Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Գանգատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to complain, to implore, to grumble;
— զմիմեանց, to quarrel together.

NBHL (1)

Գանգատել. (սքանքատել, կամ կեղարջել. Հին բռ.։)


Գանգրագեղ

See full entry →

adj.

curled, frizzled, adomed with curls.

NBHL (2)

Հեր գլխոյ նորա թխակերպ՝ գանգուրագեղ գիսաւորութեամբ. (Արծր. ՟Ե. 1։)

Զհերսն գանգրագեղոյ (կամ գանգրագեղս) ի բաց խզել. (Բուզ. ՟Դ. 3։)


Գանգրահեր

See full entry →

adj.

curled, frizzled;
whose hair is curled.

NBHL (2)

Էր եւ անձամբ վայելուչ, գանգրահեր եւ գեղեցկատեսիլ. (Արծր. վերջ։)

Հային ի հերսն, թէ ձաղկահեր, կամ գանգրահեր իցէ. (Սեբեր. ՟Զ։)


Գանեմ, եցի

See full entry →

va.

to cudgel, to scourge, to whip, to thump, to beat.

NBHL (2)

Ի խոշտանգանս տագնապի գանէին (կամ ի խոշտանգանս գանի տագնապէին). ( ՟Բ Մակ. ՟Է. 1։)

ԳԱՆԵԼ. πλήσσω Pungo Ձաղել. թշնամանել. պատուհասել կշտամբանօք. կծանել. յամօթ առնել. զզուել. (յորմէ ռմկ. գանիլ ՝ է զզուիլ) այըպլամագ, ազարլամագ.


Գանձակ, աց

See full entry →

s.

abdomen, bowel.

NBHL (1)

Մթերք կամ քսակ փորոտեաց. ընդերք. աղիք. որովայն. փոր.


Գանձահատ, աց

See full entry →

adj.

peculator, cutpurse, pick-pocket.

NBHL (1)

βαλαντιοτόμος, βαλαντιητόμος Sector crumenarum, saccularius Գող, որ հատանէ կամ կողոպտէ զգանձս, եւ զքսակս. (յն. քսակահատ. եան քէսիճի, քեսիճի, խըրսըզ.


Գանձապահ, ի, աց

See full entry →

s.

treasurer.

NBHL (1)

Որպէս զյովբն, ոչ գանձապահ էր իւրայոցն ... այլ տնտեսէր մանաւանդ ըստ կամացն այ. (Բրս. հց.։)


Գանձարան, աց

See full entry →

cf. Գանձատուն.

NBHL (4)

ζάκχον Cella, θησαύρισμα repositorium Գանձատուն. տեղի պահեստի ընչից եւ մեծագին իրաց. գանձանակ. գանձ. մթերք. քսակ. սենեակ. շտեմարան. խազինէ, մախզէն, ամպար. եբր. կանզագ.

Գանձ եւ կարասի բազում ի գանձարանս ամրոցին պահիւր։ Զգաղթ ընտանեաց իւրայոցն եւ զկապուտն գանձարանաց. (Յհ. կթ.։)

Նմանութեամբ.

Գանձարան իմաստութեան, կամ կենաց պարգեւաց, կուսութեան. եւ այլն. (Մագ. կը։ Նար.։ Ճ. ՟Ժ.։)


Գանձեմ, եցի

See full entry →

va.

to treasure up, to hoard, to amass treasures;
to lay up in a trunk;
to pocket.

NBHL (3)

θησαυρίζω Thesaurizo, thesaurum congero Ամբարել զգանձս. մթերել, ժողովել, պահել զինչս, եւ նմանութեամբ զամենայն ինչ՝ բարի կամ չար. գանծել. դիզել. խազնէ՝ մալ եըզմագ, սագմալագ.

Գանձել զարծաթ եւ զոսկի. անձանց զչարիս. ուղղոց զփրկուի։ Գանձես անձին քում բարկութիւն։ Գանձի արդարոց՝ մեծութիւն ամբարշտաց։ Գանձս բարիս գանձեսցես քեզ յաւուրն կենաց քոց։ Մի գանձէք ձեզ գանձս յերկրի։ Ոչ պարտին որդիք հարց գանձել, այլ հարք որդւոց։ Իբրեւ զհուր գանձեցէք աւուրցն յետնոց։ Եւ այժմ երկինք եւ երկիր նովին բանիւ գանձեալ են, հրոյ պահեալք, եւ այլն։

Արդարեւ քեզ են գանձեալ դառինքս այսոքիկ։ Համարձակութիւն այսքանեաց փառաց սմին գանձեցաւ. (Նար. ՟Ը. եւ Նար. մծբ.։)


Գանումն, ման

See full entry →

s.

bastinade;
torment.

NBHL (1)

Մինչ զի անհնար համարեալ զառ ի մարդ կանէ հարուածս այսպիսի իմն գանումն տանջանաց գործել. (Աթ. անտ.)


Գանչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cry, to scream.

NBHL (1)

ԳԱՆՉԵՄ կամ ԳԱՆՉԻԼ. Հնչել, եւ հնչիլ. կանչել, կանչըւիլ.


Գառագեղ, գղի, գղաց

See full entry →

s.

cage, park;
menagery;
den, haunt;
prison;
դնել ի —, to shut up in a cage.

NBHL (5)

ԳԱՌԱԳԵՂ գրի եւ ԳԱՅՌԱԳԻՂ, կամ գեղ, կամ գիւղ. γαλεάγρα cavea ferrea, decipula, genus carceris Վանդակ երկաթի. արգելարան եւ խշտի գազանաց. նմանութեամբ՝ Բանտ. գաֆէս, գափան, քէփէնկ, եաթագ, քիւմէս.

Գայլ ի բերան հարին, եւ տարան գառագղիւ (կամ գառագղիւ). (Եզեկ. ՟Ժ՟Թ. 9։)

Փակեաց զնոսա յամուր անել գառագիղն. (Եղիշ. ՟Բ։)

Գազանքն յորժամ ի գառագիւղն արգելուցուն. (Վեցօր. ՟Թ։)

Ելին կամ արձակեցան ի գառագղէ։ Մտին կամ դարձան ի գառագիղ, ի գառագեղ, ի գառագեաւղն. (ՃՃ. ստէպ։)


Գառեմ, եցի

See full entry →

vn.

to stretch or to lay one's self down.

NBHL (1)

ԳԱՌԵՄ կամ ԳԱՌԻՄ. cf. ԳԱՅՌԵՄ։


Գառիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Գառեմ.

NBHL (1)

ԳԱՌԵՄ կամ ԳԱՌԻՄ. cf. ԳԱՅՌԵՄ։


Գառնազգեստ

See full entry →

adj.

dressed in lambskins;
hypocritical.

NBHL (1)

Սոքա են գայլք գառնազգեստք (կամ գառնզգեստք). (Նեղոս.։)


Գառնազեն

See full entry →

adj. s.

belonging to the pascal lamb;
immolation of the pascal lamb, Easter.

NBHL (2)

Գառնազեն արիւնաշաղախ արեամբ դրոշմեալ զսեամս. (Թէոդոր. խչ.։)

Մեծին մովսէսի հրամայէ աստուած առնել յեգիպտոս ի չորեքտասանն նիսան գառնազեն. (Տօմար.։)


Գառնալեզու

See full entry →

adj. bot.

plantain.

NBHL (1)

ἁρνόγλωσσον Plantago Ազգ ջղախոտի մանրատերեւ. գառնլեզու. սինիրլի եափրագ, լիսան իւլ համլ, զուպան կոսպան։ (Բժշկարան.։)


Գառնածին

See full entry →

adj.

that brings forth lambs.

NBHL (1)

Ի գումարտակ երամոյ գառնածին հօտից տանն լաբանու. (Նար. խչ.։)


Գառնենի, ենեաց

See full entry →

s.

lamb-skin.

NBHL (1)

Որ գան առ ձեզ ի հանդերձս գառնենիս, եւ ի ներքոյ են գայլք յափշտակօղք. (Եփր. համաբ.։ եւ Լաստ. ՟Ի՟Բ։)


Գավարս, ի, ից

See full entry →

s. bot.

cornel.

NBHL (1)

Գավարսից պտուղ ճաշակս գղտորահամս ունի. (Վեցօր. ՟Ե։ Այլ է եւ ԳԱՒԱՐՍ։)


Գավին

See full entry →

s.

theorbo.

NBHL (2)

ԳԱՎԻՆ որ եւ ԳԱՒԻԿ, կամ ԳԱՒԿԱՅ. cf. ՎԻՆ. Ազդ քնարի. որպէս յն. կիթառ. κιθάρα

Գավին (կամ վին) հարկանել, եւ զքարինս գռնչեցուցանել. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Գարգափումն, ման

See full entry →

s.

cracking, noise of planks;
ի գարգափս յառնել, to jump, to dance, to stamp.

NBHL (2)

ԳԱՐԳԱՓՈՒՄՆ ԳԱՐԳԱՓՔ. Թնդիւն, դրնդիւն, դոփիւն, կափկափումն. ձայն տախտակաց կոխելոց, կամ ոստոստման կենդանեաց.

Գարգափմամբ տախտակացն եւ ճայթբամբ եւ թնդմամբ ի վերայ կոխելոյ յառաջագոյն զեկուցանէ զգալուստն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Գարգափք

See full entry →

cf. Գարգափումն.

NBHL (4)

Կոր. ծուռ. թիւր. (արմատ բառիցս՝ խանգար, խելագար, ցաւագար. պ. կէր, կէրա. թ. կէրի, էկրի. յն. ղօրիէս. լտ. գուռվուս, թօռվուս) Ուստի ԳԱՐ կամ Ի ԳԱՐ ՀԱՅԵԼ, է Խոժոռ նայել, կամ ընդ ակամբ. ծուռ նայիլ. էյրի պագմագ.

Զեղջ եւ ապաշավ լինիցի առ ի գար հայելոյ իւր յուղիղ յարարածսն, զոր աղաւաղեալ կամակորիցէ. (Եզնիկ.։)

ԳԱՐԳԱՓՈՒՄՆ ԳԱՐԳԱՓՔ. Թնդիւն, դրնդիւն, դոփիւն, կափկափումն. ձայն տախտակաց կոխելոց, կամ ոստոստման կենդանեաց.

Գարգափմամբ տախտակացն եւ ճայթբամբ եւ թնդմամբ ի վերայ կոխելոյ յառաջագոյն զեկուցանէ զգալուստն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Գարեհատ, ի

See full entry →

s.

grain (sort of weight).

NBHL (1)

ԳԱՐԵՀԱՏ կամ ԳԱՐԷՀԱՏ. Հատ գարւոյ. եւ Չափ ծանրութեան միոյ գարւոյ կամ ցորենոյ. կէվի.


Գարեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

of barley, that is made of barley.

NBHL (1)

Նկանակ կամ նկան գարեղէն. (Դատ. ՟Է. 13։ ՟Դ. Թագ. ՟Դ. 42։ Եզեկ. ՟Դ. 12։ Յհ. ՟Զ. 9. 13։)


Գարեջուր, ջրոյ

See full entry →

s.

orgeat, beer;
հանել, յօրինել զ—, to brew, to make beer.

NBHL (2)

ԳԱՐԵՋՈՒՐ կամ ԳԱՐԷՋՈՒՐ. Ջուր գարւոյ. գարիի ջուր. արփա սույու, կէվապ.

Միայն գարեջուր (կամ գարէջուր) չափով, եւ սակաւիկ մի հաց ճաշակէր. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ՟Գ.։)


Գարնային, այնոյ, ոց

See full entry →

adj. s.

vernal, spring;
spring.

NBHL (6)

ԳԱՐՆԱՅԻՆ կամ ԳԱՐՆԱՆԱՅԻՆ ԳԱՐՆԱՅՆԻ կամ ԳԱՐՆԱՆԻ. ἕαρ (ἑάροσ) Ver, (veris), ἑαρινός, -ον Vernus, vernalis, -le Գարուն, եւ Որ ինչ սեպհական է գարնան. պահար, պահարի. ըստ առաջնոյն ասի.

Բոյսք բողբոջոց գարնայնոյն։ Ընդ գարնանոյն ժամանակս։ Ի ժամանակս գարնայնոյ։ Յետ լինելոյ գարնանւոյն. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)

Ժամանակ ծաղկոցաց գարնանւոյն օդոյ շնչմանց։ Զաւուրս գարնանայնոյն. (Փարպ.։)

Ի գարնայնումն (կամ ի գարնանում) ժամանակին. (Փիլ. լին.։)

Զաւուրս գարնանային ամսոյն. (Փարպ.։)

Գարնանային ժամանակ, կամ ծաղիկք, ծառք, կամ բարեխառնութիւն, յեղանակ, ցօղ, եւ այլն. (Եղիշ.։ Գանձ.։ Յհ. կթ.։ Մագ.։ Նեղոս.։)


Գարնայնի, այնւոյ

See full entry →

adv.

cf. Գարնային. of or belonging to spring.

NBHL (3)

ԳԱՐՆԱՅՆԻ, կամ նոյ, կամ նանի, կամ նեաց. մ. Ի գարնան. κατὰ τὸ ἕαρ Vere պահարըն.

Ի ձմերանի ցրտանամ, գարնանի ծաղկիմ. (Շիր.։)

ԳԱՐՆԱՅԻՆ կամ ԳԱՐՆԱՆԱՅԻՆ ԳԱՐՆԱՅՆԻ կամ ԳԱՐՆԱՆԻ. cf. ԳԱՐՆԱՅԻՆ


Գարնանաբեր

See full entry →

adj.

that brings spring;
that is produced in spring.

NBHL (2)

Բերօղ զգարուն, կամ յառաջ բերեալ ի գարնան. զոր օրինակ,

Գարնանաբեր ժամանակ, կամ հնչումն հարաւային հողմոյ, կամ ծաղկանոց, սաղարթ, հեղեղատ. (Լաստ. ՟Գ։ Շար.։ Լաստ. ՟Ժ։ Սկեւռ. լմբ.։ Շ. եդես.։)


Գարշաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immoral discourse, impudent, immodest words.

NBHL (1)

αἱσχρολογία Sermo turpis et obscoenus Գարշ եւ աղտեղի կամ տգեղ զրոյց. զազրաբանութիւն. ֆահշ.


Գարշանք, նաց

See full entry →

s. pl.

execration, abomination, horrour;
stain.

NBHL (2)

αἷσχος Turpitudo, foeditas, dedecus գարշութիւն. գործ գարշելի. ամօթ. ամօթալի ինչ.

Գարշանս համարեցան զպղծութիւն քեռն իւրեանց. յն. գարշեցան. (Յուդթ. ՟Թ. 3։)


Գարշապար, աց

See full entry →

s.

heel;
sole of the foot.

NBHL (3)

Սպասեցես նորա գարշապարի։ Ձեռն նորա ունէր զգարշապարէ եսաւայ։ Գարշապար երիվարի։ Խոչ ի գարշապարս ձեր։ Զհետ գարշապարացն հօտից։ Կամէի պագանել զգարշապարս ոտից նորա.եւ այլն։

Որ միանգամ յաշխարհիս վարս զգարշապարս հաստատեաց. (Նիւս. կուս. (յն. հետք)։)

Յովհաննես գարշապար է օրինացն ... այլ քրիստոս սկիզբ է նոր կտակարանացս. (Եփր. համաբ.։)


Գարշատեսիլ

See full entry →

adj.

ugly, deformed;
hideous, horrible.

NBHL (1)

Գարշ տեսլեամբ.


Գարշելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

execrable, abominable, detestable;
deformed, ugly, frightful, slovenly, dirty, filthy, fetid, loathsome, bad, base, infamous.

NBHL (3)

βδέλυγμα Abominatio Խորշելի. զզուելի. տաղտկալի. գարշ. զազիր. պիղծ. մէքրուհ, մուրտար, մէնֆուր. մանաւանդ Իր գարշ կամ ի գարշութիւն համարեալ. գարշանք. (եբր. թէօպա)

Գարշելի է եգիպտացւոց ամենայն հովիւ խաշանց։ Եթէ զոհիցեմք զգարշելիս եգիպտացւոցդ առաջի նոցա, քարկոծ առնեն զմեզ։ Գարշելի է տեառն այ քում։ Եւ մի տանիցես զգարշելին (այսինքն զկուռս) ի տուն քո։ Աստարտայ գարշելւոյ սիդոնացւոց, եւ մեղքոմայ գարշելոյ որդւոցն ամոնայ. (եբր. դից կամ չայ. եւ այլն։)

Լի եմ ամենայն գարշելեօք. այսինքն պղծութեամբք. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Գարշեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Գարշիմ.

NBHL (1)

Գարշ համարել. խորշիլ իբրեւ ի պղծութենէ. յն. Տաղտկանալ. προσοχθύζω


Գարշեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to abhor;
to abhor, to detest;
to make execrable.

NBHL (2)

βδελύσσομαι Abominor եւ μιαίνω inquino, foedo Գարշելի համարել, այսինքն գարշիլ, խորշիլ իբրեւ ի պղծոյ. ընդ պիղծս գրել. կամ գարշելի կացուցանել. զզուելի առնել. պղծել. աղտեղել. իքրահ եթտիրմէք, մուրտար սայմագ, մուրտարլամագ.

Մի գարշեցուցանիցէք զանձինս ձեր ամենայն սողնովք. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 43։)


Գարշեցուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

that causes to abhor;
that abhors, detests.

NBHL (1)

Իբր Գարշ համարօղ, զզուօղ. որպէս յն. βδελυσσόμενος Abominans, qui execratur


Գարշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to abhor, to abominate, to detest, to hate.

NBHL (5)

βδελύσσομαι, μυσάττομαι Abominor, detestor, aversor, fastidio Յետս քարշիլ՝ իբրեւ ի գիշոյ, կամ խորշիլ. զզուիլ. տաղտկալ. նողկալ՝ գարշ եւ պիղծ համարելով. գանիլ. իյրէնմէք, իսթիքրահ՝ մէքրուհ դութմագ, իքրահ էթմէք.

Գարշիմ ի սմանէ որպէս ի կապերտէ։ Գարշեցայ ի նոցանէ։ Գարշեցան յինէն։ Յամենայն կերակրոց գարշէին սիրտք նոցա, եւ այլն։

Գարշեցան անձինք նոցա ի սեղանոյ նորա, որպէս եւ հարքն նոցա ի մանանայէ անտի. (Եփր. համաբ.։)

Եմուտ յարգանդ կուսին, եւ ոչ գարշեցաւ. վասն զի ինքն է սրբիչ ամենայնի. (Ագաթ.։)

Ո՞վ ոք զազրացաւ, եւ ոչ ամաչեաց. ո՞վ ոք գարշեցաւ, եւ ոչ պատկառեաց։ Որպէս զգարշեցեալ, որպէս զխոտան գտեալ։ Խորտիկ խանգարեալ, ճաշակ գարշեցեալ. (Նար.։)


Գարշութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abomination, detestation, horrour, execration;
ugliness, deformity, the act of growing ugly;
dirt, filth, ordure, stain, nastiness, filthiness.

NBHL (2)

Յամենայն գարշութեանց։ Ըստ գարշութեան ազգացն։ Եղեալ իցէ գարշութիւն ի ձեզ։ Իւրեանց գարշութեամբքն տանջեցեր։ Ի գարշութիւն համարեցաք նմա։ Ոչ գտան իրք գարշութեան ի նմա.եւ այլն։

Գարշութիւն մեղաց, կամ անառակ վարուց, կամ գունոց, կերակրոց, կռոց, ձուլածուին, գորտոց, որդանց, եւ այլն. (Նար.։)


Գաւազանահերձ

See full entry →

adj.

divided by the rod (sea, stone).

NBHL (1)

Հարմամբ գաւազանի հերձեալ.


Գաւազանասաստ

See full entry →

adj.

that has punished or is punished with a rod.

NBHL (2)

Ուր իցէ սաստն կամ սաստկութիւն բախման գաւազանի.

Գաւազանասաստ հերձմամբ զլեռնացեալ զկուտակումն ջուրցն ի կարծրութիւն փոխարկեալ վիմի. (Շար.։)


Գաւազանաւոր

See full entry →

adj.

that carries a'stiek or sceptre;
cf. Գաւազանակիր.

NBHL (2)

Ունօղ կամ կրօղ գաւազանի՝ ըստ ամենայն առման. տէյէնէկլի, ասալը.

Դառն կշտամբութեան գաւազանաւոր գործավար։ Եւ անպատսպար գաւազանաւոր, հոգեզրահ շնորհիւ զինաւոր. (Նար. ՟Ծ՟Ե. եւ Նար. մծբ.։)


Գաւազաներգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rhapsody.

NBHL (1)

Որպէս նիւթական թարգմանութիւն յն. բառիս՝ ῤαβδῳδία, ῤαψῳδία Rhapsodia, cantum cum virga in manu Երգ՝ գաւազան կամ ոստ ի ձեռին. որ եւ ի մեզ՝ Հագներգութիւն.


Գաւառակ, աց

See full entry →

s.

small province.

NBHL (1)

Ետ զմանաւազակերտ ամենայն սահմանօքն, եւ գաւառակաւն հանդերձ՝ որ շուրջ զնոքօք էր։ Ետ զջրաբաշխիս եւ զցլուգլուխ ամենայն գաւառակօքն հանդերձ. (Բուզ. ՟Գ. 4. եւ 8։)


Գաւառակալ, ի, աց

See full entry →

s.

cf. Գաւառապետ.

NBHL (2)

Որ ընդ ձեռամբ ունի զգաւառ ինչ. կուսակալ. ոստիկան. այան, վէլի, միասէլլիմ.

Կացոյց զնոսա ի վերայ ամենայն գաւառակալաց եւ գործակալաց. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Է.։)


Գաւառական, ի, աց

See full entry →

adj.

provincial;
native.

NBHL (1)

Եւ πάτριος Patrius Հայրենական. ազգային. կամ ἑγχώριος Domesticus, familiaris Առտնին. բնածին.


Գաւառակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

of the same province, compatriot.

NBHL (1)

Գիտեն ամենայն գաւառակիցք նորա։ Եկեալ իւրովք գաւառակցօք. (Փարպ.։)


Գաւառապետ, ի, աց

See full entry →

s.

governor of a province, prefect;
agent, manager;
— միմանձանց, provincial.

NBHL (3)

Մատակարար իմն, կամ գաւառապետ, կամ հազարապետ։ Վերակացուի, եւ գաւառապետի, եւ խնամածուի. (Փիլ. լին.։)

Որպէս թագաւորն զգաւառապետին զգործոն քննել պահանջէ։ Որպէս ձեր գաւառապետքն ընդ ձեր հրամանաւ. (Լմբ. իմ.։)

ԳԱՒԱՌԱՊԵՏ (որբոց). ἑπίτροπος Adjutor Հոգաբարձու կամ խնամակալ որբոց. վասի.


Գաւառապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dignity of a provincial;
prefecture;
— վանորէից, provincialship.

NBHL (1)

Մինչեւ հնգից ամաց հասանելով գաւառապետութենէն։ Ամենայն գաւառապետութենէն, եւ որբոցն փոյթ արասցեն օրինապահք. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Գբացի, ցւոյ

See full entry →

adj.

that dwells in a pit.

NBHL (1)

ԳԲԱՑԻ կամ ԳԲԵՑԻ. Բնակեալն ի գուբ (ճգնաւորն յովհաննէս)։ (Վրք. հց. եւ ժմ.) ըստ ձ։ (տպ. գբնեցի։)