե՛րթ առ կոյսն մարիամ, գնա՛ առ շնչաւոր քաղաքն. ե՛րթ առ բանաւոր դրախտն իմ. (Ոսկ. յաւետիս.։)
wind-pipe, trachea, throttle;
lung.
Կրկին գոլով սորա՝ զմինն ըստ շնչափողիցն ի թոքն հասոյց, եւ զմիւսն առ շնչափողօքն յորովայնն. (Պղատ. տիմ.։)
to breathe, to respire, to puff;
to blow;
to inspire;
to exhale, to emit;
— զօդ, to breathe, to take breath, to respire;
զհուր —, to send forth or emit fire, to break into a volcanic eruption;
— չարախօսութիւն, to whisper in the ears, to accuse in secret;
շնչեսցեն հողմք, let the winds blow;
let the storm rage;
շնչէ հողմն ուժգին, the wind blows hard;
շնչեաց հողմն աջողակ, a fair or favourable wind arose.
Հաստատուն կերակուրն շնչեցեալ ի նմանէ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Եթէ հողմ շնչէր (կամ հնչէր)։ Շնչեսցեն հողմք։ Ե՛կ հարաւ, շնչեա՛ ի պարտէզ իմ։ Ի շնչել հարաւոյն։ Իբրեւ զհողմ որ ցօղագին շնչիցէ։ Ոգի տեառն շնչեաց ի նա։ Շնչեաց ի նոսա, եւ ցամաքեցան.եւ այլն։
Ընդէ՞ր բնաւ եմք եւ գոմք, եւ շնչեմք եւ շրջիմք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)
artery;
— թոքային, pulmonary -.
Մազն, եղնգունք, մարմինք, եւրակք, շնչերակք։ Զկենդանական ջերմութիւնն բաշխէ ամենայն մասանց մարմնոց ի ձեռն շնչերակացն։ Ի սրտէն յիսկսկզբանէն կենդանականին շնչերակն աման շնչոյն։ Աղբիւր իմն ի մէջ ջերմութեան ասեն զսիրտն, յորմէ շնչերակօքն յամենայն մարմինն ջերմութիւնն բաժանի։ Սրտի ըստ շնչերակացն շարժութիւն։ Յաղագս շնչերակաց. (Նիւս. բն. ՟Դ. ՟Ի՟Դ. եւ Նիւս. երգ.։)
blowing, whistling;
hissing, hiss.
Զի թէ քննիչ է սրտից, ո՛չ որ ի նմանէ շնչիւն յառաջ գայ, ծածկի ի նմանէ. (Լմբ. իմ.։)
cf. Շշնջումն.
Որ ձայնի միայն իցէ շշնջիւն անզգայաբար, եւ ոչ այլ ինչ իմանի։ ՇՇնջիւն ձայնի ոչ էր, այլ լռութեամբ աղօթէր. (Խոսր.։)
whispering, whisper, murmur;
noise, rumour;
աղօտ —, a hollow or rumbling noise;
a secret rumour.
Որ ձայնի միայն իցէ շշնջիւն անզգայաբար, եւ ոչ այլ ինչ իմանի։ ՇՇնջիւն ձայնի ոչ էր, այլ լռութեամբ աղօթէր. (Խոսր.։)
cf. Շշնջիւն.
light vapour, a mist.
Մարդ՝ նանրոյ նմանեաց. սիմաքոս՝ շոգեկի ասաց. (Վրդն. սղ.։)
tale-bearer, tell-tale, backbiter, informer, slanderer;
tale-bearing, slanderous.
Շոգմոգք՝ դիւաց օժանդակք. (Կլիմաք.։)
to tell tales, to spread malicious or false reports, to slander, to speak ill of;
to flatter.
Ուրախանալ ընդ յանդիմանել (ուրուք) պարտ է առաւել քան զշոգմոգել. (Պիտառ.։)
vapour, exhalation.
Դուզնաքեայ իմն նշխարր շոգոլեաց աստուածային անուշահոտութեանցդ. (Նիւս. երգ.։)
Ընդունայն է ամենայն մարդ մսեղի. սիմաքոս, իբրեւ շոգոլի է։ Աղեղնդ ո՛չ է գոյաւոր, այլ՝ պատահումն, եւ շոգոլիք գէճ ամպոյ եւ արեւու. ոչ գոյից երեւումն. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. սղ.։)
Փչեաց յերեսս նորա շունչ կենաց. շունչն իբրեւ օդ իմն եւ շոգոլի եւ այլն. (Փիլ. այլաբ.։)
to shoot or throw out rays, to beam, to glitter, to shine, to twinkle, to scintillate, to blaze, to flame, to flash, to glitter, to gleam, to sparkle.
Փայլիւն զինու, շողալ սուսերի։ Ի վերայ իմ շողան աղեղն եւ սուսեր. (Նաւ. ՟Գ. 3։ Յոբ. ՟Լ՟Թ. 23։)
to cause to shine or to glitter, to give brightness to, to brighten;
to warm, to inflame, to render incandescent;
to brandish, to rotate.
Զմի մի ոք (ի հոգեւոր զինուց) շարժեալ շողացուցանէին ընդդէմ թշնամեաց ճշմարտութեան. (Յհ. իմ. երեւ.։)
cf. Շոճի.
Շոճի ծառ զտեւակութեան ունի զնշանաւ եւ զիմաստասիրութեան, յամարանի եւ ի ձմերայնի միշտ սաղարթացեալ. վասն որոյ եւ զժուժկալսն ի մրցմունսն առ ասպարիսօք՝ շոճի ուտովք պսակէին. (Նոննոս.։)
pine, pine-tree, fir-tree;
պիստակ շոճւոյ, pine-cone;
—ք, —իք, pine-grove.
Շոճի ծառ զտեւակութեան ունի զնշանաւ եւ զիմաստասիրութեան, յամարանի եւ ի ձմերայնի միշտ սաղարթացեալ. վասն որոյ եւ զժուժկալսն ի մրցմունսն առ ասպարիսօք՝ շոճի ուտովք պսակէին. (Նոննոս.։)
show, ostentation, pompous display, parade;
շոշականս առնել, to be given up to ostentation.
Զի մի՛ շոշականս առնել եւ ցոյցս՝ թուեսցի. (Փիլ. իմաստն.։)
consternation, dismay, surprise, amazement, giddiness.
Ամենավարան. յամէն դիմաց շիւարումն է մեղաւորին յաւուրն ահագին ... վարանեալ շիւարեալ. (Լծ. նար.։)
to be hurried, to hasten, to make haste.
Ախոյանայորձակքն զմիմեամբք շութափէին. (Արծր. ՟Գ. 11։)
bright, fair or candid as a lily;
adorned with lilies.
Րաբունին էից՝ իմաստութիւնն հօր՝ առ քեզ խոնարհեալ շուշանափա՛յլ հովիտ. (Շ. տաղ.։)
sesame.
Շուշմա, սումսում, շիրիկ ձէթն. շիրիճ. ռուղանի դունճութ. ռուղանի շէր՝ շիրան շիրպախտ. (Բժշկարան.։) (որ եւ շիրուղան, շիմշիմ եաղը, շիրլըղան եաղը. լտ. oleum sesaminum ).
round, circular;
in a circle, circularly, round about;
ելանելի —, winding-stairs, spiral-staircase.
Բոցեղէն սրոյ շուրջանակաւ (կամ շրջանակաւ) պահել զճանապարհս ծառոյն կենաց. իմա՛ շրջշրջմամբ, յեղյեղմամբ. (Ծն. ՟Գ. 24։)
Ելանելի շուրջանակաւ. իմա՛ ընդ գալարածոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 8։)
to colour, dye or stain all round.
Խրատ տայ օձն, գեղեցկագունութեամբ իմն եւ հեշտութեամբ պայծառութեանն զպտուղն շուրջգունեալ։ Զի եւ ոչ իրաւացի իսկ էր ի լուսաւոր աստուծոյ ձեռացն ստեղծեցելումն խաւարային իւիք եւ սեաւ տեսակաւ շուրջգունել (այսինքն իլ). (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. երգ.։)
walled up, enclosed by a wall;
— առնել, to shut up within four walls, to imprison.
Եւ եղիցին վիմարգելք իբրեւ զորմարգելս». յն. վիմով պատեսցին որպէս ցանգով. (Ես. ՟Լ՟Ա. 9։)
piercing a wall;
theft.
Վիմափոր եղեւ (գերեզմանն քրիստոսի), որպէս զի մի՛ ինչ կասկած որմափորութեան լիցի. (Բրսղ. մրկ.։)
muteness, speechlessness.
Բա՛ց զբերանոյ իմոյ զպապանձմունս յամօթոյ անօրէնութեան. (Սարկ. աղ.։)
sheep-park, sheepfold, sheepcot, pen;
herd;
flank;
muffle-furnace;
laid at full length;
— խոզի, pork chop;
— որթու, veal cutlet, cutlet;
— գառին, lamb chop;
— ոչխարի, chop, mutton chop;
— —, in herds, in droves, in flocks;
ի — դնել զտունկն, to lay the plant at length.
Առ միմեանս մակաղին (անասունք), եւ ընդ միմեանս պառակ պառակ արածին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)
Է ձուկն՝ որոյ իբրեւ խոզի պառակաց՝ թամբ ի վերայ կողիցն կայ. եւ արիւն այնչափ ելանէ, որչափ յոչխարէ ոչ ելանէ. (Եզնիկ.։) (ուր լինի իմանալ եւ զխոզի կողն՝ յորոյ վերայ պառակի յընկողմանիլն)։
cf. Պառակտեցուցանեմ.
Զպառակտեալն այլ յայլմէ՝ ուղղել անհնարին է։ Ո՞ր յօժարեցուցանէր բան՝ պառակտել զնոսա ի միմեանց. (Բրս. հց.։)
Գային պառակտեալք, եւ անդէն խառնէին ի գունդն Նիկանովրայ. իմա՛ պառակ պառակ. երամովին. (ջաբհնգըլ՞)։
disunion, division, discord, dissension, faction.
Սկիզբն առնէին միաւորութեան, եւ լուծանելոյ զկրճիմն պառակտութեանն. (Ժող. հռոմկլ.)
cf. Պառակտութիւն.
Սկիզբն առնէին միաւորութեան, եւ լուծանելոյ զկրճիմն պառակտութեանն. (Ժող. հռոմկլ.)
old woman, beldam.
Մխիթարեսջի՛ր զպառաւունս իբրեւ զմարս։ Պառաւանց նոյնպէս ի զգաստութեան. (՟Ա. Տիմ. ՟Ե։ Տիտ. ՟Բ. 3։)
anile, senile;
— առասպելք, idle story, tale, fable;
— կրօնք, ridiculous superstition.
Քան զեպիկուրեանցն զյիմարութիւնն (հիւլէս՝) անբանագոյն, եւ պառաւական եղիցի. (Առ որս. ՟Է։)
great thirst.
Զառաւել պասուք ծարաւոյ տարողութեան ընդարձակ մտաց հզօրքն ի ծովածաւալ աղբիւրսն իմաստից դիմեսցեն լնուլ. (Յռջբ. ոսկ. գծ.։)
hung with tapestry, draped, covered with drapery;
— առնել, զարդարել, to hang with tapestry, to carpet, to mantle, to bedeck, to arrange tastefully.
Երիզապատ պնդեցի զգահոյս իմ պաստառալիր եգիպտացւովք զարդարեցի. յն. ἁμφίταπος tapes utrimque viles. օթոց կամ գորգ յերկուց կողմանց գեղեցիկ կամ թաւամազ գործեալ։